Blok 5 – week 1 – casus 1 – samenvatting
Atopisch eczeem
- Chronische inflammatoire huidaandoening
- Vaak een recidiverend beloop met exacerbaties en remissies
- Komt vaak voor bij kinderen
- Symptomen: jeuk, roodheid, droge huid en eczeemplekken
- Oorzaak: omgevingsfactoren, genetisch of immuunrespons
o Verhoogd risico op astma en hooikoorts
- Pathofysiologie: verstoorde huidbarrière, verminderde filaggrine
productie en verlies van vocht en permeabiliteit van de huid
- Overactief immuunsysteem
- Triggers: allergenen, stress, weersomstandigheden en irriterende stoffen
- Typische locaties: gezicht, nek, (buigzijde van de) ellebogen en
knieholten
,Psoriasis
- Chronisch inflammatoire huidaandoening
- Symptomen: erythemateuze, scherp begrensde, zilverachtige,
schilferende plaques
o Jeuk minder prominent dan bij eczeem
- Oorzaak: multifactorieel (omgevingsfactoren, genetisch of
immuunrespons)
- Sprake van versnelde proliferatie van keratinocyten schilferende
plaques
- Voorkeurslocatie: behaarde hoofdhuid, elleboogstrekzijde, knieën en
onderrug
- Kan gepaard gaan met nagelafwijkingen en artritis (psoriasis
arthropathica)
,De huidbarrière
Functies van de huid
- Fysieke barrière tegen externe invloeden: ziekteverwekkers, schadelijke
stoffen en UV-straling
- Voorkomt transepidermaal watervlies (overmatig vochtverlies via de
huid)
- Temperatuurregulatie via zweten, vaatvernauwing en vaatverwijding
- Het onderhuidse vet biedt isolatie
- Bevat zintuigcellen die signalen van pijn, temperatuur, druk en tast
doorgeven aan het zenuwstelsel
- Betrokken bij de aanmaak van vitamine D onder invloed van zonlicht
- Sociale rol: huidaandoeningen kunnen een negatieve invloed hebben op
het zelfbeeld en sociaal functioneren
Structuur van de huidbarrière
- De huidbarrière ligt in de epidermis (vooral stratum corneum)
o Bestaat van binnen naar buiten uit het stratum corneum
(hoornlaag), stratum granulosum (korrelcellagen), stratum
spinosum (stekelcellen) en het stratum basale (basaallaag)
- De epidermis is gescheiden van de dermis door het basale membraan
- Keratinocyten vormen het grootste deel van de epidermis en ondergaan
een differentiatieproces naar dode hoorncellen die samen de
beschermende hoornlaag vormen
- Melanocyten zorgen voor pigmentatie
- Langerhanscellen zijn betrokken bij afweer
- Het microbioom van de huid speelt een grote rol in bescherming en
stabiliteit van de huidbarrière
o Bestaat uit commensale bacteriën zoals Staphylococcus
epidermidis en Cutibacterium acnes
Factoren die de huidbarrière beïnvloeden
, - Overmatig en heet douchen, frequent gebruik van zeep en
desinfectiemiddelen, overmatige exfoliatie en het gebruik van retinoïden
kunnen de barrière beschadigen
Huidmicrobioom raakt uit balans
Droogheid, irritatie of zelfs eczeem
- Het beperken van water- en zeepcontact en het regelmatig aanbrengen
van een neutrale, vette zalf zoals vaseline, cetomacrogolzalf en paraffine
zijn gunstige invloeden
De huid blijft vet
Herstel beschermende laag
Huidaandoeningen met een verstoorde huidbarrière
- Ichthyosis vulgaris: genetische aandoening met een mutatie in het
filaggrine-gen droge, schilferende huid
o Filaggrine speelt een belangrijke rol in de opbouw van de
hoornlaag
- Atopisch eczeem: de huidbarrière is verstoord en het immuunsysteem is
ontregeld
o Vaak geassocieerd met andere atopische aandoeningen zoals
astma en hooikoorts
Huidbarrière bij prematuren, neonaten, kinderen en ouderen
- Prematuren hebben een nog onvolgroeide huidbarrière extra
kwetsbaar voor infecties, uitdroging en schadelijke stoffen
- À terme neonaten hebben een beter ontwikkelde huidbarrière, maar
deze moet zich in de eerste weken nog stabiliseren
- Kinderen hebben een dunnere en gevoeligere huid, waardoor ze sneller
last kunnen krijgen van uitdroging of irritatie
- Ouderen hebben een afnemende talgproductie, dunnere epidermis en
tragere wondgenezing kwetsbaarder voor schade van buitenaf
Microbioom en atopisch eczeem
- Samenstelling van het huidmicrobioom is verstoord door overheersing van
staphylococcus aureus
- Deze bacterie kan infecties veroorzaken en de ontstekingsreactie
versterken
- Door de verminderde huidbarrière kunnen allergenen, bacteriën en
irriterende stoffen makkelijker binnendringen ontsteking, allergische
reacties en verergering van eczeem
o Wordt versterkt door interactie tussen genetische aanleg,
omgevingsfactoren en immuunactivatie
o Dit wordt goed zichtbaar in gebieden als de knieholtes
erythemateuze plaques met krabeffecten, erosies en lichenificatie
Atopische mars
- Beschrijft verloop van atopische aandoeningen bij kinderen
- Begint vaak met eczeem voedselallergie (bijv. voor pinda of kippenei)
