Week 1
Casus Meijer-Berends
Vraag 1: De familie Meijer klaagt bij de burgemeester over de overlast, zoals de
intimidatie en het gat dat in het plafond is geboord. Welke juridische mogelijkheden
heeft de gemeente om op te treden tegen het overlastgevende gedrag van de familie
Berends? Bespreek tenminste drie mogelijke instrumenten en geef aan welke u in dit
geval het meest geschikt vindt.
Instrument 1: Dit instrument vind ik het meest geschikt, omdat deze wet is bestemd voor
woonoverlast.
● Bestuursdwang ex artikel 151d lid 2 Gemeentewet;
➔ ‘Degene die de woning gebruikt dient er zorg voor te dragen dat door
gedragingen in of vanuit die woning geen ernstige en herhaaldelijke hinder
voor omwonende wordt veroorzaakt’.
➔ De gemeenteraad moet eerst een verordening maken en daarna krijgt de
burgemeester pas de bevoegdheid om de woning te sluiten. Indien de
gemeente dit heeft gedaan, mag de burgemeester aanwijzingen geven zoals
het aanbrengen van geluidswerende maatregelen. Na tien uur in de avond
mag er geen muziek en intimidatie plaatsvinden. Het kan worden
gehandhaafd door een last onder dwangsom of een bestuursdwang.
➔ Rb 26 juni 2020: mogelijkheden voor de burgemeester om te handhaven
ofwel gedragsaanwijzingen zijn hierin opgesomd.
Instrument 2
● Het sluiten van de woning door de burgemeester ex artikel 174a Gemeentewet;
➔ Dit is een nieuwe wet om een einde te maken aan de drugsoverlast. Deze
moet echter beperkt worden toegepast. In casu: een gat in het plafond wordt
niet gezien als onveilig en ook het niet veilig voelen, is onvoldoende voor de
rechter om de woning te sluiten op basis van dit artikel. Het kan alleen als de
openbare orde wordt verstoord en daar is nogal wat voor nodig. Dit kan
worden afgeleid uit ABRvS 6 juni 2018: aantasting van de gezondheid en
veiligheid van omwonenden.
➔ Dit artikel wordt weinig toegepast, maar uit ABRvS 6 juni 2018 blijkt dat het in
die zaak wel is toegepast.
Instrument 3
● Artikel 13b Opiumwet
➔ Uit de casus blijkt niet dat er sprake is van een handelshoeveelheid en ook
geen aanleiding dat er wordt gehandeld. Er staat wel in dat er wordt geblowd,
maar dit kan ook een hoeveelheid voor eigen gebruik zijn.
➔ ‘De enkele aanwezigheid van een handelshoeveelheid drugs bestemd voor
verkoop, aflevering of verstrekking’.
➔ Handelshoeveelheid meer dan 5g softdrugs of meer dan 0.5g harddrugs. In
dit geval kan de woning heel snel gesloten worden.
,Nabuurschap en nabuurhaat
Vraag 2a: Vols noemt in het artikel ´Over nabuurschap en nabuurhaat in het recht´ drie
argumenten vóór het standpunt dat de overheid een rol zou moeten hebben bij de
aanpak van woonoverlast en burenhinder. Welke drie argumenten noemt hij?
I. De privaatrechtelijke mogelijkheden blijken niet altijd voldoende geschikt om het
probleem aan te pakken. Zo vormen bijvoorbeeld de kosten voor veel burgers een
niet te nemen horde bij het starten van een civielrechtelijke procedure. Bovendien
durven slachtoffers een dergelijke procedure soms niet te initiëren, omdat zij bang
zijn voor represailles.
II. De aanpak van woonoverlast raakt niet slechts een privaat belang, maar ook een
publiek belang. In veel zaken bedreigt de woonoverlast eveneens de openbare orde,
de leefbaarheid van wijken of de openbare veiligheid dan wel gezondheid. In dat
geval dient de burgemeester (artikel 172 Gemw) of het college van burgemeester en
wethouders (artikel 1a jo. 1b Woningwet) op te treden tegen de overlast.
III. De positieve verplichtingen voortvloeiend uit artikel 2 en 8 van het EVRM dwingen de
lokale overheid tot ingrijpen in situaties waarin de overlast de rechten van
slachtoffers ernstig beperkt.
