Onderwerp 1: Introductie: Wetenschap tussen scepticisme en sciëntisme
Introduction: Between Scepticism and Scientism (pp. 15-18) ~Boek
Belangrijke concepten
• Sciëntisme
• Scepticisme
• Post modernisme
• Anything goes
Belangrijke personenen
• Paul Feyerabend
Wetenschap kent geen grenzen.
Wat is filosofie?
Filosofie = liefde voor wijsheid
Wijsheid = dingen weten die je helpen beter & gelukkig leven.
Wetenschapsfilosofie = tak van filosofie. Analyseert de rechtvaardiging van kennis &
onderzoeksmethoden die in de wetenschappen worden gebruikt.
--> het is een metatheorie = theorie over theorie --> meer kennis over het verkrijgen van kennis
Vragen als:
- Wat is wetenschap?
- Wat is kennis?
- Hoe weten we?
- Wat is het verschil tussen feiten (waar) & mythen (niet waar)?
- Hoe kunnen we kennis rechtvaardigen?
Wat is filosofie: Historisch-chronologische aanpak wetenschapsfilosofie
In het westen:
Waarom hebben we feiten nodig?
We leven in tijd waarin niet altijd duidelijk is --> wat feit is & wat mening is.
- Misinformatie, disinformatie.
- Publieke gezondheid (bv. Vaccinaties) misinformatie
1. Beslissingen nemen
1.1 Individuele beslissingen
1.2 Collectieve beslissingen
1.3 Beleidsbeslissing
2. Weten & begrijpen
- Wat te doen
- Hoe te handelen
- Hoe de wereld werkt & waarom
,Het huidige probleem met feiten
Waar zoek je naar feiten?:
--> ligt aan context van wat je zoekt (bv. Je wilt iets weten over hoe laptop werkt of over een theorie)
- Complottheorieën
- Kan wetenschap ook gebruiken voor negatieve ideeën.
- Wetenschap kan positief, negatief, neutraal, onvoorzien, overhyped of voorspeld zijn
Constant in wetenschapsfilosofie:
“wat is wijsheid” --> wat is ons doel, wat willen we weten
2 filosofische standpunten/visies over wetenschap ~Dooremalen
1. Scientisme – wetenschappers
= Wetenschap is uitzonderlijk superieur aan alle andere pogingen om kennis te vergaren: haar wetten
bieden zekerheid. Wetenschap is de enige manier om kennis & zekerheid te krijgen. We kunnen door
wetenschap alles weten. Naast wetenschap geen goede manier van kennis vergaren.
= Sciëntisme is de opvatting dat wetenschap de enige betrouwbare bron van kennis is en absolute
zekerheid biedt. Binnen sciëntisme wordt wetenschap gezien als superieur aan alle andere vormen
van kennisvergaring en wordt aangenomen dat wetenschap uiteindelijk alles kan verklaren.
- Onze geest is een perfecte spiegel van de werkelijkheid
--> observeren zorgt voor realiteit
- Wetenschap biedt absolute zekerheid
- Hoofdgedachte = wetenschap is de enige methode om zekere kennis te verkrijgen & zal alles
oplossen
Sleutelwoorden:
- absolute zekere feiten
- zekere kennis
- absolute waarheid
- wetenschappelijke rationaliteit
Wetenschap is veel beter dan alle andere pogingen om kennis te verkrijgen. Wetenschap biedt
zekerheid.
2. Scepticisme – Postmodernisten:
= Wetenschap geeft geen zekerheid, het is gelijk aan andere vormen van kennis. Wetenschap is een
geloof. Wetenschap voegt niks toe. Is vorm van kennisvergaring, maar je moet er niet op vertrouwen.
= dat wetenschap geen absolute zekerheid biedt en dat kennis altijd onzeker en relatief is. Sommige
vormen van scepticisme gaan zelfs zover dat ze betwijfelen of kennis überhaupt mogelijk is.
