,Inhoudsopgave
Inleiding................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Casus uitwerking................................................................................................8
1.1 SBAR............................................................................................................................. 8
Hoofdstuk 2: Model van Rosendal.........................................................................................12
2.1 Vertrouwen opbouwen.................................................................................................12
2.1.1 Ontwikkelingsfase Erikson................................................................................................... 12
2.2 Anamnese.................................................................................................................... 13
2.2.1 Gezondheidspatronen.......................................................................................................... 13
2.2.2 Genogram............................................................................................................................ 15
2.2.3 Ecogram.............................................................................................................................. 16
2.2.4 Draagkracht- draaglast........................................................................................................ 16
2.2.5 Richtlijnen en protocollen..................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: Clusteren en prioriteren....................................................................................19
3.1 Clusteren van gegevens en voorlopige diagnosen......................................................19
3.2 Prioriteren.................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Analyse zorgsituatie.........................................................................................21
4.1 Verpleegkundige diagnose, zorgresultaten en indiceren..............................................21
Hoofdstuk 5: Organiseren en uitvoeren.................................................................................26
Hoofdstuk 6: Monitoren en evalueren....................................................................................29
Hoofdstuk 7: Communicatie..................................................................................................33
7.1 PROSA........................................................................................................................ 33
7.2 Persoonsgerichte communicatie..................................................................................33
7.3 Shared decision making...............................................................................................34
Hoofdstuk 8: Informatie- en communicatietechnologieën......................................................35
Hoofdstuk 9: Casusbespreking..............................................................................................36
9.1 Interventie bespreken..................................................................................................37
9.2 Leerproces casusbespreking.......................................................................................38
9.3 Gekregen feedback................................................................................................................. 38
Hoofdstuk 10: Handelen in de praktijk...................................................................................39
10.1 CanMEDS-rollen........................................................................................................39
Literatuurlijst.......................................................................................................................... 41
,Inleiding
De module Beargumenteren van Zorg vormt het eindwerk van mijn derde en laatste
praktijkleerperiode (PLP3) binnen de opleiding HBO-verpleegkunde aan de
Hanzehogeschool Groningen. In deze module geef ik een uitwerking van het zorgproces
rondom een hoog-complexe casus op de kinderafdeling van het Beatrix Kinderziekenhuis
UMCG. Hierin toon ik aan dat ik het klinisch redeneren beheers en dat ik theorie en praktijk
weet te integreren.
Ik heb ervoor gekozen om het verpleegplan uit te werken aan de hand van het model van
Rosendal. Het model sluit aan bij het verpleegkundig zorgproces, dat de basis vormt van het
verpleegkundig handelen. Het model van Rosendal hanteert een holistische benadering, is in
lijn met de V&VN-normenkader en richt zich op bevorderen van zelfredzaamheid, de
continuïteit van zorg en vergroten van kwaliteit van leven. Daarnaast stimuleert het de
samenwerking met andere disciplines (Rosendal & Van Dorst, 2019). Op de kinderafdeling in
het Beatrixkinderziekenhuis wordt hoog-complexe zorg geleverd, waarbij intensief
multidisciplinair wordt samengewerkt. Ik vind dat het model van Rosendal meer ruimte biedt
voor de wensen en behoefte van de patiënt en diens naasten, in tegenstelling tot het ‘’treat
first what kills first’’ model van ProActive Nursing (Bakker, 2022)
In hoofdstuk 1 wordt de casus van Sem uitgewerkt aan de hand van de SBAR-methodiek.
De SBAR is een gestructureerde communicatiemethodiek waarmee je zorgvuldig en snel de
belangrijkste informatie over een zorgvrager overdraagt. De SBAR bestaat uit vier
onderdelen: situatie (situation), achtergrond (background), beoordeling (assessment) en
aanbeveling (recommendation) (Wilkinson, 2020). Bij het onderdeel ‘’Background’’ heb ik de
AMPLE-methode toegepast. De AMPLE methode helpt om de belangrijke
achtergrondgegevens van de patiënt in kaart te krijgen. AMPLE staat voor: allergieën,
medicatie, medische voorgeschiedenis, laatste maaltijd en gebeurtenis voorafgaand aan het
incident (Bakker, 2017). Onder het onderdeel ‘’Assessment’’ worden de ABCDE methodiek
en de DutchPEWS weergegeven, waardoor er een duidelijk beeld van de huidige situatie
wordt geschetst. De ABCDE-methodiek is ontworpen om snel en doelgericht
levensbedreigende aandoeningen in kaart te brengen (Wilkinson, 2020). De DutchPEWS
(Pediatric Early Warning Score) omvat alle vitale parameters die standaard bij kinderen
gemeten worden. Alleen wanneer deze parameters afwijkend zijn, worden aanvullende
metingen gedaan. Op deze wijze wordt het kind niet onnodig belast (DutchPEWS, 2021).
,Voor de uitwerking van mijn eindwerk heb ik gekozen voor de casus van Sem. Sem is een
vier weken oude baby, respiratoir insufficiënt geworden ten gevolge van pulmonale
hypertensie en perinatale asfyxie, waarvoor behandeling met ECMO (hart-longmachine)
noodzakelijk was. Bij (persisterende) pulmonale hypertensie van de pasgeborene (PPHN) is
de weerstand in de bloedvaten van de longen te hoog, waardoor het bloed de longen
moeizamer bereikt. Dit resulteert in verminderde zuurstofopname en onvoldoende
uitscheiding van koolstofdioxide. Perinatale asfyxie is een zuurstofgebrek rondom de
geboorte en kan leiden tot hypoxisch-ischemische encefalopathie. Om de schade aan de
hersenen zoveel mogelijk te beperken, worden pasgeborenen vaak tijdelijk gekoeld (WKZ,
z.d.). In het geval van Sem was meconiumaspiratie de oorzaak van de pulmonale
hypertensie en de perinatale asfyxie. De naam ‘’Sem’’ is in deze casus fictief ter
bescherming van de privacy.
De casus van Sem valt onder hoog-complex zorg. Dit heb ik vastgesteld aan de hand van
het meetinstrument ‘’Complexiteit van praktijksituatie’’. De hoog-complexiteit blijkt onder
andere uit de volgende punten: als zorgverlener biedt je voortdurend actieve intensive zorg,
er worden veel specifieke en/of niet veel voorkomende instrumenteel-technische
handelingen verricht, de zorgvrager is door zijn gezondheidsproblematiek niet of nauwelijks
in staat tot communicatie en de gezondheidstoestand is wisselend en/of onvoorspelbaar
(Hogeschool Arnhem & Nijmegen, 2014).
De eerste stap in het model van Rosendal, uitgewerkt in hoofdstuk 2, begint met het
opbouwen van vertrouwen. Vertrouwen speelt een belangrijke rol voordat alle informatie
volledig kan worden verzameld. Door een relatie op te bouwen met Sem krijg ik een beter
beeld van zijn situatie. Gezien zijn jonge leeftijd, is daarnaast ook een goede
vertrouwensband met ouders van groot belang. Door voldoende tijd te investeren in het
opbouwen van een relatie, wordt de kans verkleint dat diagnoses worden gemist of onjuist
gesteld. In het opbouwen van de vertrouwensband heb ik rekening gehouden met de
ontwikkelingsfase van Sem. Pas op het moment dat er sprake is van wederzijds vertrouwen,
kan er daadwerkelijk worden overgaan tot het verzamelen van alle relevante informatie
(Rosendal & Van Dorst, 2019). Vervolgens heb ik de anamnese afgenomen aan de hand van
de elf gezondheidspatronen van Gordon, die samen een holistisch beeld van de situatie
geven. Lichamelijke, psychische, sociale en spirituele factoren kunnen invloed hebben op de
gezondheidspatronen, waardoor deze als functioneel of disfunctioneel beoordeeld worden.
Disfunctioneel patronen dragen niet bij aan de gezondheid en zelfmanagement van Sem en
wijzen op een tekort (Wilkinson, 2020).
, Naast de anamnese heb ik in overleg met de ouders van Sem, een genogram ingevuld, om
inzicht te krijgen in de onderlinge familierelaties. Een genogram biedt niet alleen inzicht op
de onderlinge familierelaties, maar kan ook informatie geven over genetische aandoeningen
in een familie. Door gebruik te maken van een genogram wordt mijn waakzaamheid vergroot
(Zorg voor Beter, 2023). Aangezien een genogram niet het volledige sociale netwerk van
Sem in kaart brengt, heb ik aanvullend een ecogram opgesteld. De kwaliteit van iemand zijn
netwerk en omvang wordt met een ecogram snel inzichtelijk gemaakt. Eventuele knelpunten
in ondersteuning kunnen hierdoor eerder worden opgemerkt. De rol van elk contactpersoon
wordt verduidelijkt aan de hand van de letters P, A, G en E, die staan voor praktische steun,
adviserende steun, gezelschap en emotionele steun (Zorg voor Beter, 2023).
