Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting persoonlijkheidstheorie en onderzoek

Beoordeling
-
Verkocht
7
Pagina's
79
Geüpload op
01-07-2025
Geschreven in
2024/2025

LET OP: IK PAS DE SAMENVATTING WEKELIJKS AAN. Samenvatting van de colleges van het vak persoonlijkheidstheorie en onderzoek gegeven aan de VU te Amsterdam. Daarnaast korte samenvatting van het boek toegevoegd voor ieder hoofdstuk. Aan de hand van leerdoelen opgesteld.

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak

Voorbeeld van de inhoud

Hoorcollege 1
Leerdoel 1
Wat onderzoeken persoonlijkheidspsychologen?
- Universele benadering – menselijke natuur
- Nomothetische benadering – individuele en groepsvariatie
- Idiografische benadering – individuele uniciteit
à dit zijn drie niveaus

Niveau 1: menselijke natuur
Hoe mensen zijn zoals alle andere mensen

Een vogel kan bijvoorbeeld vliegen, een mens niet. Wij zijn gewend in groepen te leven, andere diersoorten
leven alleen. Mensen hebben dan ook de eigenschappen om samen te kunnen leven. Wij hebben
eigenschappen gemeenschappelijk, die dieren in een andere vorm hebben.

Voorbeeld: economie
Neoklassiek economisch model
- Individuen zijn rationeel/streven eigenbelang na;
- Individuen hebben identieke voorkeuren en capaciteiten;
- Individuen hebben dezelfde informatie en dezelfde doelen;
à Alle individuen nemen op dezelfde manier beslissingen

Voorbeeld: psychologie
Klassiek behaviorisme
Mensen worden geboren als een 'tabula rasa' (John Locke; 1632–1704);
Gedrag wordt aangeleerd door (stimulus – respons) conditionering;
à Alle individuen reageren op dezelfde manier.

(Klassieke) evolutionaire psychologie
Niet-optimaal gedrag verdwijnt door middel van selectieprocessen (voortplanting en overleving). Mensen die
niet voldoende aangepast zijn aan de omgeving sterven eerder, krijgen geen nakomelingen waardoor
eenvormigheid tussen mensen plaats
à Alle individuen zijn (ongeveer op dezelfde manier) aangepast aan de omgeving

Niveau 2: Individuele- en groepsvariatie
Hoe mensen zijn zoals sommige andere mensen

Binnen de statistiek kennen wij de normaalverdeling: wanneer je op de normaalverdeling ‘zit’ betekent dit dat
je eigenschappen deelt met een ander persoon. Op basis van onderzoek weten we dat bijna alle variabelen die
we onderzoeken zo’n soort verdeling hebben.
- Er zijn altijd een aantal mensen die hetzelfde zijn als jou! (bijv. even extravert, introvert etc.)
- Individuele variatie impliceert dus ook dat er overeenkomsten zijn

Niveau 3: Individuel uniciteit à nomothetische benadering
Hoe mensen zijn als geen andere mensen

Door een combinatie van eigenschappen ben je als persoon uniek.

Leerdoel 3:
Definitie: een persoonlijkheidstrek verwijst naar verschillen tussen individuen in de typische neiging om zich op
bepaalde conceptueel gerelateerde manieren te gedragen, te denken of te voelen in verschillende relevante
situaties en over een vrij lange tijdsperiode

Persoonlijkheid.. Wat is het niet?
Verwijst naar verschillen tussen individuen Individuele verschillen

1

, Fysiek lengte, aantrekkelijkheid, gewicht
In een typische neiging om zich te gedragen, te Psychologisch:
denken of te voelen drie g’s: gedrag, gedachte, Intellectueel = kennis, mentale vaardigheden en
gevoelens). Je hebt een relatief sterke neiging of capaciteiten
aanleg om bepaald gedrag, gedachte, gevoel te
vertonen. Niet intellectueel,
Kortstondig = emoties en gevoelens
Bob is optimistisch = niet altijd zo, maar over het Langdurige gewoonten (hoe je eet of je
algemeen. tandenpoetst) of attidudes, interesses en waarden

Een voorbeeld hiervan is optimisme, dat tot uiting
kan komen in wat iemand doet (bijvoorbeeld
moeilijke uitdagingen aangaan) en wat iemand zegt
(bijvoorbeeld anderen vertellen dat alles goed zal
komen), maar ook in wat iemand denkt
(bijvoorbeeld de kans op succes hoog inschatten) en
wat iemand voelt (bijvoorbeeld opwinding ervaren in
plaats van angst wanneer hij met moeilijkheden
wordt geconfronteerd).
Op bepaalde conceptueel gerelateerde manieren Het zijn niet intellectuele of fysieke individuele
(leuk vinden om naar feesten te gaan, fooi te geven, verschillen! GEEN PERSOONLIJKHEID!
leiding nemen, vreemden aanspreken = extraversie).
Dit kan in allerlei verschillende situaties zo zijn.
In verschillende relevante situaties = als we iemand
omschrijven als nieuwsgierig, dan bedoelen we in
het algemeen.
Gedurende een vrij lange tijdsperiode: nu en 10 jaar
geleden, weer over 10 jaar

Merk echter op dat het idee van een eigenschap niet
vereist dat de persoon dezelfde neiging gedurende
zijn of haar hele leven vertoont: het is mogelijk dat
zelfs de vrij stabiele, langdurige neigingen van een
individu aanzienlijk kunnen veranderen in de loop
van een leven.

Andere individuele verschillen:
- Mentale capaciteiten = je hebt goede en foute antwoorden op bepaalde vragen, zoals op iq test, maar
bij persoonlijkheid zijn er geen foute antwoorden. Er is niet iets goed of fout. Hoe kan je problemen
maximaal oplossen?
- Interesses = voorkeur voor activiteiten
- Sociaal politieke waarden = belang van ideeën
- Religie = geloof in bovennatuurlijke zaken
- Seksualiteit = oriëntatie
à allemaal sterk bepalend voor identiteit en gerelateerd aan persoonlijkheid. Hierdoor ontstaan verschillen in
de maatschappij.

Leerdoel 3:
Bestaat persoonlijkheid?
- Gedrag is een functie van Persoonlijkheid: B = f(P)
= je gedrag komt door wie je bent (karakter en eigenschappen)
Als je verlegen bent, ben je vaak stiller

- Gedrag is een functie van de Situatie: B = f(S)
= je gedrag komt door de omgeving/situatie
Een rustig persoon kan luid zijn op een feestje, omdat de situatie dit uitlokt.

2

,- Gedrag is een functie van de interactie tussen Persoonlijkheid en Situatie: B = f(P x S)
= gedrag ontstaat door een combinatie van wie je bent en waar je bent
Een rustig persoon is met vrienden luid, maar met vreemden stiller

à Als persoonlijkheid bestaat, moet er (tenminste) een aanzienlijke hoeveelheid persoons gerelateerde
systematische variantie zijn in de statistiek. Als je dit niet kan vinden, zoals verschillen in persoonlijkheid en
gedrag, dan spreek je niet van persoonlijkheid.

De vraag: bestaat persoonlijkheid?
à aan de hand van verschillende onderzoekers is dit in kaart gebracht.
1. Hartshorne en May en Walter Mischel onderzochten de mate van kinderen in situatie gedragingen
vertoonden die te maken hadden met een gebrek aan moreel karakter = geld houden of doneren, geld
stelen, valsspelen en dergelijke. Walter keek naar deze dataset en keek naar de correlatie/samenhang.
Bevindingen: Er kwam een zeer zwakke relatie uit, dus het ene gedrag is niet bepalend voor het
gedrag wat andere kinderen vertoonden. Aan de hand hiervan zei hij dat persoonlijkheid niet tot
nauwelijks bestaat.

2. Mischel en Peake hebben de cross situationele consistentie van conscientieusheid onderzocht, waarbij
er is gekeken naar bepaalde gedragingen, waaronder grondigheid aantekeningen, aanwezigheid klas,
netheid opdracht, opdrachten voltooien, netheid kamer en kleding.

Bevinding: er kwam een lage correlatie uit. De conclusie: persoonlijkheid bestaat niet of nauwelijks,
geen cross situationele consistentie in de conscientieusheid van een persoon in verschillende situaties.
De conscientieusheid moet namelijk afhankelijk zijn van de situatie.

3. Jackson en Paunonen hebben dit onderzoek hergeanalsyeerd en verdeeld in twee sets. Voor elk
individu 1 score op elk van de twee sets (aggretatie).
Bevinding: hoge correlatie tussen de sets. Conclusie: op basis van een enkel gedrag is een ander enkel
gedrag moeilijk te voorspellen, maar op basis van een aantal gedragingen in verschillende situaties is
wel te voorspellen hoe iemand zich gemiddeld gedraagt in een aantal andere situaties. Dan pas kan je
een uitspraak doen. Gedrag wordt dus niet alleen bepaald door de functie van de situatie! B = f(S)




Uit boek: Ten eerste zullen verschillen tussen mensen in hun neiging om zich te gedragen op manieren die
verband houden met een bepaald persoonlijkheidskenmerk, sterk afhangen van de situatie. Daardoor kunnen
we vaak niet heel nauwkeurig voorspellen hoe individuen zich in een bepaalde situatie zullen gedragen, alleen
op basis van hoe ze zich in een andere situatie gedragen. Als we echter weten hoe individuen zich doorgaans
gedragen in verschillende situaties, dan kunnen we waarschijnlijk vrij nauwkeurig voorspellen hoe ze zich
doorgaans in verschillende andere situaties gedragen. Met andere woorden, hoewel de situatie belangrijk is,
kunnen we nog steeds zeer consistente verschillen tussen mensen zien wanneer we hun algehele gedrag
beschouwen zoals waargenomen in veel verschillende situaties: Persoonlijkheidskenmerken bestaan duidelijk
wel.

Asch-experiment
Het schatten van lijnlengtes, waarbij mensen konden kiezen welke langer was. Kijken
of mensen conformeren aan de groep, na het horen dat andere de korte als langer
benoemen. 75% deed dit.

