Uitgebreide
Samenvatting
Studiereeks Burgerlijk Recht – 5
Deze samenvatting bevat de volgende onderdelen:
• Samenvatting Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van art. 6:162 ..... 6
• Samenvatting Hoofdstuk 3 Kwalitatieve aansprakelijkheid (afdeling 6.3.2) ......................... 14
• Samenvatting Hoofdstuk 4 Productaansprakelijkheid ............................................................ 21
• Samenvatting Hoofdstuk 5 Aansprakelijkheid voor motorrijtuigen ....................................... 25
• Samenvatting Hoofdstuk 6 Oneerlijke handelspraktijken, misleidende en vergelijkende
reclame, aansprakelijkheidsrecht bij elektronisch rechtsverkeer, schending van het
mededingingsrecht ................................................................................................................... 28
• Samenvatting Hoofdstuk 9 Schadevergoedingsrecht.............................................................. 36
• Samenvatting Hoofdstuk 11 Zaakwaarneming ....................................................................... 40
• Samenvatting Hoofdstuk 15 Verjaring ................................................................................... 44
• Samenvatting Nummer 78 Groepsaansprakelijkheid.............................................................. 47
• Samenvattend overzicht voor civielrechtelijke aansprakelijkheid op basis van het EU-
mededingingsrecht ................................................................................................................. 48
• Stappenplan Productaansprakelijkheid ................................................................................... 50
,Volledige inhoudsopgave
Uitgebreide Samenvatting Studiereeks Burgerlijk Recht – 5 ............................................................... 1
Samenvatting Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van art. 6:162 .................. 6
Schadevergoeding (Basis) ................................................................................................................... 6
Gedraging ............................................................................................................................................ 7
Inbreuk op een subjectief recht........................................................................................................ 7
Zorgvuldigheidstoets ................................................................................................................... 7
Strijd met een wettelijke plicht ........................................................................................................ 7
Strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt ............... 8
Bewijs .......................................................................................................................................... 8
Uitgangspunt ............................................................................................................................... 8
Algemeen uitgangspunt ........................................................................................................... 8
Bijzondere uitgangspunten ...................................................................................................... 8
Relativiteitsvereiste ........................................................................................................................... 11
Bewijslast ...................................................................................................................................... 11
Tot bescherming van wie strekt de geschonden norm? ................................................................. 11
Extra informatie over strijd met een wettelijke norm ................................................................ 11
6:163 en ongeschreven recht ..................................................................................................... 11
Correctie Langemeijer ............................................................................................................... 11
Conclusie/samenvatting................................................................................................................. 11
Toerekening ....................................................................................................................................... 12
Schuld ............................................................................................................................................ 12
Ontbreken van schuld ................................................................................................................ 12
Geen toerekening? ......................................................................................................................... 12
Niet toerekenbaar, toch aansprakelijk?.......................................................................................... 12
De geestelijk gestoorde – 6:165 lid 1 ........................................................................................ 12
De toezichthouder – 6:165 lid 2 ................................................................................................ 12
Kinderen – 6:164 ....................................................................................................................... 13
Groepsaansprakelijkheid – 6:166 .............................................................................................. 13
Overige vormen van vergoeding ....................................................................................................... 13
Rectificatie – 6:167 ....................................................................................................................... 13
Afwijzing verbodsactie – 6:168..................................................................................................... 13
Samenvatting Hoofdstuk 3 Kwalitatieve aansprakelijkheid (afdeling 6.3.2) ...................................... 14
Algemeen .......................................................................................................................................... 14
Deel A ............................................................................................................................................... 14
Kinderen ........................................................................................................................................ 14
Kinderen onder 14 jaar .............................................................................................................. 14
, Kinderen van 14 en 15 jaar oud ................................................................................................. 15
Ondergeschikten (6:170) ............................................................................................................... 15
Uitzendkrachten......................................................................................................................... 16
Functioneel verband .................................................................................................................. 16
Werken voor een natuurlijk persoon (lid 2) .............................................................................. 16
Niet-ondergeschikte (6:171) .......................................................................................................... 17
Vertegenwoordiging (6:172) ......................................................................................................... 17
Deel B ................................................................................................................................................ 17
Gebrekkige zaken (6:173) ............................................................................................................. 17
Lid 1 (voorwaarden) .................................................................................................................. 17
1 Roerende zaak .................................................................................................................... 17
2 Bekendheid ......................................................................................................................... 17
3 Gebrek ................................................................................................................................ 17
4 Bijzonder gevaar................................................................................................................. 17
5 en 6 Verwezenlijking.......................................................................................................... 17
Tenzij… ................................................................................................................................. 18
Wie is er aansprakelijk?......................................................................................................... 18
Producentaansprakelijkheid (lid 2) ............................................................................................ 18
Bewijslast .................................................................................................................................. 18
Lid 3 (geen toepassing) ............................................................................................................. 18
Opstal (6:174) ................................................................................................................................ 18
Gevaarlijke stoffen (6:175)............................................................................................................ 18
Aansprakelijke ........................................................................................................................... 18
Stortplaatsen (6:176) ..................................................................................................................... 18
Mijnbouwwerken (6:177) .............................................................................................................. 19
Algemene uitzonderingen uit art. 6:178 voor art. 6:175 – 6:177................................................... 19
Dieren (6:179) ............................................................................................................................... 19
Bijzondere regels voor de aangesprokenen ....................................................................................... 19
6:180 lid 1 | Medebezit .................................................................................................................. 19
6:180 lid 2 | Opschortende voorwaarden ....................................................................................... 20
6:181 | Gebruiker in de uitvoering van een bedrijf ........................................................................ 20
6:182 | Gezamenlijk exploitanten .................................................................................................. 20
6:183 lid 2 | Kinderen en geestelijk beperkten .............................................................................. 20
Samenvatting Hoofdstuk 4 Productaansprakelijkheid ......................................................................... 21
Afdeling 6.3.3 BW (art. 6:185 e.v. BW) ........................................................................................... 21
Voorwaarden ..................................................................................................................................... 21
1. Product (6:187 lid 1).................................................................................................................. 22
, 2. In het verkeer brengen (6:185 lid 1 sub a) ................................................................................. 22
3. Gebrek (6:186) .......................................................................................................................... 22
4. Verwijt ....................................................................................................................................... 22
Bevrijdende omstandigheden ............................................................................................................ 23
Eigen schuld ...................................................................................................................................... 23
Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking? (6:190) .......................................................... 23
Verval en verjaring (6:191) ............................................................................................................... 23
Overige .............................................................................................................................................. 24
Samenvatting Hoofdstuk 5 Aansprakelijkheid voor motorrijtuigen .................................................... 25
De ongemotoriseerde......................................................................................................................... 26
Slachtoffers jonger dan 14 jaren .................................................................................................... 26
Slachtoffers van 14 of ouder.......................................................................................................... 26
Strekking van de uitzonderingen ................................................................................................... 26
Overmacht ................................................................................................................................. 26
Eigen schuld (HR IZA/Vrerink) ................................................................................................ 26
De gemotoriseerde – Reflexwerking van art. 185 WVW .................................................................. 27
Samenvatting Hoofdstuk 6 Oneerlijke handelspraktijken, misleidende en vergelijkende reclame,
aansprakelijkheidsrecht bij elektronisch rechtsverkeer, schending van het mededingingsrecht ........... 28
1. Oneerlijke handelspraktijken en misleidende en vergelijkende reclame (afd. 6.3.3A BW) .......... 29
Bescherming .................................................................................................................................. 29
a. Oneerlijke handelspraktijken ..................................................................................................... 30
② Misleidend ............................................................................................................................ 30
② Agressief (6:193h) ................................................................................................................ 31
③ Zwarte lijst (6:193i) .......................................................................................................... 31
b. Reclame (afd. 6.3.4 BW) ........................................................................................................... 32
Misleidend (6:194) .................................................................................................................... 32
Vergelijkend (6:194a)................................................................................................................ 33
Bewijslast (6:195)...................................................................................................................... 33
Verbod en rectificatie (6:196) ................................................................................................... 33
2. Elektronisch rechtsverkeer (6:196c) .............................................................................................. 34
1. Blote transmissie – doorgeefluik ............................................................................................... 34
Lid 1 Algemeen ......................................................................................................................... 34
Lid 2 Opslag + blote transmissie ............................................................................................... 34
2. Caching (lid 3) ........................................................................................................................... 34
3. Hosting (lid 4) ........................................................................................................................... 34
3. Mededingingsrecht (6:193k – 6:193t) ........................................................................................... 35
Samenvatting Hoofdstuk 9 Schadevergoedingsrecht........................................................................... 36
, Nrs. 195 – 198 ................................................................................................................................... 36
Beginsel van volledige vergoeding ............................................................................................... 36
Afdeling 10, eerste titel, boek 6 BW (afd. 6.1.10 BW) ................................................................. 36
Nr. 201b ............................................................................................................................................. 36
Nrs. 213 – 224a ................................................................................................................................. 37
Causaliteit ...................................................................................................................................... 37
Fase 1: Vestiging ....................................................................................................................... 37
Paragraaf 9.8...................................................................................................................................... 38
Meervoudige causaliteit................................................................................................................. 38
Eenvoudig stappenplan.................................................................................................................. 39
Samenvatting Hoofdstuk 11 Zaakwaarneming .................................................................................... 40
Vereisten (6:198) ............................................................................................................................... 40
(1) Andermans belangen ................................................................................................................... 41
(2) Willens en wetens ........................................................................................................................ 41
(3) Zonder bevoegdheid .................................................................................................................... 41
(4) Redelijke grond (billijkheidsplicht) ............................................................................................. 41
Ratificatie (6:202).............................................................................................................................. 42
Gevolgen ........................................................................................................................................... 43
Zorgplicht (6:199 lid 1) ................................................................................................................. 43
Vertegenwoordigingsbevoegdheid (6:201) ................................................................................... 43
Voortzettingsplicht (6:199 lid 1) ................................................................................................... 43
Verantwoordingsplicht (6:199 lid 2) ............................................................................................. 43
Opschorting en retentie.................................................................................................................. 43
Samenloop ......................................................................................................................................... 43
Samenvatting Hoofdstuk 15 Verjaring ................................................................................................ 44
Verkorte verjaringstermijn (5jr) ........................................................................................................ 44
Verjaring + regresnemer .................................................................................................................... 45
Beroep op het verstrijken van de korte termijn en wanneer dat beroep niet mogelijk is................... 45
Letsel- en overlijdensschade.......................................................................................................... 45
De lange verjaringstermijn ................................................................................................................ 45
Uitbreiden lange termijn ................................................................................................................ 46
Niet verstrijken van de lange termijn ............................................................................................ 46
Samenvatting Nummer 78 Groepsaansprakelijkheid ........................................................................... 47
Samenvattend overzicht voor civielrechtelijke aansprakelijkheid op basis van het EU-
mededingingsrecht............................................................................................................................... 48
Stappenplan Productaansprakelijkheid ................................................................................................ 50
, Samenvatting
Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor
eigen gedrag op grond van art. 6:162
Schadevergoeding (Basis)
Hoofdstappen
1. Gedraging die onrechtmatig is
Gedrag kwalificeert de onrechtmatigheid van een gedraging.
a. Inbreuk op een subjectief recht
b. Strijd met een wettelijke plicht
c. Maatschappelijke betamelijkheid
2. Toerekening
Toerekening kwalificeert de dader.
a. Schuld
b. Risico
i. Wet
ii. Verkeersopvattingen
Men spreekt nu van een “fout” (= toerekenbare onrechtmatige gedraging). Een fout zorgt er over het
algemeen voor dat je iemand kan aanspreken.
Vervolgstappen
3. Relativiteit (6:163)
4. Rechtvaardigingsgrond
Niet behandeld in hoofdstuk 2
5. Causaal verband
6. Schade
Hierboven vind je een simpel stappenplan van schadevergoeding. De rest van het document werkt dit
stappenplan verder uit.
,Gedraging
Inbreuk op een subjectief recht
Uitgangspunt – in principe onrechtmatig
Draait om de inbreuk op een recht:
● Absoluut vermogensrecht (zoals eigendom of auteursrecht)
● Persoonlijkheidsrechten (zoals privacy en lichamelijke integriteit)
o LET OP! Dit zijn geen persoonlijke rechten. Dat zijn vorderingsrechten en je
schadevergoeding daaruit baseer je op wanprestatie (6:74 e.v.).
De slagingskans van het beroep op de inbreuk van een subjectief recht ligt aan hoe duidelijk het
subjectieve recht is geformuleerd.
● Onduidelijke formulering? 🡪 Er moet een belangenafweging door de rechter plaatsvinden.
o Belangenafweging = zorgvuldigheidstoets.
● Duidelijke formulering? 🡪 De wetgever is deze belangenafweging al afgegaan. De rechter
hoeft dit (waarschijnlijk) niet meer te doen.
Zorgvuldigheidstoets
3 vormen (kies een vorm):
1. Directe of rechtstreekse of opzettelijke inbreuk
Alleen een inbreuk die direct, rechtstreeks of opzettelijk is, is onrechtmatig.
[opzettelijk = culpoze inbreuk]
Enkel het feit dat er een inbreuk heeft plaatsgevonden maakt het al onrechtmatig, tenzij er een
psychisch element is, want dan geldt 3.
2. Een “echte” inbreuk (ernst)
a. Toets aan de behoorlijkheidsnormen.
b. Vraag: Moet je de inbreuk dulden?
(Toevoeging door sommigen)
Bevat de inbreuk zelf een normschending?
Het moet gaan om een exclusieve bevoegdheid van de subjectief gerechtigde of een
persoonlijkheidsrecht.
3. Toetsing aan ongeschreven normen
Voorwaarden
a. Er is een inbreuk
b. Deze wordt getoetst aan ongeschreven normen
Is dat wat je doet daadwerkelijk in strijd met een (on)geschreven gedragsnorm?
Strijd met een wettelijke plicht
Hoofdregel – Schending van een wettelijke norm = onrechtmatig
Wettelijke plicht kan voortvloeien uit zowat alles wat de overheid vaststelt:
● WFZ
● WMZ (zoals APV)
● EU-recht met rechtstreekse horizontale werking
● EVRM
● Verplichtingen die voortvloeien uit vergunningen
BELANGRIJK! Toets aan vergunningsvoorwaarden
Bij een wettelijke plicht is de belangenafweging al door de wetgever gemaakt, bij schending van een
ongeschreven zorgvuldigheidsnorm moet de rechter dat nog doen. Hierin geldt dat hoe overduidelijker
de belangenafweging is, hoe sneller de onrechtmatigheid van de schending daarvan (= de gedraging)
mag worden aangenomen.
Een claim op basis van strijd met een wettelijke plicht kent een sterkere positie dan een claim
gebaseerd op strijd met ongeschreven zorgvuldigheidsnormen.
,Een schending zal niet altijd leiden tot aansprakelijkheid, door:
● Relativiteit
● Eigen schuld/eigen gedrag
Strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt
(bron: jurisprudentie)
Het is in deze categorie lastig om zomaar algemene regels af te leiden, omdat de jurisprudentie sterk
casuïstisch is.
Deze categorie draait om wat er ‘normaal’ is. Hiervoor hoeven we niet alleen te kijken naar publieke
regels, maar ook naar private regelgeving (zelfregulering). Dit kan namelijk ook van belang zijn om
meer inzicht te krijgen wat er volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer wordt
betaamd.
Bewijs
Bewijslast
Eiser bewijst, tenzij de zaak voor zich spreekt (150 Rv).
● Tenzij de zaak voor zich spreekt heet res ipsa loquitur en dat betekent de zaak spreekt voor
zich.
Bewijsmateriaal
Wat moet er bewezen worden?
● Dat de gedaagde jegens de eiser onzorgvuldig heeft gehandeld
● Gebaseerd op feiten en omstandigheden
● Waarbij bij betwisting de betwisting wordt verworpen.
Uitgangspunt
Algemeen uitgangspunt
Het algemene uitgangspunt is:
Je moet je als een zorgvuldig mens gedragen.
Bijzondere uitgangspunten
A. Gevaarzetting
Een situatie waarbij je gevaar voor een ander veroorzaakt.
o Kelderluik (Had je veiligheidsmaatregelen moeten nemen?
⮚ (1) Hoe groot is de kans dat iemand niet oplet of onvoorzichtig is in de
huidige situatie/omstandigheid?
⮚ (2) Hoe groot is de kans dat uit die niet-oplettendheid/onvoorzichtigheid
een ongeluk ontstaat?
⮚ (3) Wat is de ernst van de gevolgen?
⮚ (4) Hoe lastig was het om veiligheidsmaatregelen te nemen?
⮚ (5) (Aard van de gedraging)1
o Sport- en spelsituaties
⮚ Deelnemers zijn ermee bekend dat ze blessures kunnen oplopen
⮚ Dit betekent niet dat ze ermee akkoord gaan dat ze die blessures oplopen
(HR Natrappen). Er is dus geen sprake van risicoaanvaarding.
⮚ Vuistregels
1. Binnen sport- en spelsituaties is een gedraging minder snel als
onrechtmatig aan te merken dan daarbuiten.
2. Een spelregel overtreden betekent niet dat dit per direct leidt tot een
onrechtmatige gedraging.
1
Deze staat tussen haakjes omdat die alleen in het boek te vinden is en niet in het Kelderluik-arrest zelf. Er staat
bij dat deze categorie uit de literatuur voortvloeit, maar vervolgens wordt er geen verdere uitleg gegeven.
, a. Maar op grove wijze een inbreuk maken op een spelregel kan
leiden tot automatische onrechtmatigheid.