- Onze geest is een scheve spiegel van de werkelijkheid/crooked mirror
--> veel verstoring tussen wat we zien, voelen, waarnemen & de realiteit
--> observeren brengt ons niet naar de realiteit
= De auteurs bedoelen dat onze geest geen perfecte afspiegeling van de werkelijkheid is, maar een
vertekend beeld geeft door vooroordelen, culturele invloeden en cognitieve beperkingen. Dit idee
staat tegenover het sciëntistische beeld van de geest als een ‘perfecte spiegel’.
- Kritische wetenschapsfilosofie
- Hoofdgedachte = wetenschap is een ideologie. Objectiviteit is niet mogelijk. Kennis is
onderdrukkende macht. We zijn slaaf aan de focus op wetenschap; moeten we vanaf.
,Sleutelwoorden:
- Onzekerheid
- Sociaal constructionisme (kennis & feiten zijn sociale constructen)
- Relativisme (daarom is alles relatief)
Wetenschappers zijn niet anders dan dogmatische gelovigen. Er is geen bewijs in de wetenschap.
Zekere kennis houdt het niet staande, maar geloof.
Wetenschappers worden gevangen gehouden door --> vooroordelen van maatschappij waarin ze
geboren & getogen zijn.
Er is geen objectieve obersvatie, geen waarheid in wetenschappelijke theorieën.
Er is meer dan 1 waarheid, meer dan 1 methode.
Soorten scepticisme:
1. Filosofisch scepticisme
= betwijfelt mogelijkheid van kennis
2. Voltarisch scepticisme
= betwijfelt autoriteit & legitimiteit instellingen (bv. Overheid of kerk)
3. Wetenschappelijk scepticisme
= alle kennis/bewijs gerede twijfel tot overtuigend bewijs
4. Dogmatisch scepticisme
= Kennis is onmogelijk
5. Nihilistisch scepticisme
= kennis is onmogelijk & daarom niet handelen. Niks doen.
Beide visies --> uitersten
Het liefste --> er tussen inzitten
Geen van beide --> haalbaar/wenselijk
Filosofisch scepticisme
Bv. ~Phyrro
Vaak --> verhit debat binnen grenzen filosofie
“hoe weet jij dat ...”
Vraagt om:
- Bredere opvatting van rationaliteit/redelijkheid
- Carnaval van benaderingen
- Meer pluralisme in wetenschap/wetenschappelijke methode
Dogmatisch & Nihilistisch scepticisme
Bv. ~Jacobi
Radicale interpretatie van filosofisch scepticisme.
“alles is relatief”, “alles kan”, “wetenschap is slechts een mening”, “nepnieuws”, “media liegen tegen
je”
Scepticisme in ons dagelijks leven
- Epistemische crisis = kennisleer --> crisis van het kennen. We kunnen niks meer weten.
--> er zijn geen aangenomen feiten meer. Feiten & meningen als gelijkwaardig gezien en gemengd in
debat.
-. Structurele veranderingen in voorwaarden productie, distributie, verificatie & toe-eigening van
kennis.
- Crisis van vertrouwen in autoriteit (bv. Journalisme, overheid)
, Wetenschappelijk scepticisme
Wetenschappelijk scepticisme = alle kennis/bewijs rationeel in twijfel trekken tot overtuigend bewijs
verwerping of bevestiging.
Bv. --> peer-review systeem
~Gross: “ontwetendheid is belangrijkste product van kennis”
~Brockman:
Er is veel dat we niet weten & wss nooit zullen weten.
~Bacon:
Ipv perfecte spiegel van de realiteit zou de geest “kromme spiegel” zijn met bijgeloof & bedrog.
We zijn geneigd fouten te maken. Onze zintuigen zijn verre van perfect.
Postmodernisme
Postmodernisme in de wetenschapsfilosofie stelt dat kennis sociaal geconstrueerd is en beïnvloed
wordt door taal, macht en perspectief. Objectieve waarheid bestaat niet, en wetenschap is slechts
één van de vele vormen van kennis. De tegenhanger van postmodernisme is sciëntisme, dat
wetenschap als de enige bron van zekere kennis beschouwt.
