Hoorcollege 2. De interne rechtspositie van gedetineerden

Hoorcollege 2. De interne rechtspositie van gedetineerden
Prof. mr. S. Meijer

Historische ontwikkeling
- Vanaf 1977: versterking rechtspositie gedetineerden door invoering beklagrecht
- Interne rechtspositie (het verblijf in de inrichting) versus externe rechtspositie (hoe
gedetineerden in de inrichting komen en hoe hun verblijf kan worden beëindigd)
- Formele rechtspositie (procedurele rechten, bv. plaatsing en overplaatsing en beklag en
beroep) versus materiële rechtspositie (diverse materiële rechten)
- Beklagprocedures zijn geregeld in de Pbw (tevens oudste regeling), Bvt en
Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen.
- Historie:
 Na WOII humanisering van het strafrecht
 1946: instelling cie-Fick (commissie voor de uitbouw voor het verdere
gevangeniswezen), invoering CvT’s (geen rechtsprekende taak, wel recht van beroep
tegen plaatsing en overplaatsing bij sectie Gevangeniswezen van de Centrale Raad
van Advies).
 1964 gevangenisnota met o.a. de rechtspositie van gedetineerden
 1967: cie-Mulder
 1977: invoering beklagrecht gedetineerden
 1998: invoering Pbw, handhaving beklagrecht op hoofdlijnen

Beklagrecht op hoofdlijnen
- Beklag staat open tegen een de gedetineerde betreffende door of namens de directeur
genomen beslissing (art. 60 lid 1 Pbw).
 Het beklagrecht is dus een individueel recht. Je kan niet als een collectief een klacht
indienen tegen een directeur. Bovendien gaat het om een beslissing en niet over
feitelijke behandelingen.
- Met een beslissing wordt gelijk gesteld een verzuim of weigering om te beslissen (lid 2).
- Het nemen van een beslissing wordt geacht te zijn verzuimd of geweigerd, indien niet
binnen de wettelijke of, bij het ontbreken daarvan, binnen een redelijke termijn een
beslissing is genomen (lid 2).
- Beklag moet worden ingediend door een klaagschrift (=schriftelijk) bij de
beklagcommissie (CvT) van de inrichting waar de beslissing waarover de gedetineerde
klaagt is genomen (art. 61 lid 1 Pbw).

Commissie van Toezicht:
- Wettelijke taken (art. 7 lid 2 Pbw)
 Toezichthouden op de wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsbeneming in de
inrichting of afdeling;
 Kennisnemen van door de gedetineerden naar voren gebrachte grieven;
 Zorgdragen voor de behandeling van klaagschriften;
 Advies en inlichtingen te geven omtrent het eerstgenoemde punt.
- De CvT stelt uit haar midden een maandcommissaris aan (art. 7 lid 3 Pbw jo. 17 Pm).
Deze komt naar de PI en voert gesprekken met de directeur, met de gedetineerden en bv
de inrichtingsarts. Deze persoon heeft een hele belangrijke toezichthoudende taak. De
maandcommissaris wordt elke maand omgewisseld, omdat het een erg zware taak is en
vaak gedaan wordt naast de gewone baan. Het zou dan te belastend zijn.

, - Beklagcommissie bestaat uit drie leden (= meervoudig afdoening), bijgestaan door een
secretaris (art. 62 lid 1 Pbw).
- De gedetineerde doet beklag door een klaagschrift in te dienen bij de beklagcommissie
(oftewel: CvT) van de inrichting waar de beslissing waarover hij klaagt is genomen (ook
als hij inmiddels is overgeplaatst naar een andere inrichting) (art. 61 lid 1 Pbw).

- Het beklag mag enkelvoudig worden afgedaan indien:
 Het beklag van eenvoudige aard is, dan wel;
 Het beklag kennelijk niet-ontvankelijk of;
 Kennelijk (on)gegrond is (art. 62 lid 2 Pbw).
- In het klaagschrift moeten de redenen van het beklag worden vermeld (art. 61 lid 3 Pbw).
Voor de rest zitten er geen eisen aan het klaagschrift.

- Voorafgaand aan de zitting
 De beklagcommissie verzamelt alle klachten en stuurt deze door naar de secretaris
 De secretaris van de beklagcommissie stuurt de directeur een afschrift van de klacht
toe (art. 63 lid 1 Pbw).
 De beklagcommissie kan de directeur ook horen of om andere inlichtingen vragen
(lid 2). Hier wordt ook een verslag van gemaakt.
 De secretaris van de beklagcommissie stelt de klager op de hoogte van deze
inlichtingen en/of opmerkingen (lid 3).
 De beklagcommissie kan de klacht in handen stellen van de maandcommissaris voor
(informele) bemiddeling (lid 4)
o Succesvolle bemiddeling (als je aan bemiddeling hebt meegedaan, mag je
daarna niet meer deelnemen aan de behandeling van de klacht) of;
o Klager zet de klacht door en deze wordt op zitting gezet.

- Ontvankelijkheid van het beklag
- Alleen klachten mogelijk tegen a) beslissingen b) van de directeur en die c) de
gedetineerde betreffen (art. 60 lid 1 Pbw):
 Geen beklag mogelijk tegen algemene regels.
 Uitzondering: wel beklag mogelijk wanneer in het beklag de verbindendheid van een
lagere regel ten opzichte van een hogere regel aan de orde wordt gesteld.
 Geen beklag mogelijk tegen feitelijke handelingen.
 Geen beklag mogelijk tegen adviezen van de directeur (e.g. advies voor verlof) (zie
bv. art. 10 lid 1 onder d Rtvi).
 Wel beklag mogelijk tegen beslissingen van het personeel (die namens de directeur
zijn genomen). Er kan geen beklag gedaan worden tegen bijvoorbeeld een
inrichtingsarts, omdat deze werkt vanuit een andere werkgever. Er kan wel beklag
worden voor medischklachtrecht (taak van de directeur)

- Termijn: 7 dagen na de dag waarop de gedetineerde kennis heeft gekregen van de
beslissing waarover hij wenst te klagen.
- Schorsing: de voorzitter van de beroepscommissie van de RSJ kan op verzoek van klager
de tenuitvoerlegging van de beslissing waarop het klaagschrift betrekking heeft, geheel
of gedeeltelijk schorsen (art. 66 lid 1 Pbw). In de praktijk wordt een schorsingsverzoek