Paragraaf 1
Opdeling Europa
Nog voor Hitlers ondergang was de vraag hoe Europa er na de oorlog uit moest zien, dit was
geregeld in 2 grote vergaderingen in 1945. De leiders van de geallieerde landen (SU, VS, GB)
spraken het volgende af:
● Duitsland werd opgedeeld in 4 bezettingszones, ook met Frankrijk erbij. Berlijn werd
apart ook verdeeld door 4 zones.
● In andere landen zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden.
● De geallieerde landen zouden goed met elkaar samenwerken.
De samenwerking mislukte, doordat de geallieerde leiders elkaar steeds minder vertrouwde.
- Stalin was bang dat GB en de VS een einde wilde maken aan het communisme, en
omgekeerd vroegen deze landen zich af of Stalin wel wilde meewerken de parlementaire
democratieën.
In 1946 waarschuwde een Britse politicus dat Europa uiteen dreigde te
vallen. Hierdoor kwam een ijzeren gordijn (= De bijna ondoordringbare
grens die het communistische Oost-Europa scheidde van het kapitalistische
West-Europa.)
Met hulp van Stalin grepen communistische partijen in Oost-Europese
landen de macht en verboden alle andere politieke partijen dan de
communistische partijen. In 1947 beloofde de Amerikaanse president (Harry
Truman) economische en militaire steun te geven aan elk land dat werd
bedreigd door Oost-Europa, de Trumanleer. De trumanleer zorgde meer
spanningen tussen West en Oost.
Veel mensen waren bang voor een wereldoorlog met kernwapens, die kwam er niet, maar de
vijandschap was zo groot, dat we zeggen dat de koude oorlog in 1945 begon.
Economie in Europa
De oorlogsschade was in Europa was heel groot, dit kostte veel geld en ging daardoor in traag.
Daarom besloot de VS de Europese wederopbouw te versnellen, ze maakt veel dollars vrij voor
hulp aan Europa, Marshallplan.
De VS hoopte zo dat Europa niet communistisch zou worden, want na de bevrijding was het
communisme erg populair geworden, want hun hadden zichzelf erg tegen het nazimse verzet.
Daarnaast kon het marshallplan ook gunstig zijn voor de VS:
● Een welvarend Europa kon allerlei Amerikaanse producten kopen, zoals trekkers,
koelkasten en auto’s.
De welvaart groeide zo hard dat we spreken van een Wirtschaftswunder, Duits voor economisch
wonder.
Het oosten profiteerde niet van de hulp van de VS, die hadden ze wel aangeboden, maar STalin
was bang dat de Vs teveel invloed zou krijgen. Daarom verbood hij deze steun. In plaats daarvan
voerden zij een planeconomie (= een economisch systeem waarbij de overheid bepaalt wat er
geproduceerd wordt, hoeveel, door wie en voor welke prijs) in, dit werkte niet zo goed als het
Westen en dus bleef het Oosten ver achter in de economie.
De tegenstellingen nemen toe
Rond 1950 groeide het westen en het Oostblok snel uit elkaar, dit gebeurde in een paar stappen:
, 1. Duitsland werd opgedeeld, door een ruzie tussen Stalin en de Westerse geallieerden,
Om zijn gelijk te krijgen sloot Stalin in 1948 ontstond de Blokkade van berlijn.
- In 1948 blokkeerde de Sovjet-Unie alle toegang tot West-Berlijn om te
voorkomen dat de westerse geallieerden een aparte West-Duitse staat zouden
vormen. De VS en bondgenoten reageerden met een luchtbrug om de stad te
bevoorraden. Het leven in West-Berlijn was zwaar door kou, schaarste en
stroomuitval. De blokkade was onderdeel van de Koude Oorlog en liet de
groeiende spanningen tussen Oost en West zien. Op 12 mei 1949 werd de
blokkade opgeheven. De luchtbrug bleek een succes.
Hierdoor werd het duidelijk dat samenwerken nooit meer mogelijk was, er ontstonden 2
Duitslanden, de Westerse bezettingszones werden samengevoegd tot West-Duitsland
(BRD: Bondsrepubliek Duitsland) en in het Oosten werd de DDR (Duitse Democratische
Republiek) uitgeroepen.
2. De vorming van militaire bondgenootschappen, in 1949 richtten de VS en de andere
westerse landen de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) en in 1955 richtte het
Oostblok met het Warschaupact, hun eigen militaire bondgenootschap. Beide was het
doel om vijandelijke aanval tegen te houden. Maar het warschaupact kon ook ingrijpen bij
Oost-europese landen die het communisme wilde afschaffen.
- De Hongaarse Opstand vond plaats van 23 oktober tot 10 november 1956 in
Boedapest, als protest tegen de Sovjet-overheersing en het strenge
communistische regime. De opstand begon met studenten en groeide uit tot een
massale volksbeweging. Imre Nagy, premier van Hongarije, beloofde
hervormingen en wilde uit het Warschaupact stappen. De Sovjet-Unie, onder
leiding van Nikita Chroesjtsjov, greep hard in met tanks en soldaten. Veel mensen
kwamen om, vluchtten of werden gevangengezet. De opstand was een hotspot in
de Koude Oorlog en liet zien hoe fel de Sovjet-Unie de invloed wilde behouden.
Het Westen greep niet militair in uit angst voor oorlog. Een gevolg van de
opstand was dat de opstand werd neergeslagen, maar inspireerde later verzet
tegen het communisme in Oost-Europa.
3. Het laatste gat in de Ijzeren Gordijn werd gedicht in 1961, veel mensen vluchtten
hiervoor naar het Westen, want veel mensen waren ontevreden met het communistische
systeem en probeerde naar het vrije Westen te vluchten. Om dit te voorkomen sloten de
DDR en de SU de grens af met een muur, de Berlijnse Muur.
Paragraaf 2
Oplopende spanningen
In de koude oorlog ontstonden er buiten europa ook spanningen tussen de wereldmachten.
Een oorzaak was:
● Dat in 1949 communistisch China ontstond, veel groepen hadden gestreden om de macht
na ineenstorting van het Chinese keizerrijk in 1911. In 1949 wonnen de communisten en
werd Mao Zedong leider. Westerse leiders waren bang dat ander Aziatische landen China
gingen volgen in het communisme, dominotheorie.
- Het eerste land waar dit leek te geboren was korea, de Korea-oorlog. De Korea-
Oorlog vond plaats van 1950 tot 1953 tussen het communistische Noord-Korea
(gesteund door de Sovjet-Unie en China) en het kapitalistische Zuid-Korea
(gesteund door de Verenigde Naties, vooral de VS). De oorlog begon toen Noord-
Korea op 25 juni 1950 Zuid-Korea binnenviel om het heel Korea communistisch
Opdeling Europa
Nog voor Hitlers ondergang was de vraag hoe Europa er na de oorlog uit moest zien, dit was
geregeld in 2 grote vergaderingen in 1945. De leiders van de geallieerde landen (SU, VS, GB)
spraken het volgende af:
● Duitsland werd opgedeeld in 4 bezettingszones, ook met Frankrijk erbij. Berlijn werd
apart ook verdeeld door 4 zones.
● In andere landen zouden vrije en eerlijke verkiezingen worden gehouden.
● De geallieerde landen zouden goed met elkaar samenwerken.
De samenwerking mislukte, doordat de geallieerde leiders elkaar steeds minder vertrouwde.
- Stalin was bang dat GB en de VS een einde wilde maken aan het communisme, en
omgekeerd vroegen deze landen zich af of Stalin wel wilde meewerken de parlementaire
democratieën.
In 1946 waarschuwde een Britse politicus dat Europa uiteen dreigde te
vallen. Hierdoor kwam een ijzeren gordijn (= De bijna ondoordringbare
grens die het communistische Oost-Europa scheidde van het kapitalistische
West-Europa.)
Met hulp van Stalin grepen communistische partijen in Oost-Europese
landen de macht en verboden alle andere politieke partijen dan de
communistische partijen. In 1947 beloofde de Amerikaanse president (Harry
Truman) economische en militaire steun te geven aan elk land dat werd
bedreigd door Oost-Europa, de Trumanleer. De trumanleer zorgde meer
spanningen tussen West en Oost.
Veel mensen waren bang voor een wereldoorlog met kernwapens, die kwam er niet, maar de
vijandschap was zo groot, dat we zeggen dat de koude oorlog in 1945 begon.
Economie in Europa
De oorlogsschade was in Europa was heel groot, dit kostte veel geld en ging daardoor in traag.
Daarom besloot de VS de Europese wederopbouw te versnellen, ze maakt veel dollars vrij voor
hulp aan Europa, Marshallplan.
De VS hoopte zo dat Europa niet communistisch zou worden, want na de bevrijding was het
communisme erg populair geworden, want hun hadden zichzelf erg tegen het nazimse verzet.
Daarnaast kon het marshallplan ook gunstig zijn voor de VS:
● Een welvarend Europa kon allerlei Amerikaanse producten kopen, zoals trekkers,
koelkasten en auto’s.
