Staatsrecht 2024-2025
Week 5: Constitutionele toetsing, een ieder verbindendheid, grondrechten
3 – 7 maart 2025
Voorgeschreven literatuur:
Heringa e.a. Staatsrecht 2022:
- nr. 45, p. 131-137 (eeniederverbindendheid) (7 p.)
- nrs. 171c , p. 485-486 (toetsing door de rechter) (14 p.)
- nr. 174, p. 497-502 (rechter en wetgever) (5 p.)
- nrs. 180-181a, p. 225-530 (soorten grondrechten, klassieke en sociale elementen) (5 p.)
- nrs. 183-187, p. 537-553 (reikwijdte, algemene en bijzondere beperkingen, beperkingssystematiek,
horizontale werking) (15 p.)
Jurisprudentie
- HR 10 oktober 2014, ECLI:NL:HR:2014:2928, JB 2014/224 m.nt. J.J.J. Sillen (Staat/Nietrokersvereniging
CAN) (zelf opzoeken) (let op: annotatie van Sillen ook verplichte stof).
- HR 12 mei 1999, ECLI:NL:HR:1999:AA2756 (Arbeidskostenforfait) (Canvas)
- ABRvS 12 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1885, AA 20200587 m.nt. R.J.B. Schutgens (Canvas)
- HR 20 december 2019 ECLI:NL:HR:2019:2006 (Urgenda)
- Contourennota constitutionele toetsing (Canvas)
Inhoudelijke leerdoelen
Na het bestuderen van het onderwijsmateriaal en het volgen van de colleges:
(A) kun je uitleggen wat de betekenis is van artikel 94 Gw voor de omvang van de rechterlijke
toetsing;
(B) ken je de criteria voor eeniederverbindendheid van verdragsbepalingen en kan je deze toepassen
in een nieuwe casus;
(C) kun je uitleggen welke grenzen aan de rechtsvormende taak van de rechter zijn gesteld in de
arresten Arbeidskostenforfait en Urgenda en kun je deze criteria toepassen in een nieuwe casus;
(D) kun je uitleggen welke verschillende soorten grondrechten er zijn;
(E) weet je wat wordt bedoeld met de reikwijdte van een grondrecht, hoe deze zich verhoudt tot
beperking van grondrechten en hoe de beperkingssystematiek van grondwettelijke grondrechten
en grondrechten in het EVRM in elkaar steekt;
(F) kun je uitleggen welke plannen anno 2023 bestaan voor de aanpassing van het toetsingsverbod in
art. 120 Gw;
(G) kun je aan de hand van voorbeelden uitleggen wat wordt verstaan onder ‘positieve verplichtingen’
en horizontale werking van grondrechten.
Opfris- en opzoekvragen:
1. Stel, de gemeenteraad van de gemeente Zedenstein is voornemens in een APV een bepaling op te
nemen die vloeken en onzedelijk taalgebruik op straat verbiedt, op straffe van een boete van € 50,-.
a. Is zo’n bepaling toegestaan in het licht van artikel 7 Gw? Nee, dat is in strijd met deze gw bepaling,
alleen via de wet (dus geen apv)
b. Stel dat artikel 7 van de Grondwet anders had geluid, namelijk: “iedereen heeft, behoudens bij of
krachtens de wet te stellen beperkingen, recht diens mening vrij te uiten”. Had je antwoord onder a. dan
anders geluid? Ja, als er een wet in formele zin was waarin stond dat de vrijheid van meningsuiting in
bepaalde gevallen beperkt mag worden, zou dit wel mogen
Week 5: Constitutionele toetsing, een ieder verbindendheid, grondrechten
3 – 7 maart 2025
Voorgeschreven literatuur:
Heringa e.a. Staatsrecht 2022:
- nr. 45, p. 131-137 (eeniederverbindendheid) (7 p.)
- nrs. 171c , p. 485-486 (toetsing door de rechter) (14 p.)
- nr. 174, p. 497-502 (rechter en wetgever) (5 p.)
- nrs. 180-181a, p. 225-530 (soorten grondrechten, klassieke en sociale elementen) (5 p.)
- nrs. 183-187, p. 537-553 (reikwijdte, algemene en bijzondere beperkingen, beperkingssystematiek,
horizontale werking) (15 p.)
Jurisprudentie
- HR 10 oktober 2014, ECLI:NL:HR:2014:2928, JB 2014/224 m.nt. J.J.J. Sillen (Staat/Nietrokersvereniging
CAN) (zelf opzoeken) (let op: annotatie van Sillen ook verplichte stof).
- HR 12 mei 1999, ECLI:NL:HR:1999:AA2756 (Arbeidskostenforfait) (Canvas)
- ABRvS 12 juni 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1885, AA 20200587 m.nt. R.J.B. Schutgens (Canvas)
- HR 20 december 2019 ECLI:NL:HR:2019:2006 (Urgenda)
- Contourennota constitutionele toetsing (Canvas)
Inhoudelijke leerdoelen
Na het bestuderen van het onderwijsmateriaal en het volgen van de colleges:
(A) kun je uitleggen wat de betekenis is van artikel 94 Gw voor de omvang van de rechterlijke
toetsing;
(B) ken je de criteria voor eeniederverbindendheid van verdragsbepalingen en kan je deze toepassen
in een nieuwe casus;
(C) kun je uitleggen welke grenzen aan de rechtsvormende taak van de rechter zijn gesteld in de
arresten Arbeidskostenforfait en Urgenda en kun je deze criteria toepassen in een nieuwe casus;
(D) kun je uitleggen welke verschillende soorten grondrechten er zijn;
(E) weet je wat wordt bedoeld met de reikwijdte van een grondrecht, hoe deze zich verhoudt tot
beperking van grondrechten en hoe de beperkingssystematiek van grondwettelijke grondrechten
en grondrechten in het EVRM in elkaar steekt;
(F) kun je uitleggen welke plannen anno 2023 bestaan voor de aanpassing van het toetsingsverbod in
art. 120 Gw;
(G) kun je aan de hand van voorbeelden uitleggen wat wordt verstaan onder ‘positieve verplichtingen’
en horizontale werking van grondrechten.
Opfris- en opzoekvragen:
1. Stel, de gemeenteraad van de gemeente Zedenstein is voornemens in een APV een bepaling op te
nemen die vloeken en onzedelijk taalgebruik op straat verbiedt, op straffe van een boete van € 50,-.
a. Is zo’n bepaling toegestaan in het licht van artikel 7 Gw? Nee, dat is in strijd met deze gw bepaling,
alleen via de wet (dus geen apv)
b. Stel dat artikel 7 van de Grondwet anders had geluid, namelijk: “iedereen heeft, behoudens bij of
krachtens de wet te stellen beperkingen, recht diens mening vrij te uiten”. Had je antwoord onder a. dan
anders geluid? Ja, als er een wet in formele zin was waarin stond dat de vrijheid van meningsuiting in
bepaalde gevallen beperkt mag worden, zou dit wel mogen
