Literatuur Nederlands:
Literatuur Middeleeuwen (500 t/m 1500 n.Chr.)
Van circa 400 t/m 650 n.Chr. was er sprake van een overgang van de Romeinse oudheid
naar de Middeleeuwen. De middeleeuwen worden nu gezien als de ‘tussenperiode’ tussen
de klassieke oudheid en de Renaissance. Na de val van het Romeinse Rijk kwam Karel de
Grote (800-814 na Chr.) die ervoor zorgde dat West Europa bijeen kwam. Tijdens de
middeleeuwen was er sprake van een standensamenleving die bestond uit drie lagen:
1) Geestelijkheid 2) De adel 3) De boeren/arbeiders
Bovenaan de ladder zitten de geestelijken die je kan verdelen in twee soorten—---> regulier
en seculier. Reguliere geestelijke leefde volgens de kloosterorde. Hierbij worden de
monniken en nonnen bedoeld die afzonderlijk leven van de rest van de burgers. Al deze
monniken en nonnen volgden dezelfde regels. De seculiere geestelijkheid waren de
mensen die de godsdienst doorvertelden aan de gewone mensen. Hierbij behoren de
pausen en priesters. De geestelijkheid drukte een grote christelijke stempel op de
middeleeuwse samenleving. De tweede stand was de adel die leefde vanaf de achste tot
elfde eeuw in een feodale samenleving. De feodale adel en ridders beschermden met een
leger de gebieden waar ze over bezaten. Feodalisme houdt in dat je een leenman hebt die
zijn gebied te groot vindt om over te regeren, daarom verdelen ze het onder leenmannen. Dit
leenstelsel is op wederzijds vertrouwen/trouw gebouwd. Rond de elfde en twaalfde eeuw
begonnen hertogen ook hertogen als leenheer op. De vorstendommen die ontstonden
groeiden steeds meer uit en werden beschermd door het leger, wat grotendeels bestond uit
ridders. Door de belangrijke rol van de ridder groeide het sociaal aanzien van de ridder ook.
Het werd gezien als een roeping met een speciale taak: "De zwakke in de maatschappij
beschermen”.Voor ridders was het belangrijk dat ze zich moedig,zuiver, trouw en dienstbaar
gedroegen.Goed gedrag zorgde voor een goed aanzien, en dat was belangrijk in de
eercultuur van de middeleeuwen. De stukken land die weg werden gegeven groeiden uit tot
een agrarische maatschappij, waar men van de landbouw leefde. In de standensamenleving
bestond het grootste deel van de bevolking uit de derde stand ‘De boeren en de arbeiders’.
Vanaf de tiende eeuw komt de burgerij (handel en productie) tot stand, hierdoor viel
uiteindelijk het feodalisme uit elkaar. In de burgerij kregen ze een andere mentaliteit dan die
van de ridder, namelijk de burgerlijke mentaliteit. In deze mentaliteit stond leergierigheid,
individualiteit, slimheid, nuttigheid en redelijkheid vooraan. Men streefde naar winst die ze
weer konden investeren. Door de toenemende rijkdom ontstonden er nieuwe elites in de
steden. Deze elite richt zich in cultureel opzicht naar de bewonderde wereld van adel en
, ridders. Dit wordt niet alleen overgenomen (annexatie), maar ook aangepast (adaptatie).
In de middeleeuwen was het wereldbeeld theocentrisch, hierdoor was de macht van de
kerk enorm. In deze tijd was er sprake van het rooms-katholieke geloof. De wil van de kerk
was wet en alles hield verband met het geloof. God stond centraal en het geloof stond boven
de wetenschap/kennis/filosofie.
In verband met dat de minderheid van de bevolking kon lezen was er grotendeels sprake
van orale literatuur. De literatuur werd mondeling overgedragen en er was zelfs een apart
beroep voor. De verhaaltjes werden voornamelijk op rijm geschreven, veel herhaling zat erin
en het werd zo eenvoudig mogelijk geschreven, zodat je het makkelijk kon onthouden. Later
kwam de schrijfcultuur op. In het begin schreven ze alles met de hand op perkament en
vormde daar later een boek van, dit wordt een codex (eerste boek) genoemd. Een bundel
met handgeschreven verhalen wordt dan weer een convoluut genoemd. Later kwam de
boekdrukkunst op waardoor een incunabel ontstond. Een incunabel was het eerste boek wat
gemaakt werd door een wiegedruk. De werken die voornamelijk gemaakt zijn werden door
monniken gemaakt en bestonden uit perkamenten met prachtige versieringen. Na de
twaalfde eeuw werd het ook steeds belangrijker voor het bestuur van de steden en vorsten
dat steeds meer mensen konden schrijven, in verband met dat de schrijfcultuur opkwam.
De vraag naar geschoolde mensen nam dus toe, maar ook literair geschoolden werden door
de adel opgeroepen. In de middeleeuwen waren er drie literaire milieus: de wereldlijke,
adellijke hoven, een wereldlijk publiek in de steden en een geestelijke milieu. Door de
boekdrukkunst kon de verspreiding van kennis goedkoper en sneller gaan.
Veel boeken uit die tijd werden anoniem geschreven, omdat de verhalen voor het publiek en
God geschreven werden. Schrijven was dus niet je eigen persoonlijke waarde, vandaar
werden veel verhalen ook bewerkt of vertaald en dan opnieuw uitgegeven. Wel waren
geschreven boeken heel zeldzaam in het begin en was het grotendeels alleen beschikbaar
voor de rijke, maar wel werd er veel voorgelezen. Er was dus sprake van een voorlees
cultuur. Er werd geschreven om iets te leren over normen en waarden, en dit wordt dan
weer didactische literatuur genoemd.
De cultuur van de middeleeuwen was een cultuur met twee gezichten, die van de
geestelijken en die van de wereldlijke cultuur (de cultuur in de hoven). Deze twee keken
minachtend naar elkaar. De geestelijkheid vond dat het vermaak van het wereldlijk als
zondig kon worden omschreven. De wereldlijke vond dat geestelijkheid als lui gezien werd
en als gulzig. Ondanks de vijandigheid bestonden ze naast elkaar en hadden ze invloed op
elkaar. Wereldlijke cultuur en geestelijke cultuur hoorden bij elkaar. Een kerk was
bijvoorbeeld Gods huis, maar ook de trots van de stad en gebouwd met het geld van de
stad.
In de literatuur zijn verschillende genres beschikbaar, daarvan zijn proza,drama en poëzie
vaste genres. Eind van de Middeleeuwen bleven kastelen en ridders wat meer op een plaats
dan dat ze een nomadisch bestaan leefden. Ook kwamen er rond 1100 verhalen in de eigen
volkstaal (Frankisch Romaans). De verhalen bezaten lessen die in een versvorm waren
geschreven aan de elite. Een van zo’n verhaal wordt de Karelroman genoemd. Een
karelroman was een verhaal geschreven naar Karel de Grote toegeschreven. Dit werd
epische concentratie verhalen genoemd, want we wisten niet zeker of dit ook echt gebeurd
Literatuur Middeleeuwen (500 t/m 1500 n.Chr.)
Van circa 400 t/m 650 n.Chr. was er sprake van een overgang van de Romeinse oudheid
naar de Middeleeuwen. De middeleeuwen worden nu gezien als de ‘tussenperiode’ tussen
de klassieke oudheid en de Renaissance. Na de val van het Romeinse Rijk kwam Karel de
Grote (800-814 na Chr.) die ervoor zorgde dat West Europa bijeen kwam. Tijdens de
middeleeuwen was er sprake van een standensamenleving die bestond uit drie lagen:
1) Geestelijkheid 2) De adel 3) De boeren/arbeiders
Bovenaan de ladder zitten de geestelijken die je kan verdelen in twee soorten—---> regulier
en seculier. Reguliere geestelijke leefde volgens de kloosterorde. Hierbij worden de
monniken en nonnen bedoeld die afzonderlijk leven van de rest van de burgers. Al deze
monniken en nonnen volgden dezelfde regels. De seculiere geestelijkheid waren de
mensen die de godsdienst doorvertelden aan de gewone mensen. Hierbij behoren de
pausen en priesters. De geestelijkheid drukte een grote christelijke stempel op de
middeleeuwse samenleving. De tweede stand was de adel die leefde vanaf de achste tot
elfde eeuw in een feodale samenleving. De feodale adel en ridders beschermden met een
leger de gebieden waar ze over bezaten. Feodalisme houdt in dat je een leenman hebt die
zijn gebied te groot vindt om over te regeren, daarom verdelen ze het onder leenmannen. Dit
leenstelsel is op wederzijds vertrouwen/trouw gebouwd. Rond de elfde en twaalfde eeuw
begonnen hertogen ook hertogen als leenheer op. De vorstendommen die ontstonden
groeiden steeds meer uit en werden beschermd door het leger, wat grotendeels bestond uit
ridders. Door de belangrijke rol van de ridder groeide het sociaal aanzien van de ridder ook.
Het werd gezien als een roeping met een speciale taak: "De zwakke in de maatschappij
beschermen”.Voor ridders was het belangrijk dat ze zich moedig,zuiver, trouw en dienstbaar
gedroegen.Goed gedrag zorgde voor een goed aanzien, en dat was belangrijk in de
eercultuur van de middeleeuwen. De stukken land die weg werden gegeven groeiden uit tot
een agrarische maatschappij, waar men van de landbouw leefde. In de standensamenleving
bestond het grootste deel van de bevolking uit de derde stand ‘De boeren en de arbeiders’.
Vanaf de tiende eeuw komt de burgerij (handel en productie) tot stand, hierdoor viel
uiteindelijk het feodalisme uit elkaar. In de burgerij kregen ze een andere mentaliteit dan die
van de ridder, namelijk de burgerlijke mentaliteit. In deze mentaliteit stond leergierigheid,
individualiteit, slimheid, nuttigheid en redelijkheid vooraan. Men streefde naar winst die ze
weer konden investeren. Door de toenemende rijkdom ontstonden er nieuwe elites in de
steden. Deze elite richt zich in cultureel opzicht naar de bewonderde wereld van adel en
, ridders. Dit wordt niet alleen overgenomen (annexatie), maar ook aangepast (adaptatie).
In de middeleeuwen was het wereldbeeld theocentrisch, hierdoor was de macht van de
kerk enorm. In deze tijd was er sprake van het rooms-katholieke geloof. De wil van de kerk
was wet en alles hield verband met het geloof. God stond centraal en het geloof stond boven
de wetenschap/kennis/filosofie.
In verband met dat de minderheid van de bevolking kon lezen was er grotendeels sprake
van orale literatuur. De literatuur werd mondeling overgedragen en er was zelfs een apart
beroep voor. De verhaaltjes werden voornamelijk op rijm geschreven, veel herhaling zat erin
en het werd zo eenvoudig mogelijk geschreven, zodat je het makkelijk kon onthouden. Later
kwam de schrijfcultuur op. In het begin schreven ze alles met de hand op perkament en
vormde daar later een boek van, dit wordt een codex (eerste boek) genoemd. Een bundel
met handgeschreven verhalen wordt dan weer een convoluut genoemd. Later kwam de
boekdrukkunst op waardoor een incunabel ontstond. Een incunabel was het eerste boek wat
gemaakt werd door een wiegedruk. De werken die voornamelijk gemaakt zijn werden door
monniken gemaakt en bestonden uit perkamenten met prachtige versieringen. Na de
twaalfde eeuw werd het ook steeds belangrijker voor het bestuur van de steden en vorsten
dat steeds meer mensen konden schrijven, in verband met dat de schrijfcultuur opkwam.
De vraag naar geschoolde mensen nam dus toe, maar ook literair geschoolden werden door
de adel opgeroepen. In de middeleeuwen waren er drie literaire milieus: de wereldlijke,
adellijke hoven, een wereldlijk publiek in de steden en een geestelijke milieu. Door de
boekdrukkunst kon de verspreiding van kennis goedkoper en sneller gaan.
Veel boeken uit die tijd werden anoniem geschreven, omdat de verhalen voor het publiek en
God geschreven werden. Schrijven was dus niet je eigen persoonlijke waarde, vandaar
werden veel verhalen ook bewerkt of vertaald en dan opnieuw uitgegeven. Wel waren
geschreven boeken heel zeldzaam in het begin en was het grotendeels alleen beschikbaar
voor de rijke, maar wel werd er veel voorgelezen. Er was dus sprake van een voorlees
cultuur. Er werd geschreven om iets te leren over normen en waarden, en dit wordt dan
weer didactische literatuur genoemd.
De cultuur van de middeleeuwen was een cultuur met twee gezichten, die van de
geestelijken en die van de wereldlijke cultuur (de cultuur in de hoven). Deze twee keken
minachtend naar elkaar. De geestelijkheid vond dat het vermaak van het wereldlijk als
zondig kon worden omschreven. De wereldlijke vond dat geestelijkheid als lui gezien werd
en als gulzig. Ondanks de vijandigheid bestonden ze naast elkaar en hadden ze invloed op
elkaar. Wereldlijke cultuur en geestelijke cultuur hoorden bij elkaar. Een kerk was
bijvoorbeeld Gods huis, maar ook de trots van de stad en gebouwd met het geld van de
stad.
In de literatuur zijn verschillende genres beschikbaar, daarvan zijn proza,drama en poëzie
vaste genres. Eind van de Middeleeuwen bleven kastelen en ridders wat meer op een plaats
dan dat ze een nomadisch bestaan leefden. Ook kwamen er rond 1100 verhalen in de eigen
volkstaal (Frankisch Romaans). De verhalen bezaten lessen die in een versvorm waren
geschreven aan de elite. Een van zo’n verhaal wordt de Karelroman genoemd. Een
karelroman was een verhaal geschreven naar Karel de Grote toegeschreven. Dit werd
epische concentratie verhalen genoemd, want we wisten niet zeker of dit ook echt gebeurd
