Psychologie een inleiding
Hoofdstuk 5: geheugen
Kernvraag 1: wat is het geheugen?
Geheugen: een verwerkingssysteem dat constructief werkt om informatie te coderen/op te slaat/terug te halen.
Een goed voorbeeld hierbij is een computer: je kunt informatie uittypen en ergens op de computer opslaan. Mocht je het
weer nodig hebben kun je het opzoeken en weer openen.
➔ Coderen: dit is het selectief opnemen van informatie.
Voorbeeld: je loopt op het station en je ziet erg veel gezichten; je gaat natuurlijk nooit iedereen onthouden dus je
gaat kiezen welke gezichten je gaat onthouden.
Vervolgens ga je de gezichten identificeren en labelen. Bij het labelen hang je er eigenlijk een betekenisvolle label
aan; zodat je weet dat het belangrijk is.
➔ Opslaan: codering passend maken bij het lange-termijn-geheugen
➔ Terughalen: wanneer je een herinnering goed gecodereerd hebt, kun je het gemakkelijk terughalen.
Voorbeeld: je ziet een meisje dat je zag lopen in de trein zitten. Als je het goed gecodeerd en opgeslagen hebt,
weet je dat je het meisje op het station zag lopen.
Kernvraag 2: hoe vormen we herinneringen?
Er zijn 3 verschillende stadia waardoor we herinneringen kunnen vormen.
1) Sensorisch geheugen
In het sensorisch geheugen wordt betekenisloze informatie maar kort vastgehouden (het is nog een sensatie en nog geen
perceptie). Het kan maximaal 12 tot 16 items bevatten.
Voorbeelden: kleren op de huid/temperatuur/geluiden/licht/woorden
Dit geheugen bevat alle zintuigen; elk zintuig heeft een sensorisch geheugen:
- visueel = iconisch geheugen (geheugensteun: je kunt icoontjes zien)
- auditief = echoïsch geheugen (denk aan echo)
- tastzin = tactiel sensorisch geheugen (denk aan tactisch)
- geur = olfactorisch sensorisch geheugen
- smaak = smaak sensorisch geheugen
2) het werkgeheugen
dit is in feite je ‘werkplaats’: hier kun je informatie sorteren/coderen/combineren/toevoegen en terughalen naar en uit het
lange termijn geheugen.
In het werkgeheugen ‘denk’ je; zintuigelijke indrukken kun je hier combineren met zaken die al in je lange termijn geheugen
opgeslagen zitten.
Het werkgeheugen kan maximaal 5 tot 9 blokjes tegelijkertijd verwerken. Een telefoonnummer bestaat bijvoorbeeld uit 10
blokjes (cijfers); die zou je dus nooit allemaal in 1 keer kunnen onthouden. Toch zijn er een aantal manieren om dit wel te
kunnen, dit wordt ook wel chunking genoemd. Je maakt van de 10 blokjes 3 items door nummers samen te voegen.
Bijvoorbeeld: 0641634519 onthoud je niet per cijfer maar per blok: 06 (is sowieso al logisch) – 416 – 345 – 19. Zo kun je dus
de capaciteit van je werkgeheugen vergroten.
Ook kun je de nummers andersom gaan lezen als hierom gevraagd wordt; in het werkgeheugen kun je dus ook de volgorde
aanpassen.
Als het werkgeheugen vol zit wordt of oude informatie verwijderd of het is tijdelijk niet meer mogelijk om nieuwe
informatie op te nemen.
In het werkgeheugen bevindt zich ook de ‘centrale bestuurder’. Deze bepaalt waar je je focus op legt. Het heeft 5
verschillende buffers die informatie doorsturen naar het lange termijn geheugen:
- Epidsodische buffer: je gebeurtenissen (episode)
- Schetsboek: visueel beeld (denken in plaatjes als je een boek leest bijvoorbeeld)
- Fonologische lus: als je bijvoorbeeld een boek leest kun je niet alleen in plaatjes denken maar ook ‘klanken horen’. Dat is
waar het fonolgische lus voor zorgt.
- Semantische buffer: geeft betekenis aan woorden
Belangrijk: een herinnering moet eerst via het werkgeheugen om in het lange termijn geheugen te komen.
Een herinnering uit het lange termijn geheugen kan wel terug gehaald worden in het werkgeheugen.
