Werkgroep 1. Het systeem van promoveren en degraderen
Literatuur
Handleiding toetsingskader promoveren en degraderen (t/m p.18 + bijlage 1)
Inleiding
Vrijheden en extra activiteiten kunnen vanaf 1 maart 2014 worden verdiend door
gedetineerden die voldoen aan basiseisen die de maatschappij aan gedrag stelt, en die
willen werken aan een leven zonder criminaliteit. Gedetineerden kunnen bij goed gedrag
promoveren naar een plusprogramma, met meer vrijheden, activiteiten waaronder een
beperkt avond- en weekendprogramma en extra bezoek. Daarnaast is promotie naar een
plusprogramma een voorwaarde voor detentiefasering en in de nabije toekomst voor
elektronische detentie.
Als gedetineerden ongewenst gedrag laten zien, dan worden zij gedegradeerd of kunnen ze
nog niet promoveren. Maar tegelijkertijd worden ze door het personeel aangemoedigd om
positief gedrag te laten zien. Het personeel is daarvoor opgeleid in ‘motiverend bejegenen’.
Met het invoeren van promoveren en degraderen wordt beoogd om gedrag van
gedetineerden (tijdens detentie en re-integratie) positief te beïnvloeden en om ze te
motiveren om mee te werken aan re-integratie. Verwacht wordt dat in combinatie met
motiverende bejegening dit een positief effect zal hebben op de veiligheid in de inrichting.
Om de beoordeling van promotie of degradatie transparant en zo veel mogelijk uniform uit
te voeren, is een toetsingskader ‘promoveren en degraderen’ ontwikkeld. Promoveren en
degraderen wordt niet toegepast op gedetineerden die vanwege ernstige psychische of
verslavingsproblematiek worden overgeplaatst naar een Penitentiair Psychiatrisch Centrum
(PPC) of naar de GGZ. Maar ook op reguliere gevangenisafdelingen of afdelingen in Huizen
van Bewaring verblijven gedetineerden die niet op alle punten gewenst gedrag kunnen laten
zien, door psychische stoornis, verstandelijke beperking of verslaving.
Promoveren en degraderen: theoretisch kader
De context
Promoveren en degraderen staat in de context van de visie van het gevangeniswezen op
detentie. Deze visie is in belangrijke mate gericht op het bereiken van een intrinsieke
motivatie om mee te werken aan het detentie en re-integratieplan en daarmee op de wil
om te stoppen met criminaliteit. Motiverende bejegening en de training Kies voor
Verandering (KVV) worden hiervoor ingezet. Stoppen met criminaliteit is een geleidelijk
proces, waarbij een niet criminele identiteit aangemeten wordt (desistance). Er worden
korte en lange termijn doelen opgesteld, praktische en cognitieve vaardigheden vergroot en
de (sociale) omgeving wordt erbij betrokken. De gedetineerde als persoon staat centraal en
daarmee ook zijn verantwoordelijkheid voor de invulling van zijn detentie en re-integratie.
Er wordt wel ruimte geboden om deze verantwoordelijkheid te (kunnen) nemen.
, Motiverende bejegening: de basis
Straffen en belonen, promoveren en degraderen of stimuleren en ontmoedigen heeft
allemaal tot doel gedrag te veranderen en werkt niet zonder een motiverende
bejegeningstijl van het personeel. Het fundament van motiverende bejegening is
motiverende gespreksvoering. Het doel is de gedetineerde te helpen om na te denken over
zijn eigen gedrag en daarmee het proces van gedragsverandering te ondersteunen.
De waarden achter motiverende bejegening zijn:
1. Respect achting en aandacht voor gedetineerde als medemens
2. Menswaardigheid beperken van schadelijke effecten van detentie
3. Vertrouwen beroep doen op betrouwbaarheid en goede wil van gedetineerde, en
investeren in verantwoordelijkheid en vertrouwen geven
4. Ondersteuning blijk geven van hulpvaardigheid
5. Interactie/relatie contacten zijn constructief, eerlijk en rechtvaardig
Het doel van promoveren en degraderen
Het doel van promoveren en degraderen is om wenselijk gedrag tijdens detentie te
stimuleren en om gedetineerden te motiveren voor re-integratie. Stimuleren van wenselijk
gedrag in combinatie met motiverende bejegening, zal ook leiden tot minder incidenten
omdat gedrag meer besproken zal worden en het personeel gedetineerden meer zal
steunen. Op organisatie- en politiek niveau is het doel van promoveren en degraderen om
schaarse middelen gericht in te zetten voor de gedetineerden die het verdienen. Het
promoveren en degraderen is niet direct gericht op gedragsverandering op langere termijn.
Eén van de grondleggers van de theorie is Skinner. Skinner stelt dat beloning resulteert in
blijvende gedragsverandering terwijl straffen het gedrag alleen maar tijdelijk verandert,
geen gewenst gedrag stimuleert en daarnaast veel ongewenste bijeffecten heeft.
In het systeem van promoveren en degraderen wordt een gedetineerde na een terugval in
gedrag en een daarbij behorende degradatie, weer opnieuw gelegenheid gegeven om te
promoveren.
Straffen en belonen creëert extrinsieke motivatie: werkt dat?
Promoveren en degraderen sluit aan bij de zelfdeterminatietheorie, een motivationele
theorie die vertrekt vanuit de visie dat mensen de aangeboren kracht bezitten om zich te
ontwikkelen en verder te ontplooien. De theorie beschrijft 3 posities:
Literatuur
Handleiding toetsingskader promoveren en degraderen (t/m p.18 + bijlage 1)
Inleiding
Vrijheden en extra activiteiten kunnen vanaf 1 maart 2014 worden verdiend door
gedetineerden die voldoen aan basiseisen die de maatschappij aan gedrag stelt, en die
willen werken aan een leven zonder criminaliteit. Gedetineerden kunnen bij goed gedrag
promoveren naar een plusprogramma, met meer vrijheden, activiteiten waaronder een
beperkt avond- en weekendprogramma en extra bezoek. Daarnaast is promotie naar een
plusprogramma een voorwaarde voor detentiefasering en in de nabije toekomst voor
elektronische detentie.
Als gedetineerden ongewenst gedrag laten zien, dan worden zij gedegradeerd of kunnen ze
nog niet promoveren. Maar tegelijkertijd worden ze door het personeel aangemoedigd om
positief gedrag te laten zien. Het personeel is daarvoor opgeleid in ‘motiverend bejegenen’.
Met het invoeren van promoveren en degraderen wordt beoogd om gedrag van
gedetineerden (tijdens detentie en re-integratie) positief te beïnvloeden en om ze te
motiveren om mee te werken aan re-integratie. Verwacht wordt dat in combinatie met
motiverende bejegening dit een positief effect zal hebben op de veiligheid in de inrichting.
Om de beoordeling van promotie of degradatie transparant en zo veel mogelijk uniform uit
te voeren, is een toetsingskader ‘promoveren en degraderen’ ontwikkeld. Promoveren en
degraderen wordt niet toegepast op gedetineerden die vanwege ernstige psychische of
verslavingsproblematiek worden overgeplaatst naar een Penitentiair Psychiatrisch Centrum
(PPC) of naar de GGZ. Maar ook op reguliere gevangenisafdelingen of afdelingen in Huizen
van Bewaring verblijven gedetineerden die niet op alle punten gewenst gedrag kunnen laten
zien, door psychische stoornis, verstandelijke beperking of verslaving.
Promoveren en degraderen: theoretisch kader
De context
Promoveren en degraderen staat in de context van de visie van het gevangeniswezen op
detentie. Deze visie is in belangrijke mate gericht op het bereiken van een intrinsieke
motivatie om mee te werken aan het detentie en re-integratieplan en daarmee op de wil
om te stoppen met criminaliteit. Motiverende bejegening en de training Kies voor
Verandering (KVV) worden hiervoor ingezet. Stoppen met criminaliteit is een geleidelijk
proces, waarbij een niet criminele identiteit aangemeten wordt (desistance). Er worden
korte en lange termijn doelen opgesteld, praktische en cognitieve vaardigheden vergroot en
de (sociale) omgeving wordt erbij betrokken. De gedetineerde als persoon staat centraal en
daarmee ook zijn verantwoordelijkheid voor de invulling van zijn detentie en re-integratie.
Er wordt wel ruimte geboden om deze verantwoordelijkheid te (kunnen) nemen.
, Motiverende bejegening: de basis
Straffen en belonen, promoveren en degraderen of stimuleren en ontmoedigen heeft
allemaal tot doel gedrag te veranderen en werkt niet zonder een motiverende
bejegeningstijl van het personeel. Het fundament van motiverende bejegening is
motiverende gespreksvoering. Het doel is de gedetineerde te helpen om na te denken over
zijn eigen gedrag en daarmee het proces van gedragsverandering te ondersteunen.
De waarden achter motiverende bejegening zijn:
1. Respect achting en aandacht voor gedetineerde als medemens
2. Menswaardigheid beperken van schadelijke effecten van detentie
3. Vertrouwen beroep doen op betrouwbaarheid en goede wil van gedetineerde, en
investeren in verantwoordelijkheid en vertrouwen geven
4. Ondersteuning blijk geven van hulpvaardigheid
5. Interactie/relatie contacten zijn constructief, eerlijk en rechtvaardig
Het doel van promoveren en degraderen
Het doel van promoveren en degraderen is om wenselijk gedrag tijdens detentie te
stimuleren en om gedetineerden te motiveren voor re-integratie. Stimuleren van wenselijk
gedrag in combinatie met motiverende bejegening, zal ook leiden tot minder incidenten
omdat gedrag meer besproken zal worden en het personeel gedetineerden meer zal
steunen. Op organisatie- en politiek niveau is het doel van promoveren en degraderen om
schaarse middelen gericht in te zetten voor de gedetineerden die het verdienen. Het
promoveren en degraderen is niet direct gericht op gedragsverandering op langere termijn.
Eén van de grondleggers van de theorie is Skinner. Skinner stelt dat beloning resulteert in
blijvende gedragsverandering terwijl straffen het gedrag alleen maar tijdelijk verandert,
geen gewenst gedrag stimuleert en daarnaast veel ongewenste bijeffecten heeft.
In het systeem van promoveren en degraderen wordt een gedetineerde na een terugval in
gedrag en een daarbij behorende degradatie, weer opnieuw gelegenheid gegeven om te
promoveren.
Straffen en belonen creëert extrinsieke motivatie: werkt dat?
Promoveren en degraderen sluit aan bij de zelfdeterminatietheorie, een motivationele
theorie die vertrekt vanuit de visie dat mensen de aangeboren kracht bezitten om zich te
ontwikkelen en verder te ontplooien. De theorie beschrijft 3 posities:
