Inhoudsopgave
HC 1: PKP Introductie Blz. 1 t/m 5
HC 2: Conceptuele frameworks (schematherapie) Blz. 6 t/m 17
toepassen
HC 3: MMPI-2 Persoonlijkheid & psychopathologie Blz. 18 t/m 28
HC 4: Casusformulering Blz. 29 t/m 35
,HC 1: PKP Introductie
Hypothese toetsend model
Volgt de empirische cyclus van de Groot
Observatie = startpunt van het onderzoek.
Verzamelen, opstellen en groeperen van
je eerste gedachte over hoe
probleemgedrag tot stand komt en
onderhouden wordt.
Inductie = op basis van wat je ziet
hypothese opstellen.
Deductie = hypothese zet je om naar
toetsbare voorspellingen.
Toetsing = kijken of gegevens de
voorspelling ondersteunen.
Evaluatie = keuze of je bepaalt of je de
hypothese behoud of verwerpt. Kennisprobleem opgelost?
Doel BAPD format: inzichtelijk maken, onderbouwen en kritisch evalueren van het eigen
diagnostisch redeneerproces, a.d.h.v. de huidige staat van empirische kennis en theorie.
Dus de stappen in je redenering helder maken en onderbouwen.
- Stappen psychologisch onderzoek moeten navolgbaar zijn: secties Hypothesen en
Testverantwoording
- Psychologisch onderzoek zo veel mogelijk evidence based / best practice opgezet:
onderbouwing keuzes en conclusies a.d.h.v. zo goed mogelijk bronnenonderzoek (diagn.
Richtlijnen, handboeken, Cotan)
- Aantoonbaar zicht op beperkingen en verbeterpunten van het eigen onderzoek: Evaluatie
en Ethiek
BAPD = verklaring van diagnostische bekwaamheid bestaande uit theorie en praktijk-
gedeelte.
Belangrijk om alternatieve hypothesen op te stellen, incl. differentiaaldiagnosen.
Voorkom confirmation bias (1 hypothese) en voorkom bias m.b.t. heterogeniteit van
oorzaken (geen differentiaal-diagnostisch instrument).
Hypothese toetsend model gaat vaak van breed naar smal.
Wanneer niet-hypothese toetsend?
- Indicatiestellingsvragen
Een indicatievraag is bijv. “Wat voor een behandeling is geschikt?”.
Bij indicatievraagstellingen is het belangrijk om uit te leggen HOE je het onderzoek gaat
gebruiken om bepaalde behandeladviezen wel/niet te geven. Bijv. een hoofddiagnose
stellen, een richtlijn gebruiken om een behandeladvies te geven of bijv. een
exclusiecriterium onderzoeken (bijv. intelligentie meenemen in je onderzoek). Je geeft dus
eigenlijk meer een soort plan aan.
- Exploratief (hypothesegenererend) onderzoek:
1
,Geef dan dat dit expliciet aan bij testverantwoording, leg meerwaarde uit en houd gepaste
conclusies aan (niet bij dit vak)
Vermijd excessive date collection bias: ongerichte en overmatige dataverzameling leidt tot
vals-positieve uitslagen.
Van tevoren beslissen wanneer de hypothese wordt aangenomen/verworpen, met indien
nodig de toetsbare voorspelling. Dit is belangrijk bij een iets onduidelijkere hypothese.
Een toetsbare voorspelling is nodig bij de onderzoeksvraag “Is er sprake van cognitieve
achteruitgang”, omdat “achteruitgang” een minder duidelijk vragenconstruct is. Wanneer
spreek je van achteruitgang? Vaak heb je geen voormeting, dus kan je bijv. iemands
opleidingsniveau als uitgangspunt benoemen. Maar dan moet je wel bronnen gaan zoeken
van wat gemiddelde ranges zijn voor gemiddelde opleidingsniveaus en wat binnen een SD
valt. Als er een voormeting is, wil je wel rekening houden met de standaardmeetfout van de
WAIS. Dat moet je meenemen in je definitie van achteruitgang.
Er is geen toetsbare voorspelling nodig bij de hypothese over een beneden gemiddeld IQ,
omdat de WAIS een overzicht heeft van wat gemiddeld en beneden gemiddeld wordt gezien.
Vermijd psychologische onderzoek als ‘black box’ (iets gaat erin, iets komt eruit, maar het is
onduidelijk wat daartussen gebeurt). De stappen moeten glashelder zijn:
- onderbouw de hypothese- en denk aan alternatieven
- onderbouw de koppeling met de testselectie: ‘vager’ construct toetsbare voorspelling
- let op meetpretentie tests en ‘best practice’
- blijf kritisch op de grenzen diagnostiek
Onderkennende diagnostiek:
- DSM classificatie
- Benoemen
- Niet oorzakelijk
Beschrijvende diagnostiek:
- Beschrijving van het klachtenbeeld in relatie tot de specifieke cliënt en wat hierbij
predispositionerende, inducerende, onderhoudende en/of beschermende factoren zijn
- Begrijpen, verklaren
- Subjectief
Predisponerende factoren:
- Biologische gevoeligheid
- Traumatische jeugd
- Persoonlijkheidstrekken (snel zorgen maken, pessimistischer, sneller uit balans)
Inducerende factoren (doen een gedragsprobleem ontstaan):
- Infectie
- Letsel
- Stresserende gebeurtenissen
- Echtscheiding
2
, Onderhoudende factoren (waarom het niet beter gaat):
- Rampgedachten
- Aanhoudende conflicten
- Zorgen
- Slaapproblemen
- Drankgebruik
- Persoonijkheidskenmerken
Beschermende factoren:
- Optimisme
- Veerkracht
- Een baan
- Belonginess (het gevoel ergens bij te horen)
- Positief toekomstbeeld
- Social netwerk / familie
Holistische theorie schema
Een vorm van casusconceptualisatie. Week 4 meer hierover.
Netwerktheorie
Stelt dat er geen onderliggend construct aanwezig is, maar dat verschillende factoren
onderling symptomen/klachten op elkaar in kunnen werken en elkaar kunnen versterken.
BAPD eisen reikwijdte:
- Vraagstellingenstypen moeten terugkomen in het onderzoek, onderkennend, verklarend,
indicerend. Per verslag minimaal 1, in totaal 3.
- Methoden van onderzoek: zelfrapportage, prestatietaken,
beoordeling/observatie/interpretatie instrumenten. Per verslag minimaal 2, in totaal 3.
Anamnese = de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden van een ziekte, zoals verteld
door de patiënt (auto-anamnese) of een derde partij (hetero-anamnese).
Letterlijk: ‘herinnering’, ‘verhaal’, dat geeft mooi het subjectieve element weer.
Standaard template intake
Cliënt- en verwijzersgegevens
Reden van aanmelding
Huidige klachten en probleemgebieden
Klachten- en behandelgeschiedenis Klachtenanamnese
Familiale psychiatrische belasting
Somatiek, middelen en medicatie
Huidige leefsituatie en relaties Sociale anamnese
Biografie
Observaties
Conclusie en advies
3
HC 1: PKP Introductie Blz. 1 t/m 5
HC 2: Conceptuele frameworks (schematherapie) Blz. 6 t/m 17
toepassen
HC 3: MMPI-2 Persoonlijkheid & psychopathologie Blz. 18 t/m 28
HC 4: Casusformulering Blz. 29 t/m 35
,HC 1: PKP Introductie
Hypothese toetsend model
Volgt de empirische cyclus van de Groot
Observatie = startpunt van het onderzoek.
Verzamelen, opstellen en groeperen van
je eerste gedachte over hoe
probleemgedrag tot stand komt en
onderhouden wordt.
Inductie = op basis van wat je ziet
hypothese opstellen.
Deductie = hypothese zet je om naar
toetsbare voorspellingen.
Toetsing = kijken of gegevens de
voorspelling ondersteunen.
Evaluatie = keuze of je bepaalt of je de
hypothese behoud of verwerpt. Kennisprobleem opgelost?
Doel BAPD format: inzichtelijk maken, onderbouwen en kritisch evalueren van het eigen
diagnostisch redeneerproces, a.d.h.v. de huidige staat van empirische kennis en theorie.
Dus de stappen in je redenering helder maken en onderbouwen.
- Stappen psychologisch onderzoek moeten navolgbaar zijn: secties Hypothesen en
Testverantwoording
- Psychologisch onderzoek zo veel mogelijk evidence based / best practice opgezet:
onderbouwing keuzes en conclusies a.d.h.v. zo goed mogelijk bronnenonderzoek (diagn.
Richtlijnen, handboeken, Cotan)
- Aantoonbaar zicht op beperkingen en verbeterpunten van het eigen onderzoek: Evaluatie
en Ethiek
BAPD = verklaring van diagnostische bekwaamheid bestaande uit theorie en praktijk-
gedeelte.
Belangrijk om alternatieve hypothesen op te stellen, incl. differentiaaldiagnosen.
Voorkom confirmation bias (1 hypothese) en voorkom bias m.b.t. heterogeniteit van
oorzaken (geen differentiaal-diagnostisch instrument).
Hypothese toetsend model gaat vaak van breed naar smal.
Wanneer niet-hypothese toetsend?
- Indicatiestellingsvragen
Een indicatievraag is bijv. “Wat voor een behandeling is geschikt?”.
