Samenvatting boek ‘The ethics of care: personal, political, and global’ - V. Held
(2006)
Hoofdstuk 1: The ethics of care as moral theory
De zorgethiek (ethics of care) is een aparte moraaltheorie, niet een hele invloedrijke
moraaltheorie. De zorgethiek is ontstaan vanuit de waardering van feministen voor het
belang van zorg en de zorgsector.
De zorgethiek is nog maar enkele decennia oud. Sommige theoretici houden niet van de
term 'zorg' om deze benadering van morele kwesties aan te duiden en hebben
geprobeerd om het te vervangen voor 'de ethiek van liefde' of 'relationele ethiek', maar
het discours keert steeds terug naar 'zorg'. Inmiddels is de zorgethiek veel verder gegaan
dan de oorspronkelijke formuleringen. Het is ontwikkeld als een morele theorie die
niet alleen relevant is voor de zogenaamde privédomeinen van familie en vriendschap,
maar ook voor de medische praktijk, de wet, het politieke leven, de organisatie van de
samenleving, oorlog en internationale betrekkingen. De zorgethiek wordt soms gezien als
een potentiële moraaltheorie die in de plaats kan komen van dominante moraaltheorieën
als Kantiaanse ethiek, utilitarisme of aristotelische deugdenethiek.
Kenmerken (features) van de zorgethiek
Sommige voorstanders van de zorgethiek verzetten zich tegen het veralgemenen van
deze benadering in iets dat in de vorm van een moraaltheorie past. In de verschillende
versies staan een aantal belangrijke kenmerken centraal:
1. De centrale focus ligt op de dwingende morele waarde/betekenis van
aandacht voor de behoeften van anderen voor wie we verantwoordelijk
zijn. De ethiek erkent dat mensen vele jaren van hun leven afhankelijk zijn, in
ieder geval in hun jonge jaren. Menselijke groei is afhankelijk van de mensen die
voor je zorgen. De ethiek benadrukt de morele kracht van de
verantwoordelijkheid om te reageren op de behoeften van afhankelijke personen.
Moraliteiten die zijn gebaseerd op het beeld van het onafhankelijke, autonome,
rationele individu, zien grotendeels voorbij aan de realiteit van menselijke
afhankelijkheid en de moraliteit waar die om vraagt. De zorgethiek komt
tegemoet aan deze centrale zorg van het menselijk leven en schetst de morele
waarden die daarbij betrokken zijn
2. Emoties worden gewaardeerd in plaats van afgewezen. Natuurlijk wordt
niet alle emotie gewaardeerd, maar in tegenstelling tot de dominante
rationalistische benaderingen, worden emoties als sympathie, empathie,
gevoeligheid en reactievermogen gezien als het soort morele emoties die moeten
worden gecultiveerd. Zelfs woede kan een onderdeel zijn van de morele
verontwaardiging die moet worden gevoeld wanneer mensen onrechtvaardig of
onmenselijk worden behandeld, en het kan bijdragen aan een juiste interpretatie
van het morele kwaad. Dit wil niet zeggen dat rauwe emotie een leidraad kan zijn
voor moraliteit -> gevoelens moeten worden weerspiegeld en onderwezen. De
emoties die worden overwogen en afgewezen in rationalistische moraaltheorieën
zijn de egoïstische gevoelens die universele morele normen ondermijnen. De
zorgethiek waardeert doorgaans de emoties en relationele vermogens die moreel
betrokken personen in feitelijke interpersoonlijke contexten in staat stellen te
begrijpen wat het beste is
3. De zorgethiek verwerpt de opvatting van de dominante moraaltheorieën
dat hoe abstracter de redenering over een moreel probleem is, hoe beter.
