Begrippenlijst Inleiding in de Psychologie – Complete Termenlijst &
Uitleg | Essentiële Begrippen voor Tentamenvoorbereiding 2025 |
Snelle Herhaling voor Studenten Psychologie
Negatieve correlatie
Als de ene variabele groter wordt, wordt de andere kleiner
Experiment
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en alle omstandigheden
controleert en rechtstreeks manipuleert, inclusief de onafhankelijke variabele
Geen correlatie
Een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben met elkaar.
Theorie
Toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties
Operationele definitie
Objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk onderzoek hoort. Operationele definities
kunnen concepten die worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen. Operationele definities zijn
ook exacte omschrijvingen van de manier waarop een experiment moet worden uitgevoerd en waarop
belangrijke variabelen moeten worden gemeten.
Experimenteel psycholoog
Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen.
Humanistische psychologie
Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens
Hypothese
Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering over de relatie tussen
variabelen in een onderzoek
Randomisering
Procedure waarbij volledig door het toeval wordt bepaald of proefpersonen aan de experimentele groep of aan
de controlegroep worden toegewezen; kan ook betrekking hebben op een procedure binnen een experiment,
waarbij de volgorde waarin de stimulus wordt aangeboden volledig door het toeval wordt bepaald.
Correlatieonderzoek
Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder een onafhankelijke variabele
in een experiment te manipuleren. Uit correlatieonderzoek kan geen oorzaak-gevolgrelatie worden afgeleid
Psychologie
,Wetenschap van gedrag en mentale processen
Anekdotisch bewijsmateriaal
Getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor
wetenschappelijk bewijs wordt aangezien
Afhankelijke variabele
De variabele die wordt gemeten of geobserveerd. Binnen een experiment wordt de afhankelijke variabele door
het manipuleren van de onafhankelijke variabele beïnvloed. De eventuele variatie in de waarde van de
afhankelijke variabele is het effect waarin de onderzoeker geïnteresseerd is
Holisme
Visie die totaliteit altijd belangrijker vindt van de som der delen
Homeostase
Biologisch evenwicht en het vermogen van het lichaam dit te handhaven
Archetype
Eeuwenoud herinneringsbeeld in het collectief onbewuste. Archetypen worden overal ter wereld gebruikt in de
beeldende kunst, literatuur en sprookjes
Superego
Deel van de persoonlijkheid dat onze normen en waarden gevat, inclusief morele attitudes die zijn overgenomen
van ouders en maatschappij
Verstrooidheid
Vergeten als gevolg van gaten in de aandacht
Opslaan
De tweede elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het langdurig bewaren van gecodeerd
materiaal
Perspectieven vanuit de gehele persoon (Whole person)
Een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal inzicht in de persoonlijkheid, waaronder de
psychodynamische psychologie, humanistische psychologie en psychologie van karaktertrekken en
temperament
Neurowetenschap
Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen, gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn,
herinneringen en andere mentale processen creëren
Habituatie
Leren niet te reageren op de herhaalde aanbieding van een stimulus
Contingentiemanagement
,Op operante conditionering gebaseerde benadering van gedragsmodificatie waarbij de gevolgen van gedrag
worden veranderd, met name door het toepassen van beloningen en straffen
Controle groep
Proefpersonen die worden gebruikt als vergelijkingsmateriaal naast de experimentele groep. De controlegroep
krijgt niet de speciale behandeling waar men meer over wil weten
Volume
Sensorisch kenmerk van geluid dat wordt geproduceerd door de amplitude (intensiteit) van de geluidsgolf
Triarchische theorie
Sternbergs theorie over intelligentie. De naam verwijst naar de combinatie van de drie hoofdvormen van
intelligentie (praktische intelligentie, logisch redeneren en experimentele intelligentie)
Thematische Apperceptietest (TAT)
Projectieve test waarbij respondenten verhaaltjes moeten verzinnen bij ambigue afbeeldingen
Introspectie
Beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
Psychodynamische psychologie
Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van menselijk functioneren in termen van onbewuste
behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten
Perceptuele constantie
Het vermogen om hetzelfde voorwerp in verschillende omstandigheden te herkennen
Transductie
Proces waarbij de ene vorm van energie wordt omgezet in een andere vorm. Specifiek
Survey
Techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey wordt mensen gevraagd te reageren op een
van te voren vastgestelde lijst van mondeling gepresenteerde kwesties
Geheugen
Elk systeem dat informatie codeert, opslaat en terughaalt
Foutieve attributie
Geheugenfout die optreedt als je een herinnering wel kunt ophalen, maar hem aan de verkeerde tijd, plaats of
persoon koppelt
Feromoon
Chemisch signaal dat organismen uitscheiden om te communiceren met andere leden van hun soort. Vaak een
seksuele lokstof
, Mensen die internaliseren
Mensen met een interne locus of control, die geloven dat ze veel invloed hebben op de resultaten van hun leven
Beschikbaarheidsheuristiek (Availability Bias)
Therapie
Algemene term voor een behandelproces; in de psychologie en psychiatrie verwijst de term naar een grote
verscheidenheid aan psychologische biomedische technieken
Slaapapneu
Ademhalingsstoornis waardoor iemand tijdens de slaap regelmatig stopt met ademhalen
Coping strategie
Manier om stressvolle situaties te hanteren
Methode van loci
Mnemoniek waarbij je items op een lijst associeert met een reeks vertrouwde plekken in een bepaalde ruimte
Aversietherapie
Bij aversieve tegenconditionering wordt de client een aantrekkelijke stimulus aangeboden, die echter gekoppeld
is aan een onaangename sensatie, waardoor een reactie van weerzin wordt aangeleerd.
