Duitsland in Europa
1918-1991
1) Wat leidde tot de opkomst van het nationaalsocialisme en welke gevolgen had dit voor
Duitsland en Europa (1918-1945)?
2) Hoezeer beïnvloedde het ontstaan en het verloop van de Koude Oorlog de
geschiedenis van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog (1945-1961)?
3) Wat verklaart de hereniging van de beide Duitslanden en hun succesvolle integratie in
Europa (1961-1991)?
4.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
Kenmerkende aspecten
37 De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38 Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39 De crisis van het wereldkapitalisme.
40 Het voeren van twee wereldoorlogen.
41 Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42 De Duitse bezetting van Nederland.
Leidende vraag
Wat leidde tot de opkomst van het nationaalsocialisme en welke gevolgen had dit voor
Duitsland en Europa (1918-1945)?
Hitlers Bierkellerputsch
In november 1923 in München probeerde Hitler een staatsgreep uit te voeren. Hiervoor heeft
hij 9 maanden vastgezeten en toen geconcludeerd dat het beter was de legale weg te begaan.
Duitsland in het najaar van 1918
Voorjaar 1918: alle landen waren uitputting nabij. Duitsland wilde met een laatste enorme
veldslag door het geallieerde westfront breken. Ze werden teruggeslagen door de
Amerikaanse hulp. September 1918: von Hindenburg en Ludendorff wilden niet toegeven dus
Rijksdag moest het maar doen.
De nederlaag was onverwachts. Pers had jarenlang onder censuur gestaan, dus was er niet
veel negatief te vinden in de krant over de oorlog en door propaganda dachten Duitsers dat
ze zouden winnen.
9 november 1918: legercommandanten lieten weten niet meer te willen vechten. Keizer
Wilhelm II vertrok naar Nederland want was niet meer welkom in Duitsland.
Op de rand van een burgeroorlog
, 11 november 1918: einde WOI. Situatie in Duitsland was zeer slecht. Veel mensen verloren
aan het front en er was veel honger en tekort aan producten. Winter 1918-1919 kwamen veel
(nu werkloze) soldaten terug geen onderdak.
Politieke situatie Duitsland: meerderheid regering SDP, sociaaldemocratisch (belang
arbeiders). Conservatieve elite wilden terug naar situatie voor oorlog: keizer machtig
Duitsland. Extremistische groeperingen probeerden de regering ten val te brengen. Vooral
communisten: ‘Spartakisten’ wilden een revolutie en totaal andere samenleving.
Het ontstaan van de Republiek van Weimar
Burgeroorlog tot zomer 1919 tussen links en rechts. Algemeen kiesrecht. Verkiezingen: meer
dan driekwart van de stemmen voor de SPD (sociaaldemocraten), Centrum (katholieken), en
de DDP (liberalen). Berlijn te onrustig, dus parlementsleden meeten in Weimar. Daarom:
Republiek van Weimar.
Taken nieuwe parlement: nieuwe grondwet (parlementaire democratie, gelijkheid van
iedereen voor de wet, en gegarandeerde rechten en vrijheden voor iedere burger). Rijksdag
(parlement) had wetgevende macht. Uitvoerende macht: regering (ministers en rijkskanselier).
Regering moest verantwoording afleggen aan Rijksdag. Ook was er een rijkspresident
gekozen door volk die mocht regeringen benoemen en ontslaan. En noodtoestand uitroepen
(wetgeving tijdelijk anders) om democratie te beschermen.
De Vrede van Versailles
Vredesonderhandelingen WOI begonnen in januari 1919 in Versailles. Duitsland was alles
schuld dus moest zwaar boeten. Belangrijkste straffen:
Gebiedsafspraken: Duitsland moest grondgebied afstaan aan Denemarken, Polen,
Frankrijk, België en Danzig werd vrije stad. Ook alle koloniale bezittingen afstaan.
Militaire afspraken: Duitse leger verzwakken, maximaal 100.000 soldaten en geen
luchtmacht en oorlogsvloot voor Duitsland. Wapenindustrie stilgelegd en Rijnland
gedemilitariseerd.
Financiële afspraken: aangerichte schade in Frankrijk, Engeland en België vergoeden.
132 miljard goudmark.
Duitsland had geen inspraak en moest tekenen, dus Verdrag van Versailles meer dictaat.
De dolkstootlegende
Volgens dolkstootlegende:
De Duitse nederlaag was onvermijdelijk geworden nadat het Duitse leger door eigen politici
en delen van het eigen volk in de steek was gelaten. (in de rug gestoken door eigen volk).
Verschillende groepen dachten dat het kwam door bijvoorbeeld grootkapitaal, anderen door
joden.
De democratisch gekozen politici waren het schuld dat ze Verdrag van Versailles hadden
getekend volgens veel Duitsers. Onrust en wantrouwen in de Republiek van Weimar: tussen
1919 en 1933 waren er 21 verschillende regeringen omdat het zo lastig was.