Wetenschappers worden gevangen gehouden door --> vooroordelen van maatschappij waarin ze
geboren & getogen zijn.
Wetenschappers zijn niet anders dan dogmatische gelovigen. Er is geen bewijs in de wetenschap.
Zekere kennis houdt het niet staande, maar geloof.
~Paul Feyerabend
“wetenschap staat dichterbij de mythe dan een wetenschappelijke filosoof is bereid toe te geven. Het
is 1 van de vele vormen van gedachten die door mens is ontwikkeld, niet per se de beste.”
Ipv de wetenschappelijke methode, zou een carnaval van benaderingen moeten worden toegestaan.
--> Anything goes
= Met "Anything goes" bedoelt Paul Feyerabend dat er geen vaste, universele wetenschappelijke
methode is die altijd gevolgd moet worden. In plaats daarvan pleit hij voor een pluralistische
benadering waarin verschillende methoden, theorieën en zelfs niet-wetenschappelijke ideeën naast
elkaar kunnen bestaan. Wetenschap moet openstaan voor diversiteit en creativiteit, net als een
carnaval waarin verschillende perspectieven worden toegelaten.
= dat er geen vaste wetenschappelijke methode is en dat wetenschap verschillende methoden en
perspectieven moet toelaten, inclusief niet-wetenschappelijke benaderingen.
Vragen boek:
- Is er iets speciaals aan de wetenschap & haar methodologieën
- Kunnen we echte kennis hebben?
- Als er echte kennis is, hoe verkrijgen we die dan?
“exploring humans” titel boek:
het de wetenschapsfilosofie onderzoekt als een manier om menselijke kennis, denken en wetenschap
te begrijpen. Het verkent hoe mensen kennis ontwikkelen, welke methoden ze gebruiken en hoe
wetenschap als menselijke activiteit functioneert. De titel verwijst dus naar het onderzoeken van de
mens en zijn manier van kennis vergaren.
Dolly & Snuppy:
Geclonede dieren.
Introduction: Between Scepticism and Scientism (pp. 15-18) ~Boek
Belangrijke concepten
• Sciëntisme
• Scepticisme
• Post modernisme
• Anything goes
Belangrijke personenen
• Paul Feyerabend
Wetenschap kent geen grenzen.
Wat is filosofie?
Filosofie = liefde voor wijsheid
Wijsheid = dingen weten die je helpen beter & gelukkig leven.
Wetenschapsfilosofie = tak van filosofie. Analyseert de rechtvaardiging van kennis &
onderzoeksmethoden die in de wetenschappen worden gebruikt.
--> het is een metatheorie = theorie over theorie --> meer kennis over het verkrijgen van kennis
Vragen als:
- Wat is wetenschap?
- Wat is kennis?
- Hoe weten we?
- Wat is het verschil tussen feiten (waar) & mythen (niet waar)?
- Hoe kunnen we kennis rechtvaardigen?
Wat is filosofie: Historisch-chronologische aanpak wetenschapsfilosofie
In het westen:
Waarom hebben we feiten nodig?
We leven in tijd waarin niet altijd duidelijk is --> wat feit is & wat mening is.
- Misinformatie, disinformatie.
- Publieke gezondheid (bv. Vaccinaties) misinformatie
1. Beslissingen nemen
1.1 Individuele beslissingen
1.2 Collectieve beslissingen
1.3 Beleidsbeslissing
2. Weten & begrijpen
- Wat te doen
- Hoe te handelen
- Hoe de wereld werkt & waarom
,Het huidige probleem met feiten
Waar zoek je naar feiten?:
--> ligt aan context van wat je zoekt (bv. Je wilt iets weten over hoe laptop werkt of over een theorie)
- Complottheorieën
- Kan wetenschap ook gebruiken voor negatieve ideeën.
