HC 1
I: Inleiding arbeid en zekerheid
IA: Ontstaan en functies van het arbeidsrecht
‘Arbeidsrecht’ hier ruim opgevat, namelijk inclusief het socialezekerheidsrecht (SZR)
(Arbeidsrecht in enge zin en SZR worden samen ook wel aangeduid als ‘sociaal recht’)
Waartoe dient arbeidsrecht?
- Beschermingsfunctie
o Zwakke partij (werknemer) beschermen tegen werkgever
o Arbeidsrecht dwingend recht, ongelijkheidscompensatie
o Komt dit nu misschien wat vreemd over - voor ons in NL en Europa?
Nederland vs. ‘de wereld’, bijv. Rana Plaza drama in Bangladesh
Gevolg: MVO en IMVO (Internationaal) maatschappelijk verantwoord
ondernemen (‘CSR’) (in beginsel vrijwillig)
Leefbaar loon
Veiligere arbeidsomstandigheden etc.
Ook steeds meer verplichtingen: Directive on Corporate Sustainability
Due Diligence (CSDDD)
- Ordeningsfunctie
o Organisatie van de arbeidsmarkt, regulering van individuele en collectieve
arbeidsverhoudingen
o Beide functies van het arbeidsrecht – beschermingsrecht en ordeningsrecht –
zijn terug te zien in de verschillende deelgebieden van het arbeidsrecht
- Instrumentele functie?
o AR wordt ook steeds vaker ingezet als instrument om bepaalde doelstellingen
van arbeidsmarktbeleid te realiseren (bijv. minder uitkeringen door betere
omstandigheden)
Zie boek en zelfstudie powerpoint
IE: Wie valt onder bescherming arbeidsrecht?
Werkzame beroepsbevolking:
- Zelfstandige beroepsbevolking: werken niet ‘in dienst van’ een ander; zzp’ers; vaak
werkzaam o.b.v. overeenkomst van opdracht (7:400 BW) of aannemingsovereenkomst
(7:750 BW) Schets, p. 8-9)
o Let op: sommige zzp’ers zijn schijnzelfstandigen!
- Onzelfstandige beroepsbevolking: personen in dienst van een werkgever
(ondergeschikt aan werkgever)
o Private sector arbeidsovereenkomst en dus arbeidsrechtelijke bescherming
van o.a. titel 7.10 BW
, o Publieke/overheidssector meeste ambtenaren hebben sinds 1-1-2020 een
arbeidsovereenkomst, voor hen geldt ook de arbeidsrechtelijke bescherming
van o.a. titel 7.10 BW.
II: Kwalificatie arbeidsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst is entreebiljet voor vergaande bescherming arbeidsrecht &
socialezekerheidsrecht.
Hamvraag: wie is een ‘werknemer’?
Artikel 7:610 BW:
o Arbeid
o Loon
o Indien dienst van (ondergeschikt/gezag)
o Gedurende zekere tijd
o HR: beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval, in
onderling verband bezien
dan is sprake van een arbeidsovereenkomst zonder keuze!
(dwingend rechtelijk)
A. Arbeid wat is arbeid?
a. Studentstage?
i. HR: Logidex-arrest: maatstaf is of de werkzaamheden naar de
bedoeling van partijen zozeer zijn gericht op het uitbreiden van eigen
kennis en ervaring van de stagiair, zulks mede met het oog op de
voltooiing van zijn opleiding, dan van een overeenkomst waarbij de ene
partij zich verbindt voor de andere arbeid te verrichten niet kan worden
gesproken.
1. Dus wanneer het leeraspect boven de arbeid staat is het geen
arbeid. Dus bij studentstage vaak geen arbeid.
b. Beurspromovendi?
i. HR Beurspromovendi UvA: kerntaak is proefschrift
schrijven/onderzoek doen wat uit moet monden in publicaties. Prestige
van universiteit en een smak geld. Kun je niet vergelijken met een
eerstegraadsstudent. De opleiding van promovendi is ondergeschikt aan
de arbeid.
c. Kortom, als er leer/opleidingsaspect in ovk zit, is criterium:
i. Is het verrichten van de werkzaamheden van de stagiair (naar de
bedoeling van partijen) in overwegende mate in het belang van de
opleiding die deze volgt?
ii. Vaststellen waar het zwaartepunt van de overeenkomst ligt …
, B. Loon de vergoeding die de werkgever ter zake van de bedongen arbeid aan de
werknemer verschuldigd is krachtens de arbeidsovereenkomst. Hoe partijen de
vergoeding noemen is irrelevant
a. Fooien zijn geen loon, want komt niet van werkgever.
b. Gratificatie ook geen vergoeding, is een extraatje van de werkgever.
c. Schadeloosstelling (Gouden Kooi) Ja, is loon. De prijs van terror Jaap was
volgens de HR ook loon uit arbeid. Geen sprake van kansspel.
C. In dienst van (ondergeschikt/gezag)
a. De wn is in dienst van de werkgever (art. 7:610 BW); wn is ondergeschikt aan
de wg
b. Dat betekent o.a. dat de werkgever gezag uitoefent over de werknemer en dus
bevoegd is aanwijzingen te geven
c. Die gezagsverhouding is uitgewerkt in art. 7:660 BW
(instructierecht/directierecht):
› inhoudelijke instructiebevoegdheid materieel gezag en/of
›werkorganisatorische instructies (‘inbedding werkende in arbeidsorganisatie’)
formeel gezag
d. Echter: soms heel lastig te beoordelen of er een gezagsverhouding is; met
name als er geen inhoudelijke werkinstructies gegeven worden
e. Bij een opdrachtovk kan opdrachtgever óók aanwijzingen geven aan de
opdrachtnemer (7:402 BW)
f. Ook de andere elementen, persoonlijke arbeidsverrichting /loon kunnen diffuus
zijn, bijv. bij platformarbeid
+ beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval, in
onderling verband bezien (‘holistische weging’ HR)
g. Jurisprudentie Hoge Raad niet duidelijk (genoeg); huidige kwalificatiecriteria
zijn onduidelijk en passen niet goed bij huidige arbeidsmarkt
h. Het moet dus anders … momenteel ligt voor: Wetsvoorstel Beoordeling
arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR)
o.a. verduidelijking criterium ‘in dienst van
Hoe gaat de beoordeling of een arbeidsverhouding een arbeidsovereenkomst is precies in zijn
werk, stand van zaken anno NU? (Deliveroo – arrest)
2-fasenleer:
Uitlegfase (fase 1): wederzijdse rechten en verplichtingen van partijen vaststellen aan de
hand van Haviltex-maatstaf (= inhoud overeenkomst vaststellen);
Kwalificatiefase (fase 2): vervolgens beoordelen of die ovk de kenmerken heeft van een ao
(= kwalificatie overeenkomst)
Kwalificatie = dwingendrechtelijk
In fase 2 is partijbedoeling – ‘kwalificatiewil’ – niet relevant, aldus HR
, D. Gedurende zekere tijd
a. Bedoeling wetgever is om duurzame karakter arbeidsovereenkomst t.o.v. het
incidentele karakter van de opdrachtovereenkomst te expliciteren
b. Rechtspraak: element ‘gedurende zekere tijd’ wordt verondersteld aanwezig te
zijn, wanneer is voldaan aan de overige elementen
i. Rol zeer gering
Huiswerkcasus wel of geen arbeidsovereenkomst
Wel duidelijke en vergaande instructies door PostNL, werk van Hicham is het werk van
PostNL (pakketbezorging).
Niet Hicham mocht zich later vervangen en heeft dit ook gedaan. Duidelijke
ondernemerschap van Hicham. Hij heeft meerdere opdrachtgevers
Kantonrechter: Wel ondernemer, geen arbeidsovk.
Wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR)
Wijziging art. 7:610 BW
Toetsing moet – na aanpassing wetsvoorstel aan HR 21 februari 2025,
ECLI:NL:HR:2025:319 Uber/FNV – plaatsvinden adhv 3 hoofdelementen:
W: werkinhoudelijke of organisatorische aansturing (W1 t/m W5)
= kenmerken die wijzen op werken in dienst van een ander
Z: eigen rekening en risico (Z1 t/m Z5)
= kenmerken die wijzen dat er niet in dienst van een ander wordt gewerkt
O: ondernemerschap (O1 t/m O4)
gedraagt werkende zich buiten de arbeidsrelatie, in het economisch verkeer als ondernemer
(‘extern ondernemerschap’)
= kenmerken die wijzen dat er niet in dienst van een ander wordt gewerkt
III: Zelfstudie: Goed werkgeverschap (deel in zelfstudie ppt)
HC 2
Loon
I. Loonbegrip (civielrechtelijk)
I: Inleiding arbeid en zekerheid
IA: Ontstaan en functies van het arbeidsrecht
‘Arbeidsrecht’ hier ruim opgevat, namelijk inclusief het socialezekerheidsrecht (SZR)
(Arbeidsrecht in enge zin en SZR worden samen ook wel aangeduid als ‘sociaal recht’)
Waartoe dient arbeidsrecht?
- Beschermingsfunctie
o Zwakke partij (werknemer) beschermen tegen werkgever
o Arbeidsrecht dwingend recht, ongelijkheidscompensatie
o Komt dit nu misschien wat vreemd over - voor ons in NL en Europa?
Nederland vs. ‘de wereld’, bijv. Rana Plaza drama in Bangladesh
Gevolg: MVO en IMVO (Internationaal) maatschappelijk verantwoord
ondernemen (‘CSR’) (in beginsel vrijwillig)
Leefbaar loon
Veiligere arbeidsomstandigheden etc.
Ook steeds meer verplichtingen: Directive on Corporate Sustainability
Due Diligence (CSDDD)
- Ordeningsfunctie
o Organisatie van de arbeidsmarkt, regulering van individuele en collectieve
arbeidsverhoudingen
o Beide functies van het arbeidsrecht – beschermingsrecht en ordeningsrecht –
zijn terug te zien in de verschillende deelgebieden van het arbeidsrecht
- Instrumentele functie?
o AR wordt ook steeds vaker ingezet als instrument om bepaalde doelstellingen
van arbeidsmarktbeleid te realiseren (bijv. minder uitkeringen door betere
omstandigheden)
Zie boek en zelfstudie powerpoint
IE: Wie valt onder bescherming arbeidsrecht?
Werkzame beroepsbevolking:
- Zelfstandige beroepsbevolking: werken niet ‘in dienst van’ een ander; zzp’ers; vaak
werkzaam o.b.v. overeenkomst van opdracht (7:400 BW) of aannemingsovereenkomst
(7:750 BW) Schets, p. 8-9)
o Let op: sommige zzp’ers zijn schijnzelfstandigen!
- Onzelfstandige beroepsbevolking: personen in dienst van een werkgever
(ondergeschikt aan werkgever)
o Private sector arbeidsovereenkomst en dus arbeidsrechtelijke bescherming
van o.a. titel 7.10 BW
, o Publieke/overheidssector meeste ambtenaren hebben sinds 1-1-2020 een
arbeidsovereenkomst, voor hen geldt ook de arbeidsrechtelijke bescherming
van o.a. titel 7.10 BW.
II: Kwalificatie arbeidsovereenkomst
Arbeidsovereenkomst is entreebiljet voor vergaande bescherming arbeidsrecht &
socialezekerheidsrecht.
Hamvraag: wie is een ‘werknemer’?
Artikel 7:610 BW:
o Arbeid
o Loon
o Indien dienst van (ondergeschikt/gezag)
o Gedurende zekere tijd
o HR: beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval, in
onderling verband bezien
dan is sprake van een arbeidsovereenkomst zonder keuze!
(dwingend rechtelijk)
A. Arbeid wat is arbeid?
a. Studentstage?
i. HR: Logidex-arrest: maatstaf is of de werkzaamheden naar de
bedoeling van partijen zozeer zijn gericht op het uitbreiden van eigen
kennis en ervaring van de stagiair, zulks mede met het oog op de
voltooiing van zijn opleiding, dan van een overeenkomst waarbij de ene
partij zich verbindt voor de andere arbeid te verrichten niet kan worden
gesproken.
1. Dus wanneer het leeraspect boven de arbeid staat is het geen
arbeid. Dus bij studentstage vaak geen arbeid.
b. Beurspromovendi?
i. HR Beurspromovendi UvA: kerntaak is proefschrift
schrijven/onderzoek doen wat uit moet monden in publicaties. Prestige
van universiteit en een smak geld. Kun je niet vergelijken met een
eerstegraadsstudent. De opleiding van promovendi is ondergeschikt aan
de arbeid.
c. Kortom, als er leer/opleidingsaspect in ovk zit, is criterium:
i. Is het verrichten van de werkzaamheden van de stagiair (naar de
bedoeling van partijen) in overwegende mate in het belang van de
opleiding die deze volgt?
ii. Vaststellen waar het zwaartepunt van de overeenkomst ligt …
, B. Loon de vergoeding die de werkgever ter zake van de bedongen arbeid aan de
werknemer verschuldigd is krachtens de arbeidsovereenkomst. Hoe partijen de
vergoeding noemen is irrelevant
a. Fooien zijn geen loon, want komt niet van werkgever.
b. Gratificatie ook geen vergoeding, is een extraatje van de werkgever.
c. Schadeloosstelling (Gouden Kooi) Ja, is loon. De prijs van terror Jaap was
volgens de HR ook loon uit arbeid. Geen sprake van kansspel.
