Hoorcolleges Transforensische Psychiatrie
Hoorcollege 1: Het concept ‘Transforensische Psychiatrie’ – prof. Dr. Joost à Campo
Er is een relatie tussen stoornis (in het psychische) en delict
Reguliere psychiatrie
○ De focus op de stoornis en de behandeling.
○ Mensen die angst, adhd, depressie, verslavingsprobleem, schizofrenie hebben etc.
○ Stoornissen van de psyche.
Forensische psychiatrie
○ De focus op het delict en delict preventie.
○ Alertheid en anticiperen op gevaar.
○ Veroordeeld door strafrechter, er is bepaald dat er (verminderde) ontoerekeningsvatbaarheid is,
en de persoon dus behandeld moet worden.
○ Er zijn 28 soorten, waarvan TBS er een is.
○ Het doen van aangifte maakt disruptief gedrag tot delictgedrag.
De kloof
○ Het niemandsland tussen reguliere en forensische psychiatrie. Podcast: Niemandsland
○ Transforensische psychiatrie is de brug tussen reguliere psychiatrie/GGZ en forensische
psychiatrie, voor de mensen die tussen beide vallen.
▪ De Missing Link
Psychopathologie en disruptief gedrag
○ Toebedeling patiënt aan reguliere dan wel forensische domein vaak arbitrair (=beslissing
gebaseerd op willekeur).
○ Mensen die onterecht in het verkeerde domein terechtkomen.
Waar hoort de ‘verwarde persoon’ thuis?
○ Prevaleert Zorg of Veiligheid?
○ Crisisdiensten en/of politie maken afweging.
○ Wie er het eerst bijkomt, bepaalt vaak wie de persoon krijgt.
▪ Blauw of wit?
o Is het de politie en justitie of de dokter die het voortouw neemt?
o Speelt toeval niet ook een rol?
o Het is vaak heel persoonlijk. Welke hulpverlener er heen gaat, hoe schat die het in,
welke keuze maakt die. Als de politie erbij komt, schakelt die de crisisdienst in of
niet?
○ Het moment dat Bart van U ex-minister Els Borst ombracht, ontstond de discussie. Hij die iets
ernstigs deed, en verward bleek te zijn.
▪ Bart van U zat letterlijk tussen die twee domeinen. Hij wachtte om in de gevangenis te
zetten, dat was nog niet gebeurd, en hij was eigenlijk te stel ontslagen van de zorg. En
precies in die periode heeft hij zijn zus vermoord.
○ Verwarde persoon = iemand is niet oké en heeft iets vreselijks gedaan.
Voorbeelden
○ ‘Psychiatrie kan ex-gevangenen niet aan’
○ Vignet: de man met de tatoeages – 666 in hals
, ▪ Ex-gevangene. Die was in het dorp de asociale, gevaarlijke kamper, en zat steeds vast voor
openbare geweldpleging. De huisarts van die man zei ‘hij komt weer los, en het gaat
steeds mis, maar ik heb het idee dat hij niet in orde is’ – psychiater naar laten kijken.
▪ Man zei dat hij met zijn tatoeage wil laten zien dat hij een pact heeft gemaakt met de
duivel, en dat mensen daaraan moeten zien dat ze uit mijn buurt moeten blijven, en als ze
toch in mijn buurt komen moet ik ze in elkaar slaan. - denkstoornis
▪ Man behandeld, ook met medicatie. En de man besefte dat de tatoeage in de weg zat (voor
een baan etc.).
○ Vignet: Vernieler monument Nicky Verstappen
▪ Ooit met een gewone verplichte opname, en met hetzelfde delict (vernieling monument) in
een strafrechtelijke gedwongen opname behandeld (bestaat niet meer, is veranderd)
○ Vignet: De extreem rechtse student die de derde wereldoorlog wilde starten
▪ Bestelde vlaggen met het hakenkruis erop, had allemaal neonazistische spullen etc.
▪ Ouders maakten zich zorgen, jongen wilde zich niet laten behandelen.
▪ Gooit wat voor het huis van de buren en steekt in de brand
▪ Crisisdienst had eerder geen termen om hem gedwongen in behandeling te nemen, maar
nu wel. – paranoïde psychose
▪ Verplicht behandeld, want hij was een uitbraak aan het plannen met brand.
▪ Gestopt met behandeling, later kwam hij weer bij de politie, toen forensisch verplicht
behandeld
Op het ene moment kan iemand een reguliere patiënt en op een ander moment een forensische
patiënt zijn.
Dilemma: veel regulier gedwongen opgenomen patiënten vertonen disruptief gedrag doch blijven
verstoken van een forensisch behandelaanbod.
Wetenschappelijke inzichten
○ Goethals & van Marle, 2009: Een meerderheid van de forensische patiënten was eerder in
contact met de reguliere GGZ en werd niet adequaat behandeld.
○ Criminalisatie hypothese: Schizofrene patiënten kunnen delicten gaan plegen t.g.v. tekorten in
de reguliere zorg (Peterson et al., 2010).
○ Large & Nielsen, 2011: Geweld bij eerste psychose vooral voorafgaande aan behandeling
(psychose: geen contact met de realiteit).
Het probleem
○ De schizis tussen reguliere en forensische psychiatrie is te groot
○ Risico van ontwrichting en criminalisering
○ Mensen vallen tussen wal en schip, en dan kunnen er delicten gepleegd gaan worden.
○ Ze krijgen meer winst van makkelijke patiënten. En bv. bij politie/justitie dan betalen zij, en
bij GGZ dan is het vanuit de zorgverzekering dus als GGZ een transforensische afdeling wil,
dan zeggen ze nou wacht maar even af wat de politie doet.
▪ En ze willen mooie cijfers, dus willen de moeilijkste patiënten niet.
De oplossing
○ Kijk naar psychopathologie, gedragsrepertoire en zorgbehoefte.
○ Doe wat nodig is en stop het afschuiven van moeilijke mensen. Want er is een toenemende
groep waar men de vingers niet aan wil branden.
Kijk door het gerechtelijke heen (trans)
○ Civiel dan wel strafrechtelijk
○ Kijk wat het beste is qua psychopathologie, behoefte, gevaarzetting
○ ‘Een verwarde man haal je liever op tijd van straat’
Hoorcollege 1: Het concept ‘Transforensische Psychiatrie’ – prof. Dr. Joost à Campo
Er is een relatie tussen stoornis (in het psychische) en delict
Reguliere psychiatrie
○ De focus op de stoornis en de behandeling.
○ Mensen die angst, adhd, depressie, verslavingsprobleem, schizofrenie hebben etc.
○ Stoornissen van de psyche.
Forensische psychiatrie
○ De focus op het delict en delict preventie.
○ Alertheid en anticiperen op gevaar.
○ Veroordeeld door strafrechter, er is bepaald dat er (verminderde) ontoerekeningsvatbaarheid is,
en de persoon dus behandeld moet worden.
○ Er zijn 28 soorten, waarvan TBS er een is.
○ Het doen van aangifte maakt disruptief gedrag tot delictgedrag.
De kloof
○ Het niemandsland tussen reguliere en forensische psychiatrie. Podcast: Niemandsland
○ Transforensische psychiatrie is de brug tussen reguliere psychiatrie/GGZ en forensische
psychiatrie, voor de mensen die tussen beide vallen.
▪ De Missing Link
Psychopathologie en disruptief gedrag
○ Toebedeling patiënt aan reguliere dan wel forensische domein vaak arbitrair (=beslissing
gebaseerd op willekeur).
○ Mensen die onterecht in het verkeerde domein terechtkomen.
Waar hoort de ‘verwarde persoon’ thuis?
○ Prevaleert Zorg of Veiligheid?
○ Crisisdiensten en/of politie maken afweging.
○ Wie er het eerst bijkomt, bepaalt vaak wie de persoon krijgt.
▪ Blauw of wit?
o Is het de politie en justitie of de dokter die het voortouw neemt?
o Speelt toeval niet ook een rol?
o Het is vaak heel persoonlijk. Welke hulpverlener er heen gaat, hoe schat die het in,
welke keuze maakt die. Als de politie erbij komt, schakelt die de crisisdienst in of
niet?
○ Het moment dat Bart van U ex-minister Els Borst ombracht, ontstond de discussie. Hij die iets
ernstigs deed, en verward bleek te zijn.
▪ Bart van U zat letterlijk tussen die twee domeinen. Hij wachtte om in de gevangenis te
zetten, dat was nog niet gebeurd, en hij was eigenlijk te stel ontslagen van de zorg. En
precies in die periode heeft hij zijn zus vermoord.
○ Verwarde persoon = iemand is niet oké en heeft iets vreselijks gedaan.
Voorbeelden
○ ‘Psychiatrie kan ex-gevangenen niet aan’
○ Vignet: de man met de tatoeages – 666 in hals
, ▪ Ex-gevangene. Die was in het dorp de asociale, gevaarlijke kamper, en zat steeds vast voor
openbare geweldpleging. De huisarts van die man zei ‘hij komt weer los, en het gaat
steeds mis, maar ik heb het idee dat hij niet in orde is’ – psychiater naar laten kijken.
▪ Man zei dat hij met zijn tatoeage wil laten zien dat hij een pact heeft gemaakt met de
duivel, en dat mensen daaraan moeten zien dat ze uit mijn buurt moeten blijven, en als ze
toch in mijn buurt komen moet ik ze in elkaar slaan. - denkstoornis
▪ Man behandeld, ook met medicatie. En de man besefte dat de tatoeage in de weg zat (voor
een baan etc.).
○ Vignet: Vernieler monument Nicky Verstappen
▪ Ooit met een gewone verplichte opname, en met hetzelfde delict (vernieling monument) in
een strafrechtelijke gedwongen opname behandeld (bestaat niet meer, is veranderd)
○ Vignet: De extreem rechtse student die de derde wereldoorlog wilde starten
▪ Bestelde vlaggen met het hakenkruis erop, had allemaal neonazistische spullen etc.
▪ Ouders maakten zich zorgen, jongen wilde zich niet laten behandelen.
▪ Gooit wat voor het huis van de buren en steekt in de brand
▪ Crisisdienst had eerder geen termen om hem gedwongen in behandeling te nemen, maar
nu wel. – paranoïde psychose
▪ Verplicht behandeld, want hij was een uitbraak aan het plannen met brand.
▪ Gestopt met behandeling, later kwam hij weer bij de politie, toen forensisch verplicht
behandeld
Op het ene moment kan iemand een reguliere patiënt en op een ander moment een forensische
patiënt zijn.
Dilemma: veel regulier gedwongen opgenomen patiënten vertonen disruptief gedrag doch blijven
verstoken van een forensisch behandelaanbod.
Wetenschappelijke inzichten
○ Goethals & van Marle, 2009: Een meerderheid van de forensische patiënten was eerder in
contact met de reguliere GGZ en werd niet adequaat behandeld.
○ Criminalisatie hypothese: Schizofrene patiënten kunnen delicten gaan plegen t.g.v. tekorten in
de reguliere zorg (Peterson et al., 2010).
○ Large & Nielsen, 2011: Geweld bij eerste psychose vooral voorafgaande aan behandeling
(psychose: geen contact met de realiteit).
Het probleem
○ De schizis tussen reguliere en forensische psychiatrie is te groot
○ Risico van ontwrichting en criminalisering
○ Mensen vallen tussen wal en schip, en dan kunnen er delicten gepleegd gaan worden.
○ Ze krijgen meer winst van makkelijke patiënten. En bv. bij politie/justitie dan betalen zij, en
bij GGZ dan is het vanuit de zorgverzekering dus als GGZ een transforensische afdeling wil,
dan zeggen ze nou wacht maar even af wat de politie doet.
▪ En ze willen mooie cijfers, dus willen de moeilijkste patiënten niet.
De oplossing
○ Kijk naar psychopathologie, gedragsrepertoire en zorgbehoefte.
○ Doe wat nodig is en stop het afschuiven van moeilijke mensen. Want er is een toenemende
groep waar men de vingers niet aan wil branden.
Kijk door het gerechtelijke heen (trans)
○ Civiel dan wel strafrechtelijk
○ Kijk wat het beste is qua psychopathologie, behoefte, gevaarzetting
○ ‘Een verwarde man haal je liever op tijd van straat’