- Wetenschap kan positief, negatief, neutraal, onvoorzien, overhyped of voorspeld zijn
Constant in wetenschapsfilosofie:
“wat is wijsheid” --> wat is ons doel, wat willen we weten
2 filosofische standpunten/visies over wetenschap ~Dooremalen
1. Scientisme – wetenschappers
= Wetenschap is uitzonderlijk superieur aan alle andere pogingen om kennis te vergaren: haar wetten
bieden zekerheid. Wetenschap is de enige manier om kennis & zekerheid te krijgen. We kunnen door
wetenschap alles weten. Naast wetenschap geen goede manier van kennis vergaren.
= Sciëntisme is de opvatting dat wetenschap de enige betrouwbare bron van kennis is en absolute
zekerheid biedt. Binnen sciëntisme wordt wetenschap gezien als superieur aan alle andere vormen
van kennisvergaring en wordt aangenomen dat wetenschap uiteindelijk alles kan verklaren.
- Onze geest is een perfecte spiegel van de werkelijkheid
--> observeren zorgt voor realiteit
- Wetenschap biedt absolute zekerheid
- Hoofdgedachte = wetenschap is de enige methode om zekere kennis te verkrijgen & zal alles
oplossen
Sleutelwoorden:
- absolute zekere feiten
- zekere kennis
- absolute waarheid
- wetenschappelijke rationaliteit
Wetenschap is veel beter dan alle andere pogingen om kennis te verkrijgen. Wetenschap biedt
zekerheid.
2. Scepticisme – Postmodernisten:
= Wetenschap geeft geen zekerheid, het is gelijk aan andere vormen van kennis. Wetenschap is een
geloof. Wetenschap voegt niks toe. Is vorm van kennisvergaring, maar je moet er niet op vertrouwen.
= dat wetenschap geen absolute zekerheid biedt en dat kennis altijd onzeker en relatief is. Sommige
vormen van scepticisme gaan zelfs zover dat ze betwijfelen of kennis überhaupt mogelijk is.
- Onze geest is een scheve spiegel van de werkelijkheid/crooked mirror
--> veel verstoring tussen wat we zien, voelen, waarnemen & de realiteit
--> observeren brengt ons niet naar de realiteit
= De auteurs bedoelen dat onze geest geen perfecte afspiegeling van de werkelijkheid is, maar een
vertekend beeld geeft door vooroordelen, culturele invloeden en cognitieve beperkingen. Dit idee
staat tegenover het sciëntistische beeld van de geest als een ‘perfecte spiegel’.
- Kritische wetenschapsfilosofie
- Hoofdgedachte = wetenschap is een ideologie. Objectiviteit is niet mogelijk. Kennis is
onderdrukkende macht. We zijn slaaf aan de focus op wetenschap; moeten we vanaf.
,Sleutelwoorden:
- Onzekerheid
- Sociaal constructionisme (kennis & feiten zijn sociale constructen)
- Relativisme (daarom is alles relatief)
Wetenschappers zijn niet anders dan dogmatische gelovigen. Er is geen bewijs in de wetenschap.
Zekere kennis houdt het niet staande, maar geloof.
Wetenschappers worden gevangen gehouden door --> vooroordelen van maatschappij waarin ze
geboren & getogen zijn.
Er is geen objectieve obersvatie, geen waarheid in wetenschappelijke theorieën.
Er is meer dan 1 waarheid, meer dan 1 methode.
Soorten scepticisme:
1. Filosofisch scepticisme
= betwijfelt mogelijkheid van kennis
2. Voltarisch scepticisme
= betwijfelt autoriteit & legitimiteit instellingen (bv. Overheid of kerk)
3. Wetenschappelijk scepticisme
= alle kennis/bewijs gerede twijfel tot overtuigend bewijs
4. Dogmatisch scepticisme
= Kennis is onmogelijk
5. Nihilistisch scepticisme
= kennis is onmogelijk & daarom niet handelen. Niks doen.
Beide visies --> uitersten
Het liefste --> er tussen inzitten
Geen van beide --> haalbaar/wenselijk
Filosofisch scepticisme
Bv. ~Phyrro
Vaak --> verhit debat binnen grenzen filosofie
“hoe weet jij dat ...”
