Hoofdstuk 4 – Materieel strafrecht: Causaliteit
Samenvatting:
Het causaal verband (oorzakelijk verband):
- Zegt iets over de mate waarin de gevolgen van een handeling van de
verdachte nog voor zijn rekening komen.
Vier verschillende theorieën:
1) De conditio sine qua non;
2) De leer van de causa proxima;
3) De leer van de ‘redelijke voorzienbaarheid’;
4) De leer van de ‘redelijke toerekening’.
1) (Ad) De conditio sine qua non:
De eerste en oudste causaliteitstheorie.
Betekent letterlijk: Voorwaarde zonder welke (het gevolg) niet (zou zijn
ingetreden).
Wordt iedere omstandigheid als oorzaak aangemerkt, die niet valt weg
te denken zonder dat ook het gevolg wegvalt.
Vergelijkbaar met een ketting; elke schakel in de ketting is
onlosmakelijk verbonden met de volgende schakel; nemen we een van
deze schakels weg, dan breekt de ketting in tweeën.
Het is lastig vast te stellen met welke gedraging de keten van
gedragingen begon.
De Hoge Raad heeft in 1921 afstand gedaan van deze
causaliteitstheorie.
2) (Ad) De leer van de causa proxima:
In de keten van oorzakelijke gevolgen mag alleen nog de dichtsbijzinde
causale schakel als oorzaak worden aangemerkt.
De Hoge Raad introduceerde deze leer in het Slagkwikpijpjes-arrest
(HMG 18 februari 1921, NJ 1921, 327).
https://www.hetrechtenstudentje.nl/jurisprudentie/nj-1921-327-
slagkwikpijpjesarrest/
3) (Ad) De leer van de ‘redelijke voorzienbaarheid’:
De leer van de causa proxima is vervangen door het leerstuk van de
‘redelijke voorzienbaarheid’ (1970).
De handeling van een verdachte wordt hem toegerekend indien het
redelijk voorzienbaar is dat door deze handeling een bepaald gevolg
kan intreden.
De kennis waar de gemiddelde mens over beschikt, zou als
uitgangspunt moeten dienen voor het kunnen inzien van het gevolg,
zoals dat naar algemene ervaringsregels ten tijde van het delict
redelijkerwijze was te verwachten.
4) (Ad) De leer van de ‘redelijke toerekening’:
Huidige causaliteitsleer.
Samenvatting:
Het causaal verband (oorzakelijk verband):
- Zegt iets over de mate waarin de gevolgen van een handeling van de
verdachte nog voor zijn rekening komen.
Vier verschillende theorieën:
1) De conditio sine qua non;
2) De leer van de causa proxima;
3) De leer van de ‘redelijke voorzienbaarheid’;
4) De leer van de ‘redelijke toerekening’.
1) (Ad) De conditio sine qua non:
De eerste en oudste causaliteitstheorie.
Betekent letterlijk: Voorwaarde zonder welke (het gevolg) niet (zou zijn
ingetreden).
Wordt iedere omstandigheid als oorzaak aangemerkt, die niet valt weg
te denken zonder dat ook het gevolg wegvalt.
Vergelijkbaar met een ketting; elke schakel in de ketting is
onlosmakelijk verbonden met de volgende schakel; nemen we een van
deze schakels weg, dan breekt de ketting in tweeën.
Het is lastig vast te stellen met welke gedraging de keten van
gedragingen begon.
De Hoge Raad heeft in 1921 afstand gedaan van deze
causaliteitstheorie.
2) (Ad) De leer van de causa proxima:
In de keten van oorzakelijke gevolgen mag alleen nog de dichtsbijzinde
causale schakel als oorzaak worden aangemerkt.
De Hoge Raad introduceerde deze leer in het Slagkwikpijpjes-arrest
(HMG 18 februari 1921, NJ 1921, 327).
https://www.hetrechtenstudentje.nl/jurisprudentie/nj-1921-327-
slagkwikpijpjesarrest/
3) (Ad) De leer van de ‘redelijke voorzienbaarheid’:
De leer van de causa proxima is vervangen door het leerstuk van de
‘redelijke voorzienbaarheid’ (1970).
De handeling van een verdachte wordt hem toegerekend indien het
redelijk voorzienbaar is dat door deze handeling een bepaald gevolg
kan intreden.
De kennis waar de gemiddelde mens over beschikt, zou als
uitgangspunt moeten dienen voor het kunnen inzien van het gevolg,
zoals dat naar algemene ervaringsregels ten tijde van het delict
redelijkerwijze was te verwachten.
4) (Ad) De leer van de ‘redelijke toerekening’:
Huidige causaliteitsleer.
