Geschiedenis Samenvatting – Sarah Smit– Periode 4 Klas 5
Delen;
1) Historische Contexten H4 Duitsland
2) Handboek H9 + H10
3) Stofomschrijving
4) Extra’s
5) Kenmerkende Aspecten uitgelegd
6) WRTS Jaartallen, Personen en begrippen
7) Aantekeningen Lessen
Belangrijke personen
Jaartallen
Begrippen uit het boek
Belangrijke niet-dikgedrukte begrippen/gebeurtenissen
1
,1. Historische Context; Duitsland in Europa (1918-1991)
§4.1 Interbellum en Tweede Wereldoorlog (1918-1945)
Na de 1e wereldoorlog werd Duitsland een parlementaire democratie met
een regering van sociaaldemocraten, liberalen en confessionelen ZONDER
DE LEGERTOP. Geallieerden hadden dit geëist, op deze manier hoefde
legertop zich niet over te geven en kregen democraten de schuld. Richting
het einde van de oorlog kwamen soldaten in opstand, omdat ze vonden
dat Duitsland zich over moest geven. Als gevolg hierop riepen de
sociaaldemocraten op 9 november 1918 de republiek uit.
Eerste naoorlogse parlementsverkiezingen kregen democraten grootste
deel stemmen. In Berlijn was het onrustig waardoor parlement verzamelde
in Weimar – Tijdens die tijd werd de parlementaire democratie de
Republiek van Weimar genoemd. Ondanks grote meerderheid stemmen
was democratie niet heel sterk, conservatieve elite wilden terug naar de
tijd waar parlement weinig te zeggen had. Door het gebrek aan
vertrouwen brak in 1919 een communistische opstand uit waarbij men
eiste naar het Russische voorbeeld van kapitalisme. Leger vocht terug,
vielen veel doden Nog minder vertrouwen in de democratie wat nog een
hogere klap kreeg bij door Vrede van Versailles. Duitsers waren het niet
mee eens, de dolkstootlegende ontstond. Complottheorie klopte niet,
maar veel Duitsers stonden er wel achter. O.a. door dit complot verloor
democratie de verkiezingen, het land stortte in door straatgevechten en
een onstabiele regering. De Fransen vonden dat Duitsland niet genoeg
betaalde en bezette het Roergebied in 1923 waardoor Duitsland nog
minder geld had. Uiteindelijk kwam de economie weer op gang doordat
Frankrijk zich terugtrok en door het Dawesplan, een plan waarbij de VS
veel geld leende aan Duitsland om weer op te bouwen en de betalingen te
kunnen doen.
Jaren 30 ging het niet goed met Duitsland, o.a. door Beurskrach. Bij de
verkiezingen die kwamen stemden veel Duitsers op totalitaire partijen
zoals de NSDAP (van Hitler) wat later de ergste extreemrechtse partij
werd. Hitler wilde een aantal dingen om Duitsland te laten heersen over
Europa; Lebensraum – Hij vond dat Duitsers in het oosten mochten
wonen i.p.v. de Slavische volken die weg moesten. Zijn propaganda zorgde
voor veel steun, vooral omdat hij beloofde het land een
volksgemeinschaft te maken. Hitler maakte ook gebruik van paramilitair
vertoon door “zijn” politie, de SA. Hitler won weliswaar de verkiezingen,
maar de president Von Hindenburg weigerde in eerste instantie hem te
benoemen als bondskanselier.
Rijksdagbrand werd door Hitler gebruikt als complot voor een
communistische revolutie waartegen hij noodmaatregelen zou moeten
nemen. Hij schafte grondrechten af en verbood communistische en
democratische kranten. Door middel van de Machtigingswet schafte hij
2
,de grondwet af. Zo ontstond de totalitaire dictatuur. De nazi’s begonnen
snel aan de nazificatie van de samenleving. Ze openden snel een
concentratiekamp onder leiding van de Gestapo. Ze spoorden
tegenstanders op en schakelden ze uit. Joseph Goebbels wie minister van
Propaganda was boekte ook veel successen, hij zorgde voor censuur en als
mensen niet meewerkten gingen ze naar kampen. Werkloosheid verdween
grotendeels waardoor Hitler veel aanhang kreeg. Hij ging in tegen het
verdrag van Versailles en voerde de dienstplicht in, zelfs de Volkswagen
was een propagandastunt. Hitler had deze namelijk belooft aan
honderdduizenden arbeiders, maar werd niet verkregen.
Vanaf 1933 bereidde Hitler zich voor op een nieuwe oorlog, als eerst lijfde
hij Duitssprekende delen van Europa (Ooste nrijk en Sudetenland) in.
Frankrijk en VK wilden dit tegenhouden, maar vonden zichzelf niet sterk
genoeg waardoor ze het moesten doen met de appeasementpolitiek,
hierdoor vond de anschluss erg makkelijk plaats. Chamberlain en Daladier
gaven in 1938 op de conferentie van München ook toe aan de inlijving van
Sudetenland, Hitler beloofde hierop verder geen eisen te stellen en nooit
oorlog te voeren. Dit was niet zo – minder dan een jaar geleden begon hij
aan de verovering van Polen. Hitler sloot met Stalin een niet-
aanvalsverdrag waarbij ze Polen verdeelde en besproken elkaar niet aan te
vallen om zo een tweefronten oorlog te voorkomen. Na de inval in Polen op
1 september 1939 verklaarden VK en FR de oorlog.
Hitlers grote doel deze oorlog was de verovering van de Sovjet Unie.
Duitse troepen kwamen ver tot het Rode Leger vanaf begin 1943 de
Duitsers terug begon te dringen. Dit had ook gevolgen voor niet-joden,
Duitsers hadden niet alleen aan het front maar ook in de oorlogsindustrie
mannen nodig, er kwam in allerlei landen arbeidsdienst en
Arbeitseinsatz waarbij mannen voor/in Duitsland moesten werken.
Anders dan WOI eisten de geallieerden aan einde van WOII een overgave
ipv wapenstilstand. Acht dagen na zelfmoord van Hitler in Berlijn
capituleerde het leger en gaf het zich over.
§4.2 Duitsland valt uiteen (1945-1961)
Na de opgave van Duitsland was Stande Null aangebroken. De Duitsers
moesten helemaal opnieuw beginnen. Economisch, moreel en politiek was
het land helemaal in elkaar gestort. Het land werd opgedeeld in een
Amerikaanse, Russische, Brits en Frans deel zoals afgesproken bij de
conferentie van Jalta. Vooral de Amerikanen waren hard bezig met
denazificatie, o.a. door foto’s uit kampen te laten zien. Sociaal bleek het
land voor het grootste deel nog te bestaan uit kinderen, vrouwen en
3
, bejaarden waar ze niet op konden draaien. Ook verloor Duitsland grote
gebieden aan Polen en de Sovjet Unie, uit Europese landen werden de
Duitssprekenden verdreven, zo kreeg Duitsland 13 miljoen
Heimatvertriebenen.
In 1947 kondigde president Truman de Trumandoctrine af waarin stond
dat de VS landen wilde helpen die door communisme bezet werden.
Amerikanen en Britten probeerden hun deel van Duitsland te helpen op
economisch gebied o.a. door Marshallhulp. In juni 1948 voerden de
geallieerden een nieuwe munt in waardoor de tweedeling van Duitsland
compleet was. Stalin wilde heel Berlijn in handen krijgen – mislukte. Hij
maakte een blokkade tussen wegen waardoor het Westen niet zomaar
Berlijn in kon komen. Amerikanen vonden Berlijn belangrijk en deden
bevoorrading via de lucht wat een succes was. Vliegtuigen werden niet
naar beneden gehaald!! – kijk aantekeningen waarom. Stalin zag het
succes en hief blokkade op. Zo kwamen de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) en Duitse Democratische Republiek (DDR) op, hier zaten grote
verschillen tussen.
West was een parlementaire democratie met een regering en
bondskanselier. Partijen konden alleen in Bondsdag komen als ze 5% van
de stemmen hadden, waardoor 3 groeperingen grote rol hadden –
christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen waarbij liberalen
altijd minder stemmen kregen. Konrad Adenauer (CDU) werd eerste
bondskanselier. Er was geen politieke onrust en West-Duitsland werd
stabiele democratie met een grote economie – het werd rijkste land
Europa. De Volkswagen was nu wel voor men binnen handbereik.
Democratie was ook sterk door westbindung, Adenauer wilde geen
hereniging als het hiervan ten koste ging. Veel Duitsers zagen zichzelf hier
als slachtoffer van de oorlog en niet als dader.
DDR zette zich juist wel sterk af tegen Nazi verleden en presenteerde
zichzelf veel als betere helft van Duitsland. De Stasi gebruikte oude
Gestapo leden om de communistische staat te beschermen. Ulbricht was
van 1950-1971 leider van de DDR, hij had een communistische dictatuur.
Hij integreerde de DDR als deel van het Oostblok door deelname aan het
Warschaupact en Comecon. Onvrede onder arbeiders kwam in 1953 tot
uitbarsting toen er op 16 juni protesten uitbraken in Berlijn, er vielen veel
doden en vonden achteraf executies plaats. Conclusie; Ze moesten het
volk meer onderdrukken. Ulbricht kreeg vanuit SU toestemming om grens
met BRD af te sluiten zodat mensen niet meer gingen vluchten. Hij deed
dit met prikkeldraad, mijnenvelden en schietinstallaties. Hij mocht alleen
grens West- en Oost-Berlijn niet af te sluiten waardoor het geen zin had.
Veel jongeren en hoogopgeleiden trokken naar West-Duitsland.
Chroesjtsjov eiste een eind aan westerse aanwezigheid in Berlijn en
dreigde met geweld. Hij durfde dit alleen niet te gebruiken uit angst voor
een oorlog. In 1961 werd alsnog Ulbrichts plan voor een muur in Berlijn
4
Delen;
1) Historische Contexten H4 Duitsland
2) Handboek H9 + H10
3) Stofomschrijving
4) Extra’s
5) Kenmerkende Aspecten uitgelegd
6) WRTS Jaartallen, Personen en begrippen
7) Aantekeningen Lessen
Belangrijke personen
Jaartallen
Begrippen uit het boek
Belangrijke niet-dikgedrukte begrippen/gebeurtenissen
1
,1. Historische Context; Duitsland in Europa (1918-1991)
§4.1 Interbellum en Tweede Wereldoorlog (1918-1945)
Na de 1e wereldoorlog werd Duitsland een parlementaire democratie met
een regering van sociaaldemocraten, liberalen en confessionelen ZONDER
DE LEGERTOP. Geallieerden hadden dit geëist, op deze manier hoefde
legertop zich niet over te geven en kregen democraten de schuld. Richting
het einde van de oorlog kwamen soldaten in opstand, omdat ze vonden
dat Duitsland zich over moest geven. Als gevolg hierop riepen de
sociaaldemocraten op 9 november 1918 de republiek uit.
Eerste naoorlogse parlementsverkiezingen kregen democraten grootste
deel stemmen. In Berlijn was het onrustig waardoor parlement verzamelde
in Weimar – Tijdens die tijd werd de parlementaire democratie de
Republiek van Weimar genoemd. Ondanks grote meerderheid stemmen
was democratie niet heel sterk, conservatieve elite wilden terug naar de
tijd waar parlement weinig te zeggen had. Door het gebrek aan
vertrouwen brak in 1919 een communistische opstand uit waarbij men
eiste naar het Russische voorbeeld van kapitalisme. Leger vocht terug,
vielen veel doden Nog minder vertrouwen in de democratie wat nog een
hogere klap kreeg bij door Vrede van Versailles. Duitsers waren het niet
mee eens, de dolkstootlegende ontstond. Complottheorie klopte niet,
maar veel Duitsers stonden er wel achter. O.a. door dit complot verloor
democratie de verkiezingen, het land stortte in door straatgevechten en
een onstabiele regering. De Fransen vonden dat Duitsland niet genoeg
betaalde en bezette het Roergebied in 1923 waardoor Duitsland nog
minder geld had. Uiteindelijk kwam de economie weer op gang doordat
Frankrijk zich terugtrok en door het Dawesplan, een plan waarbij de VS
veel geld leende aan Duitsland om weer op te bouwen en de betalingen te
kunnen doen.
Jaren 30 ging het niet goed met Duitsland, o.a. door Beurskrach. Bij de
verkiezingen die kwamen stemden veel Duitsers op totalitaire partijen
zoals de NSDAP (van Hitler) wat later de ergste extreemrechtse partij
werd. Hitler wilde een aantal dingen om Duitsland te laten heersen over
Europa; Lebensraum – Hij vond dat Duitsers in het oosten mochten
wonen i.p.v. de Slavische volken die weg moesten. Zijn propaganda zorgde
voor veel steun, vooral omdat hij beloofde het land een
volksgemeinschaft te maken. Hitler maakte ook gebruik van paramilitair
vertoon door “zijn” politie, de SA. Hitler won weliswaar de verkiezingen,
maar de president Von Hindenburg weigerde in eerste instantie hem te
benoemen als bondskanselier.
Rijksdagbrand werd door Hitler gebruikt als complot voor een
communistische revolutie waartegen hij noodmaatregelen zou moeten
nemen. Hij schafte grondrechten af en verbood communistische en
democratische kranten. Door middel van de Machtigingswet schafte hij
2
,de grondwet af. Zo ontstond de totalitaire dictatuur. De nazi’s begonnen
snel aan de nazificatie van de samenleving. Ze openden snel een
concentratiekamp onder leiding van de Gestapo. Ze spoorden
tegenstanders op en schakelden ze uit. Joseph Goebbels wie minister van
Propaganda was boekte ook veel successen, hij zorgde voor censuur en als
mensen niet meewerkten gingen ze naar kampen. Werkloosheid verdween
grotendeels waardoor Hitler veel aanhang kreeg. Hij ging in tegen het
verdrag van Versailles en voerde de dienstplicht in, zelfs de Volkswagen
was een propagandastunt. Hitler had deze namelijk belooft aan
honderdduizenden arbeiders, maar werd niet verkregen.
Vanaf 1933 bereidde Hitler zich voor op een nieuwe oorlog, als eerst lijfde
hij Duitssprekende delen van Europa (Ooste nrijk en Sudetenland) in.
Frankrijk en VK wilden dit tegenhouden, maar vonden zichzelf niet sterk
genoeg waardoor ze het moesten doen met de appeasementpolitiek,
hierdoor vond de anschluss erg makkelijk plaats. Chamberlain en Daladier
gaven in 1938 op de conferentie van München ook toe aan de inlijving van
Sudetenland, Hitler beloofde hierop verder geen eisen te stellen en nooit
oorlog te voeren. Dit was niet zo – minder dan een jaar geleden begon hij
aan de verovering van Polen. Hitler sloot met Stalin een niet-
aanvalsverdrag waarbij ze Polen verdeelde en besproken elkaar niet aan te
vallen om zo een tweefronten oorlog te voorkomen. Na de inval in Polen op
1 september 1939 verklaarden VK en FR de oorlog.
Hitlers grote doel deze oorlog was de verovering van de Sovjet Unie.
Duitse troepen kwamen ver tot het Rode Leger vanaf begin 1943 de
Duitsers terug begon te dringen. Dit had ook gevolgen voor niet-joden,
Duitsers hadden niet alleen aan het front maar ook in de oorlogsindustrie
mannen nodig, er kwam in allerlei landen arbeidsdienst en
Arbeitseinsatz waarbij mannen voor/in Duitsland moesten werken.
Anders dan WOI eisten de geallieerden aan einde van WOII een overgave
ipv wapenstilstand. Acht dagen na zelfmoord van Hitler in Berlijn
capituleerde het leger en gaf het zich over.