Omdat, hoe groter de kans is om vooringenomenheid en willekeur te vermijden,
hoe eerder onpartijdigheid wordt bereikt. Het stelt de universalistische en
abstracte regels van de dominante theorieën ter discussie. Er kunnen universele
regels zijn waardoor mensen hun vrienden in bepaalde contexten kunnen
begunstigen, zoals beslissen aan wie ze kerstgeschenken willen geven, maar deze
laatste partijdigheid is alleen moreel aanvaardbaar omdat universele regels het al
zo hebben beoordeeld. Zorgethiek staat sceptisch tegenover een dergelijke
, abstractie en vertrouwen op universele regels en stelt de prioriteit die
eraan wordt gegeven in vraag. De zorgethiek kan proberen de toepasbaarheid
van universele regels te beperken tot bepaalde domeinen waar ze geschikter zijn,
zoals het domein van het recht, en zich verzetten tegen hun uitbreiding naar
andere domeinen. Dominante moraaltheorieën hebben de neiging morele
problemen te interpreteren alsof het conflicten zijn tussen egoïstische individuele
belangen enerzijds en universele morele principes anderzijds. De uitersten van
"egoïstisch individu" en "menselijkheid" worden erkend, maar wat daartussenin
ligt, wordt vaak over het hoofd gezien. De zorgethiek daarentegen richt zich
vooral op het gebied tussen deze uitersten
4. De zorgethiek vat traditionele opvatting opnieuw op, net zoals veel
feministische denkers dat doen. De zorgethiek behandelt morele kwesties die
ontstaan in relaties tussen ongelijke en afhankelijke mensen, relaties die vaak
beladen zijn met emotie en onvrijwilligheid, in plaats van ze te negeren. En merkt
vervolgens op hoe vaak deze eigenschappen niet alleen van toepassing zijn in het
huishouden, maar ook in de bredere samenleving. Personen kiezen bijvoorbeeld
niet in welk geslacht, ras, klasse, etnische, religieuze, nationale of culturele
groeperingen ze willen opgroeien, maar dit soort banden kunnen belangrijke
aspecten zijn van wie ze zijn en hoe hun ervaring kan bijdragen aan morele
begrip
5. De conceptie/opvatting van personen (kritiek op liberaal individualisme).
De zorgethiek werkt meestal met een opvatting van personen als relationeel, in
plaats van als de zelfvoorzienende onafhankelijke individuen van de dominante
moraaltheorieën. De zorgethiek daarentegen ziet personen als relationeel en
onderling afhankelijk. Ieder mens begint als kind en is afhankelijk van degenen
die ons verzorgen, en we blijven ons hele leven op zeer fundamentele manieren
afhankelijk van anderen. Dat we kunnen denken en handelen alsof we
onafhankelijk zijn, hangt af van een netwerk van sociale relaties dat het voor ons
mogelijk maakt. En onze relaties maken deel uit van wat onze identiteit vormt. Dit
wil niet zeggen dat we niet autonoom kunnen worden; feministen hebben veel
interessant werk verricht door een alternatieve opvatting van autonomie te
ontwikkelen in plaats van de liberale individualistische. Hoewel personen hun
relaties met anderen vaak kunnen en moeten hervormen, is de autonomie die
binnen de zorgethiek wordt gezocht, een vermogen om nieuwe relaties te
hervormen en te cultiveren, en niet om steeds meer te lijken op het onbezwaarde
abstracte rationele zelf van liberale politieke en morele theorieën.
Rechtvaardigheid en de zorgethiek
Een ethiek van rechtvaardigheid richt zich op kwesties van eerlijkheid, gelijkheid,
individuele rechten, abstracte principes en de consistente toepassing ervan. Een
zorgethiek is gericht op aandacht, vertrouwen, reactievermogen op behoeften, narratieve
nuance en het cultiveren van zorgzame relaties. Terwijl een ethiek van rechtvaardigheid
een eerlijke oplossing zoekt tussen concurrerende individuele belangen en rechten,
beschouwt een ethiek van zorg de belangen van mantelzorgers en verzorgers als
belangrijk met elkaar verweven in plaats van alleen maar met elkaar te concurreren.
Waar gerechtigheid gelijkheid en vrijheid beschermt, bevordert zorg sociale banden en
samenwerking. Dit zijn heel verschillende accenten waarop moraliteit moet
letten. Maar beide gaan over wat van groot moreel belang lijkt. Dit heeft ertoe geleid
dat velen hebben onderzocht hoe ze kunnen worden gecombineerd in een
bevredigende moraal.
De vraag blijft of rechtvaardigheid moet worden beschouwd als onderdeel van een
zorgethiek die toereikend is, of dat we de begrippen rechtvaardigheid en zorg en de
bijbehorende ethiek conceptueel gescheiden moeten houden. Er valt veel voor te zeggen
om te erkennen hoe de ethiek van zorg de onderlinge samenhang en ontvankelijkheid
voor de behoeften van bepaalde anderen waardeert en hoe de ethiek van
rechtvaardigheid eerlijkheid en rechten waardeert. Te veel integratie zal deze
(2006)
Hoofdstuk 1: The ethics of care as moral theory
De zorgethiek (ethics of care) is een aparte moraaltheorie, niet een hele invloedrijke
moraaltheorie. De zorgethiek is ontstaan vanuit de waardering van feministen voor het
belang van zorg en de zorgsector.
De zorgethiek is nog maar enkele decennia oud. Sommige theoretici houden niet van de
term 'zorg' om deze benadering van morele kwesties aan te duiden en hebben
geprobeerd om het te vervangen voor 'de ethiek van liefde' of 'relationele ethiek', maar
het discours keert steeds terug naar 'zorg'. Inmiddels is de zorgethiek veel verder gegaan
dan de oorspronkelijke formuleringen. Het is ontwikkeld als een morele theorie die
niet alleen relevant is voor de zogenaamde privédomeinen van familie en vriendschap,
maar ook voor de medische praktijk, de wet, het politieke leven, de organisatie van de
samenleving, oorlog en internationale betrekkingen. De zorgethiek wordt soms gezien als
een potentiële moraaltheorie die in de plaats kan komen van dominante moraaltheorieën
als Kantiaanse ethiek, utilitarisme of aristotelische deugdenethiek.
Kenmerken (features) van de zorgethiek
Sommige voorstanders van de zorgethiek verzetten zich tegen het veralgemenen van
deze benadering in iets dat in de vorm van een moraaltheorie past. In de verschillende
versies staan een aantal belangrijke kenmerken centraal:
1. De centrale focus ligt op de dwingende morele waarde/betekenis van
aandacht voor de behoeften van anderen voor wie we verantwoordelijk
zijn. De ethiek erkent dat mensen vele jaren van hun leven afhankelijk zijn, in
ieder geval in hun jonge jaren. Menselijke groei is afhankelijk van de mensen die
voor je zorgen. De ethiek benadrukt de morele kracht van de
verantwoordelijkheid om te reageren op de behoeften van afhankelijke personen.
Moraliteiten die zijn gebaseerd op het beeld van het onafhankelijke, autonome,
rationele individu, zien grotendeels voorbij aan de realiteit van menselijke
afhankelijkheid en de moraliteit waar die om vraagt. De zorgethiek komt
tegemoet aan deze centrale zorg van het menselijk leven en schetst de morele
waarden die daarbij betrokken zijn
2. Emoties worden gewaardeerd in plaats van afgewezen. Natuurlijk wordt
niet alle emotie gewaardeerd, maar in tegenstelling tot de dominante
rationalistische benaderingen, worden emoties als sympathie, empathie,
gevoeligheid en reactievermogen gezien als het soort morele emoties die moeten
worden gecultiveerd. Zelfs woede kan een onderdeel zijn van de morele
verontwaardiging die moet worden gevoeld wanneer mensen onrechtvaardig of
onmenselijk worden behandeld, en het kan bijdragen aan een juiste interpretatie
van het morele kwaad. Dit wil niet zeggen dat rauwe emotie een leidraad kan zijn
voor moraliteit -> gevoelens moeten worden weerspiegeld en onderwezen. De
emoties die worden overwogen en afgewezen in rationalistische moraaltheorieën
zijn de egoïstische gevoelens die universele morele normen ondermijnen. De
zorgethiek waardeert doorgaans de emoties en relationele vermogens die moreel
betrokken personen in feitelijke interpersoonlijke contexten in staat stellen te
begrijpen wat het beste is
3. De zorgethiek verwerpt de opvatting van de dominante moraaltheorieën
dat hoe abstracter de redenering over een moreel probleem is, hoe beter.
Omdat, hoe groter de kans is om vooringenomenheid en willekeur te vermijden,
hoe eerder onpartijdigheid wordt bereikt. Het stelt de universalistische en
abstracte regels van de dominante theorieën ter discussie. Er kunnen universele
regels zijn waardoor mensen hun vrienden in bepaalde contexten kunnen
begunstigen, zoals beslissen aan wie ze kerstgeschenken willen geven, maar deze
laatste partijdigheid is alleen moreel aanvaardbaar omdat universele regels het al
zo hebben beoordeeld. Zorgethiek staat sceptisch tegenover een dergelijke
, abstractie en vertrouwen op universele regels en stelt de prioriteit die
eraan wordt gegeven in vraag. De zorgethiek kan proberen de toepasbaarheid
van universele regels te beperken tot bepaalde domeinen waar ze geschikter zijn,
zoals het domein van het recht, en zich verzetten tegen hun uitbreiding naar
andere domeinen. Dominante moraaltheorieën hebben de neiging morele
problemen te interpreteren alsof het conflicten zijn tussen egoïstische individuele
belangen enerzijds en universele morele principes anderzijds. De uitersten van
"egoïstisch individu" en "menselijkheid" worden erkend, maar wat daartussenin
ligt, wordt vaak over het hoofd gezien. De zorgethiek daarentegen richt zich
vooral op het gebied tussen deze uitersten
4. De zorgethiek vat traditionele opvatting opnieuw op, net zoals veel
feministische denkers dat doen. De zorgethiek behandelt morele kwesties die
ontstaan in relaties tussen ongelijke en afhankelijke mensen, relaties die vaak
beladen zijn met emotie en onvrijwilligheid, in plaats van ze te negeren. En merkt
vervolgens op hoe vaak deze eigenschappen niet alleen van toepassing zijn in het
huishouden, maar ook in de bredere samenleving. Personen kiezen bijvoorbeeld
niet in welk geslacht, ras, klasse, etnische, religieuze, nationale of culturele
groeperingen ze willen opgroeien, maar dit soort banden kunnen belangrijke
aspecten zijn van wie ze zijn en hoe hun ervaring kan bijdragen aan morele
begrip
5. De conceptie/opvatting van personen (kritiek op liberaal individualisme).
De zorgethiek werkt meestal met een opvatting van personen als relationeel, in
plaats van als de zelfvoorzienende onafhankelijke individuen van de dominante
moraaltheorieën. De zorgethiek daarentegen ziet personen als relationeel en
onderling afhankelijk. Ieder mens begint als kind en is afhankelijk van degenen
die ons verzorgen, en we blijven ons hele leven op zeer fundamentele manieren
afhankelijk van anderen. Dat we kunnen denken en handelen alsof we
onafhankelijk zijn, hangt af van een netwerk van sociale relaties dat het voor ons
mogelijk maakt. En onze relaties maken deel uit van wat onze identiteit vormt. Dit
wil niet zeggen dat we niet autonoom kunnen worden; feministen hebben veel
interessant werk verricht door een alternatieve opvatting van autonomie te
ontwikkelen in plaats van de liberale individualistische. Hoewel personen hun
relaties met anderen vaak kunnen en moeten hervormen, is de autonomie die
binnen de zorgethiek wordt gezocht, een vermogen om nieuwe relaties te
hervormen en te cultiveren, en niet om steeds meer te lijken op het onbezwaarde
abstracte rationele zelf van liberale politieke en morele theorieën.
Rechtvaardigheid en de zorgethiek
Een ethiek van rechtvaardigheid richt zich op kwesties van eerlijkheid, gelijkheid,
individuele rechten, abstracte principes en de consistente toepassing ervan. Een
zorgethiek is gericht op aandacht, vertrouwen, reactievermogen op behoeften, narratieve
nuance en het cultiveren van zorgzame relaties. Terwijl een ethiek van rechtvaardigheid
een eerlijke oplossing zoekt tussen concurrerende individuele belangen en rechten,
beschouwt een ethiek van zorg de belangen van mantelzorgers en verzorgers als
belangrijk met elkaar verweven in plaats van alleen maar met elkaar te concurreren.
Waar gerechtigheid gelijkheid en vrijheid beschermt, bevordert zorg sociale banden en
samenwerking. Dit zijn heel verschillende accenten waarop moraliteit moet
letten. Maar beide gaan over wat van groot moreel belang lijkt. Dit heeft ertoe geleid
dat velen hebben onderzocht hoe ze kunnen worden gecombineerd in een
bevredigende moraal.
De vraag blijft of rechtvaardigheid moet worden beschouwd als onderdeel van een
zorgethiek die toereikend is, of dat we de begrippen rechtvaardigheid en zorg en de
bijbehorende ethiek conceptueel gescheiden moeten houden. Er valt veel voor te zeggen
om te erkennen hoe de ethiek van zorg de onderlinge samenhang en ontvankelijkheid
voor de behoeften van bepaalde anderen waardeert en hoe de ethiek van
rechtvaardigheid eerlijkheid en rechten waardeert. Te veel integratie zal deze