Vraag 2b: Vols stelt vervolgens dat bij het tegengaan van woonoverlast het
vrijheidsbeginsel en het tijdigheidsbeginsel op gespannen voet staan met elkaar. Leg
uit wat hij hiermee bedoelt.
● Het vrijheids- en tijdigheidsbeginsel staan op gespannen voet met elkaar bij het
tegengaan van woonoverlast: als strikt aan het vrijheidsbeginsel wordt voldaan,
is vroegtijdig ingrijpen in het privéleven van de overlastveroorzaker niet aan de
orde. Als vroegtijdig wordt ingegrepen, komt doorgaans de vrijheid in gevaar.
Als de lokale overheid besluit op te treden, dan moet de beperking van de vrijheid zo
beperkt mogelijk zijn.
➔ Aan de ene kant dwingt het vrijheidsbeginsel de overheid om de autonomie
van de burger te respecteren en zich zo veel mogelijk te onthouden van
inbreuken op diens vrijheid. Aan de andere kant benadrukt het
tijdigheidsbeginsel juist dat de overheid tijdig tegen overlast moet optreden.
,Vraag 2c: Hoe scoren de volgende instrumenten op de glijdende schaal van
vrijheid-tijdigheid: (1) Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
(Rotterdamwet), (2) artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria), (3) artikel 13b Opiumwet
(Wet Damocles). Leg uit waarom. Voor tentamen kijk ook naar de andere instrumenten
gegeven in het artikel!
I. De Rotterdamwet biedt de mogelijkheid voor de lokale overheid tot
poortbewaking: zij kan gevaarzetters, drugsdealers en hinderlijken
(niet-kapitaalkrachtige bewoners) weren uit wijken waarin de leefbaarheid
onder druk staat (achterstandswijken).
➔ De mogelijkheden die voortvloeien uit de Rotterdamwet voldoen veelal goed
aan het tijdigheidsbeginsel. Door potentieel overlastgevende bewoners te
weren uit de wijk en woning treedt de lokale overheid in een zeer vroegtijdig
stadium op tegen eventuele overlast. Je drukt de overlast de kop in, voordat
zij begonnen is. Een minpunt is dat de lokale overheid niet op basis van deze
poortbewakingsbevoegdheden op kan treden tegen gevaarzetters,
drugsdealers en hinderlijken die al in de wijk wonen. In geval van overlast
veroorzaakt door zittende bewoners scoort poortbewaking slecht in het licht
van het tijdigheidsbeginsel.
➔ De Rotterdamwet scoort niet goed met betrekking tot het vrijheidsbeginsel.
Hoewel overlastgevers die al een woning hebben in de wijk dus geen last
zullen hebben van de wet, leidt poortbewaking tot een ingrijpende inmenging
in de vrijheid van woningzoekenden. Ook betwijfelt de auteur of de grondslag
inhoudelijk valide is. Zo is niet voldoende onderbouwd waarom een
inkomenseis geschikt zou zijn om overlast aan te pakken. Het is niet
aangetoond dat geen of weinig inkomen een indicator is voor meer of minder
overlastgevend gedrag. Het wetsvoorstel scoort beter op dit vlak.
II. De Wet Victoria biedt de burgemeester de mogelijkheid om hinderlijke
bewoners uit hun woning te zetten. Hij is bevoegd de woning te sluiten indien
gedragingen in de woning de openbare orde verstoren. Vroeger werd het
gebruikt om drugspanden te sluiten.
➔ De Wet Victoria scoort erg slecht in het licht van het tijdigheidsbeginsel. De
voorwaarden zijn zo streng dat de burgemeester pas heel laat of soms
helemaal niet kan optreden tegen hinderlijken. Zeker in het geval van ernstige
geluidsoverlast staat de burgemeester doorgaans met lege handen.
➔ De Wet Victoria scoort het beste ten aanzien van het vrijheidsbeginsel. De
burgemeester kan deze bevoegdheid slechts toepassen indien voldaan is aan
zeer strenge voorwaarden. De overlastveroorzaker verliest pas tijdelijk zijn
woning bij een ernstige verstoring van de openbare orde, die nadelig is voor
de veiligheid én de gezondheid (ABRvS 6 juni 2018).
