Voedingsleer
P1w2 koolhydraten
De DIO kan
1. uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor dienen.
2. vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van koolhydraten en vezels voor de
volwassenen van 31-50 jaar zijn.
3. beschrijven wat de Voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is en hoe deze tot stand
zijn gekomen.
4. de vijf grootste bronnen benoemen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 31-50
jaar.
5. vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezels per MJ moet berekenen en andersom.
6. uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te hoge - en een te lage
koolhydraatinname.
- Voedselconsumptiecijfers van koolhydraten voor volwassenen van 31-50 jaar zijn:
o Mannen: 284 gram/dag
o Vrouwen: 219 gram/dag
o AI en% 45 tot 60 en%/dag
o Mono-/disachariden:
Mannen: 122 gram/dag
Vrouwen: 102 gram/dag
o Polysachariden:
Mannen: 159 gram/dag
Vrouwen: 115 gram/ dag
- Voedselconsumptiecijfers van vezels:
o 2,3 gram per MJ
- Voedingsnorm: 40 en%
4,1 gram per kg lichaamsgewicht
- De 5 grootste bronnen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 31-50 jaar zijn:
o Mannen: granen en graanproducten
Suiker en zoetwaren
Niet alcoholische dranken
Zuivelproducten
Aardappelen en andere knollen
o Vrouwen: granen en graanproducten
Cakes
Suiker en zoetwaren
Niet alcoholische dranken
Zuivelproducten
- Richtlijn inname voedingsvezels mannen en vrouwen: 3,4 gram per MJ
- Verschil tussen Cal en cal: 1Cal is 1000cal dus 1Cal = 1kcal
- Van kcal naar kJ: x4,2
Van kJ naar kcal: /4,2
- 1 gram koolhydraten levert 4 kcal ofwel 17KJ (4x4,2=17)
1 gram vezels levert 2 kcal ofwel 8 kJ (2x4,2=8)
- Gewicht% berekenen: (aantal gram kh / totaal aantal gram) x 100%
Energie berekenen: ( ..g KH x 4) + ( .. g VET x 9) + (.. g EIW x 4)
, Energie% berekenen: (( .. g KH x 4) / totaal energie) x100%
- Koolhydraten zijn chemische verbindingen met een algemene structuurformule. Ze worden
verdeeld in 3 hoofdgroepen:
o Mono- en disachariden:
worden snel verteerd en geabsorbeerd.
Basiseenheden voor onderstaande.
Glucose, fructose, galactose (monosachariden)
Maltose (2x glucose), sucrose (glucose,fructose), lactose (glucose, galactose)
(disachariden)
o Oligosachariden
o Polysachariden 9invlusief voedingsvezels)
Zetmeel
Non-starch (voedingsvezels): plantaaridge polysachariden die voor
menselijke verteringsenzymen onverteerbaar zijn.
- Functies van koolhydraten:
o Energieleveranciers
o Invloed op verzadigingsgevoel en voedselinname
Verandering glucose en insulineconcentratie in bloed
o Beïnvloeden na vertering en absorptie de bloedglucose en insulineconcentratie.
Frequente/langdurige te hoge concentraties kunnen leiden tot
orgaanschade.
- Glucose en fructose: fruit
Sacharose (zoetstof): rietsuiker/suikerbiet/ koek,snoep enz
Lactose: melk
Maltose: bier/ kiemende zaden
- Glycogeen wordt gevormd door het aan elkaar koppelen van glucosemoleculen.
o Spieren en lever kunnen dit opslaan.
o Reservevoorraad voor als de glucoseconcentratie onder een bepaald niveau komt.
Dit is belangrijk voor de hersenen en de bloedcellen.
- Te lage glucoseconcentratie: duizeligheid en verlies van bewustzijn
Te hoge glucoseconcentratie: cardiovasculaire aandoeningen
- Glykemische respons: verandering van glucoseconcentratie in de tijd. (na het eten van een
maaltijd)
o Hoe de respons verloopt hangt af van de samenstelling van de maaltijd.
- Wanneer alle glycogeen is omgezet in glucose en het lichaam heeft nog steeds energie nodig,
worden lichaamseiwitten uit de lever en skeletspieren afgebroken.
- Regulatie bloedglucose door 2 hormonen:
o Insuline: vervoert glucose in het bloed.
Na het eten van een maaltijd als glucosegehalte stijgt scheidt de pancreas
insuline uit aan het bloed.
o Glucagon: haalt glucose uit de opslag wanneer dat nodig is
Wanneer glucosegehalte daalt wordt glucagon afgegeven aan het bloed door
de pancreas en zorgt ervoor dat de lever glycogeen omzet in glucose.
- Diabetes: insuline is ineffectief waardoor de bloedglucose boven een normaal level blijft.
o Type 1: minst voorkomende type
Pancreas kan geen insuline produceren.
o Type 2: meest voorkomende type
Cellen reageren niet op insuline.
P1w2 koolhydraten
De DIO kan
1. uitleggen wat koolhydraten en vezels zijn, waar ze in voorkomen en waar ze voor dienen.
