1
,Thema 1: Testconstructie en
testbeoordelingen
COTAN-beoordelingen en testgebruik
Testdoelen – van licht naar zwaar
Doel Omschrijving Voorbeeld
1. Vergelijken van groepen op Onderzoek naar
Groepsonderz gemiddelden of correlaties. Niet gemiddelde
oek gericht op diagnose of interventie. stressniveaus
2. Signalering Snel screenen op mogelijk probleem Korte vragenlijst op
(pluis/niet-pluis). scholen
3. Inzicht Begrijpen van aard van problemen, Intakegesprek met
krijgen zonder diagnose of advies. test
4. Adviseren Testgebruik om persoon te helpen Studieadvies
beslissen. Persoon beslist zelf.
5. Screening Onderzoek bij vermoeden van ADHD-onderzoek
probleem om richting diagnose te
gaan.
6. Officiële diagnose stellen volgens Autisme-diagnose
Diagnosticere bijv. DSM-5.
n
7. Besluiten / Beslissing nemen over persoon, Toelating tot
selecteren zonder volledige inspraak van de opleiding,
persoon. behandelkeuze
Hoe zwaarder het doel, hoe hoger de kwaliteitseisen aan de test moeten zijn.
COTAN-criteria (kwaliteitseisen)
Criterium Kernwoord Uitleg
Normen Afkapscore Zijn er betrouwbare normen of
grenswaarden?
Betrouwbaarhe Herhaalbaarhei Geeft herhaalde meting dezelfde
id d conclusie?
Begripsvaliditei Inzicht Meet de test wat hij zou moeten meten?
t
Criteriumvalidit Voorspellen Kan de test voorspellen wat je wilt
eit voorspellen?
2
,🧩
3
, Koppeling van doelen aan COTAN-criteria
Doel Norm Betrouwbaa Begripsvali Criteriumval
en rheid diteit iditeit
1. Groepsonderz – ✔️ ✔️ –
oek
2. Signalering ✔️ ✔️ – ✔️
3. Inzicht krijgen ✔️ ✔️ ✔️ –
4. Adviseren ✔️ ✔️ ✔️ (✔️of ✔️)
5. Screening ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
6. Diagnosticere ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
n
7. Besluiten / ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
selecteren
✔️= vereist; – = niet vereist
Belangrijk verschil: testdoel vs. gebruikersdoel
Testdoel = waarvoor de test is ontwikkeld (staat in handleiding).
Gebruikersdoel = waarvoor de psycholoog de test in de praktijk
gebruikt.
Situatie Mag dit volgens COTAN?
Gebruikersdoel lichter dan ✅ Ja, meestal geen probleem
testdoel
Gebruikersdoel zwaarder ❌ Nee, tenzij aangetoond is dat test aan
dan testdoel hogere eisen voldoet
Praktische gevolgen
Gebruik een test alleen binnen de grenzen van wat hij aankan.
Wees voorzichtig met het inzetten van tests voor diagnoses of selectie
als ze daar niet voor ontworpen zijn.
Vertrouw niet alleen op een voldoende van de COTAN; kijk waarvoor
die voldoende geldt.
Conclusie
1. Niet elk testgebruik is verantwoord, ook al is de test goedgekeurd.
2. De zwaarte van het gebruikersdoel bepaalt hoe hoog de lat moet
liggen.
4
,Thema 1: Testconstructie en
testbeoordelingen
COTAN-beoordelingen en testgebruik
Testdoelen – van licht naar zwaar
Doel Omschrijving Voorbeeld
1. Vergelijken van groepen op Onderzoek naar
Groepsonderz gemiddelden of correlaties. Niet gemiddelde
oek gericht op diagnose of interventie. stressniveaus
2. Signalering Snel screenen op mogelijk probleem Korte vragenlijst op
(pluis/niet-pluis). scholen
3. Inzicht Begrijpen van aard van problemen, Intakegesprek met
krijgen zonder diagnose of advies. test
4. Adviseren Testgebruik om persoon te helpen Studieadvies
beslissen. Persoon beslist zelf.
5. Screening Onderzoek bij vermoeden van ADHD-onderzoek
probleem om richting diagnose te
gaan.
6. Officiële diagnose stellen volgens Autisme-diagnose
Diagnosticere bijv. DSM-5.
n
7. Besluiten / Beslissing nemen over persoon, Toelating tot
selecteren zonder volledige inspraak van de opleiding,
persoon. behandelkeuze
Hoe zwaarder het doel, hoe hoger de kwaliteitseisen aan de test moeten zijn.
COTAN-criteria (kwaliteitseisen)
Criterium Kernwoord Uitleg
Normen Afkapscore Zijn er betrouwbare normen of
grenswaarden?
Betrouwbaarhe Herhaalbaarhei Geeft herhaalde meting dezelfde
id d conclusie?
Begripsvaliditei Inzicht Meet de test wat hij zou moeten meten?
t
Criteriumvalidit Voorspellen Kan de test voorspellen wat je wilt
eit voorspellen?
2
,🧩
3
, Koppeling van doelen aan COTAN-criteria
Doel Norm Betrouwbaa Begripsvali Criteriumval
en rheid diteit iditeit
1. Groepsonderz – ✔️ ✔️ –
oek
2. Signalering ✔️ ✔️ – ✔️
3. Inzicht krijgen ✔️ ✔️ ✔️ –
4. Adviseren ✔️ ✔️ ✔️ (✔️of ✔️)
5. Screening ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
6. Diagnosticere ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
n
7. Besluiten / ✔️ ✔️ ✔️ ✔️
selecteren
✔️= vereist; – = niet vereist
Belangrijk verschil: testdoel vs. gebruikersdoel
Testdoel = waarvoor de test is ontwikkeld (staat in handleiding).
Gebruikersdoel = waarvoor de psycholoog de test in de praktijk
gebruikt.
Situatie Mag dit volgens COTAN?
Gebruikersdoel lichter dan ✅ Ja, meestal geen probleem
testdoel
Gebruikersdoel zwaarder ❌ Nee, tenzij aangetoond is dat test aan
dan testdoel hogere eisen voldoet
Praktische gevolgen
Gebruik een test alleen binnen de grenzen van wat hij aankan.
Wees voorzichtig met het inzetten van tests voor diagnoses of selectie
als ze daar niet voor ontworpen zijn.
Vertrouw niet alleen op een voldoende van de COTAN; kijk waarvoor
die voldoende geldt.
Conclusie
1. Niet elk testgebruik is verantwoord, ook al is de test goedgekeurd.
2. De zwaarte van het gebruikersdoel bepaalt hoe hoog de lat moet
liggen.
4
