Samenvatting Principes van bedrijfseconomie -Putten en Rienstra, 3de editie
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding..........................................................................................................2
1.1 – Algemene economie..................................................................................................................2
1.2 – Bedrijfseconomie.......................................................................................................................2
1.3 – Het belang van bedrijfseconomie..............................................................................................3
1.4 – De rol van bedrijfseconomie in een breed perspectief..............................................................4
1.5 – De verschillende sectoren in de Nederlandse economie...........................................................4
1.6 – Een aantal micro-economische principes..................................................................................4
Hoofdstuk 2 – De onderneming nader bekeken.....................................................................................6
2.1 – De juridische structuur...............................................................................................................6
2.2 – Het transformatieproces............................................................................................................7
2.3 – Klantbehoefte............................................................................................................................9
2.4 – Het marketingproces.................................................................................................................9
Hoofdstuk 3 – De financiële kenmerken van de onderneming.............................................................10
3.1 – Financiële analyse met kengetallen.........................................................................................10
Hoofdstuk 4 – Inzicht in de kosten: cost accounting.............................................................................12
4.1 – Constante en variabele kosten................................................................................................12
4.2 – Homogene en heterogene productie.......................................................................................12
4.3 – Directe en indirecte kosten......................................................................................................12
4.4 – Absorption costing versus direct costing.................................................................................13
4.5 – Break-evenanalyse...................................................................................................................13
4.6 – Van kostprijs naar verkoopprijs...............................................................................................14
4.7 – De resultatenrekening.............................................................................................................14
Hoofdstuk 5 – De organisatie besturen: management accounting.......................................................15
5.1 – Kostensoorten..........................................................................................................................15
5.2 – Budgetteren.............................................................................................................................18
5.3 – Balanced ScoreCard.................................................................................................................18
5.4 – Spanningsveld tussen management accounting en de aandeelhouders..................................18
1
,Samenvatting Principes van bedrijfseconomie -Putten en Rienstra, 3de editie
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding
Economie is een sociale wetenschap en gaat over het menselijk streven naar maximale welvaart, die
verkregen wordt met behulp van schaarse middelen.
Een belangrijke gebeurtenis van de economie is de industriële revolutie van 1780-1850. De
ontwikkelingen hadden invloed op de verdeling van schaarse goederen, en daarmee op de
economische processen. Belangrijke personen:
Adam Smith Zijn boek uit 1776 wordt gezien als het begin van de economie als
wetenschappelijke discipline.
John Maynard Keynes Zijn boek in 1936 behandelde de rol van de overheid in de economie.
Milton Friedman Legt nadruk op de rol van geld in de economie, incl. rentebeleid.
Economische organisatievormen:
Centraal geleide/planeconomie. Alleen de staat biedt goederen en diensten aan. Er is dus
geen marktmechanisme. Communistisch.
Vrijemarkteconomie. Private ondernemingen bepalen vraag en aanbod. Kwam veel voor in
de beginfase van de industriële revolutie. Kapitalistisch.
Gemengde economie. Combinatie van de 2 hierboven, waarbij de wetten van de vrije markt
overheersen.
1.1 – Algemene economie
Algemene economie houdt zich bezig met de economie in samenhang met de maatschappij.
Schaarse is een kenmerk in deze economie. Schaarse betekent dat voor het goed productiemiddelen
moeten worden opgeofferd om in een behoefte te voorzien. Belangrijke deelterreinen zijn:
Macro-economie - De ontwikkelingen van nationaal inkomen, werkgelegenheid,
betalingsbalans, consumptie, investeringen en
overheidsbestedingen.
- Conjunctuur, klimaat, productiecapaciteit en wisselkoersen zijn
belangrijke invloedfactoren en meetstaven.
Meso/micro-economie - Meso ontwikkelingen binnen markten/bedrijfstakken.
- Micro gedrag van individuele groepen (gezin, bedrijf, etc.).
Int. economische betrekking - Reële sfeer bestudering van internationale goederen- en
dienstenstromen.