Hoofdstuk 5: geheugen
Kernvraag 1: wat is het geheugen?
Geheugen: een verwerkingssysteem dat constructief werkt om informatie te coderen/op te slaat/terug te halen.
Een goed voorbeeld hierbij is een computer: je kunt informatie uittypen en ergens op de computer opslaan. Mocht je het
weer nodig hebben kun je het opzoeken en weer openen.
➔ Coderen: dit is het selectief opnemen van informatie.
Voorbeeld: je loopt op het station en je ziet erg veel gezichten; je gaat natuurlijk nooit iedereen onthouden dus je
gaat kiezen welke gezichten je gaat onthouden.
Vervolgens ga je de gezichten identificeren en labelen. Bij het labelen hang je er eigenlijk een betekenisvolle label
aan; zodat je weet dat het belangrijk is.
➔ Opslaan: codering passend maken bij het lange-termijn-geheugen
➔ Terughalen: wanneer je een herinnering goed gecodereerd hebt, kun je het gemakkelijk terughalen.
Voorbeeld: je ziet een meisje dat je zag lopen in de trein zitten. Als je het goed gecodeerd en opgeslagen hebt,
weet je dat je het meisje op het station zag lopen.
Kernvraag 2: hoe vormen we herinneringen?
Er zijn 3 verschillende stadia waardoor we herinneringen kunnen vormen.
1) Sensorisch geheugen
In het sensorisch geheugen wordt betekenisloze informatie maar kort vastgehouden (het is nog een sensatie en nog geen
perceptie). Het kan maximaal 12 tot 16 items bevatten.
Voorbeelden: kleren op de huid/temperatuur/geluiden/licht/woorden
Dit geheugen bevat alle zintuigen; elk zintuig heeft een sensorisch geheugen:
- visueel = iconisch geheugen (geheugensteun: je kunt icoontjes zien)
- auditief = echoïsch geheugen (denk aan echo)
- tastzin = tactiel sensorisch geheugen (denk aan tactisch)
- geur = olfactorisch sensorisch geheugen
- smaak = smaak sensorisch geheugen
2) het werkgeheugen
dit is in feite je ‘werkplaats’: hier kun je informatie sorteren/coderen/combineren/toevoegen en terughalen naar en uit het
lange termijn geheugen.
In het werkgeheugen ‘denk’ je; zintuigelijke indrukken kun je hier combineren met zaken die al in je lange termijn geheugen
opgeslagen zitten.
Het werkgeheugen kan maximaal 5 tot 9 blokjes tegelijkertijd verwerken. Een telefoonnummer bestaat bijvoorbeeld uit 10
blokjes (cijfers); die zou je dus nooit allemaal in 1 keer kunnen onthouden. Toch zijn er een aantal manieren om dit wel te
kunnen, dit wordt ook wel chunking genoemd. Je maakt van de 10 blokjes 3 items door nummers samen te voegen.
Bijvoorbeeld: 0641634519 onthoud je niet per cijfer maar per blok: 06 (is sowieso al logisch) – 416 – 345 – 19. Zo kun je dus
de capaciteit van je werkgeheugen vergroten.
Ook kun je de nummers andersom gaan lezen als hierom gevraagd wordt; in het werkgeheugen kun je dus ook de volgorde
aanpassen.
Als het werkgeheugen vol zit wordt of oude informatie verwijderd of het is tijdelijk niet meer mogelijk om nieuwe
informatie op te nemen.
In het werkgeheugen bevindt zich ook de ‘centrale bestuurder’. Deze bepaalt waar je je focus op legt. Het heeft 5
verschillende buffers die informatie doorsturen naar het lange termijn geheugen:
- Epidsodische buffer: je gebeurtenissen (episode)
- Schetsboek: visueel beeld (denken in plaatjes als je een boek leest bijvoorbeeld)
- Fonologische lus: als je bijvoorbeeld een boek leest kun je niet alleen in plaatjes denken maar ook ‘klanken horen’. Dat is
waar het fonolgische lus voor zorgt.
- Semantische buffer: geeft betekenis aan woorden
Belangrijk: een herinnering moet eerst via het werkgeheugen om in het lange termijn geheugen te komen.
Een herinnering uit het lange termijn geheugen kan wel terug gehaald worden in het werkgeheugen.
