9.1 Energie en lichaamswarmte
Fotosynthese: groene planten gebruiken de energie van het zonlicht om hun eigen
energierijke voedingsstoffen te maken. Als eerste wordt glucose (druivensuiker) gemaakt.
Glucose (C6H12O6) is een energierijke stof. Veel organismen (zoals de mens) moeten planten
eten om ze binnen te krijgen.
Verbranding nodig om energie vrij te krijgen. Zuurstof (O2) voor nodig.
Vrijmaking van de energie in de cel gebeurt in de mitochondriën.
Bij verbranding komen ook afvalproducten vrij: 1. Water (H2O) en 2. Koolstofdioxide (CO2)
zuurstof + glucose►water + koolstofdioxide + energie
of: O2+ C6H12O6►H2O + CO2+ energie
Endotherm: lichaamstemperatuur bij endotherme dieren (vogels, zoogdieren) is constant en
zal niet snel veranderen.
Soms hebben dieren het zwaar in de winter omdat er weinig voedsel en ze hun temperatuur
wel hoog moeten houden. Ze gaan dan in winterslaap. In winterslaap zakt de
lichaamstemperatuur en deze komt vaak maar net boven de temperatuur van de omgeving
uit. De processen in het lichaam gaan vertraagd, de verbranding verloopt langzaam.
Ectotherm: andere groepen dieren, zoals als reptielen, amfibieën, vissen en geleedpotigen,
laten het milieu hun lichaamstemperatuur bepalen. Ze laten zich opwarmen door de zon,
het water of een warme ondergrond en koelen af als het buiten koud wordt. Zij hebben hun
energie nodig voor voortplanting en groeien.
9.2 Ademen
Het ademen van de mens lijkt veel op het ademen van andere zoogdieren. Als je goed kijkt
naar een hond die een tijdje hard heeft gelopen, dan zie je dat hij dezelfde bewegingen
met zijn borstkas en buik maakt als een hardloper na een inspannende wedstrijd. De
spieren van beide organismen hebben veel zuurstof nodig voor de verbranding die de
energie levert voor de hardloopspieren. De bewegingen van de borstkas zorgen ervoor dat
er veel lucht met zuurstof in de longen komt. Als mensen en dieren weinig activiteit
vertonen, is het ademen veel minder opvallend.
De ademhaling vindt bij zoogdieren, dus ook bij de mens, plaats via het ademhalingsstelsel.
, Het eerste orgaan waar de lucht, die je inademt, mee in aanraking komt, is de neus. De neus
bestaat niet alleen uit dat stukje van je gezicht dat enigszins uitsteekt, maar ook uit een grote
holte binnenin je hoofd. Dat is de neusholte.
De neusholte heeft een belangrijke taak bij de ademhaling. Het orgaan moet er namelijk
voor zorgen dat de ingeademde lucht veilig voor het organisme is. Lucht kan vervuild zijn
met stof, ziekteverwekkers en schadelijke stoffen. Ook kan de lucht een gevaarlijke
temperatuur hebben of te droog zijn.
Fotosynthese: groene planten gebruiken de energie van het zonlicht om hun eigen
energierijke voedingsstoffen te maken. Als eerste wordt glucose (druivensuiker) gemaakt.
Glucose (C6H12O6) is een energierijke stof. Veel organismen (zoals de mens) moeten planten
eten om ze binnen te krijgen.
Verbranding nodig om energie vrij te krijgen. Zuurstof (O2) voor nodig.
Vrijmaking van de energie in de cel gebeurt in de mitochondriën.
Bij verbranding komen ook afvalproducten vrij: 1. Water (H2O) en 2. Koolstofdioxide (CO2)
zuurstof + glucose►water + koolstofdioxide + energie
of: O2+ C6H12O6►H2O + CO2+ energie
Endotherm: lichaamstemperatuur bij endotherme dieren (vogels, zoogdieren) is constant en
zal niet snel veranderen.
Soms hebben dieren het zwaar in de winter omdat er weinig voedsel en ze hun temperatuur
wel hoog moeten houden. Ze gaan dan in winterslaap. In winterslaap zakt de
lichaamstemperatuur en deze komt vaak maar net boven de temperatuur van de omgeving
uit. De processen in het lichaam gaan vertraagd, de verbranding verloopt langzaam.
Ectotherm: andere groepen dieren, zoals als reptielen, amfibieën, vissen en geleedpotigen,
laten het milieu hun lichaamstemperatuur bepalen. Ze laten zich opwarmen door de zon,
het water of een warme ondergrond en koelen af als het buiten koud wordt. Zij hebben hun
energie nodig voor voortplanting en groeien.
9.2 Ademen
Het ademen van de mens lijkt veel op het ademen van andere zoogdieren. Als je goed kijkt
naar een hond die een tijdje hard heeft gelopen, dan zie je dat hij dezelfde bewegingen
met zijn borstkas en buik maakt als een hardloper na een inspannende wedstrijd. De
spieren van beide organismen hebben veel zuurstof nodig voor de verbranding die de
energie levert voor de hardloopspieren. De bewegingen van de borstkas zorgen ervoor dat
er veel lucht met zuurstof in de longen komt. Als mensen en dieren weinig activiteit
vertonen, is het ademen veel minder opvallend.
De ademhaling vindt bij zoogdieren, dus ook bij de mens, plaats via het ademhalingsstelsel.
, Het eerste orgaan waar de lucht, die je inademt, mee in aanraking komt, is de neus. De neus
bestaat niet alleen uit dat stukje van je gezicht dat enigszins uitsteekt, maar ook uit een grote
holte binnenin je hoofd. Dat is de neusholte.
De neusholte heeft een belangrijke taak bij de ademhaling. Het orgaan moet er namelijk
voor zorgen dat de ingeademde lucht veilig voor het organisme is. Lucht kan vervuild zijn
met stof, ziekteverwekkers en schadelijke stoffen. Ook kan de lucht een gevaarlijke
temperatuur hebben of te droog zijn.