III. Wet Damocles geeft de burgemeester de bevoegdheid om drugsdealers uit hun
woning te zetten. Hij kan een woning sluiten als er soft- of harddrugs wordt
verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn. Het hoeft niet
gepaard te gaan met overlast.
➔ De Wet Damocles scoort in het licht van het tijdigheidsbeginsel ronduit
goed. De burgemeester kan slachtoffers van drugsdealers in een zeer
vroegtijdig stadium helpen, omdat hij de woning van de drugshandelaren snel
en relatief eenvoudig kan sluiten.
, ➔ De Wet Damocles scoort niet zo goed in het licht van het vrijheidsbeginsel.
De toepassingsvoorwaarde is niet streng, waardoor er al snel wordt
overgegaan tot sluiting van de woning.
● Vrijheidsbeginsel - Tijdigheidsbeginsel: Wet Victoria - Wet Damocles -
Rotterdamwet
Uitspraak Rb Rotterdam 20-12-2019
Vraag 3a: Wat gebeurde er in deze zaak?
● De partner van verzoeker heeft een aanvraag tot huisvestingsvergunning gedaan en
een positieve woonverklaring ontvangen. Later heeft ook verzoeker een aanvraag tot
huisvestingsvergunning gedaan en deze heeft een negatieve woonverklaring
gekregen op basis van de Rotterdamwet. De reden hiervoor is dat het vermoeden
bestaat dat verzoeker in het recente verleden ernstige woonoverlast heeft
veroorzaakt of ernstige, aan de woonomgeving gebonden, criminaliteit heeft
gepleegd. Hij heeft in detentie gezeten. Verzoeker gaat in beroep tegen de negatieve
woonverklaring.
● r.o. 4.6: verzoek wil bij zijn partner wonen in Schiedam waar de Rotterdamwet van
toepassing is. De verzoeker is betrokken bij criminele activiteiten en krijgt een
negatieve woonverklaring (artikel 10b lid 4 Rotterdamwet). Daarom krijgt hij geen
huisvestingsvergunning.
Vraag 3b: In de uitspraak wordt gesproken over een negatieve woonverklaring en de
weigering van een huisvestingsvergunning. Wat houden deze twee besluiten in en
welk bestuursorgaan is bevoegd om deze te nemen?
● Wat is een negatieve woonverklaring? Een verklaring dat u niet op die plek mag
wonen als u als kandidaat-huurder of andere leden van uw huishouden woonoverlast
heeft veroorzaakt.
➢ Wie is bevoegd? De burgemeester.
● Wat is de weigering van een huisvestingsvergunning? Een schriftelijke beslissing
van de gemeente dat je niet in een bepaalde huurwoning mag gaan wonen ex artikel
10b lid 4 Rotterdamwet jo. artikel 8 Huisvestingswet.
➢ Wie is bevoegd? De Gemeente.
Vraag 3c: De zgn. Rotterdamwet wordt in verschillende gemeenten toegepast, maar is
omstreden. Bereid een betoog voor waarin u krachtig pleit voor of juist tegen de wet.
https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/de-rotterdamwet-zou-kwetsbare-wijken-
moeten-helpen-maar-leidt-tot-een-slecht-imago-en-dalende-huizenprijzen~bc526675/
● Het beoogde doel van de Rotterdamwet om kwetsbare wijken te behoeden voor nog
meer achterstand lijkt in eerste instantie een goed plan. Echter, is het voor kwetsbare
mensen moeilijk om nog aan een huis te komen, aangezien ze buiten de
aangewezen wijken ook niet in aanmerking komen voor een huis. Volgens
evaluatierapporten is er geen aantoonbaar effect geconstateerd en veranderde het
gemiddelde inkomen niet of nauwelijks. Het heeft enkel en alleen een stigma
gecreëerd over de wijk. De huizenprijzen zijn ook gedaald in de wijk en bewoners
vertellen soms liever niet in welke straat zij wonen. Kortom, ik pleit tegen de wet
vanwege de negatieve bijkomende effecten.