Vraagt om:
- Bredere opvatting van rationaliteit/redelijkheid
- Carnaval van benaderingen
- Meer pluralisme in wetenschap/wetenschappelijke methode
Dogmatisch & Nihilistisch scepticisme
Bv. ~Jacobi
Radicale interpretatie van filosofisch scepticisme.
“alles is relatief”, “alles kan”, “wetenschap is slechts een mening”, “nepnieuws”, “media liegen tegen
je”
Scepticisme in ons dagelijks leven
- Epistemische crisis = kennisleer --> crisis van het kennen. We kunnen niks meer weten.
--> er zijn geen aangenomen feiten meer. Feiten & meningen als gelijkwaardig gezien en gemengd in
debat.
-. Structurele veranderingen in voorwaarden productie, distributie, verificatie & toe-eigening van
kennis.
- Crisis van vertrouwen in autoriteit (bv. Journalisme, overheid)
, Wetenschappelijk scepticisme
Wetenschappelijk scepticisme = alle kennis/bewijs rationeel in twijfel trekken tot overtuigend bewijs
verwerping of bevestiging.
Bv. --> peer-review systeem
~Gross: “ontwetendheid is belangrijkste product van kennis”
~Brockman:
Er is veel dat we niet weten & wss nooit zullen weten.
~Bacon:
Ipv perfecte spiegel van de realiteit zou de geest “kromme spiegel” zijn met bijgeloof & bedrog.
We zijn geneigd fouten te maken. Onze zintuigen zijn verre van perfect.
Postmodernisme
Postmodernisme in de wetenschapsfilosofie stelt dat kennis sociaal geconstrueerd is en beïnvloed
wordt door taal, macht en perspectief. Objectieve waarheid bestaat niet, en wetenschap is slechts
één van de vele vormen van kennis. De tegenhanger van postmodernisme is sciëntisme, dat
wetenschap als de enige bron van zekere kennis beschouwt.
Wetenschappers worden gevangen gehouden door --> vooroordelen van maatschappij waarin ze
geboren & getogen zijn.
Wetenschappers zijn niet anders dan dogmatische gelovigen. Er is geen bewijs in de wetenschap.
Zekere kennis houdt het niet staande, maar geloof.
~Paul Feyerabend
“wetenschap staat dichterbij de mythe dan een wetenschappelijke filosoof is bereid toe te geven. Het
is 1 van de vele vormen van gedachten die door mens is ontwikkeld, niet per se de beste.”
Ipv de wetenschappelijke methode, zou een carnaval van benaderingen moeten worden toegestaan.
--> Anything goes
= Met "Anything goes" bedoelt Paul Feyerabend dat er geen vaste, universele wetenschappelijke
methode is die altijd gevolgd moet worden. In plaats daarvan pleit hij voor een pluralistische
benadering waarin verschillende methoden, theorieën en zelfs niet-wetenschappelijke ideeën naast
elkaar kunnen bestaan. Wetenschap moet openstaan voor diversiteit en creativiteit, net als een
carnaval waarin verschillende perspectieven worden toegelaten.
= dat er geen vaste wetenschappelijke methode is en dat wetenschap verschillende methoden en
perspectieven moet toelaten, inclusief niet-wetenschappelijke benaderingen.
Vragen boek:
- Is er iets speciaals aan de wetenschap & haar methodologieën
- Kunnen we echte kennis hebben?
- Als er echte kennis is, hoe verkrijgen we die dan?
“exploring humans” titel boek:
het de wetenschapsfilosofie onderzoekt als een manier om menselijke kennis, denken en wetenschap
te begrijpen. Het verkent hoe mensen kennis ontwikkelen, welke methoden ze gebruiken en hoe
wetenschap als menselijke activiteit functioneert. De titel verwijst dus naar het onderzoeken van de
mens en zijn manier van kennis vergaren.
Dolly & Snuppy:
Geclonede dieren.
