16/20 Politicologie samenvatting Stefaan Walgrave Uantwerpen

Yana Verbruggen Politicologie 2021-2022



Voorwoord
Belang van Politiek
Politiek heeft invloed/IMPACT op alles wat er gebeurt

Er is vaak conflict over in hoeverre de politiek moet ingrijpen in privézaken
Vb. autogordel  eigen risico, opleggen van regels daar zijn altijd discussies over
Vb. Roken in auto met je kinderen  eigen keuze of verboden?
 Discussie tussen links/socialisten (veel bemoeienis, big government) en rechts/liberalen
(niet te veel bemoeienis, small government)

Politici doen beloftes over zaken waar ze geen grip op hebben
 vb. kan radicaliseren niet oplossen
 kan verbieden (bv Jodenvervolging ontkennen), maar het voorkomt het niet volledig


Comparitive politics
= Vergelijken van politieke systemen zorgt voor het begrijpen van politiek
 Vb. BE en NL vergelijkt, heeft NL grote fragmentatie en is BE heel versnipperd
 Waarom is België zo traag politiekwijze? alleen door te vergelijken kom je erachter dat
dat komt door veel partijen die akkoord moeten gaan
 Waarom hebben we sterk rechts populistische partij? En in Wallonië niet? Door
vergelijken tussen landen

,1. Politiek en politieke wetenschap
1.1 Politiek

Politiek Sturen van de (een) samenleving


 Noodzakelijk om afspraken te maken als men samen iets willen doen en er
meningsverschillen zijn (ook politiek in families - regels over bv huishouden)
 Wie speelt waar op het veld
 Grotere groep = meer afspraken = formele regels nodig (meestal opgeschreven)
 Inwoners België
 Politica = dat wat met de staat (polis, oude Grieken) te maken heeft
 Per definitie ook conflicten over sturen van de samenleving

Brede definitie (politiek is overal)
 Overal waar er regels zijn is er politiek
 In families, uur thuiskomen, zakgeld onderhandelen
 Ook in verenigingen en organisaties (leerschool voor grote politiek)
 Politici komen uit scouts
 Je leert er met afspraken omgaan, wat er gebeurt als die niet worden gevolgd


1.2 Variaties in politiek

1. Territorium
2. Cultureel
3. Vormen

1.2.1 Territorium

Territorium Regels die er zijn voor mensen die op een bepaald territorium/grondgebied
leven
 Gemeente, landen, regio’s, organisaties van landen, …

Iedereen die op dit grondgebied woont, moet aan deze wetten/regels
houden (zo niet: sanctionering, straf -> vredesbeweging in BE vond dat er te
veel aan defensie werd uitgegeven en stopten met betalen van belasting, zij
werden vervolgens gedwongen op allerlei manieren toch te betalen)


 Niet territoriaal gebonden gebied
 Katholieke kerk is ook een systeem van regels, maar heeft geen territorium
dus je kan er wel aan ontsnappen, er is geen gevolg, bij territorium gebonden
gebied wel sancties
 Met territoriale aard is het veel omvattender en dwingender


2

,  Eruit stappen? Frankrijk te verhuizen, maar dat is de enige optie (weggaan),
dus moeilijk te ontsnappen

Staat Politiek verband dat een bepaald grondgebied heeft en waar er geen macht
boven staat  soevereine staat
(vb. gemeente is niet soeverein)

 Niet alleen staten hebben grondgebied (EU, decentralisatie en internationalisering)


1.2.2 De verschuivende culturele grenzen van de politiek

- Verschillende opvattingen over mate waarin regels mogen ingrijpen (reikwijdte)
- Verschuivende opvattingen
 Nachtwakerstaat: vroeger zorgde de staat niet voor ons: enkel defensie, trek u plan
 Burgers belastingen betalen + bescherming van de grenzen
 Steeds meer vraag om domeinen politiek te regelen (vb. arbeidsbeweging, sociale
bescherming: recht op onderwijs)
 Enorme explosie van politiek ingrijpen/overheidsbemoeienis
 Onderwijs, verkeer, milieu, luchtvaart, homohuwelijk,..

- Politieke cultuur wijzigt: grenzen tussen privé en publiek verschuiven
 Roken bij bijzijn van kinderen, praktijktesten, grensoverschrijdend gedrag
tussen partners, verplaatsingsverbod corona



1.2.3 De vormen en structuren van de politiek

 Verschillen tussen verschillende politieke regimes
 Classificaties

1. Democratische vs. Autocratisch regimes

Democratische regimes De macht tijdelijk en verspreid is over verschillende groepen, via
verkozen vertegenwoordigers/verkiezingen, fundamentele rechten
beschermd (bv. vrijheid van meningsuiting)
 Recht om vrij te spreken
 Een land waarin de basisrechten niet worden gerespecteerd kunnen we onmogelijk en
volwaardige democratie noemen

2. Unitaire vs. Federale staten
 Bestuur vanuit 1 punt of niet
 Nederland is heel gecentraliseerd/unitair met centrale macht bij overheid,
België heeft een federale structuur met veel partijen en verdeeld in gewesten
met eigen autonomie

3

, 3. Variaties in instellingen en procedures
 Verkiezingen, partijen, grondwet,.. Alles is anders in andere landen




Wat doet een politicoloog
 Doel = Regelmaat in politieke fenomenen vinden + complexe fenomenen vereenvoudigen
 Laaggeschoolden gaan sneller stemmen dan hooggeschoolden + vrouwen stemmen
minder op radicaal rechtse partijen + mensen of uni stemmen vaker links  er is een
patroon  politicoloog onderzoekt dit

 We zoeken naar regelmatigheden in de politiek, systematische dingen, wat er allemaal invloed
heeft (veel)
 Menselijk gedrag is heel complex - wordt niet enkel beïnvloed door nutsmaximalisatie

 Sociale werkelijkheid = complex (reflexief) (mensen zijn moeilijk voorspelbaar, niet altijd
betrouwbaar -> men kan liegen) (geen ijzeren wetten in pol/soc wetenschappen)
 Peiling  heel wat mensen die naar die peilingen kijken kunnen een effect hebben op
die stemmers hebben, houden daar rekening mee  maakt het moeilijk patronen te
vinden

 Structuren = posities en rollen determineren gedrag (niet alleen persoonlijkheden; Bouchez)
 Prof speelt een rol en wij houden ons aan rol van luisterende studenten

 Individu speelt een rol maar wij bestuderen hoe dat in de context gemaakt wordt

 Patronen vind je door te vergelijken:
 Veel waarnemen = grote N -> MEER voorkomend
 Goed gekozen waarnemingen en grondig ondervragen/bestuderen (vb. één kind
ondervragen) = kleine N




4