Casus Meijer-Berends
Vraag 1: De familie Meijer klaagt bij de burgemeester over de overlast, zoals de
intimidatie en het gat dat in het plafond is geboord. Welke juridische mogelijkheden
heeft de gemeente om op te treden tegen het overlastgevende gedrag van de familie
Berends? Bespreek tenminste drie mogelijke instrumenten en geef aan welke u in dit
geval het meest geschikt vindt.
Instrument 1: Dit instrument vind ik het meest geschikt, omdat deze wet is bestemd voor
woonoverlast.
● Bestuursdwang ex artikel 151d lid 2 Gemeentewet;
➔ ‘Degene die de woning gebruikt dient er zorg voor te dragen dat door
gedragingen in of vanuit die woning geen ernstige en herhaaldelijke hinder
voor omwonende wordt veroorzaakt’.
➔ De gemeenteraad moet eerst een verordening maken en daarna krijgt de
burgemeester pas de bevoegdheid om de woning te sluiten. Indien de
gemeente dit heeft gedaan, mag de burgemeester aanwijzingen geven zoals
het aanbrengen van geluidswerende maatregelen. Na tien uur in de avond
mag er geen muziek en intimidatie plaatsvinden. Het kan worden
gehandhaafd door een last onder dwangsom of een bestuursdwang.
➔ Rb 26 juni 2020: mogelijkheden voor de burgemeester om te handhaven
ofwel gedragsaanwijzingen zijn hierin opgesomd.
Instrument 2
● Het sluiten van de woning door de burgemeester ex artikel 174a Gemeentewet;
➔ Dit is een nieuwe wet om een einde te maken aan de drugsoverlast. Deze
moet echter beperkt worden toegepast. In casu: een gat in het plafond wordt
niet gezien als onveilig en ook het niet veilig voelen, is onvoldoende voor de
rechter om de woning te sluiten op basis van dit artikel. Het kan alleen als de
openbare orde wordt verstoord en daar is nogal wat voor nodig. Dit kan
worden afgeleid uit ABRvS 6 juni 2018: aantasting van de gezondheid en
veiligheid van omwonenden.
➔ Dit artikel wordt weinig toegepast, maar uit ABRvS 6 juni 2018 blijkt dat het in
die zaak wel is toegepast.
Instrument 3
● Artikel 13b Opiumwet
➔ Uit de casus blijkt niet dat er sprake is van een handelshoeveelheid en ook
geen aanleiding dat er wordt gehandeld. Er staat wel in dat er wordt geblowd,
maar dit kan ook een hoeveelheid voor eigen gebruik zijn.
➔ ‘De enkele aanwezigheid van een handelshoeveelheid drugs bestemd voor
verkoop, aflevering of verstrekking’.
➔ Handelshoeveelheid meer dan 5g softdrugs of meer dan 0.5g harddrugs. In
dit geval kan de woning heel snel gesloten worden.
,Nabuurschap en nabuurhaat
Vraag 2a: Vols noemt in het artikel ´Over nabuurschap en nabuurhaat in het recht´ drie
argumenten vóór het standpunt dat de overheid een rol zou moeten hebben bij de
aanpak van woonoverlast en burenhinder. Welke drie argumenten noemt hij?
I. De privaatrechtelijke mogelijkheden blijken niet altijd voldoende geschikt om het
probleem aan te pakken. Zo vormen bijvoorbeeld de kosten voor veel burgers een
niet te nemen horde bij het starten van een civielrechtelijke procedure. Bovendien
durven slachtoffers een dergelijke procedure soms niet te initiëren, omdat zij bang
zijn voor represailles.
II. De aanpak van woonoverlast raakt niet slechts een privaat belang, maar ook een
publiek belang. In veel zaken bedreigt de woonoverlast eveneens de openbare orde,
de leefbaarheid van wijken of de openbare veiligheid dan wel gezondheid. In dat
geval dient de burgemeester (artikel 172 Gemw) of het college van burgemeester en
wethouders (artikel 1a jo. 1b Woningwet) op te treden tegen de overlast.
III. De positieve verplichtingen voortvloeiend uit artikel 2 en 8 van het EVRM dwingen de
lokale overheid tot ingrijpen in situaties waarin de overlast de rechten van
slachtoffers ernstig beperkt.
