Handboek acute verloskunde
Barbara Havenith
Samenvatting
Deel 1: Algemeen en basisprincipes 5
1 GESTRUCTUREERDE AANPAK 5
1.1 Quick scan 5
1.2 Eerste onderzoek (primary survey) 6
1.3 Vervolgonderzoek (secondary survey) 7
1.4 MEWS 8
2 CREW RESOURCE MANAGEMENT 9
2.1 Inleiding 9
2.2 Informatiemanagement 9
2.3 Communicatie 10
2.4 Stressmanagement 10
2.5 Groepsprocessen 10
2.6 Leiderschap 10
2.7 Besluitvorming 11
2.8 Risicomanagement 11
2.9 Debriefen 11
3 VERLOSKUNDIGE TRIAGE 12
3.1 Geschiedenis van triage 12
3.2 Triage in de verloskunde 12
3.3 Het triagegesprek 13
4 ACUTE TAS / ACUTE KAR 14
4.1 Acute tas 14
4.2 Acute kar 14
4.3 Acute bak 14
5 AMBULANCEVERVOER BIJ ACUTE OBSTETRISCHE VERWIJZING 15
5.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 15
5.2 Preventie 15
5.3 Praktisch in de thuissituatie 15
5.4 Praktisch vervoer 15
5.5 Praktisch in het ziekenhuis 16
6 SECOND VICTIM 17
6.1 De zorgverlener als second victim 17
6.2 Begeleiding van second victim 18
6.3 Fasen van steun 18
6.3.1 Ontlading 18
6.3.2 Debriefing 18
6.3.3 Follow-up 18
6.4 Niveaus van steun 18
, 6.4.1 Niveau 1: informele ondersteuning 18
6.4.2 Niveau 2: formele ondersteuning 19
6.4.3 Niveau 3: professionele ondersteuning 19
6.5 Conclusie 19
Deel 2: Specifieke acute situaties 20
7 SHOCK 20
7.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 20
7.2 Hypovolemische shock 21
7.3 Cardiogene shock 22
7.4 Distributieve shock 22
7.4.1 Neurogene shock 22
7.4.2 Septische shock 23
7.4.3 Anafylactische shock 23
7.5 Obstructieve shock 24
7.6 Praktisch in de thuissituatie 24
7.7 Praktisch vervoer 24
7.8 Praktisch in het ziekenhuis 25
8 SEPSIS 26
8.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 26
8.2 Symptomen bij een sepsis 26
8.3 Symptomen bij een septische shock 26
8.4 Preventie 26
8.5 Praktisch in de thuissituatie 26
8.6 Praktisch vervoer 27
8.7 Praktisch in het ziekenhuis 27
9 ACUTE BUIKPIJN IN DE ZWANGERSCHAP 28
9.1 Achtergrond en incidentie 28
9.2 Pathofysiologie van buikpijn in de zwangerschap 28
9.3 De eerste aanpak tot diagnose: anamnese en lichamelijk onderzoek 29
9.3.1 Anamnese 29
9.3.2 Lichamelijk onderzoek 30
9.4 Praktisch in de thuissituatie 30
9.5 Praktisch vervoer 30
9.6 Praktisch in het ziekenhuis 30
9.7 Aanvullende diagnostiek 31
9.7.1 Bloedonderzoek 31
9.7.2 Echoscopie 31
9.7.3 Röntgenonderzoek, CT, MRI 31
9.8 Chirurgische behandeling: overwegingen 31
10 MATERNALE RESUSCITATIE 32
10.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 32
10.2 Reanimatie in de zwangerschap 32
10.3 Praktisch in de thuissituatie 32
10.4 Praktisch vervoer 33
1
, 10.5 Praktisch in het ziekenhuis of met meerdere zorgverleners 33
10.5.1 Perimortem sectio caesarea (PMSC) 33
11 NEONATALE RESUSCITATIE 34
11.1 Achtergrond 34
11.2 Fysiologie en pathofysiologie 34
11.2.1 Fysiologie 34
11.2.2 Pathofysiologie 34
11.3 Praktisch in de thuissituatie 35
11.4 Praktisch vervoer 36
11.5 Praktisch in het ziekenhuis 36
11.6 Praktische tips en tricks 36
12 NAVELSTRENGPROLAPS 37
12.1 Epidemiologie 37
12.2 Preventie 37
12.3 Praktisch in de thuissituatie 38
12.4 Praktisch vervoer 38
12.5 Praktisch in het ziekenhuis 38
13 SCHOUDERDYSTOCIE 39
13.1 Inleiding 39
13.2 Definitie 39
13.3 Incidentie 39
13.4 Risicofactoren 39
13.4.1 Risicofactoren voor de zwangerschap 39
13.4.2 Risicofactoren tijdens de zwangerschap 40
13.4.3 Risicofactoren tijdens de baring 40
13.5 Morbiditeit 40
13.6 Preventie 40
13.7 Actieplan bij een schouderdystocie 41
13.7.1 Anticipeer 41
13.7.2 Hulp 41
13.7.3 Stoppen met persen 41
13.7.4 McRoberts-manoeuvre 41
13.7.5 Impressie boven de symfyse / suprapubische impressie 42
13.7.6 All fours 42
13.7.7 Inwendige manoeuvres 42
13.7.8 Posterieure axillaire slingtractie 42
13.7.9 Andere / volgende eventuele noodgrepen die kunnen worden toegepast:
42
14 STUITBEVALLING 43
14.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 43
14.2 Risico’s voor de foetus 43
14.3 Bijzonderheden bij de stuitbevalling 43
14.4 Praktisch in de thuissituatie 43
14.5 Praktisch in het ziekenhuis 43
2
, 14.6 De stuitbevalling 43
14.6.1 All fours methode 44
14.6.2 Rugligging/dwarsbed 44
15 VAGINAAL BLOEDVERLIES IN DE TWEEDE HELFT VAN DE ZWANGERSCHAP 47
15.1 Epidemiologie 47
15.2 Oorzaken 47
15.3 Placenta preavia 48
15.3.1 Definitie 48
15.3.2 Risicofactoren 48
15.3.3 Symptomen 48
15.3.4 Diagnose 48
15.3.5 Praktisch in de thuissituatie 48
15.3.6 Praktisch in het ziekenhuis 48
15.4 Abruptio placentae (solutio) 49
15.4.1 Definitie 49
15.4.2 Symptomen 49
15.4.3 Praktisch in de thuissituatie 49
15.4.4 Praktisch in het ziekenhuis 49
15.4.5 Mogelijke complicaties 49
15.5 Vasa preavia 50
15.5.1 Definitie 50
15.5.2 Epidemiologie 50
15.5.3 Risicofactoren 50
15.5.4 Symptomen 50
15.5.5 Diagnostiek 50
15.5.6 Praktisch in de thuissituatie 50
15.5.7 Praktisch in het ziekenhuis 50
15.6 Uterusruptuur 51
15.6.1 Risicofactoren 51
15.6.2 Symptomen 51
15.6.3 Praktisch in de thuissituatie 51
15.6.4 Praktisch in het ziekenhuis 51
15.7 Praktisch in de thuissituatie 51
15.8 Praktisch vervoer 51
15.9 Praktisch in het ziekenhuis 51
16 FLUXUS POSTPARTUM 52
16.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 52
16.2 Preventie 53
16.3 Verloskundige interventies 53
16.3.1 Uterus compressie 53
16.3.2 Bimanuele compressie 53
16.3.3 Aorta compressie 53
16.3.4 Medicatie 53
16.4 Praktisch in de thuissituatie 54
3
Barbara Havenith
Samenvatting
Deel 1: Algemeen en basisprincipes 5
1 GESTRUCTUREERDE AANPAK 5
1.1 Quick scan 5
1.2 Eerste onderzoek (primary survey) 6
1.3 Vervolgonderzoek (secondary survey) 7
1.4 MEWS 8
2 CREW RESOURCE MANAGEMENT 9
2.1 Inleiding 9
2.2 Informatiemanagement 9
2.3 Communicatie 10
2.4 Stressmanagement 10
2.5 Groepsprocessen 10
2.6 Leiderschap 10
2.7 Besluitvorming 11
2.8 Risicomanagement 11
2.9 Debriefen 11
3 VERLOSKUNDIGE TRIAGE 12
3.1 Geschiedenis van triage 12
3.2 Triage in de verloskunde 12
3.3 Het triagegesprek 13
4 ACUTE TAS / ACUTE KAR 14
4.1 Acute tas 14
4.2 Acute kar 14
4.3 Acute bak 14
5 AMBULANCEVERVOER BIJ ACUTE OBSTETRISCHE VERWIJZING 15
5.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 15
5.2 Preventie 15
5.3 Praktisch in de thuissituatie 15
5.4 Praktisch vervoer 15
5.5 Praktisch in het ziekenhuis 16
6 SECOND VICTIM 17
6.1 De zorgverlener als second victim 17
6.2 Begeleiding van second victim 18
6.3 Fasen van steun 18
6.3.1 Ontlading 18
6.3.2 Debriefing 18
6.3.3 Follow-up 18
6.4 Niveaus van steun 18
, 6.4.1 Niveau 1: informele ondersteuning 18
6.4.2 Niveau 2: formele ondersteuning 19
6.4.3 Niveau 3: professionele ondersteuning 19
6.5 Conclusie 19
Deel 2: Specifieke acute situaties 20
7 SHOCK 20
7.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 20
7.2 Hypovolemische shock 21
7.3 Cardiogene shock 22
7.4 Distributieve shock 22
7.4.1 Neurogene shock 22
7.4.2 Septische shock 23
7.4.3 Anafylactische shock 23
7.5 Obstructieve shock 24
7.6 Praktisch in de thuissituatie 24
7.7 Praktisch vervoer 24
7.8 Praktisch in het ziekenhuis 25
8 SEPSIS 26
8.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 26
8.2 Symptomen bij een sepsis 26
8.3 Symptomen bij een septische shock 26
8.4 Preventie 26
8.5 Praktisch in de thuissituatie 26
8.6 Praktisch vervoer 27
8.7 Praktisch in het ziekenhuis 27
9 ACUTE BUIKPIJN IN DE ZWANGERSCHAP 28
9.1 Achtergrond en incidentie 28
9.2 Pathofysiologie van buikpijn in de zwangerschap 28
9.3 De eerste aanpak tot diagnose: anamnese en lichamelijk onderzoek 29
9.3.1 Anamnese 29
9.3.2 Lichamelijk onderzoek 30
9.4 Praktisch in de thuissituatie 30
9.5 Praktisch vervoer 30
9.6 Praktisch in het ziekenhuis 30
9.7 Aanvullende diagnostiek 31
9.7.1 Bloedonderzoek 31
9.7.2 Echoscopie 31
9.7.3 Röntgenonderzoek, CT, MRI 31
9.8 Chirurgische behandeling: overwegingen 31
10 MATERNALE RESUSCITATIE 32
10.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 32
10.2 Reanimatie in de zwangerschap 32
10.3 Praktisch in de thuissituatie 32
10.4 Praktisch vervoer 33
1
, 10.5 Praktisch in het ziekenhuis of met meerdere zorgverleners 33
10.5.1 Perimortem sectio caesarea (PMSC) 33
11 NEONATALE RESUSCITATIE 34
11.1 Achtergrond 34
11.2 Fysiologie en pathofysiologie 34
11.2.1 Fysiologie 34
11.2.2 Pathofysiologie 34
11.3 Praktisch in de thuissituatie 35
11.4 Praktisch vervoer 36
11.5 Praktisch in het ziekenhuis 36
11.6 Praktische tips en tricks 36
12 NAVELSTRENGPROLAPS 37
12.1 Epidemiologie 37
12.2 Preventie 37
12.3 Praktisch in de thuissituatie 38
12.4 Praktisch vervoer 38
12.5 Praktisch in het ziekenhuis 38
13 SCHOUDERDYSTOCIE 39
13.1 Inleiding 39
13.2 Definitie 39
13.3 Incidentie 39
13.4 Risicofactoren 39
13.4.1 Risicofactoren voor de zwangerschap 39
13.4.2 Risicofactoren tijdens de zwangerschap 40
13.4.3 Risicofactoren tijdens de baring 40
13.5 Morbiditeit 40
13.6 Preventie 40
13.7 Actieplan bij een schouderdystocie 41
13.7.1 Anticipeer 41
13.7.2 Hulp 41
13.7.3 Stoppen met persen 41
13.7.4 McRoberts-manoeuvre 41
13.7.5 Impressie boven de symfyse / suprapubische impressie 42
13.7.6 All fours 42
13.7.7 Inwendige manoeuvres 42
13.7.8 Posterieure axillaire slingtractie 42
13.7.9 Andere / volgende eventuele noodgrepen die kunnen worden toegepast:
42
14 STUITBEVALLING 43
14.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 43
14.2 Risico’s voor de foetus 43
14.3 Bijzonderheden bij de stuitbevalling 43
14.4 Praktisch in de thuissituatie 43
14.5 Praktisch in het ziekenhuis 43
2
, 14.6 De stuitbevalling 43
14.6.1 All fours methode 44
14.6.2 Rugligging/dwarsbed 44
15 VAGINAAL BLOEDVERLIES IN DE TWEEDE HELFT VAN DE ZWANGERSCHAP 47
15.1 Epidemiologie 47
15.2 Oorzaken 47
15.3 Placenta preavia 48
15.3.1 Definitie 48
15.3.2 Risicofactoren 48
15.3.3 Symptomen 48
15.3.4 Diagnose 48
15.3.5 Praktisch in de thuissituatie 48
15.3.6 Praktisch in het ziekenhuis 48
15.4 Abruptio placentae (solutio) 49
15.4.1 Definitie 49
15.4.2 Symptomen 49
15.4.3 Praktisch in de thuissituatie 49
15.4.4 Praktisch in het ziekenhuis 49
15.4.5 Mogelijke complicaties 49
15.5 Vasa preavia 50
15.5.1 Definitie 50
15.5.2 Epidemiologie 50
15.5.3 Risicofactoren 50
15.5.4 Symptomen 50
15.5.5 Diagnostiek 50
15.5.6 Praktisch in de thuissituatie 50
15.5.7 Praktisch in het ziekenhuis 50
15.6 Uterusruptuur 51
15.6.1 Risicofactoren 51
15.6.2 Symptomen 51
15.6.3 Praktisch in de thuissituatie 51
15.6.4 Praktisch in het ziekenhuis 51
15.7 Praktisch in de thuissituatie 51
15.8 Praktisch vervoer 51
15.9 Praktisch in het ziekenhuis 51
16 FLUXUS POSTPARTUM 52
16.1 Epidemiologie, oorzaken, risicofactoren 52
16.2 Preventie 53
16.3 Verloskundige interventies 53
16.3.1 Uterus compressie 53
16.3.2 Bimanuele compressie 53
16.3.3 Aorta compressie 53
16.3.4 Medicatie 53
16.4 Praktisch in de thuissituatie 54
3