⮚ Bij sport- en spelsituaties is de vraag of de gedraging onrechtmatig is echt
afhankelijk van de omstandigheden van het geval.
o Terreinbeheerders
⮚ Extra strenge zorgplicht
⮚ Bordje plaatsen is niet altijd genoeg (HR Jetblast)
Het is van doorslaggevende betekenis of te verwachten valt dat deze
waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit gevaar
wordt vermeden.
o Zorginrichtingen en onderwijsinstellingen
⮚ Een zorginrichting moet zich er bewust van zijn dat de mensen die daar
zitten ‘extra schade’ kunnen toebrengen. Ze hebben dus een zorgplicht.
⮚ Van een onderwijsinstelling wordt geëist dat zij een verzekering nemen.
Een onderwijsinstelling heeft geen zorgplicht.
o Huis-, tuin- en keukensituaties 🡪 OSVO
⮚ Er wordt bij schade in huis-, tuin- en keukensituaties een meer menselijke
maat gehanteerd. Dit kan zelfs tot de uitkomst ongelukkige samenloop van
omstandigheden (OSVO) leiden. Deze uitkomst geeft weer dat niemand er
iets aan kan doen en dat er daarom ook ‘niemand’ aansprakelijk voor de
schade is.
⮚ Aansprakelijkheid wordt door rechters niet snel aangenomen.
o Zuiver nalaten
⮚ Bij zuiver nalaten (= expres doen) is men altijd aansprakelijk.
⮚ De voorwaarden voor zuiver nalaten zijn:
1. Dreiging van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel
2. Concrete kennis van de gevaarlijke situatie
3. Mogelijkheid en noodzaak om iets te doen tegen het intreden van
schade
4. Reële verhouding tussen de moeite, kosten en het gevaar.
B. Geen gevaarzetting
Het betreft hier tevens de schending van een zorgvuldigheidsnorm, maar geen gevaarzetting
o Hinder (5:37)
⮚ Hinder is lastig, omdat er in de wet staat dat het niet mag, maar vervolgens
staat er niet waar de rechter zich op moet baseren.
⮚ Daarom zijn er in de rechtspraak zelf gezichtspunten bedacht. Deze zijn:
1. Wie zat er eerst?
Iemand die al 30 jaar z’n gangetje gaat en jij die daar opeens komt
en gaat klagen, ja, dat werkt in je nadeel.
2. Plaatselijke omstandigheden
Als je in de buurt van een boerderij woont ruikt het soms gewoon
vies. Terwijl als je in de stad woont je de sterren niet kan zien.
3. Algemeen belang
Is er een algemeen belang om jouw klacht niet te honoreren?
4. Belang van de lasthebber
Naast het algemeen belang, moet ook het individuele belang van de
lasthebber worden meegewogen.
5. Het hebben van een vergunning
Als iemand een vergunning heeft om ergens harde muziek te draaien
voor een festival, dan werkt dat niet in je voordeel als je gaat klagen
over geluidshinder.
o Hinder tussen verafgelegen gebruikers
, ⮚ Je mag niet handelen op zo een manier dat het je buren op bovenmatige
wijze in diens gebruiksrecht hindert.
o Beroepsaansprakelijkheid
Advocaten, notarissen, curatoren, accountants, etc.
⮚ Sommige beroepen brengen een bepaalde zorgvuldigheid met zich mee.
Onzorgvuldig handelen maakt dan aansprakelijk.
“Zorgvuldigheid van een redelijk bekwaam en redelijk handelend
vakgenoot in acht te nemen”
⮚ Waar moet je aan denken?
1. Vaak zijn er voor dit soort beroepen speciale gedragsregels opgesteld.
2. Bij schending van zo een gedragsregel kan een speciaal tuchtcollege
een straf opleggen.
3. Als er zo een straf is opgelegd, is dit voor de civiele rechter een
aanwijzing om aan te nemen dat er in strijd met het ongeschreven
recht is gehandeld.
o Banken
⮚ Banken hebben een bijzondere zorgplicht.
⮚ Deze zorgplicht strekt zelfs zo ver dat ze af en toe het handelen van hun
klanten simpelweg moeten weigeren om die klanten te beschermen.
o Bestuurdersaansprakelijkheid
⮚ Bijzondere situatie waarin niet een bedrijf, maar een bestuurder van dat
bedrijf aansprakelijk is voor wat hij heeft gedaan in naam van het bedrijf.
⮚ 2 typen:
1. Intern
Als de vennootschap een bestuurder zelf aanspreekt op diens gedrag.
2. Extern, 2 opties:
a. Als een bestuurder op zo een manier heeft gehandeld dat dat
de aanleiding was voor faillissement.
b. Als de bestuurder buiten zijn boekje is getreden en er
daardoor afspraken zijn gemaakt die de vennootschap niet
kan nakomen noch de schade aan de tegenpartij kan
vergoeden en de bestuurder dit wist of had moeten weten.
⮚ ALTIJD VEREIST: ernstig verwijt.
Dit komt, omdat bestuurders anders té voorzichtig worden en dat zit de
innovatie tegen.
C. Overige
Situaties die ook vallen onder strijd met ongeschreven recht, maar die niet uitgebreid in het boek
beschreven zijn.
o Verkeersongevallen
o Aantasting van eer of goede naam
incl. privacy
o Staking
⮚ In beginsel rechtmatig, tenzij
⮚ de te verwachten schade door de staking de grenzen van het normale
bedrijfsrisico te buiten gaat,
⮚ hetzij omdat een of meer bedrijven onevenredig veel zwaarder wordt
getroffen dan hiervoor aangegeven,
⮚ hetzij omdat de te verwachten schade aan de zijde van de werkgevers een
algemener karakter draagt, bijvoorbeeld doordat zij naar haar aard en
omvang mede de gehele haven of de gehele Nederlandse economie treft.