- Monetaire sfeer bestudering van geldstromen tussen landen.
Monetaire economie - Geld en de rol van banken in de economie (kredieten, rente, etc.).
Openbare financiën - Inkomsten en uitgaven van de overheid.
Media en economie
1.2 – Bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is een aspect van de economie dat de bedrijfshouding en de relaties tussen
bedrijven bestudeert. Het is een deelterrein van de micro-economie. Bedrijfseconomie is de
economische kant van bedrijfskunde. Er staan 2 onderwerpen centraal:
Interne financiële bedrijfshouding
De bedrijfshouding legt alle afspraken/verplichtingen vast die er zijn om het bedrijf lopend te
houden. De bedrijfshouding is breder dan financiële administratie. Financiële administratie richt zich
namelijk alleen op de financiële positie en op managementrapportages.
2
, Samenvatting Principes van bedrijfseconomie -Putten en Rienstra, 3de editie
Financiële relaties van het bedrijf met de omgeving
De relatie tussen bedrijfseconomie en de omgeving komt naar voren in de geldstromen tussen
bedrijven onderling. Het beheer van kasstromen staat ook wel bekend als cash management.
Naast deze relatie moet het bedrijf ook letten op de kostenbeheersing om invloed uit te
oefenen op het rendement of de winst. Ook de relaties op de kapitaal- en vermogensmarkt vallen
onder de omgeving.
Als laatste is natuurlijk de relatie met de klant van groot belang.
Management control is het beïnvloeden van ondernemers om de strategie van de onderneming uit
te voeren. De SWOT is hier vaak een hulpmiddel bij. Men kent 4 deelterreinen: financiering,
management accounting1, cost accounting en financial accounting 2.
1.3 – Het belang van bedrijfseconomie
Binnen de bovengenoemde deelterreinen kent men aan aantal belangrijke onderwerpen waarvoor
bedrijfseconomie van groot belang is. Deze worden hieronder besproken.
Registratie
De registratie van de administratie en de naleving van wetten en regels is van groot belang. Voor alle
registraties binnen de organisatie kent men de Administratieve Organisatie. De administratieve
organisatie wordt gekarakteriseerd met de 6 W’s: Wie, Wat, Waarom, Wanneer, Waarmee en
Waarheen.
Budgetteren
Bedrijven hebben financiële middelen nodig voor hun bedrijfsprocessen. Om een financieel overzicht
op te stellen, dient een organisatie budgetten te formuleren. Zo weet het bedrijf wanneer, hoeveel
en voor wat ze financiële middelen nodig hebben.
Investeringsselectie
Bedrijven moeten bij nieuwe projecten een bepaald rendement bepalen wat eruit voort moet
vloeien, met behulp van verschillende rekenmethodes. Aan de hand daarvan wordt een
investeringsselectie opgezet.
Kosten en winst
Kosten zijn bepalend voor de mate waarin een organisatie winst kan maken. Het berekenen van de
kostprijs kan aan de hand van verschillende methodes en is van groot belang voor bedrijven.
Het winstaspect is gerelateerd aan kostenposten en winstmarges. De winstmarge staat onder
invloed van de marktwerking en de afstemming van de kostenstructuur.
Langetermijn- versus korte termijnproblematiek (bedrijfsanalyse)
Binnen het bedrijfsleven kent men 3 soorten tijdsperspectieven: kort (tot 1 jaar), middellang (1-3
jaar) en lang (3-5 jaar). Dit perspectief wordt bepaald m.b.v. ratioanalyse. Ratioanalyse bepaalt met
kengetallen de financiële situatie van een bedrijf.
Bedrijfseconomie en beroepsprofielen
De afdeling HRM wordt steeds belangrijker in bedrijven. De afdeling stelt beroepsprofielen op aan de
hand van commercieel inzicht en bedrijfseconomisch inzicht.
1
Management accounting = interne verslaggeving.
2
Financial accounting = externe verslaggeving.
3
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding..........................................................................................................2
1.1 – Algemene economie..................................................................................................................2
1.2 – Bedrijfseconomie.......................................................................................................................2
1.3 – Het belang van bedrijfseconomie..............................................................................................3
1.4 – De rol van bedrijfseconomie in een breed perspectief..............................................................4
1.5 – De verschillende sectoren in de Nederlandse economie...........................................................4
1.6 – Een aantal micro-economische principes..................................................................................4
Hoofdstuk 2 – De onderneming nader bekeken.....................................................................................6
2.1 – De juridische structuur...............................................................................................................6
2.2 – Het transformatieproces............................................................................................................7
2.3 – Klantbehoefte............................................................................................................................9
2.4 – Het marketingproces.................................................................................................................9
Hoofdstuk 3 – De financiële kenmerken van de onderneming.............................................................10
3.1 – Financiële analyse met kengetallen.........................................................................................10
Hoofdstuk 4 – Inzicht in de kosten: cost accounting.............................................................................12
4.1 – Constante en variabele kosten................................................................................................12
4.2 – Homogene en heterogene productie.......................................................................................12
4.3 – Directe en indirecte kosten......................................................................................................12
4.4 – Absorption costing versus direct costing.................................................................................13
4.5 – Break-evenanalyse...................................................................................................................13
4.6 – Van kostprijs naar verkoopprijs...............................................................................................14
4.7 – De resultatenrekening.............................................................................................................14
Hoofdstuk 5 – De organisatie besturen: management accounting.......................................................15
5.1 – Kostensoorten..........................................................................................................................15
5.2 – Budgetteren.............................................................................................................................18
5.3 – Balanced ScoreCard.................................................................................................................18
5.4 – Spanningsveld tussen management accounting en de aandeelhouders..................................18
1
,Samenvatting Principes van bedrijfseconomie -Putten en Rienstra, 3de editie
Hoofdstuk 1 – Algemene inleiding
Economie is een sociale wetenschap en gaat over het menselijk streven naar maximale welvaart, die
verkregen wordt met behulp van schaarse middelen.
Een belangrijke gebeurtenis van de economie is de industriële revolutie van 1780-1850. De
ontwikkelingen hadden invloed op de verdeling van schaarse goederen, en daarmee op de
economische processen. Belangrijke personen:
Adam Smith Zijn boek uit 1776 wordt gezien als het begin van de economie als
wetenschappelijke discipline.
John Maynard Keynes Zijn boek in 1936 behandelde de rol van de overheid in de economie.
Milton Friedman Legt nadruk op de rol van geld in de economie, incl. rentebeleid.
Economische organisatievormen:
Centraal geleide/planeconomie. Alleen de staat biedt goederen en diensten aan. Er is dus
geen marktmechanisme. Communistisch.
Vrijemarkteconomie. Private ondernemingen bepalen vraag en aanbod. Kwam veel voor in
de beginfase van de industriële revolutie. Kapitalistisch.
Gemengde economie. Combinatie van de 2 hierboven, waarbij de wetten van de vrije markt
overheersen.
1.1 – Algemene economie
Algemene economie houdt zich bezig met de economie in samenhang met de maatschappij.
Schaarse is een kenmerk in deze economie. Schaarse betekent dat voor het goed productiemiddelen
moeten worden opgeofferd om in een behoefte te voorzien. Belangrijke deelterreinen zijn:
Macro-economie - De ontwikkelingen van nationaal inkomen, werkgelegenheid,
betalingsbalans, consumptie, investeringen en
overheidsbestedingen.
- Conjunctuur, klimaat, productiecapaciteit en wisselkoersen zijn
belangrijke invloedfactoren en meetstaven.
Meso/micro-economie - Meso ontwikkelingen binnen markten/bedrijfstakken.
- Micro gedrag van individuele groepen (gezin, bedrijf, etc.).
Int. economische betrekking - Reële sfeer bestudering van internationale goederen- en
dienstenstromen.
- Monetaire sfeer bestudering van geldstromen tussen landen.
Monetaire economie - Geld en de rol van banken in de economie (kredieten, rente, etc.).
Openbare financiën - Inkomsten en uitgaven van de overheid.
Media en economie
1.2 – Bedrijfseconomie
Bedrijfseconomie is een aspect van de economie dat de bedrijfshouding en de relaties tussen
bedrijven bestudeert. Het is een deelterrein van de micro-economie. Bedrijfseconomie is de
economische kant van bedrijfskunde. Er staan 2 onderwerpen centraal:
Interne financiële bedrijfshouding
De bedrijfshouding legt alle afspraken/verplichtingen vast die er zijn om het bedrijf lopend te
houden. De bedrijfshouding is breder dan financiële administratie. Financiële administratie richt zich
namelijk alleen op de financiële positie en op managementrapportages.
2
, Samenvatting Principes van bedrijfseconomie -Putten en Rienstra, 3de editie
Financiële relaties van het bedrijf met de omgeving
De relatie tussen bedrijfseconomie en de omgeving komt naar voren in de geldstromen tussen
bedrijven onderling. Het beheer van kasstromen staat ook wel bekend als cash management.
Naast deze relatie moet het bedrijf ook letten op de kostenbeheersing om invloed uit te
oefenen op het rendement of de winst. Ook de relaties op de kapitaal- en vermogensmarkt vallen
onder de omgeving.
Als laatste is natuurlijk de relatie met de klant van groot belang.
Management control is het beïnvloeden van ondernemers om de strategie van de onderneming uit
te voeren. De SWOT is hier vaak een hulpmiddel bij. Men kent 4 deelterreinen: financiering,
management accounting1, cost accounting en financial accounting 2.
1.3 – Het belang van bedrijfseconomie
Binnen de bovengenoemde deelterreinen kent men aan aantal belangrijke onderwerpen waarvoor
bedrijfseconomie van groot belang is. Deze worden hieronder besproken.
Registratie
De registratie van de administratie en de naleving van wetten en regels is van groot belang. Voor alle
registraties binnen de organisatie kent men de Administratieve Organisatie. De administratieve
organisatie wordt gekarakteriseerd met de 6 W’s: Wie, Wat, Waarom, Wanneer, Waarmee en
Waarheen.
Budgetteren
Bedrijven hebben financiële middelen nodig voor hun bedrijfsprocessen. Om een financieel overzicht
op te stellen, dient een organisatie budgetten te formuleren. Zo weet het bedrijf wanneer, hoeveel
en voor wat ze financiële middelen nodig hebben.
Investeringsselectie
Bedrijven moeten bij nieuwe projecten een bepaald rendement bepalen wat eruit voort moet
vloeien, met behulp van verschillende rekenmethodes. Aan de hand daarvan wordt een
investeringsselectie opgezet.
Kosten en winst
Kosten zijn bepalend voor de mate waarin een organisatie winst kan maken. Het berekenen van de
kostprijs kan aan de hand van verschillende methodes en is van groot belang voor bedrijven.
Het winstaspect is gerelateerd aan kostenposten en winstmarges. De winstmarge staat onder
invloed van de marktwerking en de afstemming van de kostenstructuur.
Langetermijn- versus korte termijnproblematiek (bedrijfsanalyse)
Binnen het bedrijfsleven kent men 3 soorten tijdsperspectieven: kort (tot 1 jaar), middellang (1-3
jaar) en lang (3-5 jaar). Dit perspectief wordt bepaald m.b.v. ratioanalyse. Ratioanalyse bepaalt met
kengetallen de financiële situatie van een bedrijf.
Bedrijfseconomie en beroepsprofielen
De afdeling HRM wordt steeds belangrijker in bedrijven. De afdeling stelt beroepsprofielen op aan de
hand van commercieel inzicht en bedrijfseconomisch inzicht.
1
Management accounting = interne verslaggeving.
2
Financial accounting = externe verslaggeving.
3