Sem is vanwege zijn leeftijd volledig afhankelijk van zijn ouders en niet communicatief in
staat om zich verbaal te uiten. Hierdoor vind ik de gedragsveranderingsmodellen (ASE,
stage of changes ect.) niet van toepassing op hem. De verantwoordelijkheid en
besluitvorming met betrekking tot de zorg liggen bij ouders. Om het vermogen van ouders in
kaart te brengen, heb ik gebruikgemaakt van de draagkracht- en draaglast, ook wel het
balansmodel genoemd. Dit vermogen zegt iets over de draagkracht en hoe er met de situatie
wordt omgegaan. Wanneer de draaglast groter wordt dan de draagkracht, kunnen er
problemen ontstaan (Wilkinson, 2020). Bij de ouders van Sem heb ik geen tekenen van
overbelasting waargenomen, waardoor ik ervoor heb gekozen om de Mantelscan niet af te
nemen. Er is sprake van een sterk sociaal vangnet. De ouders van Sem tonen adequaat
gedrag en zijn betrokken in de zorg. Hierdoor had ik geen aanleiding om de
gedragsveranderingsmodellen voor het gedrag van ouders te gebruiken.
In de tweede stap van het model van Rosendal worden de verpleegkundige diagnoses
vastgesteld. Een adequate indicatiestelling vormt de basis voor een onderbouwde
verpleegkundige diagnose (Rosendal & Van Dorst, 2019). In hoofdstuk 3 worden de
disfunctionele patronen uit de patronen van Gordon samengevoegd tot clusters. Voor elk
cluster heb ik voorlopige diagnoses gesteld. Welke verpleegkundige diagnoses als eerste
zorg behoeft, wordt bepaald door te prioriteren. De prioritering gebeurd op basis van de
klinische blik van de verpleegkundige en de wensen en behoefte van de zorgvrager
(Wilkinson, 2020).
Ik heb gebruik gemaakt van een redeneerweb om te achterhalen welke verpleegkundige
diagnose de meeste prioriteit hebben. De diagnose met de hoogste prioriteit krijgt in mijn
redeneerweb de meeste uitgaande pijlen. Bij een risico diagnose zijn er geen uitgaande
pijlen zichtbaar, omdat een risico diagnose nog geen symptomen kent (Eliens & Strybol,
Inleiding................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Casus uitwerking................................................................................................8
1.1 SBAR............................................................................................................................. 8
Hoofdstuk 2: Model van Rosendal.........................................................................................12
2.1 Vertrouwen opbouwen.................................................................................................12
2.1.1 Ontwikkelingsfase Erikson................................................................................................... 12
2.2 Anamnese.................................................................................................................... 13
2.2.1 Gezondheidspatronen.......................................................................................................... 13
2.2.2 Genogram............................................................................................................................ 15
2.2.3 Ecogram.............................................................................................................................. 16
2.2.4 Draagkracht- draaglast........................................................................................................ 16
2.2.5 Richtlijnen en protocollen..................................................................................................... 17
Hoofdstuk 3: Clusteren en prioriteren....................................................................................19
3.1 Clusteren van gegevens en voorlopige diagnosen......................................................19
3.2 Prioriteren.................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 4: Analyse zorgsituatie.........................................................................................21
4.1 Verpleegkundige diagnose, zorgresultaten en indiceren..............................................21
Hoofdstuk 5: Organiseren en uitvoeren.................................................................................26
Hoofdstuk 6: Monitoren en evalueren....................................................................................29
Hoofdstuk 7: Communicatie..................................................................................................33
7.1 PROSA........................................................................................................................ 33
7.2 Persoonsgerichte communicatie..................................................................................33
7.3 Shared decision making...............................................................................................34
Hoofdstuk 8: Informatie- en communicatietechnologieën......................................................35
Hoofdstuk 9: Casusbespreking..............................................................................................36
9.1 Interventie bespreken..................................................................................................37
9.2 Leerproces casusbespreking.......................................................................................38
9.3 Gekregen feedback................................................................................................................. 38
Hoofdstuk 10: Handelen in de praktijk...................................................................................39
10.1 CanMEDS-rollen........................................................................................................39
Literatuurlijst.......................................................................................................................... 41
,Inleiding
De module Beargumenteren van Zorg vormt het eindwerk van mijn derde en laatste
praktijkleerperiode (PLP3) binnen de opleiding HBO-verpleegkunde aan de
Hanzehogeschool Groningen. In deze module geef ik een uitwerking van het zorgproces
rondom een hoog-complexe casus op de kinderafdeling van het Beatrix Kinderziekenhuis
UMCG. Hierin toon ik aan dat ik het klinisch redeneren beheers en dat ik theorie en praktijk
weet te integreren.