⮚ In alle gevallen waarin op zodanige grond een beperking noodzakelijk
wordt geacht, dient het evenwel te gaan om een onmiddellijk en concreet
Samenvatting
Studiereeks Burgerlijk Recht – 5
Deze samenvatting bevat de volgende onderdelen:
• Samenvatting Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van art. 6:162 ..... 6
• Samenvatting Hoofdstuk 3 Kwalitatieve aansprakelijkheid (afdeling 6.3.2) ......................... 14
• Samenvatting Hoofdstuk 4 Productaansprakelijkheid ............................................................ 21
• Samenvatting Hoofdstuk 5 Aansprakelijkheid voor motorrijtuigen ....................................... 25
• Samenvatting Hoofdstuk 6 Oneerlijke handelspraktijken, misleidende en vergelijkende
reclame, aansprakelijkheidsrecht bij elektronisch rechtsverkeer, schending van het
mededingingsrecht ................................................................................................................... 28
• Samenvatting Hoofdstuk 9 Schadevergoedingsrecht.............................................................. 36
• Samenvatting Hoofdstuk 11 Zaakwaarneming ....................................................................... 40
• Samenvatting Hoofdstuk 15 Verjaring ................................................................................... 44
• Samenvatting Nummer 78 Groepsaansprakelijkheid.............................................................. 47
• Samenvattend overzicht voor civielrechtelijke aansprakelijkheid op basis van het EU-
mededingingsrecht ................................................................................................................. 48
• Stappenplan Productaansprakelijkheid ................................................................................... 50
,Volledige inhoudsopgave
Uitgebreide Samenvatting Studiereeks Burgerlijk Recht – 5 ............................................................... 1
Samenvatting Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van art. 6:162 .................. 6
Schadevergoeding (Basis) ................................................................................................................... 6
Gedraging ............................................................................................................................................ 7
Inbreuk op een subjectief recht........................................................................................................ 7
Zorgvuldigheidstoets ................................................................................................................... 7
Strijd met een wettelijke plicht ........................................................................................................ 7
Strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt ............... 8
Bewijs .......................................................................................................................................... 8
Uitgangspunt ............................................................................................................................... 8
Algemeen uitgangspunt ........................................................................................................... 8
Bijzondere uitgangspunten ...................................................................................................... 8
Relativiteitsvereiste ........................................................................................................................... 11
Bewijslast ...................................................................................................................................... 11
Tot bescherming van wie strekt de geschonden norm? ................................................................. 11
Extra informatie over strijd met een wettelijke norm ................................................................ 11
6:163 en ongeschreven recht ..................................................................................................... 11
Correctie Langemeijer ............................................................................................................... 11
Conclusie/samenvatting................................................................................................................. 11
Toerekening ....................................................................................................................................... 12
Schuld ............................................................................................................................................ 12
Ontbreken van schuld ................................................................................................................ 12
Geen toerekening? ......................................................................................................................... 12
Niet toerekenbaar, toch aansprakelijk?.......................................................................................... 12
De geestelijk gestoorde – 6:165 lid 1 ........................................................................................ 12
De toezichthouder – 6:165 lid 2 ................................................................................................ 12
Kinderen – 6:164 ....................................................................................................................... 13
Groepsaansprakelijkheid – 6:166 .............................................................................................. 13
Overige vormen van vergoeding ....................................................................................................... 13
Rectificatie – 6:167 ....................................................................................................................... 13
Afwijzing verbodsactie – 6:168..................................................................................................... 13
Samenvatting Hoofdstuk 3 Kwalitatieve aansprakelijkheid (afdeling 6.3.2) ...................................... 14
Algemeen .......................................................................................................................................... 14
Deel A ............................................................................................................................................... 14
Kinderen ........................................................................................................................................ 14
Kinderen onder 14 jaar .............................................................................................................. 14
, Kinderen van 14 en 15 jaar oud ................................................................................................. 15
Ondergeschikten (6:170) ............................................................................................................... 15
Uitzendkrachten......................................................................................................................... 16
Functioneel verband .................................................................................................................. 16
Werken voor een natuurlijk persoon (lid 2) .............................................................................. 16
Niet-ondergeschikte (6:171) .......................................................................................................... 17
Vertegenwoordiging (6:172) ......................................................................................................... 17
Deel B ................................................................................................................................................ 17
Gebrekkige zaken (6:173) ............................................................................................................. 17
Lid 1 (voorwaarden) .................................................................................................................. 17
1 Roerende zaak .................................................................................................................... 17
2 Bekendheid ......................................................................................................................... 17
3 Gebrek ................................................................................................................................ 17
4 Bijzonder gevaar................................................................................................................. 17
5 en 6 Verwezenlijking.......................................................................................................... 17
Tenzij… ................................................................................................................................. 18
Wie is er aansprakelijk?......................................................................................................... 18
Producentaansprakelijkheid (lid 2) ............................................................................................ 18
Bewijslast .................................................................................................................................. 18
Lid 3 (geen toepassing) ............................................................................................................. 18
Opstal (6:174) ................................................................................................................................ 18
Gevaarlijke stoffen (6:175)............................................................................................................ 18
Aansprakelijke ........................................................................................................................... 18
Stortplaatsen (6:176) ..................................................................................................................... 18
Mijnbouwwerken (6:177) .............................................................................................................. 19
Algemene uitzonderingen uit art. 6:178 voor art. 6:175 – 6:177................................................... 19
Dieren (6:179) ............................................................................................................................... 19
Bijzondere regels voor de aangesprokenen ....................................................................................... 19
6:180 lid 1 | Medebezit .................................................................................................................. 19
6:180 lid 2 | Opschortende voorwaarden ....................................................................................... 20
6:181 | Gebruiker in de uitvoering van een bedrijf ........................................................................ 20
6:182 | Gezamenlijk exploitanten .................................................................................................. 20
6:183 lid 2 | Kinderen en geestelijk beperkten .............................................................................. 20
Samenvatting Hoofdstuk 4 Productaansprakelijkheid ......................................................................... 21
Afdeling 6.3.3 BW (art. 6:185 e.v. BW) ........................................................................................... 21
Voorwaarden ..................................................................................................................................... 21
1. Product (6:187 lid 1).................................................................................................................. 22
, 2. In het verkeer brengen (6:185 lid 1 sub a) ................................................................................. 22
3. Gebrek (6:186) .......................................................................................................................... 22
4. Verwijt ....................................................................................................................................... 22
Bevrijdende omstandigheden ............................................................................................................ 23
Eigen schuld ...................................................................................................................................... 23
Welke schade komt voor vergoeding in aanmerking? (6:190) .......................................................... 23
Verval en verjaring (6:191) ............................................................................................................... 23
Overige .............................................................................................................................................. 24
Samenvatting Hoofdstuk 5 Aansprakelijkheid voor motorrijtuigen .................................................... 25
De ongemotoriseerde......................................................................................................................... 26
Slachtoffers jonger dan 14 jaren .................................................................................................... 26
Slachtoffers van 14 of ouder.......................................................................................................... 26
Strekking van de uitzonderingen ................................................................................................... 26
Overmacht ................................................................................................................................. 26
Eigen schuld (HR IZA/Vrerink) ................................................................................................ 26
De gemotoriseerde – Reflexwerking van art. 185 WVW .................................................................. 27
Samenvatting Hoofdstuk 6 Oneerlijke handelspraktijken, misleidende en vergelijkende reclame,
aansprakelijkheidsrecht bij elektronisch rechtsverkeer, schending van het mededingingsrecht ........... 28
1. Oneerlijke handelspraktijken en misleidende en vergelijkende reclame (afd. 6.3.3A BW) .......... 29
Bescherming .................................................................................................................................. 29
a. Oneerlijke handelspraktijken ..................................................................................................... 30
② Misleidend ............................................................................................................................ 30
② Agressief (6:193h) ................................................................................................................ 31
③ Zwarte lijst (6:193i) .......................................................................................................... 31
b. Reclame (afd. 6.3.4 BW) ........................................................................................................... 32
Misleidend (6:194) .................................................................................................................... 32
Vergelijkend (6:194a)................................................................................................................ 33
Bewijslast (6:195)...................................................................................................................... 33
Verbod en rectificatie (6:196) ................................................................................................... 33
2. Elektronisch rechtsverkeer (6:196c) .............................................................................................. 34
1. Blote transmissie – doorgeefluik ............................................................................................... 34
Lid 1 Algemeen ......................................................................................................................... 34
Lid 2 Opslag + blote transmissie ............................................................................................... 34
2. Caching (lid 3) ........................................................................................................................... 34
3. Hosting (lid 4) ........................................................................................................................... 34
3. Mededingingsrecht (6:193k – 6:193t) ........................................................................................... 35
Samenvatting Hoofdstuk 9 Schadevergoedingsrecht........................................................................... 36
, Nrs. 195 – 198 ................................................................................................................................... 36
Beginsel van volledige vergoeding ............................................................................................... 36
Afdeling 10, eerste titel, boek 6 BW (afd. 6.1.10 BW) ................................................................. 36
Nr. 201b ............................................................................................................................................. 36
Nrs. 213 – 224a ................................................................................................................................. 37
Causaliteit ...................................................................................................................................... 37
Fase 1: Vestiging ....................................................................................................................... 37
Paragraaf 9.8...................................................................................................................................... 38
Meervoudige causaliteit................................................................................................................. 38
Eenvoudig stappenplan.................................................................................................................. 39
Samenvatting Hoofdstuk 11 Zaakwaarneming .................................................................................... 40
Vereisten (6:198) ............................................................................................................................... 40
(1) Andermans belangen ................................................................................................................... 41
(2) Willens en wetens ........................................................................................................................ 41
(3) Zonder bevoegdheid .................................................................................................................... 41
(4) Redelijke grond (billijkheidsplicht) ............................................................................................. 41
Ratificatie (6:202).............................................................................................................................. 42
Gevolgen ........................................................................................................................................... 43
Zorgplicht (6:199 lid 1) ................................................................................................................. 43
Vertegenwoordigingsbevoegdheid (6:201) ................................................................................... 43
Voortzettingsplicht (6:199 lid 1) ................................................................................................... 43
Verantwoordingsplicht (6:199 lid 2) ............................................................................................. 43
Opschorting en retentie.................................................................................................................. 43
Samenloop ......................................................................................................................................... 43
Samenvatting Hoofdstuk 15 Verjaring ................................................................................................ 44
Verkorte verjaringstermijn (5jr) ........................................................................................................ 44
Verjaring + regresnemer .................................................................................................................... 45
Beroep op het verstrijken van de korte termijn en wanneer dat beroep niet mogelijk is................... 45
Letsel- en overlijdensschade.......................................................................................................... 45
De lange verjaringstermijn ................................................................................................................ 45
Uitbreiden lange termijn ................................................................................................................ 46
Niet verstrijken van de lange termijn ............................................................................................ 46
Samenvatting Nummer 78 Groepsaansprakelijkheid ........................................................................... 47
Samenvattend overzicht voor civielrechtelijke aansprakelijkheid op basis van het EU-
mededingingsrecht............................................................................................................................... 48
Stappenplan Productaansprakelijkheid ................................................................................................ 50
, Samenvatting
Hoofdstuk 2 Aansprakelijkheid voor
eigen gedrag op grond van art. 6:162
Schadevergoeding (Basis)
Hoofdstappen
1. Gedraging die onrechtmatig is
Gedrag kwalificeert de onrechtmatigheid van een gedraging.
a. Inbreuk op een subjectief recht
b. Strijd met een wettelijke plicht
c. Maatschappelijke betamelijkheid
2. Toerekening
Toerekening kwalificeert de dader.
a. Schuld
b. Risico
i. Wet
ii. Verkeersopvattingen
Men spreekt nu van een “fout” (= toerekenbare onrechtmatige gedraging). Een fout zorgt er over het
algemeen voor dat je iemand kan aanspreken.
Vervolgstappen
3. Relativiteit (6:163)
4. Rechtvaardigingsgrond
Niet behandeld in hoofdstuk 2
5. Causaal verband
6. Schade
Hierboven vind je een simpel stappenplan van schadevergoeding. De rest van het document werkt dit
stappenplan verder uit.
,Gedraging
Inbreuk op een subjectief recht
Uitgangspunt – in principe onrechtmatig
Draait om de inbreuk op een recht:
● Absoluut vermogensrecht (zoals eigendom of auteursrecht)
● Persoonlijkheidsrechten (zoals privacy en lichamelijke integriteit)
o LET OP! Dit zijn geen persoonlijke rechten. Dat zijn vorderingsrechten en je
schadevergoeding daaruit baseer je op wanprestatie (6:74 e.v.).
De slagingskans van het beroep op de inbreuk van een subjectief recht ligt aan hoe duidelijk het
subjectieve recht is geformuleerd.
● Onduidelijke formulering? 🡪 Er moet een belangenafweging door de rechter plaatsvinden.
o Belangenafweging = zorgvuldigheidstoets.
● Duidelijke formulering? 🡪 De wetgever is deze belangenafweging al afgegaan. De rechter
hoeft dit (waarschijnlijk) niet meer te doen.
Zorgvuldigheidstoets
3 vormen (kies een vorm):
1. Directe of rechtstreekse of opzettelijke inbreuk
Alleen een inbreuk die direct, rechtstreeks of opzettelijk is, is onrechtmatig.
[opzettelijk = culpoze inbreuk]
Enkel het feit dat er een inbreuk heeft plaatsgevonden maakt het al onrechtmatig, tenzij er een
psychisch element is, want dan geldt 3.
2. Een “echte” inbreuk (ernst)
a. Toets aan de behoorlijkheidsnormen.
b. Vraag: Moet je de inbreuk dulden?
(Toevoeging door sommigen)
Bevat de inbreuk zelf een normschending?
Het moet gaan om een exclusieve bevoegdheid van de subjectief gerechtigde of een
persoonlijkheidsrecht.
3. Toetsing aan ongeschreven normen
Voorwaarden
a. Er is een inbreuk
b. Deze wordt getoetst aan ongeschreven normen
Is dat wat je doet daadwerkelijk in strijd met een (on)geschreven gedragsnorm?
Strijd met een wettelijke plicht
Hoofdregel – Schending van een wettelijke norm = onrechtmatig
Wettelijke plicht kan voortvloeien uit zowat alles wat de overheid vaststelt:
● WFZ
● WMZ (zoals APV)
● EU-recht met rechtstreekse horizontale werking
● EVRM
● Verplichtingen die voortvloeien uit vergunningen
BELANGRIJK! Toets aan vergunningsvoorwaarden
Bij een wettelijke plicht is de belangenafweging al door de wetgever gemaakt, bij schending van een
ongeschreven zorgvuldigheidsnorm moet de rechter dat nog doen. Hierin geldt dat hoe overduidelijker
de belangenafweging is, hoe sneller de onrechtmatigheid van de schending daarvan (= de gedraging)
mag worden aangenomen.
Een claim op basis van strijd met een wettelijke plicht kent een sterkere positie dan een claim
gebaseerd op strijd met ongeschreven zorgvuldigheidsnormen.
,Een schending zal niet altijd leiden tot aansprakelijkheid, door:
● Relativiteit
● Eigen schuld/eigen gedrag
Strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt
(bron: jurisprudentie)
Het is in deze categorie lastig om zomaar algemene regels af te leiden, omdat de jurisprudentie sterk
casuïstisch is.
Deze categorie draait om wat er ‘normaal’ is. Hiervoor hoeven we niet alleen te kijken naar publieke
regels, maar ook naar private regelgeving (zelfregulering). Dit kan namelijk ook van belang zijn om
meer inzicht te krijgen wat er volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer wordt
betaamd.
Bewijs
Bewijslast
Eiser bewijst, tenzij de zaak voor zich spreekt (150 Rv).
● Tenzij de zaak voor zich spreekt heet res ipsa loquitur en dat betekent de zaak spreekt voor
zich.
Bewijsmateriaal
Wat moet er bewezen worden?
● Dat de gedaagde jegens de eiser onzorgvuldig heeft gehandeld
● Gebaseerd op feiten en omstandigheden
● Waarbij bij betwisting de betwisting wordt verworpen.
Uitgangspunt
Algemeen uitgangspunt
Het algemene uitgangspunt is:
Je moet je als een zorgvuldig mens gedragen.
Bijzondere uitgangspunten
A. Gevaarzetting
Een situatie waarbij je gevaar voor een ander veroorzaakt.
o Kelderluik (Had je veiligheidsmaatregelen moeten nemen?
⮚ (1) Hoe groot is de kans dat iemand niet oplet of onvoorzichtig is in de
huidige situatie/omstandigheid?
⮚ (2) Hoe groot is de kans dat uit die niet-oplettendheid/onvoorzichtigheid
een ongeluk ontstaat?
⮚ (3) Wat is de ernst van de gevolgen?
⮚ (4) Hoe lastig was het om veiligheidsmaatregelen te nemen?
⮚ (5) (Aard van de gedraging)1
o Sport- en spelsituaties
⮚ Deelnemers zijn ermee bekend dat ze blessures kunnen oplopen
⮚ Dit betekent niet dat ze ermee akkoord gaan dat ze die blessures oplopen
(HR Natrappen). Er is dus geen sprake van risicoaanvaarding.
⮚ Vuistregels
1. Binnen sport- en spelsituaties is een gedraging minder snel als
onrechtmatig aan te merken dan daarbuiten.
2. Een spelregel overtreden betekent niet dat dit per direct leidt tot een
onrechtmatige gedraging.
1
Deze staat tussen haakjes omdat die alleen in het boek te vinden is en niet in het Kelderluik-arrest zelf. Er staat
bij dat deze categorie uit de literatuur voortvloeit, maar vervolgens wordt er geen verdere uitleg gegeven.
, a. Maar op grove wijze een inbreuk maken op een spelregel kan
leiden tot automatische onrechtmatigheid.