astma of hooikoorts
Atopisch eczeem
- Chronische inflammatoire huidaandoening
- Vaak een recidiverend beloop met exacerbaties en remissies
- Komt vaak voor bij kinderen
- Symptomen: jeuk, roodheid, droge huid en eczeemplekken
- Oorzaak: omgevingsfactoren, genetisch of immuunrespons
o Verhoogd risico op astma en hooikoorts
- Pathofysiologie: verstoorde huidbarrière, verminderde filaggrine
productie en verlies van vocht en permeabiliteit van de huid
- Overactief immuunsysteem
- Triggers: allergenen, stress, weersomstandigheden en irriterende stoffen
- Typische locaties: gezicht, nek, (buigzijde van de) ellebogen en
knieholten
,Psoriasis
- Chronisch inflammatoire huidaandoening
- Symptomen: erythemateuze, scherp begrensde, zilverachtige,
schilferende plaques
o Jeuk minder prominent dan bij eczeem
- Oorzaak: multifactorieel (omgevingsfactoren, genetisch of
immuunrespons)
- Sprake van versnelde proliferatie van keratinocyten schilferende
plaques
- Voorkeurslocatie: behaarde hoofdhuid, elleboogstrekzijde, knieën en
onderrug
- Kan gepaard gaan met nagelafwijkingen en artritis (psoriasis
arthropathica)
,De huidbarrière
Functies van de huid
- Fysieke barrière tegen externe invloeden: ziekteverwekkers, schadelijke
stoffen en UV-straling
- Voorkomt transepidermaal watervlies (overmatig vochtverlies via de
huid)
- Temperatuurregulatie via zweten, vaatvernauwing en vaatverwijding
- Het onderhuidse vet biedt isolatie
- Bevat zintuigcellen die signalen van pijn, temperatuur, druk en tast
doorgeven aan het zenuwstelsel
- Betrokken bij de aanmaak van vitamine D onder invloed van zonlicht
- Sociale rol: huidaandoeningen kunnen een negatieve invloed hebben op
het zelfbeeld en sociaal functioneren
Structuur van de huidbarrière
- De huidbarrière ligt in de epidermis (vooral stratum corneum)
o Bestaat van binnen naar buiten uit het stratum corneum
(hoornlaag), stratum granulosum (korrelcellagen), stratum
spinosum (stekelcellen) en het stratum basale (basaallaag)
- De epidermis is gescheiden van de dermis door het basale membraan
- Keratinocyten vormen het grootste deel van de epidermis en ondergaan
een differentiatieproces naar dode hoorncellen die samen de
beschermende hoornlaag vormen
- Melanocyten zorgen voor pigmentatie
- Langerhanscellen zijn betrokken bij afweer
- Het microbioom van de huid speelt een grote rol in bescherming en
stabiliteit van de huidbarrière
o Bestaat uit commensale bacteriën zoals Staphylococcus
epidermidis en Cutibacterium acnes
Factoren die de huidbarrière beïnvloeden
, - Overmatig en heet douchen, frequent gebruik van zeep en
desinfectiemiddelen, overmatige exfoliatie en het gebruik van retinoïden
kunnen de barrière beschadigen
Huidmicrobioom raakt uit balans
Droogheid, irritatie of zelfs eczeem
- Het beperken van water- en zeepcontact en het regelmatig aanbrengen
van een neutrale, vette zalf zoals vaseline, cetomacrogolzalf en paraffine
zijn gunstige invloeden
De huid blijft vet
Herstel beschermende laag
Huidaandoeningen met een verstoorde huidbarrière
- Ichthyosis vulgaris: genetische aandoening met een mutatie in het
filaggrine-gen droge, schilferende huid
o Filaggrine speelt een belangrijke rol in de opbouw van de
hoornlaag
- Atopisch eczeem: de huidbarrière is verstoord en het immuunsysteem is
ontregeld
o Vaak geassocieerd met andere atopische aandoeningen zoals
astma en hooikoorts
Huidbarrière bij prematuren, neonaten, kinderen en ouderen
- Prematuren hebben een nog onvolgroeide huidbarrière extra
kwetsbaar voor infecties, uitdroging en schadelijke stoffen
- À terme neonaten hebben een beter ontwikkelde huidbarrière, maar
deze moet zich in de eerste weken nog stabiliseren
- Kinderen hebben een dunnere en gevoeligere huid, waardoor ze sneller
last kunnen krijgen van uitdroging of irritatie
- Ouderen hebben een afnemende talgproductie, dunnere epidermis en
tragere wondgenezing kwetsbaarder voor schade van buitenaf
Microbioom en atopisch eczeem
- Samenstelling van het huidmicrobioom is verstoord door overheersing van
staphylococcus aureus
- Deze bacterie kan infecties veroorzaken en de ontstekingsreactie
versterken
- Door de verminderde huidbarrière kunnen allergenen, bacteriën en
irriterende stoffen makkelijker binnendringen ontsteking, allergische
reacties en verergering van eczeem
o Wordt versterkt door interactie tussen genetische aanleg,
omgevingsfactoren en immuunactivatie
o Dit wordt goed zichtbaar in gebieden als de knieholtes
erythemateuze plaques met krabeffecten, erosies en lichenificatie
Atopische mars
- Beschrijft verloop van atopische aandoeningen bij kinderen
- Begint vaak met eczeem voedselallergie (bijv. voor pinda of kippenei)
astma of hooikoorts