De eerste economische crisis en het Dawesplan
1918-1991
1) Wat leidde tot de opkomst van het nationaalsocialisme en welke gevolgen had dit voor
Duitsland en Europa (1918-1945)?
2) Hoezeer beïnvloedde het ontstaan en het verloop van de Koude Oorlog de
geschiedenis van Duitsland na de Tweede Wereldoorlog (1945-1961)?
3) Wat verklaart de hereniging van de beide Duitslanden en hun succesvolle integratie in
Europa (1961-1991)?
4.1 Duitsland: van de Eerste naar de Tweede Wereldoorlog
Kenmerkende aspecten
37 De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38 Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39 De crisis van het wereldkapitalisme.
40 Het voeren van twee wereldoorlogen.
41 Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden.
42 De Duitse bezetting van Nederland.
Leidende vraag
Wat leidde tot de opkomst van het nationaalsocialisme en welke gevolgen had dit voor
Duitsland en Europa (1918-1945)?
Hitlers Bierkellerputsch
In november 1923 in München probeerde Hitler een staatsgreep uit te voeren. Hiervoor heeft
hij 9 maanden vastgezeten en toen geconcludeerd dat het beter was de legale weg te begaan.
Duitsland in het najaar van 1918
Voorjaar 1918: alle landen waren uitputting nabij. Duitsland wilde met een laatste enorme
veldslag door het geallieerde westfront breken. Ze werden teruggeslagen door de
Amerikaanse hulp. September 1918: von Hindenburg en Ludendorff wilden niet toegeven dus
Rijksdag moest het maar doen.
De nederlaag was onverwachts. Pers had jarenlang onder censuur gestaan, dus was er niet
veel negatief te vinden in de krant over de oorlog en door propaganda dachten Duitsers dat
ze zouden winnen.
9 november 1918: legercommandanten lieten weten niet meer te willen vechten. Keizer
Wilhelm II vertrok naar Nederland want was niet meer welkom in Duitsland.
Op de rand van een burgeroorlog
, 11 november 1918: einde WOI. Situatie in Duitsland was zeer slecht. Veel mensen verloren
aan het front en er was veel honger en tekort aan producten. Winter 1918-1919 kwamen veel
(nu werkloze) soldaten terug geen onderdak.
Politieke situatie Duitsland: meerderheid regering SDP, sociaaldemocratisch (belang
arbeiders). Conservatieve elite wilden terug naar situatie voor oorlog: keizer machtig
Duitsland. Extremistische groeperingen probeerden de regering ten val te brengen. Vooral
communisten: ‘Spartakisten’ wilden een revolutie en totaal andere samenleving.
Het ontstaan van de Republiek van Weimar
Burgeroorlog tot zomer 1919 tussen links en rechts. Algemeen kiesrecht. Verkiezingen: meer
dan driekwart van de stemmen voor de SPD (sociaaldemocraten), Centrum (katholieken), en
de DDP (liberalen). Berlijn te onrustig, dus parlementsleden meeten in Weimar. Daarom:
Republiek van Weimar.
Taken nieuwe parlement: nieuwe grondwet (parlementaire democratie, gelijkheid van
iedereen voor de wet, en gegarandeerde rechten en vrijheden voor iedere burger). Rijksdag
(parlement) had wetgevende macht. Uitvoerende macht: regering (ministers en rijkskanselier).
Regering moest verantwoording afleggen aan Rijksdag. Ook was er een rijkspresident
gekozen door volk die mocht regeringen benoemen en ontslaan. En noodtoestand uitroepen
(wetgeving tijdelijk anders) om democratie te beschermen.
De Vrede van Versailles
Vredesonderhandelingen WOI begonnen in januari 1919 in Versailles. Duitsland was alles
schuld dus moest zwaar boeten. Belangrijkste straffen:
Gebiedsafspraken: Duitsland moest grondgebied afstaan aan Denemarken, Polen,
Frankrijk, België en Danzig werd vrije stad. Ook alle koloniale bezittingen afstaan.
Militaire afspraken: Duitse leger verzwakken, maximaal 100.000 soldaten en geen
luchtmacht en oorlogsvloot voor Duitsland. Wapenindustrie stilgelegd en Rijnland
gedemilitariseerd.
Financiële afspraken: aangerichte schade in Frankrijk, Engeland en België vergoeden.
132 miljard goudmark.
Duitsland had geen inspraak en moest tekenen, dus Verdrag van Versailles meer dictaat.
De dolkstootlegende
Volgens dolkstootlegende:
De Duitse nederlaag was onvermijdelijk geworden nadat het Duitse leger door eigen politici
en delen van het eigen volk in de steek was gelaten. (in de rug gestoken door eigen volk).
Verschillende groepen dachten dat het kwam door bijvoorbeeld grootkapitaal, anderen door
joden.
De democratisch gekozen politici waren het schuld dat ze Verdrag van Versailles hadden
getekend volgens veel Duitsers. Onrust en wantrouwen in de Republiek van Weimar: tussen
1919 en 1933 waren er 21 verschillende regeringen omdat het zo lastig was.
De eerste economische crisis en het Dawesplan