Ambigue figuur
Afbeeldingen die op meer dan één manier geïnterpreteerd kan worden
Prospectief geheugen
Het aspect van het geheugen dat iemand in staat stelt zich te herinneren dat hij een bepaalde actie moet
uitvoeren
Coma
Een toestand van diepe bewusteloosheid waarin de patiënt geen normale slaap-waakcyclus meer doormaakt en
die meestal slechts enkele dagen duurt
Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
Een vorm van gedragstherapie die helpt bij het ontwikkelen van een flexibele manier van omgaan met
obstakels, zodat men kan blijven investeren in de dingen die men echt belangrijk vindt.
Tympanisch membraan
Trommelvlies, een membraan in het oor dat geluid, in de vorm van luchttrillingen, opvangt en doorgeeft aan de
gehoorbeentjes
Concluderen door leren
Het uitgangspunt dat onze perceptie voornamelijk vorm krijgt door leren of ervaring en niet door aangeboren
factoren
Uitleg | Essentiële Begrippen voor Tentamenvoorbereiding 2025 |
Snelle Herhaling voor Studenten Psychologie
Negatieve correlatie
Als de ene variabele groter wordt, wordt de andere kleiner
Experiment
Type onderzoek waarbij de onderzoeker gebruik maakt van vergelijkbare groepen en alle omstandigheden
controleert en rechtstreeks manipuleert, inclusief de onafhankelijke variabele
Geen correlatie
Een correlatiecoëfficiënt die aangeeft dat de variabelen geen relatie hebben met elkaar.
Theorie
Toetsbare verklaring voor een aantal feiten of observaties
Operationele definitie
Objectieve beschrijving van een concept dat bij een wetenschappelijk onderzoek hoort. Operationele definities
kunnen concepten die worden bestudeerd herformuleren in gedragsmatige termen. Operationele definities zijn
ook exacte omschrijvingen van de manier waarop een experiment moet worden uitgevoerd en waarop
belangrijke variabelen moeten worden gemeten.
Experimenteel psycholoog
Psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen.
Humanistische psychologie
Een klinische benadering die de nadruk legt op de mogelijkheden, groei, potentie en vrije wil van de mens
Hypothese
Voorspelling van de uitkomst van een wetenschappelijk onderzoek; een bewering over de relatie tussen
variabelen in een onderzoek
Randomisering
Procedure waarbij volledig door het toeval wordt bepaald of proefpersonen aan de experimentele groep of aan
de controlegroep worden toegewezen; kan ook betrekking hebben op een procedure binnen een experiment,
waarbij de volgorde waarin de stimulus wordt aangeboden volledig door het toeval wordt bepaald.