C. In dienst van (ondergeschikt/gezag)
a. De wn is in dienst van de werkgever (art. 7:610 BW); wn is ondergeschikt aan
de wg
b. Dat betekent o.a. dat de werkgever gezag uitoefent over de werknemer en dus
bevoegd is aanwijzingen te geven
c. Die gezagsverhouding is uitgewerkt in art. 7:660 BW
(instructierecht/directierecht):
› inhoudelijke instructiebevoegdheid materieel gezag en/of
›werkorganisatorische instructies (‘inbedding werkende in arbeidsorganisatie’)
formeel gezag
d. Echter: soms heel lastig te beoordelen of er een gezagsverhouding is; met
name als er geen inhoudelijke werkinstructies gegeven worden
e. Bij een opdrachtovk kan opdrachtgever óók aanwijzingen geven aan de
opdrachtnemer (7:402 BW)
f. Ook de andere elementen, persoonlijke arbeidsverrichting /loon kunnen diffuus
zijn, bijv. bij platformarbeid
+ beoordeeld aan de hand van alle omstandigheden van het geval, in
onderling verband bezien (‘holistische weging’ HR)
g. Jurisprudentie Hoge Raad niet duidelijk (genoeg); huidige kwalificatiecriteria
zijn onduidelijk en passen niet goed bij huidige arbeidsmarkt
h. Het moet dus anders … momenteel ligt voor: Wetsvoorstel Beoordeling
arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR)
o.a. verduidelijking criterium ‘in dienst van
Hoe gaat de beoordeling of een arbeidsverhouding een arbeidsovereenkomst is precies in zijn
werk, stand van zaken anno NU? (Deliveroo – arrest)
2-fasenleer:
Uitlegfase (fase 1): wederzijdse rechten en verplichtingen van partijen vaststellen aan de
hand van Haviltex-maatstaf (= inhoud overeenkomst vaststellen);
Kwalificatiefase (fase 2): vervolgens beoordelen of die ovk de kenmerken heeft van een ao
(= kwalificatie overeenkomst)
Kwalificatie = dwingendrechtelijk
In fase 2 is partijbedoeling – ‘kwalificatiewil’ – niet relevant, aldus HR
, D. Gedurende zekere tijd
a. Bedoeling wetgever is om duurzame karakter arbeidsovereenkomst t.o.v. het
incidentele karakter van de opdrachtovereenkomst te expliciteren
b. Rechtspraak: element ‘gedurende zekere tijd’ wordt verondersteld aanwezig te
zijn, wanneer is voldaan aan de overige elementen
i. Rol zeer gering
Huiswerkcasus wel of geen arbeidsovereenkomst
Wel duidelijke en vergaande instructies door PostNL, werk van Hicham is het werk van
PostNL (pakketbezorging).
Niet Hicham mocht zich later vervangen en heeft dit ook gedaan. Duidelijke
ondernemerschap van Hicham. Hij heeft meerdere opdrachtgevers
Kantonrechter: Wel ondernemer, geen arbeidsovk.
Wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR)
Wijziging art. 7:610 BW
Toetsing moet – na aanpassing wetsvoorstel aan HR 21 februari 2025,
ECLI:NL:HR:2025:319 Uber/FNV – plaatsvinden adhv 3 hoofdelementen:
W: werkinhoudelijke of organisatorische aansturing (W1 t/m W5)
= kenmerken die wijzen op werken in dienst van een ander
Z: eigen rekening en risico (Z1 t/m Z5)
= kenmerken die wijzen dat er niet in dienst van een ander wordt gewerkt
O: ondernemerschap (O1 t/m O4)
gedraagt werkende zich buiten de arbeidsrelatie, in het economisch verkeer als ondernemer
(‘extern ondernemerschap’)
= kenmerken die wijzen dat er niet in dienst van een ander wordt gewerkt
III: Zelfstudie: Goed werkgeverschap (deel in zelfstudie ppt)
HC 2
Loon
I. Loonbegrip (civielrechtelijk)