Ik heb ervoor gekozen om het verpleegplan uit te werken aan de hand van het model van
Rosendal. Het model sluit aan bij het verpleegkundig zorgproces, dat de basis vormt van het
verpleegkundig handelen. Het model van Rosendal hanteert een holistische benadering, is in
lijn met de V&VN-normenkader en richt zich op bevorderen van zelfredzaamheid, de
continuïteit van zorg en vergroten van kwaliteit van leven. Daarnaast stimuleert het de
samenwerking met andere disciplines (Rosendal & Van Dorst, 2019). Op de kinderafdeling in
het Beatrixkinderziekenhuis wordt hoog-complexe zorg geleverd, waarbij intensief
multidisciplinair wordt samengewerkt. Ik vind dat het model van Rosendal meer ruimte biedt
voor de wensen en behoefte van de patiënt en diens naasten, in tegenstelling tot het ‘’treat
first what kills first’’ model van ProActive Nursing (Bakker, 2022)
In hoofdstuk 1 wordt de casus van Sem uitgewerkt aan de hand van de SBAR-methodiek.
De SBAR is een gestructureerde communicatiemethodiek waarmee je zorgvuldig en snel de
belangrijkste informatie over een zorgvrager overdraagt. De SBAR bestaat uit vier
onderdelen: situatie (situation), achtergrond (background), beoordeling (assessment) en
aanbeveling (recommendation) (Wilkinson, 2020). Bij het onderdeel ‘’Background’’ heb ik de
AMPLE-methode toegepast. De AMPLE methode helpt om de belangrijke
achtergrondgegevens van de patiënt in kaart te krijgen. AMPLE staat voor: allergieën,
medicatie, medische voorgeschiedenis, laatste maaltijd en gebeurtenis voorafgaand aan het
incident (Bakker, 2017). Onder het onderdeel ‘’Assessment’’ worden de ABCDE methodiek
en de DutchPEWS weergegeven, waardoor er een duidelijk beeld van de huidige situatie
wordt geschetst. De ABCDE-methodiek is ontworpen om snel en doelgericht
levensbedreigende aandoeningen in kaart te brengen (Wilkinson, 2020). De DutchPEWS
(Pediatric Early Warning Score) omvat alle vitale parameters die standaard bij kinderen
gemeten worden. Alleen wanneer deze parameters afwijkend zijn, worden aanvullende
metingen gedaan. Op deze wijze wordt het kind niet onnodig belast (DutchPEWS, 2021).
,Voor de uitwerking van mijn eindwerk heb ik gekozen voor de casus van Sem. Sem is een
vier weken oude baby, respiratoir insufficiënt geworden ten gevolge van pulmonale
hypertensie en perinatale asfyxie, waarvoor behandeling met ECMO (hart-longmachine)
noodzakelijk was. Bij (persisterende) pulmonale hypertensie van de pasgeborene (PPHN) is
de weerstand in de bloedvaten van de longen te hoog, waardoor het bloed de longen
moeizamer bereikt. Dit resulteert in verminderde zuurstofopname en onvoldoende
uitscheiding van koolstofdioxide. Perinatale asfyxie is een zuurstofgebrek rondom de
geboorte en kan leiden tot hypoxisch-ischemische encefalopathie. Om de schade aan de
hersenen zoveel mogelijk te beperken, worden pasgeborenen vaak tijdelijk gekoeld (WKZ,
z.d.). In het geval van Sem was meconiumaspiratie de oorzaak van de pulmonale
hypertensie en de perinatale asfyxie. De naam ‘’Sem’’ is in deze casus fictief ter
bescherming van de privacy.
De casus van Sem valt onder hoog-complex zorg. Dit heb ik vastgesteld aan de hand van
het meetinstrument ‘’Complexiteit van praktijksituatie’’. De hoog-complexiteit blijkt onder
andere uit de volgende punten: als zorgverlener biedt je voortdurend actieve intensive zorg,
er worden veel specifieke en/of niet veel voorkomende instrumenteel-technische
handelingen verricht, de zorgvrager is door zijn gezondheidsproblematiek niet of nauwelijks
in staat tot communicatie en de gezondheidstoestand is wisselend en/of onvoorspelbaar
(Hogeschool Arnhem & Nijmegen, 2014).
De eerste stap in het model van Rosendal, uitgewerkt in hoofdstuk 2, begint met het
opbouwen van vertrouwen. Vertrouwen speelt een belangrijke rol voordat alle informatie
volledig kan worden verzameld. Door een relatie op te bouwen met Sem krijg ik een beter
beeld van zijn situatie. Gezien zijn jonge leeftijd, is daarnaast ook een goede
vertrouwensband met ouders van groot belang. Door voldoende tijd te investeren in het
opbouwen van een relatie, wordt de kans verkleint dat diagnoses worden gemist of onjuist
gesteld. In het opbouwen van de vertrouwensband heb ik rekening gehouden met de
ontwikkelingsfase van Sem. Pas op het moment dat er sprake is van wederzijds vertrouwen,
kan er daadwerkelijk worden overgaan tot het verzamelen van alle relevante informatie
(Rosendal & Van Dorst, 2019). Vervolgens heb ik de anamnese afgenomen aan de hand van
de elf gezondheidspatronen van Gordon, die samen een holistisch beeld van de situatie
geven. Lichamelijke, psychische, sociale en spirituele factoren kunnen invloed hebben op de
gezondheidspatronen, waardoor deze als functioneel of disfunctioneel beoordeeld worden.
Disfunctioneel patronen dragen niet bij aan de gezondheid en zelfmanagement van Sem en
wijzen op een tekort (Wilkinson, 2020).
, Naast de anamnese heb ik in overleg met de ouders van Sem, een genogram ingevuld, om
inzicht te krijgen in de onderlinge familierelaties. Een genogram biedt niet alleen inzicht op
de onderlinge familierelaties, maar kan ook informatie geven over genetische aandoeningen
in een familie. Door gebruik te maken van een genogram wordt mijn waakzaamheid vergroot
(Zorg voor Beter, 2023). Aangezien een genogram niet het volledige sociale netwerk van
Sem in kaart brengt, heb ik aanvullend een ecogram opgesteld. De kwaliteit van iemand zijn
netwerk en omvang wordt met een ecogram snel inzichtelijk gemaakt. Eventuele knelpunten
in ondersteuning kunnen hierdoor eerder worden opgemerkt. De rol van elk contactpersoon
wordt verduidelijkt aan de hand van de letters P, A, G en E, die staan voor praktische steun,
adviserende steun, gezelschap en emotionele steun (Zorg voor Beter, 2023).
Sem is vanwege zijn leeftijd volledig afhankelijk van zijn ouders en niet communicatief in
staat om zich verbaal te uiten. Hierdoor vind ik de gedragsveranderingsmodellen (ASE,
stage of changes ect.) niet van toepassing op hem. De verantwoordelijkheid en
besluitvorming met betrekking tot de zorg liggen bij ouders. Om het vermogen van ouders in
kaart te brengen, heb ik gebruikgemaakt van de draagkracht- en draaglast, ook wel het
balansmodel genoemd. Dit vermogen zegt iets over de draagkracht en hoe er met de situatie
wordt omgegaan. Wanneer de draaglast groter wordt dan de draagkracht, kunnen er
problemen ontstaan (Wilkinson, 2020). Bij de ouders van Sem heb ik geen tekenen van
overbelasting waargenomen, waardoor ik ervoor heb gekozen om de Mantelscan niet af te
nemen. Er is sprake van een sterk sociaal vangnet. De ouders van Sem tonen adequaat
gedrag en zijn betrokken in de zorg. Hierdoor had ik geen aanleiding om de
gedragsveranderingsmodellen voor het gedrag van ouders te gebruiken.
In de tweede stap van het model van Rosendal worden de verpleegkundige diagnoses
vastgesteld. Een adequate indicatiestelling vormt de basis voor een onderbouwde
verpleegkundige diagnose (Rosendal & Van Dorst, 2019). In hoofdstuk 3 worden de
disfunctionele patronen uit de patronen van Gordon samengevoegd tot clusters. Voor elk
cluster heb ik voorlopige diagnoses gesteld. Welke verpleegkundige diagnoses als eerste
zorg behoeft, wordt bepaald door te prioriteren. De prioritering gebeurd op basis van de
klinische blik van de verpleegkundige en de wensen en behoefte van de zorgvrager
(Wilkinson, 2020).
Ik heb gebruik gemaakt van een redeneerweb om te achterhalen welke verpleegkundige
diagnose de meeste prioriteit hebben. De diagnose met de hoogste prioriteit krijgt in mijn
redeneerweb de meeste uitgaande pijlen. Bij een risico diagnose zijn er geen uitgaande
pijlen zichtbaar, omdat een risico diagnose nog geen symptomen kent (Eliens & Strybol,