Laat zien dat mensen gevoelig zijn voor groepsdruk, ook als de groep ongelijk heeft
Onderzoek naar individuele verschillen wijst uit dat openheid voor ervaringen (Big
Five) gerelateerd is aan minder conformeren.



3

, - Hogere score op openheid, zijn minder geneigd om de meerderheid te volgen (minder conformering).


Milgram experiment
Deelnemer: rol leraar (T), die leerling (L) zogenaamd elektrische schok bij fout
antwoord.
De leraar kan leerling niet zien. In werkelijkheid worden geen elektrische schokken gegeven,
maar vooraf opgenomen band met pijnkreten gespeeld.
Resultaten: groot deel van de deelnemers gehoorzaam blijft aan de bevelen van (E), zelfs bij
hoge schokniveaus
Persoonlijkheidsfactoren zoals consciëntieusheid en altruïsme (= empathie) blijken van invloed
te zijn:
Mensen die hoog scoren op meegaandheid, conformeren minder aan de groep
Mensen die hoog scoren op openheid voor ervaringen, minder geneigd te conformeren
Bij deze test staat de eigenschappen centraal:
Consciëntieusheid: mensen wilden de test goed doen (positieve eigenschap die bijdraagt aan op tijd zijn,
gedisciplineerd werkt en geordend werkt)
Altruisme: ze wilden de experimentator niet teleurstellen

De conclusie van beide: sommige deelnemers conformeren zich aan groepsdruk of druk van iemand in een
gezagspositie. Situaties kunnen een sterke invloed hebben op het gedrag, maar er zijn ook individuele
verschillen in de mate van conformiteit en gehoorzaamheid.
à Heeft te maken met je ‘trek’activiteit = de omgeving of een situatie beinvloed je vertoning van het gedrag.
Past bij: B = F(PxS) = functie van de interactie tussen persoonlijkheid en de situatie. De persoonlijkheidstrek
komt tot uiting in een relevante situatie. De situatie kan mogelijk de trek activeren: als je zorgzaam bent, laat je
dit zien in geval van nood.

Slide van het hoorcollege: er zijn verschillen in de manier waarop dieren reageren. Persoonlijkheid bestaat ook
bij dieren.

Zijn situaties onafhankelijk van persoonlijkheidskenmerken?
- Situatieselectie: opzoeken extravert en introvert in feestjes
- Situatie-evocatie: Standford prison experiment. Het leven in een gevangenis: aanmelding heel groot en
divers in bepaalde persoonlijkheidstrekken.

Stanford prison




Deze afbeelding laat zien dat persoonlijkheidskenmerken invloed kunnen hebben op situatiekeuze — in dit geval, de keuze om
mee te doen aan een studie over "prison life" (gevangenisleven) vs. een algemene psychologische studie.

De tabel vergelijkt persoonlijkheidstrekken van twee groepen deelnemers:
1. Prison Life (n = 30): studie die gepresenteerd werd als een simulatie van gevangenisleven.
2. Psychological Study (n = 61): reguliere psychologische studie.

 Data laat zien dat mensen niet willekeurig kiezen om mee te doen aan studies, maar dat hun persoonlijkheid invloed
heeft op hun keuze. Dit noemen we situatieselectie: situaties kiezen die passen bij hun persoonlijkheid.
 Mensen die zich aangetrokken voelen tot een "gevangenisachtige" omgeving (zoals bij het Stanford Prison
Experiment), scoren hoger op agressie, dominantie, narcisme, enz.
 Ze scoren juist lager op empathie en altruïsme.
Dit suggereert dat bepaalde (problematische) gedragingen in experimenten — zoals agressie in het Stanford Prison Experiment
— mogelijk al deels verklaard worden door wie zich aanmeldt, en niet alleen door de situatie zelf.




4

Gekoppeld boek

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Onbekend
Geüpload op
1 juli 2025
Bestand laatst geupdate op
16 mei 2026
Aantal pagina's
79
Geschreven in
2024/2025
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

$10.97
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
elseisabel Vrije Universiteit Amsterdam
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
1058
Lid sinds
5 jaar
Aantal volgers
693
Documenten
34
Laatst verkocht
6 uur geleden
Samenvattingen

Hey medestudent, welkom! (Ik heb inmiddels Social Work afgerond en volg momenteel de premaster pedagogische wetenschappen). Ik heb met al mijn samenvattingen de tentamens binnen één keer gehaald. Ik probeer mijn samenvattingen bij te houden aan de hand van powerpoints en hoorcollege’s. Voor mij is dat de belangrijkste informatie. Ik vul aan vanuit het boek waar nodig is of check de leerdoelen. Ik ben mijn eigen samenvattingen gaan maken (en nu aan het verkopen), omdat ik merkte dat geen enkele samenvatting voldeed aan mijn wensen. Geen ellenlange tekst of verhalenvorm, maar overzicht, duidelijkheid en makkelijke tekst. Ik hoop dat het voor jou ook werkt. Neem gerust een kijkje en doe bij vragen een berichtje.

Lees meer Lees minder
4.2

128 beoordelingen

5
58
4
51
3
12
2
1
1
6

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen