Hoorcollege 1: Inleiding Filosofie van de bewegingswetenschappen
Filosofie van de bewegingswetenschappen
“Theorieën over bewegen zijn gebaseerd op aannames: ze gaan uit van bepaalde vooronderstellingen over hoe de wereld, het
lichaam en het brein in elkaar steken.”
“Deze aannames (‘onderliggende assumpties’) zijn niet het resultaat van experimenteel bewegingswetenschappelijk onderzoek,
maar komen vaak voort uit eeuwenoude filosofische debatten.”
Filosofische bewegingswetenschappelijke vragen (wanneer een fiets een racefiets?, grens tussen ‘able’ en ‘dis-abled’)
Dit zijn filosofische vragen omdat bij allemaal de antwoorden gebaseerd zijn op aannames die niet het resultaat zijn van
experimenteel bewegingswetenschappelijk onderzoek, maar voortkomen uit eeuwenoude filosofische debatten.
Antwoorden maken wel gebruik van de resultaten van empirisch wetenschappelijk onderzoek, maar ze zijn niet
uitsluitend te beantwoorden op grond van dit onderzoek. Komen vooral voort uit eeuwenoude filosofische debatten.
Nodig: ‘na te denken’ over onderliggende aannames met betrekking tot vragen over bv. ‘de mens’ en ‘het lichaam’.
‘Nadenken’ = reflectie, conceptuele analyse (nagaan wat de concepten die worden gebruikt precies inhouden),
gedachtenexperimenten, argumentatie, perspectiefwisseling
Het filosofische debat in de bewegingswetenschappen is de ‘motor-actie controverse’.
Je hebt twee benaderingen in de bewegingswetenschappen, namelijk de motorpardigma en de actieparadigma.
Wat is filosofie?
➔ Plato / Aristoteles: “Filosofie is de radicalisering van de verwondering.”
❑ Verwondering –> stilstand in het denken. Filosofen doen niet meteen alles in kaart brengen zoals wetenschappers, maar
moeten even een stap op de plaats doen en tegen een verschijnsel aankijken en zo te reflecteren wat er precies te zien is
(verwonderen).
❑ Niet ‘verklaren’, maar ‘schouwen’.
Wanneer treedt verwondering op?
❑ Als vertrouwdheid van dingen wegvalt. Normaal is een verwonderde (afvragende) houding niet nodig, maar er kunnen
redenen zijn dat die vertrouwdheid wegvalt en dan ga je nadenken (als iemand door een trap heen zakt, gaat de rest wel even
nadenken of die trap wel sterk genoeg is, anders denk je daar nooit over na)
❑ Als een model op grenzen stuit.
Verschillende reacties mogelijk:
❑ Relativisme: (je denkt dan bijv ‘er zijn genoeg andere mensen die de rol over kunnen nemen, dus niet zo erg’)
❑ Filosofie: methodisch en systematisch ordenen van de ervaring: Nieuwe voorbeelden analyseren, die systematisch ordenen
om weer een nieuw beeld van de werkelijkheid op te bouwen.
➔ Kant: “Filosofie als kritische houding (van de rede).”
Motto van de Verlichting: sapere aude – Durf te denken: Mensen moeten durven hun eigen verstand te gebruiken en niet
zomaar opvattingen van anderen overnemen.
Kant maakt een onderscheid tussen ‘verstand’ en ‘rede’.
Verstand: Het verstand ‘vat’ wat in de zintuigen is gegeven. Het verstand als middel om een doel te bereiken.
Rede: De rede ‘begrijpt’ wat in de zintuigen is gegeven. De rede zoekt naar inzicht en begrip. Hoger vermogen van het menselijk
denkvermogen.
–> rede komt boven het verstand uit.
VB: Rekenmachine is het verstand en rede is de gegevens van de rekenmachine slim invullen om zo weinig mogelijk belasting
te hoeven betalen.
➔ Wittgenstein: “Filosofie is een strijd tegen de beheksing van ons verstand door de middelen van de taal.”
Rol van vanzelfsprekend taalgebruik (‘taalspelen’): Taal stuurt ons hoe we naar de werkelijkheid kijken, het bepaalt wat we
denken.
Voorbeelden:
❑ ‘Tafelpoten’ = ‘legs of the table’?
benen van vrouwen moesten bedekt zijn en omdat de tafelpoten ook ‘poten’ heten gingen ze tafelkleden
gebruiken die helemaal over de poten heen vielen, puur doordat het woord ook ‘poten’ bevat en de
tafelpoten daardoor ook helemaal bedekt moeten zijn.
❑ ‘Ongeboren leven’ of ‘vrouwelijke gameten’?
ongeboren leven klinkt veel heftiger dan vrouwelijke gameten.
❑ ‘Rebellen’ of ‘vrijheidsstrijders’?
De ene krant noemt dezelfde groep rebellen, terwijl de andere het vrijheidsstrijders noemt. Taal heeft dus
heel veel invloed op hoe je in dit geval naar de groep mensen gaat kijken.
, ● Wat Wittgenstein dus eigenlijk onder filosofie verstaat is: taalanalyse om (verborgen) aannames te ontmaskeren.
Filosofie moet de taal goed analyseren om er achter te komen welke verborgen aannames er achter ons taalgebruik
zitten. Taalgebruik heeft er namelijk voor gezorgd dat we bepaalde aannames doen. Filosofen moeten achterhalen of
deze wel ‘juist’ zijn.
Dus drie verschillende filosofen met drie verschillende definities van de filosofen.
Plato / Aristoteles: “Filosofie is de radicalisering van de verwondering.”
Kant: “Filosofie als kritische houding van de rede, op zoek naar inzicht.”
Wittgenstein: “Filosofie als taalanalyse om (verborgen) aannames te ontmaskeren.”
Overeenkomsten tussen de drie filosofen:
● Vraagtekens zetten bij dat wat vanzelfsprekend lijkt (zeker wanneer een model of een
visie op grenzen stuit).
● Dan kritisch kijken naar de verborgen aannames (het onderliggende kader analyseren).
● Resultaat: ‘redelijk’ verworven inzicht en begrip.
Filosofie en wetenschap
Voorbeelden van filosofische analyses:
Voorbeeld 1: Het onderzoek naar 'intelligentie' (volume van iemands schedel)
Vroeger werd intelligentie gerelateerd aan het volume van iemands schedel. Er zat een verborgen aanname in de wetenschap
verstopt dat mannen intelligenter waren dan vrouwen aangezien dat cultuur zo verondersteld was. Dit is toen doorgedrongen
naar onderzoek naar intelligentie.
Later zijn de waarden ten aanzien van mannen en vrouwen veranderd (ze zijn gelijkwaardig), toen werd intelligentie gemeten
aan de hand van een IQ-test.
Onderliggende waardes (hoe er wordt gedacht over man/vrouw) hebben invloed op wetenschappelijk onderzoek.
Onderliggend kader: historisch bepaalde waarden
Voorbeeld 2: Imperialisme van economische denkwijze
Economisch model: Kosten - batenanalyse maken (voors/tegens).
‘Imperialisme’ –> Niet alleen economische dingen ga je uitdrukken met het economisch model maar ook allerlei andere
terreinen. Bijvoorbeeld de toepassing op liefdesrelaties, het aldan niet willen hebben van kinderen
Onderliggend kader: achterliggende mensbeeld (kun je economisch model wel op verschillende terreinen gebruiken)
Voorbeeld 3: Motor-actie controverse
Motor-actie controverse
Hoe komen gecoördineerde bewegingen tot stand? Twee verschillende paradigma’s mogelijk:
❑ Motorparadigma: Motorprogramma in het brein stuurt het ‘domme’ lichaam aan.
❑ Actieparadigma: Beweging als interactie tussen zenuwstelsel, spieren/botten en omgeving.
Onderliggend kader: Mensbeeld, lichaamsbeeld, rol van omgeving. Achter motorparadigma zitten andere ideeën over het
mensbeeld, lichaamsbeeld, rol van omgeving dan bij het actieparadigma.
Wie filosofeert er? Niet alleen de filosoof!
Het gaat om het stellen van een bepaald soort vragen. Verschil tussen zogenaamde vakwetenschappelijke en filosofische
vragen.
● Vakwetenschappelijke vragen stellen het onderliggende kader niet ter discussie.
● Filosofische vragen doen dat wel.
Hoe worden filosofische vragen beantwoord?
Door het in kaart brengen van het begrippenkader, helder analyseren, grotere verbanden leggen, diverse perspectieven zien, het
opsporen van vooronderstellingen
Problemen hierbij:
● Moeilijk om de meest vanzelfsprekende vooronderstellingen (van de eigen cultuur etc.) op te sporen.
● Nog moeilijker om deze vooronderstellingen, als ze eenmaal beschreven zijn, ter discussie te stellen.
Een paradigma kan heel lang blijven voortbestaan als mensen het gewoon altijd hebben aangenomen als waar en daar geen
twijfels bij ontwikkelen.
Motor-actie controverse
Hoe komen gecoördineerde bewegingen tot stand?
➔ Motorparadigma: Motorprogramma in het brein stuurt het ‘domme’ lichaam aan.
➔ Actieparadigma: Beweging als interactie tussen zenuwstelsel, spieren/botten en omgeving.
,Lichaamsgeoriënteerde revalidatie behorend bij motorparadigma
● Behorend bij motorparadigma
● Mens ziet als een apart wezen. Lichaam los beschouwen van zijn omgeving.
● Abstracte oefeningen voorschrijven.
● ‘Hoeveel wijkt de armbeweging af van de anatomische haalbare beweging
(‘lichaamsbeweging’)?
● ‘Hef je arm zo hoog mogelijk’
Handelingsgeoriënteerde revalidatie behorend bij actieparadigma
● Behorend bij actieparadigma
● Wat kan een patiënt bereiken door te oefenen in een betekenisvolle omgeving
(‘bewegingshandeling’)?
● ‘Pak een voorwerp vanaf het hoogste plankje'
➔ Het herstel en de voorgeschreven oefeningen hangen samen met de
‘bewegingsopvattingen’ (motor of actieparadigma)!
Motor- en actieparadigma: conflict tussen motor- en actieparadigma
In het werk van Kuhn vond de introductie de term ‘paradigma’ (ook hierin spelen onderliggende waarden een rol) plaats. Hij
beweerde: “De wetenschapper heeft een paradigmatische bril op en die bril bepaalt de aard van de wereld van de onderzoeker,
de bril bepaald wat je ziet”
Paradigma: Bij eenzelfde situatie hebben we een ander beeld/betekenis. Middeleeuwen (geloof belangrijk) hadden andere
paradigma's dan wij nu (praktisch belangrijk). Een paradigma neemt een bepaald wereldbeeld mee.
Paradigma staat gelijk aan een schoolvoorbeeld. Als er wordt voorgedaan hoe je een vergelijking moet oplossen, dan ben je in
staat om binnen het paradigma van de wiskunde te werken.
➔ Wanneer is een 'feit' een feit? Het antwoord hangt af van de paradigmatische bril.
Wat betreft het voorbeeld van intelligentie kan je kijken vanuit het paradigma schedelinhoud of iqtest. Afhankelijk van hoe je
bent opgeleid en in welke tijd bepaald via welk paradigma je kijkt. Vroeger speelde de waarde dat mannen intelligenter zijn dan
vrouwen een grote rol terwijl die waarde nu is veranderd naar dat vrouwen en mannen gelijkwaardig zijn. Of de ene persoon
slimmer is dan de ander is het tegenovergestelde bij deze twee paradigma’s.
Waarden, maar ook verschillen in methoden, technieken, vaardigheden, verwachtingen, overtuigingen (allemaal
standaardvoorbeelden) zijn dus relevant voor welk paradigma en daarmee dus van belang voor de wijze waarop we
wetenschappelijk onderzoek doen.
Kuhn over het opzetten van een nieuwe paradigmatische bril:
“Het lijkt dan wel of de professionele gemeenschap plotseling is overgeplaatst naar een andere planeet, waar vertrouwde
objecten in een nieuw licht worden gezien en nog onbekende dingen ontdekt worden.”
Aanhangers van motor- en actieparadigma dragen andere ‘brillen’ omdat ze:
● andere visie op bewegingen, andere standaardvoorbeelden, methoden en waarden hebben
● andere (achterliggende) ‘mensbeelden’ en ‘lichaamsbeelden’ hebben.
Wat is een ‘mensbeeld’?
Mensbeeld: ‘gedachte over wat een mens in essentie is.’ Iemand die rationeel handelt en de kosten en baten tegen elkaar
afweegt’
‘achterliggend’ mensbeeld:
Calvinisme –> mens is geneigd tot alle kwaad
Humanisme –> mens is in principe goed
Biopsychiatrie –> mens is een organisme
Psychotherapie –> mens is een sociaal wezen
Het mensbeeld is erg bepalend, een overheid die veel in calvinisme belooft zal veel meer in veiligheid investeren.
Chad & het mensbeeld van het motorparadigma: een ‘geest’ die een ‘lichaam’ onderhoudt (dualisme)
Terminologie van Heidegger
● Meestal is ons lichaam ‘terhanden’: zonder nadenken lopen, fietsen en sporten we in interactie met de omgeving. Je
hoeft niet over het lichaam na te denken om juist te kunnen bewegen (NIET nadenken over hoe racket vasthouden),
het gaat intuïtief. Lichaam en geest zijn heel erg met elkaar verbonden, past bij actieparadigma.
, ○ Alternatief mensbeeld
● Na een blessure is ons lichaam ‘voorhanden’: we moeten nadenken hoe we moeten bewegen en zien ons lichaam als
een ‘ding’ dat in reparatie is. Het lichaam is een object dat losstaat van je geest en door je geest op een bepaalde
manier moet worden aangestuurd. Heeft te maken met het dualisme en de motorparadigma. Je kunt je geest en
lichaam onafhankelijk van elkaar trainen (geest op kantoor en lichaam in de sportschool). Je lichaam zie je als
object/machine dat te verbeteren valt.
○ Bijbehorend mensbeeld: de geest zet het lichaam in als een instrument om gezond te blijven, zoals het
brein het lichaam stuurt bij bewegen (motorparadigma).
Wat is een ‘lichaamsbeeld’?
Lichaamsbeeld: ‘een op algemene geldigheid gerichte interpretatie van wat het menselijk lichaam is en behoort te zijn.’
Interpretatie van wat een lichaam in de kern is (niet heel veel anders dan mensbeeld). Grofweg bestaande uit twee opvattingen:
● Lichaam als object (lichaam voorhanden)
○ Lichaam gezien als ‘ding’ dat je van buitenaf kunt bestuderen (anatomie, biomechanica)
○ Zelfstandig, los van de omgeving
○ hoofdgestuurd (gestuurd door het brein)
● lichaam als subject
○ Lichaam gezien als ‘persoon’
○ Relationeel: ook kijken naar de omgeving/context. Voor beweging moet je niet alleen het lichaam zelf
bestuderen maar ook zijn of haar omgeving.
○ Huidgestuurd
Kortom
Motorparadigma is dualisme is voorhanden is lichaam als object
Actieparadigma is tehanden en lichaam als subject.
Filosofie van de bewegingswetenschappen
“Theorieën over bewegen zijn gebaseerd op aannames: ze gaan uit van bepaalde vooronderstellingen over hoe de wereld, het
lichaam en het brein in elkaar steken.”
“Deze aannames (‘onderliggende assumpties’) zijn niet het resultaat van experimenteel bewegingswetenschappelijk onderzoek,
maar komen vaak voort uit eeuwenoude filosofische debatten.”
Filosofische bewegingswetenschappelijke vragen (wanneer een fiets een racefiets?, grens tussen ‘able’ en ‘dis-abled’)
Dit zijn filosofische vragen omdat bij allemaal de antwoorden gebaseerd zijn op aannames die niet het resultaat zijn van
experimenteel bewegingswetenschappelijk onderzoek, maar voortkomen uit eeuwenoude filosofische debatten.
Antwoorden maken wel gebruik van de resultaten van empirisch wetenschappelijk onderzoek, maar ze zijn niet
uitsluitend te beantwoorden op grond van dit onderzoek. Komen vooral voort uit eeuwenoude filosofische debatten.
Nodig: ‘na te denken’ over onderliggende aannames met betrekking tot vragen over bv. ‘de mens’ en ‘het lichaam’.
‘Nadenken’ = reflectie, conceptuele analyse (nagaan wat de concepten die worden gebruikt precies inhouden),
gedachtenexperimenten, argumentatie, perspectiefwisseling
Het filosofische debat in de bewegingswetenschappen is de ‘motor-actie controverse’.
Je hebt twee benaderingen in de bewegingswetenschappen, namelijk de motorpardigma en de actieparadigma.
Wat is filosofie?
➔ Plato / Aristoteles: “Filosofie is de radicalisering van de verwondering.”
❑ Verwondering –> stilstand in het denken. Filosofen doen niet meteen alles in kaart brengen zoals wetenschappers, maar
moeten even een stap op de plaats doen en tegen een verschijnsel aankijken en zo te reflecteren wat er precies te zien is
(verwonderen).
❑ Niet ‘verklaren’, maar ‘schouwen’.
Wanneer treedt verwondering op?
❑ Als vertrouwdheid van dingen wegvalt. Normaal is een verwonderde (afvragende) houding niet nodig, maar er kunnen
redenen zijn dat die vertrouwdheid wegvalt en dan ga je nadenken (als iemand door een trap heen zakt, gaat de rest wel even
nadenken of die trap wel sterk genoeg is, anders denk je daar nooit over na)
❑ Als een model op grenzen stuit.
Verschillende reacties mogelijk:
❑ Relativisme: (je denkt dan bijv ‘er zijn genoeg andere mensen die de rol over kunnen nemen, dus niet zo erg’)
❑ Filosofie: methodisch en systematisch ordenen van de ervaring: Nieuwe voorbeelden analyseren, die systematisch ordenen
om weer een nieuw beeld van de werkelijkheid op te bouwen.
➔ Kant: “Filosofie als kritische houding (van de rede).”
Motto van de Verlichting: sapere aude – Durf te denken: Mensen moeten durven hun eigen verstand te gebruiken en niet
zomaar opvattingen van anderen overnemen.
Kant maakt een onderscheid tussen ‘verstand’ en ‘rede’.
Verstand: Het verstand ‘vat’ wat in de zintuigen is gegeven. Het verstand als middel om een doel te bereiken.
Rede: De rede ‘begrijpt’ wat in de zintuigen is gegeven. De rede zoekt naar inzicht en begrip. Hoger vermogen van het menselijk
denkvermogen.
–> rede komt boven het verstand uit.
VB: Rekenmachine is het verstand en rede is de gegevens van de rekenmachine slim invullen om zo weinig mogelijk belasting
te hoeven betalen.
➔ Wittgenstein: “Filosofie is een strijd tegen de beheksing van ons verstand door de middelen van de taal.”
Rol van vanzelfsprekend taalgebruik (‘taalspelen’): Taal stuurt ons hoe we naar de werkelijkheid kijken, het bepaalt wat we
denken.
Voorbeelden:
❑ ‘Tafelpoten’ = ‘legs of the table’?
benen van vrouwen moesten bedekt zijn en omdat de tafelpoten ook ‘poten’ heten gingen ze tafelkleden
gebruiken die helemaal over de poten heen vielen, puur doordat het woord ook ‘poten’ bevat en de
tafelpoten daardoor ook helemaal bedekt moeten zijn.
❑ ‘Ongeboren leven’ of ‘vrouwelijke gameten’?
ongeboren leven klinkt veel heftiger dan vrouwelijke gameten.
❑ ‘Rebellen’ of ‘vrijheidsstrijders’?
De ene krant noemt dezelfde groep rebellen, terwijl de andere het vrijheidsstrijders noemt. Taal heeft dus
heel veel invloed op hoe je in dit geval naar de groep mensen gaat kijken.
, ● Wat Wittgenstein dus eigenlijk onder filosofie verstaat is: taalanalyse om (verborgen) aannames te ontmaskeren.
Filosofie moet de taal goed analyseren om er achter te komen welke verborgen aannames er achter ons taalgebruik
zitten. Taalgebruik heeft er namelijk voor gezorgd dat we bepaalde aannames doen. Filosofen moeten achterhalen of
deze wel ‘juist’ zijn.
Dus drie verschillende filosofen met drie verschillende definities van de filosofen.
Plato / Aristoteles: “Filosofie is de radicalisering van de verwondering.”
Kant: “Filosofie als kritische houding van de rede, op zoek naar inzicht.”
Wittgenstein: “Filosofie als taalanalyse om (verborgen) aannames te ontmaskeren.”
Overeenkomsten tussen de drie filosofen:
● Vraagtekens zetten bij dat wat vanzelfsprekend lijkt (zeker wanneer een model of een
visie op grenzen stuit).
● Dan kritisch kijken naar de verborgen aannames (het onderliggende kader analyseren).
● Resultaat: ‘redelijk’ verworven inzicht en begrip.
Filosofie en wetenschap
Voorbeelden van filosofische analyses:
Voorbeeld 1: Het onderzoek naar 'intelligentie' (volume van iemands schedel)
Vroeger werd intelligentie gerelateerd aan het volume van iemands schedel. Er zat een verborgen aanname in de wetenschap
verstopt dat mannen intelligenter waren dan vrouwen aangezien dat cultuur zo verondersteld was. Dit is toen doorgedrongen
naar onderzoek naar intelligentie.
Later zijn de waarden ten aanzien van mannen en vrouwen veranderd (ze zijn gelijkwaardig), toen werd intelligentie gemeten
aan de hand van een IQ-test.
Onderliggende waardes (hoe er wordt gedacht over man/vrouw) hebben invloed op wetenschappelijk onderzoek.
Onderliggend kader: historisch bepaalde waarden
Voorbeeld 2: Imperialisme van economische denkwijze
Economisch model: Kosten - batenanalyse maken (voors/tegens).
‘Imperialisme’ –> Niet alleen economische dingen ga je uitdrukken met het economisch model maar ook allerlei andere
terreinen. Bijvoorbeeld de toepassing op liefdesrelaties, het aldan niet willen hebben van kinderen
Onderliggend kader: achterliggende mensbeeld (kun je economisch model wel op verschillende terreinen gebruiken)
Voorbeeld 3: Motor-actie controverse
Motor-actie controverse
Hoe komen gecoördineerde bewegingen tot stand? Twee verschillende paradigma’s mogelijk:
❑ Motorparadigma: Motorprogramma in het brein stuurt het ‘domme’ lichaam aan.