§4.2 Duitsland valt uiteen (1945-1961)
Na de opgave van Duitsland was Stande Null aangebroken. De Duitsers
moesten helemaal opnieuw beginnen. Economisch, moreel en politiek was
het land helemaal in elkaar gestort. Het land werd opgedeeld in een
Amerikaanse, Russische, Brits en Frans deel zoals afgesproken bij de
conferentie van Jalta. Vooral de Amerikanen waren hard bezig met
denazificatie, o.a. door foto’s uit kampen te laten zien. Sociaal bleek het
land voor het grootste deel nog te bestaan uit kinderen, vrouwen en
3
, bejaarden waar ze niet op konden draaien. Ook verloor Duitsland grote
gebieden aan Polen en de Sovjet Unie, uit Europese landen werden de
Duitssprekenden verdreven, zo kreeg Duitsland 13 miljoen
Heimatvertriebenen.
In 1947 kondigde president Truman de Trumandoctrine af waarin stond
dat de VS landen wilde helpen die door communisme bezet werden.
Amerikanen en Britten probeerden hun deel van Duitsland te helpen op
economisch gebied o.a. door Marshallhulp. In juni 1948 voerden de
geallieerden een nieuwe munt in waardoor de tweedeling van Duitsland
compleet was. Stalin wilde heel Berlijn in handen krijgen – mislukte. Hij
maakte een blokkade tussen wegen waardoor het Westen niet zomaar
Berlijn in kon komen. Amerikanen vonden Berlijn belangrijk en deden
bevoorrading via de lucht wat een succes was. Vliegtuigen werden niet
naar beneden gehaald!! – kijk aantekeningen waarom. Stalin zag het
succes en hief blokkade op. Zo kwamen de Bondsrepubliek Duitsland
(BRD) en Duitse Democratische Republiek (DDR) op, hier zaten grote
verschillen tussen.
West was een parlementaire democratie met een regering en
bondskanselier. Partijen konden alleen in Bondsdag komen als ze 5% van
de stemmen hadden, waardoor 3 groeperingen grote rol hadden –
christendemocraten, sociaaldemocraten en liberalen waarbij liberalen
altijd minder stemmen kregen. Konrad Adenauer (CDU) werd eerste
bondskanselier. Er was geen politieke onrust en West-Duitsland werd
stabiele democratie met een grote economie – het werd rijkste land
Europa. De Volkswagen was nu wel voor men binnen handbereik.
Democratie was ook sterk door westbindung, Adenauer wilde geen
hereniging als het hiervan ten koste ging. Veel Duitsers zagen zichzelf hier
als slachtoffer van de oorlog en niet als dader.
DDR zette zich juist wel sterk af tegen Nazi verleden en presenteerde
zichzelf veel als betere helft van Duitsland. De Stasi gebruikte oude
Gestapo leden om de communistische staat te beschermen. Ulbricht was
van 1950-1971 leider van de DDR, hij had een communistische dictatuur.
Hij integreerde de DDR als deel van het Oostblok door deelname aan het
Warschaupact en Comecon. Onvrede onder arbeiders kwam in 1953 tot
uitbarsting toen er op 16 juni protesten uitbraken in Berlijn, er vielen veel
doden en vonden achteraf executies plaats. Conclusie; Ze moesten het
volk meer onderdrukken. Ulbricht kreeg vanuit SU toestemming om grens
met BRD af te sluiten zodat mensen niet meer gingen vluchten. Hij deed
dit met prikkeldraad, mijnenvelden en schietinstallaties. Hij mocht alleen
grens West- en Oost-Berlijn niet af te sluiten waardoor het geen zin had.
Veel jongeren en hoogopgeleiden trokken naar West-Duitsland.
Chroesjtsjov eiste een eind aan westerse aanwezigheid in Berlijn en
dreigde met geweld. Hij durfde dit alleen niet te gebruiken uit angst voor
een oorlog. In 1961 werd alsnog Ulbrichts plan voor een muur in Berlijn
4