⮚ Bij sport- en spelsituaties is de vraag of de gedraging onrechtmatig is echt
afhankelijk van de omstandigheden van het geval.
o Terreinbeheerders
⮚ Extra strenge zorgplicht
⮚ Bordje plaatsen is niet altijd genoeg (HR Jetblast)
Het is van doorslaggevende betekenis of te verwachten valt dat deze
waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit gevaar
wordt vermeden.
o Zorginrichtingen en onderwijsinstellingen
⮚ Een zorginrichting moet zich er bewust van zijn dat de mensen die daar
zitten ‘extra schade’ kunnen toebrengen. Ze hebben dus een zorgplicht.
⮚ Van een onderwijsinstelling wordt geëist dat zij een verzekering nemen.
Een onderwijsinstelling heeft geen zorgplicht.
o Huis-, tuin- en keukensituaties 🡪 OSVO
⮚ Er wordt bij schade in huis-, tuin- en keukensituaties een meer menselijke
maat gehanteerd. Dit kan zelfs tot de uitkomst ongelukkige samenloop van
omstandigheden (OSVO) leiden. Deze uitkomst geeft weer dat niemand er
iets aan kan doen en dat er daarom ook ‘niemand’ aansprakelijk voor de
schade is.
⮚ Aansprakelijkheid wordt door rechters niet snel aangenomen.
o Zuiver nalaten
⮚ Bij zuiver nalaten (= expres doen) is men altijd aansprakelijk.
⮚ De voorwaarden voor zuiver nalaten zijn:
1. Dreiging van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel
2. Concrete kennis van de gevaarlijke situatie
3. Mogelijkheid en noodzaak om iets te doen tegen het intreden van
schade
4. Reële verhouding tussen de moeite, kosten en het gevaar.
B. Geen gevaarzetting
Het betreft hier tevens de schending van een zorgvuldigheidsnorm, maar geen gevaarzetting
o Hinder (5:37)
⮚ Hinder is lastig, omdat er in de wet staat dat het niet mag, maar vervolgens
staat er niet waar de rechter zich op moet baseren.
⮚ Daarom zijn er in de rechtspraak zelf gezichtspunten bedacht. Deze zijn:
1. Wie zat er eerst?
Iemand die al 30 jaar z’n gangetje gaat en jij die daar opeens komt
en gaat klagen, ja, dat werkt in je nadeel.
2. Plaatselijke omstandigheden
Als je in de buurt van een boerderij woont ruikt het soms gewoon
vies. Terwijl als je in de stad woont je de sterren niet kan zien.
3. Algemeen belang
Is er een algemeen belang om jouw klacht niet te honoreren?
4. Belang van de lasthebber
Naast het algemeen belang, moet ook het individuele belang van de
lasthebber worden meegewogen.
5. Het hebben van een vergunning
Als iemand een vergunning heeft om ergens harde muziek te draaien
voor een festival, dan werkt dat niet in je voordeel als je gaat klagen
over geluidshinder.
o Hinder tussen verafgelegen gebruikers
, ⮚ Je mag niet handelen op zo een manier dat het je buren op bovenmatige
wijze in diens gebruiksrecht hindert.
o Beroepsaansprakelijkheid
Advocaten, notarissen, curatoren, accountants, etc.
⮚ Sommige beroepen brengen een bepaalde zorgvuldigheid met zich mee.
Onzorgvuldig handelen maakt dan aansprakelijk.
“Zorgvuldigheid van een redelijk bekwaam en redelijk handelend
vakgenoot in acht te nemen”
⮚ Waar moet je aan denken?
1. Vaak zijn er voor dit soort beroepen speciale gedragsregels opgesteld.
2. Bij schending van zo een gedragsregel kan een speciaal tuchtcollege
een straf opleggen.
3. Als er zo een straf is opgelegd, is dit voor de civiele rechter een
aanwijzing om aan te nemen dat er in strijd met het ongeschreven
recht is gehandeld.
o Banken
⮚ Banken hebben een bijzondere zorgplicht.
⮚ Deze zorgplicht strekt zelfs zo ver dat ze af en toe het handelen van hun
klanten simpelweg moeten weigeren om die klanten te beschermen.
o Bestuurdersaansprakelijkheid
⮚ Bijzondere situatie waarin niet een bedrijf, maar een bestuurder van dat
bedrijf aansprakelijk is voor wat hij heeft gedaan in naam van het bedrijf.
⮚ 2 typen:
1. Intern
Als de vennootschap een bestuurder zelf aanspreekt op diens gedrag.
2. Extern, 2 opties:
a. Als een bestuurder op zo een manier heeft gehandeld dat dat
de aanleiding was voor faillissement.
b. Als de bestuurder buiten zijn boekje is getreden en er
daardoor afspraken zijn gemaakt die de vennootschap niet
kan nakomen noch de schade aan de tegenpartij kan
vergoeden en de bestuurder dit wist of had moeten weten.
⮚ ALTIJD VEREIST: ernstig verwijt.
Dit komt, omdat bestuurders anders té voorzichtig worden en dat zit de
innovatie tegen.
C. Overige
Situaties die ook vallen onder strijd met ongeschreven recht, maar die niet uitgebreid in het boek
beschreven zijn.
o Verkeersongevallen
o Aantasting van eer of goede naam
incl. privacy
o Staking
⮚ In beginsel rechtmatig, tenzij
⮚ de te verwachten schade door de staking de grenzen van het normale
bedrijfsrisico te buiten gaat,
⮚ hetzij omdat een of meer bedrijven onevenredig veel zwaarder wordt
getroffen dan hiervoor aangegeven,
⮚ hetzij omdat de te verwachten schade aan de zijde van de werkgevers een
algemener karakter draagt, bijvoorbeeld doordat zij naar haar aard en
omvang mede de gehele haven of de gehele Nederlandse economie treft.
⮚ In alle gevallen waarin op zodanige grond een beperking noodzakelijk
wordt geacht, dient het evenwel te gaan om een onmiddellijk en concreet