❑ Actieparadigma: Beweging als interactie tussen zenuwstelsel, spieren/botten en omgeving.
Onderliggend kader: Mensbeeld, lichaamsbeeld, rol van omgeving. Achter motorparadigma zitten andere ideeën over het
mensbeeld, lichaamsbeeld, rol van omgeving dan bij het actieparadigma.
Wie filosofeert er? Niet alleen de filosoof!
Het gaat om het stellen van een bepaald soort vragen. Verschil tussen zogenaamde vakwetenschappelijke en filosofische
vragen.
● Vakwetenschappelijke vragen stellen het onderliggende kader niet ter discussie.
● Filosofische vragen doen dat wel.
Hoe worden filosofische vragen beantwoord?
Door het in kaart brengen van het begrippenkader, helder analyseren, grotere verbanden leggen, diverse perspectieven zien, het
opsporen van vooronderstellingen
Problemen hierbij:
● Moeilijk om de meest vanzelfsprekende vooronderstellingen (van de eigen cultuur etc.) op te sporen.
● Nog moeilijker om deze vooronderstellingen, als ze eenmaal beschreven zijn, ter discussie te stellen.
Een paradigma kan heel lang blijven voortbestaan als mensen het gewoon altijd hebben aangenomen als waar en daar geen
twijfels bij ontwikkelen.
Motor-actie controverse
Hoe komen gecoördineerde bewegingen tot stand?
➔ Motorparadigma: Motorprogramma in het brein stuurt het ‘domme’ lichaam aan.
➔ Actieparadigma: Beweging als interactie tussen zenuwstelsel, spieren/botten en omgeving.
,Lichaamsgeoriënteerde revalidatie behorend bij motorparadigma
● Behorend bij motorparadigma
● Mens ziet als een apart wezen. Lichaam los beschouwen van zijn omgeving.
● Abstracte oefeningen voorschrijven.
● ‘Hoeveel wijkt de armbeweging af van de anatomische haalbare beweging
(‘lichaamsbeweging’)?
● ‘Hef je arm zo hoog mogelijk’
Handelingsgeoriënteerde revalidatie behorend bij actieparadigma
● Behorend bij actieparadigma
● Wat kan een patiënt bereiken door te oefenen in een betekenisvolle omgeving
(‘bewegingshandeling’)?
● ‘Pak een voorwerp vanaf het hoogste plankje'
➔ Het herstel en de voorgeschreven oefeningen hangen samen met de
‘bewegingsopvattingen’ (motor of actieparadigma)!
Motor- en actieparadigma: conflict tussen motor- en actieparadigma
In het werk van Kuhn vond de introductie de term ‘paradigma’ (ook hierin spelen onderliggende waarden een rol) plaats. Hij
beweerde: “De wetenschapper heeft een paradigmatische bril op en die bril bepaalt de aard van de wereld van de onderzoeker,
de bril bepaald wat je ziet”
Paradigma: Bij eenzelfde situatie hebben we een ander beeld/betekenis. Middeleeuwen (geloof belangrijk) hadden andere
paradigma's dan wij nu (praktisch belangrijk). Een paradigma neemt een bepaald wereldbeeld mee.
Paradigma staat gelijk aan een schoolvoorbeeld. Als er wordt voorgedaan hoe je een vergelijking moet oplossen, dan ben je in
staat om binnen het paradigma van de wiskunde te werken.
➔ Wanneer is een 'feit' een feit? Het antwoord hangt af van de paradigmatische bril.
Wat betreft het voorbeeld van intelligentie kan je kijken vanuit het paradigma schedelinhoud of iqtest. Afhankelijk van hoe je
bent opgeleid en in welke tijd bepaald via welk paradigma je kijkt. Vroeger speelde de waarde dat mannen intelligenter zijn dan
vrouwen een grote rol terwijl die waarde nu is veranderd naar dat vrouwen en mannen gelijkwaardig zijn. Of de ene persoon
slimmer is dan de ander is het tegenovergestelde bij deze twee paradigma’s.
Waarden, maar ook verschillen in methoden, technieken, vaardigheden, verwachtingen, overtuigingen (allemaal
standaardvoorbeelden) zijn dus relevant voor welk paradigma en daarmee dus van belang voor de wijze waarop we
wetenschappelijk onderzoek doen.
Kuhn over het opzetten van een nieuwe paradigmatische bril:
“Het lijkt dan wel of de professionele gemeenschap plotseling is overgeplaatst naar een andere planeet, waar vertrouwde
objecten in een nieuw licht worden gezien en nog onbekende dingen ontdekt worden.”
Aanhangers van motor- en actieparadigma dragen andere ‘brillen’ omdat ze:
● andere visie op bewegingen, andere standaardvoorbeelden, methoden en waarden hebben
● andere (achterliggende) ‘mensbeelden’ en ‘lichaamsbeelden’ hebben.
Wat is een ‘mensbeeld’?
Mensbeeld: ‘gedachte over wat een mens in essentie is.’ Iemand die rationeel handelt en de kosten en baten tegen elkaar
afweegt’
‘achterliggend’ mensbeeld:
Calvinisme –> mens is geneigd tot alle kwaad
Humanisme –> mens is in principe goed
Biopsychiatrie –> mens is een organisme
Psychotherapie –> mens is een sociaal wezen
Het mensbeeld is erg bepalend, een overheid die veel in calvinisme belooft zal veel meer in veiligheid investeren.
Chad & het mensbeeld van het motorparadigma: een ‘geest’ die een ‘lichaam’ onderhoudt (dualisme)
Terminologie van Heidegger
● Meestal is ons lichaam ‘terhanden’: zonder nadenken lopen, fietsen en sporten we in interactie met de omgeving. Je
hoeft niet over het lichaam na te denken om juist te kunnen bewegen (NIET nadenken over hoe racket vasthouden),
het gaat intuïtief. Lichaam en geest zijn heel erg met elkaar verbonden, past bij actieparadigma.
, ○ Alternatief mensbeeld
● Na een blessure is ons lichaam ‘voorhanden’: we moeten nadenken hoe we moeten bewegen en zien ons lichaam als
een ‘ding’ dat in reparatie is. Het lichaam is een object dat losstaat van je geest en door je geest op een bepaalde
manier moet worden aangestuurd. Heeft te maken met het dualisme en de motorparadigma. Je kunt je geest en
lichaam onafhankelijk van elkaar trainen (geest op kantoor en lichaam in de sportschool). Je lichaam zie je als
object/machine dat te verbeteren valt.
○ Bijbehorend mensbeeld: de geest zet het lichaam in als een instrument om gezond te blijven, zoals het
brein het lichaam stuurt bij bewegen (motorparadigma).
Wat is een ‘lichaamsbeeld’?
Lichaamsbeeld: ‘een op algemene geldigheid gerichte interpretatie van wat het menselijk lichaam is en behoort te zijn.’
Interpretatie van wat een lichaam in de kern is (niet heel veel anders dan mensbeeld). Grofweg bestaande uit twee opvattingen:
● Lichaam als object (lichaam voorhanden)
○ Lichaam gezien als ‘ding’ dat je van buitenaf kunt bestuderen (anatomie, biomechanica)
○ Zelfstandig, los van de omgeving
○ hoofdgestuurd (gestuurd door het brein)
● lichaam als subject
○ Lichaam gezien als ‘persoon’
○ Relationeel: ook kijken naar de omgeving/context. Voor beweging moet je niet alleen het lichaam zelf
bestuderen maar ook zijn of haar omgeving.
○ Huidgestuurd
Kortom
Motorparadigma is dualisme is voorhanden is lichaam als object
Actieparadigma is tehanden en lichaam als subject.
