Leerdoelen Onderwijsgroep leerjaar 1, periode 2 ('De Familie'), week 4

Casus onderwijsgroep week 2.4

Centrale vraag :

Wat verstaan we onder het juridische/biologische ouderschap?

Leerdoelen :

1. Wanneer ben je biologisch ouder en juridische ouder?
Bij biologische ouderschap is er een genetische relatie tussen ouders en kind. Het DNA van
een kind is een mix van het DNA van zijn biologische ouders. Biologische ouders zijn niet
altijd de juridische ouders van een kind. Bij juridisch ouderschap bepaalt de wet wie de
juridische ouders (wettelijke ouders) van een kind zijn. Een kind, zijn ouders en hun
bloedverwanten staan in familierechtelijke betrekking tot elkaar (art 1:197 BW).

2. Wanneer ben je juridisch moeder?
Juridische moederschap (art. 1:198 lid 1 BW):
a. De vrouw uit wie het kind is geboren.
b. De vrouw die op het tijdstip van de geboorte van het kind een huwelijk of een
geregistreerd partnerschap heeft met de vrouw uit wie het kind is geboren. Alleen als dit
kind is verwekt door kunstmatige donorbevruchting waarbij de identiteit van de donor
onbekend is.
c. De vrouw die het kind heeft erkend.
d. De vrouw wiens ouderschap gerechtelijk is vastgesteld.
e. De vrouw die het kind heeft geadopteerd.

De vrouwelijke partner van de moeder uit wie het kind wordt geboren is de
duomoeder/meemoeder (situatie b t/m e).

3. Wanneer ben je juridisch vader?
Juridische vaderschap (art. 1:199 BW):
a. De man die op het tijdstip van de geboorte van het kind met de vrouw uit wie het kind is
geboren, is gehuwd of een geregistreerd partnerschap is aangegaan.
b. De man wiens huwelijk of geregistreerd partnerschap met de vrouw uit wie het kind is
geboren, binnen 306 dagen voor de geboorte van het kind door zijn dood is ontbonden,
zelfs indien de moeder was hertrouwd of een nieuw partnerschap had laten registreren.
Als de man en vrouw voor 306 dagen voor de geboorte van het kind gescheiden van tafel
en bed hebben geleefd dan kan de vrouw binnen een jaar na de geboorte van het kind
verklaren aan de ambtenaar van de burgerlijke stand dat de overleden man niet de
juridische vader van het kind is. Van deze verklaring wordt een akte gemaakt.
c. De man die het kind heeft erkend.
d. De man wiens vaderschap gerechtelijk is vastgesteld.
e. De man die het kind heeft geadopteerd.

4. Hoe werkt ontkenning van het vaderschap?
De vaderschap kan ontkend worden als de man niet de biologische vader van het kind is.
Hierbij gaat het om juridisch vaderschap dat van rechtswege is ontstaan doordat de man op
het moment van de geboorte van het kind gehuwd was of een geregistreerd partnerschap
had met de vrouw uit wie het kind is geboren. Dit moet bewezen worden. De moeder, de
vader en het kind kunnen een verzoek tot ontkenning indienen (art 1:200 lid 1 BW). De

, ontkenning heeft terugwerkende kracht (art 1:202 lid 1 BW). Juridisch gezien heeft het
vaderschap nooit bestaan.

Uitzonderingen ontkenning op verzoek van man en vrouw:
1) Als de man wist dat de vrouw in verwachting was van het kind voordat ze trouwden of
het geregistreerd partnerschap aangingen (art. 1:200 lid 2 BW).
2) Als de man heeft ingestemd met een daad die tot de verwekking van het kind heeft
geleid (art. 1:200 lid 3 BW).

Afwijking uitzondering : de man is door de vrouw bedrogen over de identiteit van de
verwekker (art. 1:200 lid 4 BW).

Termijn ontkenningsverzoek vaderschap :

a. Voor de vrouw ten hoogste een jaar na de geboorte van het kind (art. 1:200 lid 5 BW).
b. Voor de man ten hoogste een jaar vanaf het moment dat hij weet dat hij vermoedelijk
niet de biologische vader is (art. 1:200 lid 5 BW).
c. Voor het kind ten hoogste drie jaar vanaf het moment dat hij weet dat de man
vermoedelijk niet zijn biologische vader is. Deze termijn begint pas te lopen als het kind
meerderjarig is (art. 1:200 lid 6 BW).

5. Hoe werkt ontkenning van het moederschap?
Het moederschap kan ontkend worden als de vrouw niet de biologische moeder van het kind
is. Hierbij gaat het om juridisch moederschap dat van rechtswege is ontstaan doordat de
vrouw op het moment van de geboorte van het kind gehuwd was of een geregistreerd
partnerschap had met de vrouw uit wie het kind is geboren. De vrouw uit wie het kind wordt
geboren, de vrouw die op het moment van de geboorte van het kind gehuwd was of een
geregistreerd partnerschap had met de vrouw uit wie het kind is geboren en het kind zelf
kunnen een verzoek tot ontkenning indienen (art 1:202a lid 1 BW). De ontkenning heeft
terugwerkende kracht (art 1:202b lid 2 BW). Juridisch gezien heeft het moederschap van de
duomoeder nooit bestaan.

Uitzonderingen ontkenning door moeders :
1) De duomoeder wist dat de moeder in verwachting was van het kind voordat zij met haar
trouwde of een geregistreerd partnerschap aanging (art. 1:202a lid 2 BW).
2) De duomoeder heeft ingestemd met kunstmatige donorbevruchting die tot
zwangerschap heeft geleid (art. 1:202a lid 2 BW).

Termijn ontkenningsverzoek moederschap :

a. Voor de vrouw ten hoogste een jaar na de geboorte van het kind (art. 1:202a lid 3 BW).
b. Voor het kind ten hoogste drie jaar vanaf het moment dat hij weet dat de man
vermoedelijk niet zijn biologische vader is. Deze termijn begint pas te lopen als het kind
meerderjarig is (art. 1:202a lid 4 BW).

6. Wat is erkenning?
Erkenning kan plaatsvinden (art. 1:203 lid 1 BW) :
1) Middels een akte van erkenning, opgemaakt door de ambtenaar van de burgerlijke stand
2) Middels een notariële akte, opgemaakt door een notaris en ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand.