Hoorcollege 6. Resocialisatie en herstel in detentie
Prof. Zebel – Universiteit Twente
Voorgeschiedenis
- 2017: Jaarplan DJI 2017 (Toekomstvast DJI): herstellen wordt als een van de kerntaken
van DJI genoemd, naast insluiten en voorkomen.
- 2018: Ministerie van V&J heeft voor mediation in strafzaken (waaronder mediation in
detentie) structureel 1,3 miljoen euro begroot
- 2018-2021: Meerjarenagenda slachtofferbeleid: herstel van slachtofferschap door
erkennen van leed is een belangrijke doelstelling. Het idee is dat er meer mogelijkheden
moeten worden geschapen voor slachtoffers om te herstellen (e.g. spreekrecht)
- 2018: Visie recht doen, kansen bieden: minister J&V wil het werken aan herstel
intensiveren
Pas in de recente jaren wordt herstel als kerntaak genoemd. Voorheen was dit niet gewoon.
Er waren wel initiatieven in Nederland rond mediation, maar er was niet voldoende steun en
support om het te financieren. In andere landen zijn al langer grotere programma’s om
mediation te ondersteunen.
Binnen alle ontwikkelen past het herstelgerichte detentie
Herstelgerichte detentie
- Herstel is een van de strafdoelen (naast preventie en vergelding)
- Herstelgerichte benadering van straffen: sociaal conflict waarbij dader, slachtoffer en
samenleving betrokken zijn. De straf is een sociaaldelict waarbij niet alleen de dader
betrokken is, maar ook het slachtoffer en de samenleving.
- Gebaseerd op herstelrecht (restorative justice)
Theoretisch kader restorative justice
Restorative justice
- Meer aandacht voor gevolgen delict voor direct betrokkenen
- ‘Herstel’ door een constructieve, begeleide dialoog tussen betrokkenen
- Verwerking, reactie en afspraken na delict (deels) zelf ter hand nemen. Via deze
benadering empower je daders meer.
Diverse herstelrechtelijke initiatieven vanuit …
- Victimologisch motief voor gericht op het idee dat je slachtoffers iets terug kan geven.
Ze kunnen een reden vragen aan daders, iets terug vragen zodat ze afsluiting kunnen
vinden
- Preventief motief door met elkaar in gesprek te gaan kan de dader inzien wat het
delict teweegbrengt en kan de dader erachter komen wat de consequenties zijn van zijn
handelen. Zo kan hij inzien dat hij het niet meer moet doen
- Abolitionistisch motief we moeten af van de traditionele manier hoe we op
criminaliteit reageren (de staat die de straffen oplegt en de afhandeling doet). Er zijn niet
veel meer van dit soort programma’s. In plaats daarvan moeten we het overlaten aan
herstelgerichte programma’s
Hoe past zo’n benadering in een detentie-omgeving?
, Herstelgerichte detentie
De drie pijlers van DJI: insluiten, herstellen, voorkomen
- Herstellen is een kerntaak van DJI (herstellen van de rechtsorde en aanspreken van
gedetineerden)
- Het kan bijdragen aan empowerment van gedetineerden. Daarbij spelen desistance (het
afzien van verdere criminaliteit) en de omslag naar existentiële houding van
remoralisatie een grote rol. Hier kunnen herstelgerichte programma’s aan bijdragen.
Ex-gedetineerden hebben een grotere kans op recidive dan andere daders.
Doel van DJI is een meer herstelgerichte gevangeniscultuur:
- Meer open en herstelgericht klimaat in de inrichtingen (waarin gedetineerden worden
aangespoord om in te zien dat ze iets verkeerd hebben gedaan en aan te tonen dat ze
rouw vertonen dat ze dit gedaan hebben)
- Voor gedetineerden en personeel (zij moeten gedetineerden de ruimte bieden om te
herstellen ipv alleen orde handhaven en gedetineerden opsluiten)
- Betere mogelijkheden om slachtoffer- en herstelgericht te werken
Het sociale conflict komt terug in de definitie.
Mediation in detentie is vrijwillig. Als dit verplicht wordt gesteld kan dit averechts werken en
kan het excuus verzonnen en niet-oprecht zijn. Er wordt wel gedoeld op stimulatie van
mediation
Herstelgerichte cursussen in detentie
- In een aantal PI’s is een herstelconsulent werkzaam zij kijken wie aan cursussen willen
deelnemen en stimuleren gedetineerden om dit te doen
- Drie bestaande cursussen (waarin gedetineerden vrijwillig kunnen deelnemen):
Puinruimen
SOS
DAPPER (IN JJI’S)
Prof. Zebel – Universiteit Twente
Voorgeschiedenis
- 2017: Jaarplan DJI 2017 (Toekomstvast DJI): herstellen wordt als een van de kerntaken
van DJI genoemd, naast insluiten en voorkomen.
- 2018: Ministerie van V&J heeft voor mediation in strafzaken (waaronder mediation in
detentie) structureel 1,3 miljoen euro begroot
- 2018-2021: Meerjarenagenda slachtofferbeleid: herstel van slachtofferschap door
erkennen van leed is een belangrijke doelstelling. Het idee is dat er meer mogelijkheden
moeten worden geschapen voor slachtoffers om te herstellen (e.g. spreekrecht)
- 2018: Visie recht doen, kansen bieden: minister J&V wil het werken aan herstel
intensiveren
Pas in de recente jaren wordt herstel als kerntaak genoemd. Voorheen was dit niet gewoon.
Er waren wel initiatieven in Nederland rond mediation, maar er was niet voldoende steun en
support om het te financieren. In andere landen zijn al langer grotere programma’s om
mediation te ondersteunen.
Binnen alle ontwikkelen past het herstelgerichte detentie
Herstelgerichte detentie
- Herstel is een van de strafdoelen (naast preventie en vergelding)
- Herstelgerichte benadering van straffen: sociaal conflict waarbij dader, slachtoffer en
samenleving betrokken zijn. De straf is een sociaaldelict waarbij niet alleen de dader
betrokken is, maar ook het slachtoffer en de samenleving.
- Gebaseerd op herstelrecht (restorative justice)
Theoretisch kader restorative justice
Restorative justice
- Meer aandacht voor gevolgen delict voor direct betrokkenen
- ‘Herstel’ door een constructieve, begeleide dialoog tussen betrokkenen
- Verwerking, reactie en afspraken na delict (deels) zelf ter hand nemen. Via deze
benadering empower je daders meer.
Diverse herstelrechtelijke initiatieven vanuit …
- Victimologisch motief voor gericht op het idee dat je slachtoffers iets terug kan geven.
Ze kunnen een reden vragen aan daders, iets terug vragen zodat ze afsluiting kunnen
vinden
- Preventief motief door met elkaar in gesprek te gaan kan de dader inzien wat het
delict teweegbrengt en kan de dader erachter komen wat de consequenties zijn van zijn
handelen. Zo kan hij inzien dat hij het niet meer moet doen
- Abolitionistisch motief we moeten af van de traditionele manier hoe we op
criminaliteit reageren (de staat die de straffen oplegt en de afhandeling doet). Er zijn niet
veel meer van dit soort programma’s. In plaats daarvan moeten we het overlaten aan
herstelgerichte programma’s
Hoe past zo’n benadering in een detentie-omgeving?
, Herstelgerichte detentie
De drie pijlers van DJI: insluiten, herstellen, voorkomen
- Herstellen is een kerntaak van DJI (herstellen van de rechtsorde en aanspreken van
gedetineerden)
- Het kan bijdragen aan empowerment van gedetineerden. Daarbij spelen desistance (het
afzien van verdere criminaliteit) en de omslag naar existentiële houding van
remoralisatie een grote rol. Hier kunnen herstelgerichte programma’s aan bijdragen.
Ex-gedetineerden hebben een grotere kans op recidive dan andere daders.
Doel van DJI is een meer herstelgerichte gevangeniscultuur:
- Meer open en herstelgericht klimaat in de inrichtingen (waarin gedetineerden worden
aangespoord om in te zien dat ze iets verkeerd hebben gedaan en aan te tonen dat ze
rouw vertonen dat ze dit gedaan hebben)
- Voor gedetineerden en personeel (zij moeten gedetineerden de ruimte bieden om te
herstellen ipv alleen orde handhaven en gedetineerden opsluiten)
- Betere mogelijkheden om slachtoffer- en herstelgericht te werken
Het sociale conflict komt terug in de definitie.
Mediation in detentie is vrijwillig. Als dit verplicht wordt gesteld kan dit averechts werken en
kan het excuus verzonnen en niet-oprecht zijn. Er wordt wel gedoeld op stimulatie van
mediation
Herstelgerichte cursussen in detentie
- In een aantal PI’s is een herstelconsulent werkzaam zij kijken wie aan cursussen willen
deelnemen en stimuleren gedetineerden om dit te doen
- Drie bestaande cursussen (waarin gedetineerden vrijwillig kunnen deelnemen):
Puinruimen
SOS
DAPPER (IN JJI’S)