De welvaart groeide zo hard dat we spreken van een Wirtschaftswunder, Duits voor economisch
wonder.
Het oosten profiteerde niet van de hulp van de VS, die hadden ze wel aangeboden, maar STalin
was bang dat de Vs teveel invloed zou krijgen. Daarom verbood hij deze steun. In plaats daarvan
voerden zij een planeconomie (= een economisch systeem waarbij de overheid bepaalt wat er
geproduceerd wordt, hoeveel, door wie en voor welke prijs) in, dit werkte niet zo goed als het
Westen en dus bleef het Oosten ver achter in de economie.
De tegenstellingen nemen toe
Rond 1950 groeide het westen en het Oostblok snel uit elkaar, dit gebeurde in een paar stappen:
, 1. Duitsland werd opgedeeld, door een ruzie tussen Stalin en de Westerse geallieerden,
Om zijn gelijk te krijgen sloot Stalin in 1948 ontstond de Blokkade van berlijn.
- In 1948 blokkeerde de Sovjet-Unie alle toegang tot West-Berlijn om te
voorkomen dat de westerse geallieerden een aparte West-Duitse staat zouden
vormen. De VS en bondgenoten reageerden met een luchtbrug om de stad te
bevoorraden. Het leven in West-Berlijn was zwaar door kou, schaarste en
stroomuitval. De blokkade was onderdeel van de Koude Oorlog en liet de
groeiende spanningen tussen Oost en West zien. Op 12 mei 1949 werd de
blokkade opgeheven. De luchtbrug bleek een succes.
Hierdoor werd het duidelijk dat samenwerken nooit meer mogelijk was, er ontstonden 2
Duitslanden, de Westerse bezettingszones werden samengevoegd tot West-Duitsland
(BRD: Bondsrepubliek Duitsland) en in het Oosten werd de DDR (Duitse Democratische
Republiek) uitgeroepen.
2. De vorming van militaire bondgenootschappen, in 1949 richtten de VS en de andere
westerse landen de NAVO (Noord-Atlantische Verdragsorganisatie) en in 1955 richtte het
Oostblok met het Warschaupact, hun eigen militaire bondgenootschap. Beide was het
doel om vijandelijke aanval tegen te houden. Maar het warschaupact kon ook ingrijpen bij
Oost-europese landen die het communisme wilde afschaffen.
- De Hongaarse Opstand vond plaats van 23 oktober tot 10 november 1956 in
Boedapest, als protest tegen de Sovjet-overheersing en het strenge
communistische regime. De opstand begon met studenten en groeide uit tot een
massale volksbeweging. Imre Nagy, premier van Hongarije, beloofde
hervormingen en wilde uit het Warschaupact stappen. De Sovjet-Unie, onder
leiding van Nikita Chroesjtsjov, greep hard in met tanks en soldaten. Veel mensen
kwamen om, vluchtten of werden gevangengezet. De opstand was een hotspot in
de Koude Oorlog en liet zien hoe fel de Sovjet-Unie de invloed wilde behouden.
Het Westen greep niet militair in uit angst voor oorlog. Een gevolg van de
opstand was dat de opstand werd neergeslagen, maar inspireerde later verzet
tegen het communisme in Oost-Europa.
3. Het laatste gat in de Ijzeren Gordijn werd gedicht in 1961, veel mensen vluchtten
hiervoor naar het Westen, want veel mensen waren ontevreden met het communistische
systeem en probeerde naar het vrije Westen te vluchten. Om dit te voorkomen sloten de
DDR en de SU de grens af met een muur, de Berlijnse Muur.
Paragraaf 2
Oplopende spanningen
In de koude oorlog ontstonden er buiten europa ook spanningen tussen de wereldmachten.
Een oorzaak was:
● Dat in 1949 communistisch China ontstond, veel groepen hadden gestreden om de macht
na ineenstorting van het Chinese keizerrijk in 1911. In 1949 wonnen de communisten en
werd Mao Zedong leider. Westerse leiders waren bang dat ander Aziatische landen China
gingen volgen in het communisme, dominotheorie.
- Het eerste land waar dit leek te geboren was korea, de Korea-oorlog. De Korea-
Oorlog vond plaats van 1950 tot 1953 tussen het communistische Noord-Korea
(gesteund door de Sovjet-Unie en China) en het kapitalistische Zuid-Korea
(gesteund door de Verenigde Naties, vooral de VS). De oorlog begon toen Noord-
Korea op 25 juni 1950 Zuid-Korea binnenviel om het heel Korea communistisch