2. vertellen (globaal) wat de voedselconsumptiecijfers van koolhydraten en vezels voor de
volwassenen van 31-50 jaar zijn.
3. beschrijven wat de Voedingsnorm (g/kg en en%) voor koolhydraten is en hoe deze tot stand
zijn gekomen.
4. de vijf grootste bronnen benoemen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 31-50
jaar.
5. vanuit grammen koolhydraten per dag de energieprocenten koolhydraten in de dagelijkse
voeding en grammen voedingsvezels per MJ moet berekenen en andersom.
6. uitleggen welke lichaamsprocessen plaatsvinden betreffende een te hoge - en een te lage
koolhydraatinname.
- Voedselconsumptiecijfers van koolhydraten voor volwassenen van 31-50 jaar zijn:
o Mannen: 284 gram/dag
o Vrouwen: 219 gram/dag
o AI en% 45 tot 60 en%/dag
o Mono-/disachariden:
Mannen: 122 gram/dag
Vrouwen: 102 gram/dag
o Polysachariden:
Mannen: 159 gram/dag
Vrouwen: 115 gram/ dag
- Voedselconsumptiecijfers van vezels:
o 2,3 gram per MJ
- Voedingsnorm: 40 en%
4,1 gram per kg lichaamsgewicht
- De 5 grootste bronnen van koolhydraten en vezels voor volwassenen van 31-50 jaar zijn:
o Mannen: granen en graanproducten
Suiker en zoetwaren
Niet alcoholische dranken
Zuivelproducten
Aardappelen en andere knollen
o Vrouwen: granen en graanproducten
Cakes
Suiker en zoetwaren
Niet alcoholische dranken
Zuivelproducten
- Richtlijn inname voedingsvezels mannen en vrouwen: 3,4 gram per MJ
- Verschil tussen Cal en cal: 1Cal is 1000cal dus 1Cal = 1kcal
- Van kcal naar kJ: x4,2
Van kJ naar kcal: /4,2
- 1 gram koolhydraten levert 4 kcal ofwel 17KJ (4x4,2=17)
1 gram vezels levert 2 kcal ofwel 8 kJ (2x4,2=8)
- Gewicht% berekenen: (aantal gram kh / totaal aantal gram) x 100%
Energie berekenen: ( ..g KH x 4) + ( .. g VET x 9) + (.. g EIW x 4)
, Energie% berekenen: (( .. g KH x 4) / totaal energie) x100%
- Koolhydraten zijn chemische verbindingen met een algemene structuurformule. Ze worden
verdeeld in 3 hoofdgroepen:
o Mono- en disachariden:
worden snel verteerd en geabsorbeerd.
Basiseenheden voor onderstaande.
Glucose, fructose, galactose (monosachariden)
Maltose (2x glucose), sucrose (glucose,fructose), lactose (glucose, galactose)
(disachariden)
o Oligosachariden
o Polysachariden 9invlusief voedingsvezels)
Zetmeel
Non-starch (voedingsvezels): plantaaridge polysachariden die voor
menselijke verteringsenzymen onverteerbaar zijn.
- Functies van koolhydraten:
o Energieleveranciers
o Invloed op verzadigingsgevoel en voedselinname
Verandering glucose en insulineconcentratie in bloed
o Beïnvloeden na vertering en absorptie de bloedglucose en insulineconcentratie.
Frequente/langdurige te hoge concentraties kunnen leiden tot
orgaanschade.
- Glucose en fructose: fruit
Sacharose (zoetstof): rietsuiker/suikerbiet/ koek,snoep enz
Lactose: melk
Maltose: bier/ kiemende zaden
- Glycogeen wordt gevormd door het aan elkaar koppelen van glucosemoleculen.
o Spieren en lever kunnen dit opslaan.
o Reservevoorraad voor als de glucoseconcentratie onder een bepaald niveau komt.
Dit is belangrijk voor de hersenen en de bloedcellen.
- Te lage glucoseconcentratie: duizeligheid en verlies van bewustzijn
Te hoge glucoseconcentratie: cardiovasculaire aandoeningen
- Glykemische respons: verandering van glucoseconcentratie in de tijd. (na het eten van een
maaltijd)
o Hoe de respons verloopt hangt af van de samenstelling van de maaltijd.
- Wanneer alle glycogeen is omgezet in glucose en het lichaam heeft nog steeds energie nodig,
worden lichaamseiwitten uit de lever en skeletspieren afgebroken.
- Regulatie bloedglucose door 2 hormonen:
o Insuline: vervoert glucose in het bloed.
Na het eten van een maaltijd als glucosegehalte stijgt scheidt de pancreas
insuline uit aan het bloed.
o Glucagon: haalt glucose uit de opslag wanneer dat nodig is
Wanneer glucosegehalte daalt wordt glucagon afgegeven aan het bloed door
de pancreas en zorgt ervoor dat de lever glycogeen omzet in glucose.
- Diabetes: insuline is ineffectief waardoor de bloedglucose boven een normaal level blijft.
o Type 1: minst voorkomende type
Pancreas kan geen insuline produceren.
o Type 2: meest voorkomende type
Cellen reageren niet op insuline.