Bij indicatievraagstellingen is het belangrijk om uit te leggen HOE je het onderzoek gaat
gebruiken om bepaalde behandeladviezen wel/niet te geven. Bijv. een hoofddiagnose
stellen, een richtlijn gebruiken om een behandeladvies te geven of bijv. een
exclusiecriterium onderzoeken (bijv. intelligentie meenemen in je onderzoek). Je geeft dus
eigenlijk meer een soort plan aan.
- Exploratief (hypothesegenererend) onderzoek:
1
,Geef dan dat dit expliciet aan bij testverantwoording, leg meerwaarde uit en houd gepaste
conclusies aan (niet bij dit vak)
Vermijd excessive date collection bias: ongerichte en overmatige dataverzameling leidt tot
vals-positieve uitslagen.
Van tevoren beslissen wanneer de hypothese wordt aangenomen/verworpen, met indien
nodig de toetsbare voorspelling. Dit is belangrijk bij een iets onduidelijkere hypothese.
Een toetsbare voorspelling is nodig bij de onderzoeksvraag “Is er sprake van cognitieve
achteruitgang”, omdat “achteruitgang” een minder duidelijk vragenconstruct is. Wanneer
spreek je van achteruitgang? Vaak heb je geen voormeting, dus kan je bijv. iemands
opleidingsniveau als uitgangspunt benoemen. Maar dan moet je wel bronnen gaan zoeken
van wat gemiddelde ranges zijn voor gemiddelde opleidingsniveaus en wat binnen een SD
valt. Als er een voormeting is, wil je wel rekening houden met de standaardmeetfout van de
WAIS. Dat moet je meenemen in je definitie van achteruitgang.
Er is geen toetsbare voorspelling nodig bij de hypothese over een beneden gemiddeld IQ,
omdat de WAIS een overzicht heeft van wat gemiddeld en beneden gemiddeld wordt gezien.
Vermijd psychologische onderzoek als ‘black box’ (iets gaat erin, iets komt eruit, maar het is
onduidelijk wat daartussen gebeurt). De stappen moeten glashelder zijn:
- onderbouw de hypothese- en denk aan alternatieven
- onderbouw de koppeling met de testselectie: ‘vager’ construct toetsbare voorspelling
- let op meetpretentie tests en ‘best practice’
- blijf kritisch op de grenzen diagnostiek
Onderkennende diagnostiek:
- DSM classificatie
- Benoemen
- Niet oorzakelijk
Beschrijvende diagnostiek:
- Beschrijving van het klachtenbeeld in relatie tot de specifieke cliënt en wat hierbij
predispositionerende, inducerende, onderhoudende en/of beschermende factoren zijn
- Begrijpen, verklaren
- Subjectief
Predisponerende factoren:
- Biologische gevoeligheid
- Traumatische jeugd
- Persoonlijkheidstrekken (snel zorgen maken, pessimistischer, sneller uit balans)
Inducerende factoren (doen een gedragsprobleem ontstaan):
- Infectie
- Letsel
- Stresserende gebeurtenissen
- Echtscheiding
2
, Onderhoudende factoren (waarom het niet beter gaat):
- Rampgedachten
- Aanhoudende conflicten
- Zorgen
- Slaapproblemen
- Drankgebruik
- Persoonijkheidskenmerken
Beschermende factoren:
- Optimisme
- Veerkracht
- Een baan
- Belonginess (het gevoel ergens bij te horen)
- Positief toekomstbeeld
- Social netwerk / familie
Holistische theorie schema
Een vorm van casusconceptualisatie. Week 4 meer hierover.
Netwerktheorie
Stelt dat er geen onderliggend construct aanwezig is, maar dat verschillende factoren
onderling symptomen/klachten op elkaar in kunnen werken en elkaar kunnen versterken.
BAPD eisen reikwijdte:
- Vraagstellingenstypen moeten terugkomen in het onderzoek, onderkennend, verklarend,
indicerend. Per verslag minimaal 1, in totaal 3.
- Methoden van onderzoek: zelfrapportage, prestatietaken,
beoordeling/observatie/interpretatie instrumenten. Per verslag minimaal 2, in totaal 3.
Anamnese = de voorgeschiedenis en relevante omstandigheden van een ziekte, zoals verteld
door de patiënt (auto-anamnese) of een derde partij (hetero-anamnese).
Letterlijk: ‘herinnering’, ‘verhaal’, dat geeft mooi het subjectieve element weer.
Standaard template intake
Cliënt- en verwijzersgegevens
Reden van aanmelding
Huidige klachten en probleemgebieden
Klachten- en behandelgeschiedenis Klachtenanamnese
Familiale psychiatrische belasting
Somatiek, middelen en medicatie
Huidige leefsituatie en relaties Sociale anamnese
Biografie
Observaties
Conclusie en advies
3