Vraag 2b: Vols stelt vervolgens dat bij het tegengaan van woonoverlast het
vrijheidsbeginsel en het tijdigheidsbeginsel op gespannen voet staan met elkaar. Leg
uit wat hij hiermee bedoelt.
● Het vrijheids- en tijdigheidsbeginsel staan op gespannen voet met elkaar bij het
tegengaan van woonoverlast: als strikt aan het vrijheidsbeginsel wordt voldaan,
is vroegtijdig ingrijpen in het privéleven van de overlastveroorzaker niet aan de
orde. Als vroegtijdig wordt ingegrepen, komt doorgaans de vrijheid in gevaar.
Als de lokale overheid besluit op te treden, dan moet de beperking van de vrijheid zo
beperkt mogelijk zijn.
➔ Aan de ene kant dwingt het vrijheidsbeginsel de overheid om de autonomie
van de burger te respecteren en zich zo veel mogelijk te onthouden van
inbreuken op diens vrijheid. Aan de andere kant benadrukt het
tijdigheidsbeginsel juist dat de overheid tijdig tegen overlast moet optreden.
,Vraag 2c: Hoe scoren de volgende instrumenten op de glijdende schaal van
vrijheid-tijdigheid: (1) Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
(Rotterdamwet), (2) artikel 174a Gemeentewet (Wet Victoria), (3) artikel 13b Opiumwet
(Wet Damocles). Leg uit waarom. Voor tentamen kijk ook naar de andere instrumenten
gegeven in het artikel!
I. De Rotterdamwet biedt de mogelijkheid voor de lokale overheid tot
poortbewaking: zij kan gevaarzetters, drugsdealers en hinderlijken
(niet-kapitaalkrachtige bewoners) weren uit wijken waarin de leefbaarheid
onder druk staat (achterstandswijken).
➔ De mogelijkheden die voortvloeien uit de Rotterdamwet voldoen veelal goed
aan het tijdigheidsbeginsel. Door potentieel overlastgevende bewoners te
weren uit de wijk en woning treedt de lokale overheid in een zeer vroegtijdig
stadium op tegen eventuele overlast. Je drukt de overlast de kop in, voordat
zij begonnen is. Een minpunt is dat de lokale overheid niet op basis van deze
poortbewakingsbevoegdheden op kan treden tegen gevaarzetters,
drugsdealers en hinderlijken die al in de wijk wonen. In geval van overlast
veroorzaakt door zittende bewoners scoort poortbewaking slecht in het licht
van het tijdigheidsbeginsel.
➔ De Rotterdamwet scoort niet goed met betrekking tot het vrijheidsbeginsel.
Hoewel overlastgevers die al een woning hebben in de wijk dus geen last
zullen hebben van de wet, leidt poortbewaking tot een ingrijpende inmenging
in de vrijheid van woningzoekenden. Ook betwijfelt de auteur of de grondslag
inhoudelijk valide is. Zo is niet voldoende onderbouwd waarom een
inkomenseis geschikt zou zijn om overlast aan te pakken. Het is niet
aangetoond dat geen of weinig inkomen een indicator is voor meer of minder
overlastgevend gedrag. Het wetsvoorstel scoort beter op dit vlak.
II. De Wet Victoria biedt de burgemeester de mogelijkheid om hinderlijke
bewoners uit hun woning te zetten. Hij is bevoegd de woning te sluiten indien
gedragingen in de woning de openbare orde verstoren. Vroeger werd het
gebruikt om drugspanden te sluiten.
➔ De Wet Victoria scoort erg slecht in het licht van het tijdigheidsbeginsel. De
voorwaarden zijn zo streng dat de burgemeester pas heel laat of soms
helemaal niet kan optreden tegen hinderlijken. Zeker in het geval van ernstige
geluidsoverlast staat de burgemeester doorgaans met lege handen.
➔ De Wet Victoria scoort het beste ten aanzien van het vrijheidsbeginsel. De
burgemeester kan deze bevoegdheid slechts toepassen indien voldaan is aan
zeer strenge voorwaarden. De overlastveroorzaker verliest pas tijdelijk zijn
woning bij een ernstige verstoring van de openbare orde, die nadelig is voor
de veiligheid én de gezondheid (ABRvS 6 juni 2018).
III. Wet Damocles geeft de burgemeester de bevoegdheid om drugsdealers uit hun
woning te zetten. Hij kan een woning sluiten als er soft- of harddrugs wordt
verkocht, afgeleverd of verstrekt dan wel daartoe aanwezig zijn. Het hoeft niet
gepaard te gaan met overlast.
➔ De Wet Damocles scoort in het licht van het tijdigheidsbeginsel ronduit
goed. De burgemeester kan slachtoffers van drugsdealers in een zeer
vroegtijdig stadium helpen, omdat hij de woning van de drugshandelaren snel
en relatief eenvoudig kan sluiten.
, ➔ De Wet Damocles scoort niet zo goed in het licht van het vrijheidsbeginsel.
De toepassingsvoorwaarde is niet streng, waardoor er al snel wordt
overgegaan tot sluiting van de woning.
● Vrijheidsbeginsel - Tijdigheidsbeginsel: Wet Victoria - Wet Damocles -
Rotterdamwet
Uitspraak Rb Rotterdam 20-12-2019
Vraag 3a: Wat gebeurde er in deze zaak?
● De partner van verzoeker heeft een aanvraag tot huisvestingsvergunning gedaan en
een positieve woonverklaring ontvangen. Later heeft ook verzoeker een aanvraag tot
huisvestingsvergunning gedaan en deze heeft een negatieve woonverklaring
gekregen op basis van de Rotterdamwet. De reden hiervoor is dat het vermoeden
bestaat dat verzoeker in het recente verleden ernstige woonoverlast heeft
veroorzaakt of ernstige, aan de woonomgeving gebonden, criminaliteit heeft
gepleegd. Hij heeft in detentie gezeten. Verzoeker gaat in beroep tegen de negatieve
woonverklaring.
● r.o. 4.6: verzoek wil bij zijn partner wonen in Schiedam waar de Rotterdamwet van
toepassing is. De verzoeker is betrokken bij criminele activiteiten en krijgt een
negatieve woonverklaring (artikel 10b lid 4 Rotterdamwet). Daarom krijgt hij geen
huisvestingsvergunning.
Vraag 3b: In de uitspraak wordt gesproken over een negatieve woonverklaring en de
weigering van een huisvestingsvergunning. Wat houden deze twee besluiten in en
welk bestuursorgaan is bevoegd om deze te nemen?
● Wat is een negatieve woonverklaring? Een verklaring dat u niet op die plek mag
wonen als u als kandidaat-huurder of andere leden van uw huishouden woonoverlast
heeft veroorzaakt.
➢ Wie is bevoegd? De burgemeester.
● Wat is de weigering van een huisvestingsvergunning? Een schriftelijke beslissing
van de gemeente dat je niet in een bepaalde huurwoning mag gaan wonen ex artikel
10b lid 4 Rotterdamwet jo. artikel 8 Huisvestingswet.
➢ Wie is bevoegd? De Gemeente.
Vraag 3c: De zgn. Rotterdamwet wordt in verschillende gemeenten toegepast, maar is
omstreden. Bereid een betoog voor waarin u krachtig pleit voor of juist tegen de wet.
https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/de-rotterdamwet-zou-kwetsbare-wijken-
moeten-helpen-maar-leidt-tot-een-slecht-imago-en-dalende-huizenprijzen~bc526675/
● Het beoogde doel van de Rotterdamwet om kwetsbare wijken te behoeden voor nog
meer achterstand lijkt in eerste instantie een goed plan. Echter, is het voor kwetsbare
mensen moeilijk om nog aan een huis te komen, aangezien ze buiten de
aangewezen wijken ook niet in aanmerking komen voor een huis. Volgens
evaluatierapporten is er geen aantoonbaar effect geconstateerd en veranderde het
gemiddelde inkomen niet of nauwelijks. Het heeft enkel en alleen een stigma
gecreëerd over de wijk. De huizenprijzen zijn ook gedaald in de wijk en bewoners
vertellen soms liever niet in welke straat zij wonen. Kortom, ik pleit tegen de wet
vanwege de negatieve bijkomende effecten.