Correlatieonderzoek
Vorm van onderzoek waarbij de relatie tussen variabelen wordt bestudeerd zonder een onafhankelijke variabele
in een experiment te manipuleren. Uit correlatieonderzoek kan geen oorzaak-gevolgrelatie worden afgeleid
Psychologie
,Wetenschap van gedrag en mentale processen
Anekdotisch bewijsmateriaal
Getuigenissen die de ervaringen van iemand of enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor
wetenschappelijk bewijs wordt aangezien
Afhankelijke variabele
De variabele die wordt gemeten of geobserveerd. Binnen een experiment wordt de afhankelijke variabele door
het manipuleren van de onafhankelijke variabele beïnvloed. De eventuele variatie in de waarde van de
afhankelijke variabele is het effect waarin de onderzoeker geïnteresseerd is
Holisme
Visie die totaliteit altijd belangrijker vindt van de som der delen
Homeostase
Biologisch evenwicht en het vermogen van het lichaam dit te handhaven
Archetype
Eeuwenoud herinneringsbeeld in het collectief onbewuste. Archetypen worden overal ter wereld gebruikt in de
beeldende kunst, literatuur en sprookjes
Superego
Deel van de persoonlijkheid dat onze normen en waarden gevat, inclusief morele attitudes die zijn overgenomen
van ouders en maatschappij
Verstrooidheid
Vergeten als gevolg van gaten in de aandacht
Opslaan
De tweede elementaire functie van het geheugen. Heeft te maken met het langdurig bewaren van gecodeerd
materiaal
Perspectieven vanuit de gehele persoon (Whole person)
Een aantal psychologische perspectieven die draaien om een globaal inzicht in de persoonlijkheid, waaronder de
psychodynamische psychologie, humanistische psychologie en psychologie van karaktertrekken en
temperament
Neurowetenschap
Het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen, gedachten, gevoelens, motieven, bewustzijn,
herinneringen en andere mentale processen creëren
Habituatie
Leren niet te reageren op de herhaalde aanbieding van een stimulus
Contingentiemanagement
,Op operante conditionering gebaseerde benadering van gedragsmodificatie waarbij de gevolgen van gedrag
worden veranderd, met name door het toepassen van beloningen en straffen
Controle groep
Proefpersonen die worden gebruikt als vergelijkingsmateriaal naast de experimentele groep. De controlegroep
krijgt niet de speciale behandeling waar men meer over wil weten
Volume
Sensorisch kenmerk van geluid dat wordt geproduceerd door de amplitude (intensiteit) van de geluidsgolf
Triarchische theorie
Sternbergs theorie over intelligentie. De naam verwijst naar de combinatie van de drie hoofdvormen van
intelligentie (praktische intelligentie, logisch redeneren en experimentele intelligentie)
Thematische Apperceptietest (TAT)
Projectieve test waarbij respondenten verhaaltjes moeten verzinnen bij ambigue afbeeldingen
Introspectie
Beschrijving van je eigen innerlijke, bewuste ervaringen
Psychodynamische psychologie
Een benadering die de nadruk legt op het begrijpen van menselijk functioneren in termen van onbewuste
behoeften, verlangens, herinneringen en conflicten
Perceptuele constantie
Het vermogen om hetzelfde voorwerp in verschillende omstandigheden te herkennen
Transductie
Proces waarbij de ene vorm van energie wordt omgezet in een andere vorm. Specifiek
Survey
Techniek die wordt gebruikt bij correlatieonderzoek. In een survey wordt mensen gevraagd te reageren op een
van te voren vastgestelde lijst van mondeling gepresenteerde kwesties
Geheugen
Elk systeem dat informatie codeert, opslaat en terughaalt
Foutieve attributie
Geheugenfout die optreedt als je een herinnering wel kunt ophalen, maar hem aan de verkeerde tijd, plaats of
persoon koppelt
Feromoon
Chemisch signaal dat organismen uitscheiden om te communiceren met andere leden van hun soort. Vaak een
seksuele lokstof
, Mensen die internaliseren
Mensen met een interne locus of control, die geloven dat ze veel invloed hebben op de resultaten van hun leven
Beschikbaarheidsheuristiek (Availability Bias)
Therapie
Algemene term voor een behandelproces; in de psychologie en psychiatrie verwijst de term naar een grote
verscheidenheid aan psychologische biomedische technieken
Slaapapneu
Ademhalingsstoornis waardoor iemand tijdens de slaap regelmatig stopt met ademhalen
Coping strategie
Manier om stressvolle situaties te hanteren
Methode van loci
Mnemoniek waarbij je items op een lijst associeert met een reeks vertrouwde plekken in een bepaalde ruimte
Aversietherapie
Bij aversieve tegenconditionering wordt de client een aantrekkelijke stimulus aangeboden, die echter gekoppeld
is aan een onaangename sensatie, waardoor een reactie van weerzin wordt aangeleerd.
Ambigue figuur
Afbeeldingen die op meer dan één manier geïnterpreteerd kan worden
Prospectief geheugen
Het aspect van het geheugen dat iemand in staat stelt zich te herinneren dat hij een bepaalde actie moet
uitvoeren
Coma
Een toestand van diepe bewusteloosheid waarin de patiënt geen normale slaap-waakcyclus meer doormaakt en
die meestal slechts enkele dagen duurt
Acceptance and Commitment Therapy (ACT)
Een vorm van gedragstherapie die helpt bij het ontwikkelen van een flexibele manier van omgaan met
obstakels, zodat men kan blijven investeren in de dingen die men echt belangrijk vindt.
Tympanisch membraan
Trommelvlies, een membraan in het oor dat geluid, in de vorm van luchttrillingen, opvangt en doorgeeft aan de
gehoorbeentjes
Concluderen door leren
Het uitgangspunt dat onze perceptie voornamelijk vorm krijgt door leren of ervaring en niet door aangeboren
factoren
