Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
Samenvatting Contracteren
Aantekeningen uit de les en readers:
• Juridische aspecten van een overeenkomst H1 t/m H9
• Rechtshandeling door vertegenwoordiging
• Goederenrecht
Inhoud
Reader: Juridische aspecten van een overeenkomst ...................................................................... 2
H1 – Wat bepaalt de inhoud van de overeenkomst?.......................................................................... 2
H2 – Totstandkoming van overeenkomsten ....................................................................................... 2
H3 – Koopovereenkomsten ................................................................................................................. 4
H4 – Vormen van koop ........................................................................................................................ 5
H5 – Wat zijn de algemene voorwaarden? ......................................................................................... 6
H6 – Wanneer zijn algemene voorwaarden toepasselijk? .................................................................. 7
H7 – Niet-nakoming van overeenkomsten.......................................................................................... 9
H8 – Het opstellen van een contract ................................................................................................. 13
H9 – De inhoud van een contract ...................................................................................................... 15
Reader: Rechtshandeling door vertegenwoordiging .................................................................... 17
H1 – (Eigenlijke) vertegenwoordiging ............................................................................................... 17
H2 – Oneigenlijke vertegenwoordiging ............................................................................................. 20
H3 – Lastgeving.................................................................................................................................. 20
Reader: Goederenrecht .............................................................................................................. 21
H1 – Belangrijke begripsbepalingen .................................................................................................. 21
H2 – Kenmerken absolute goederenrechtelijke rechten en relatieve rechten................................. 23
H3 – Eigendomsrecht ........................................................................................................................ 24
H4 – Verkrijging van goederen .......................................................................................................... 24
H5 – Bijzondere wijzen van eigendomsverkrijging............................................................................ 24
H6 – Verlies van goederen ................................................................................................................ 25
H7 – Overdracht ................................................................................................................................ 25
H8 – Overdracht van registergoederen ............................................................................................. 25
H9 – Overdracht van roerende zaken (niet-registergoederen)......................................................... 26
H10 – Overdracht van vorderingen op naam .................................................................................... 27
H11 – Overdracht (en vestiging) van beperkte (zekerheids)rechten ................................................ 27
H12 – Derden bescherming ............................................................................................................... 28
H13 – Verhaalsrecht .......................................................................................................................... 29
H14 – Fasen en problemen in het contracten- en goederenrecht.................................................... 31
1
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
Reader: Juridische aspecten van een overeenkomst
H1 – Wat bepaalt de inhoud van de overeenkomst?
In een overeenkomst kan een leemte bevatten: bv. Dat de partijen niet alles in details willen regelen of
dat de contractpartijen dat juist wel willen maar in bepaalde aspecten niet voorzien. De leemte moet
dan worden aangevuld met de andere in art.6:248 lid 1 BW genoemde rechtsbronnen:
• De wet
o Bepalingen van het BurgelijkWetboek zijn geschreven ter bescherming van de koper.
▪ Dwingende bepalingen: Mag niet worden ontweken in een overeenkomst.
o De wet is niet in details uitgewerkt. Wanneer er onenigheid ontstaat geeft de rechter
uitsluitsel.
• De gewoonte: Het gewoonterecht behoort tot het aanvullend recht.
o Vereist dat er sprake is van een algemene en voortdurende gedragslijn die bij een
overeenkomst in een bepaalde kring van personen of een bepaalde branche wordt
gevolgd.
o Vereist dat binnen die kring of branche de overtuiging bestaat dat de algemene en
voortdurende gedragslijn ook zo behoort te worden gevolgd.
• Onvoorziene omstandigheden: omstandigheden die gelegen zijn in de toekomst en die de
partijen niet in hun contract hebben geregeld.
o Een bijzondere vorm van de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid is
geregeld in 6:258 lid 1 BW.
o Kan alleen als uiterst redmiddel in zeer bijzondere situaties worden toegepast.
• De redelijkheid en billijkheid: heeft te maken met rechtvaardig en maatschappelijke en
persoonlijke belangen. Hangt van elke situatie af, gedragsnormen. (Art. 6:10 lid 1 en 6:248 lid
1 BW)
Partijen zijn op grond van het beginsel van contractvrijheid vrij om de inhoud van de overeenkomst te
bepalen (partijautonomie), zolang zij daarbij maar niet in strijd komen met het dwingend recht, de
openbare orde en de goede zeden (art. 3:40 lid 1 BW).
Wanneer er een meningsverschil ontstaat omdat begrippen in de overeenkomst niet eenduidig zijn en
op meerdere manieren kan begrepen worden, bepaald de Hoge Raad dat de taalkundige betekenis (die
van het woordenboek) doorslaggevend is.
H2 – Totstandkoming van overeenkomsten
Een overeenkomst tot stand komen door:
• Mondeling: Eenvoudig, Fasen direct op elkaar volgen
• Schriftelijk: Ingewikkelder, Tussen de fasen een tijdversloop bestaat. Uitwisselen van
documenten kost tijd.
Totstandkoming van een overeenkomst
• Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en
aanvaarding. (Art.6:217 BW)
• Een overeenkomst komt tot stand op het tijdstip waarop de
aanvaarding wordt ontvangen. (Art. 6:223 en 224 BW)
• Aanbod en aanvaarding zijn rechtshandelingen
2
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
• Een rechtshandeling (aanbod) is een wilsverklaring: ‘Een op rechtsgevolg gerichte WIL die
zich door een Verklaring heeft geopenbaard’(Art. 2:33BW).
• Een rechtshandeling kan vormvrij geschieden (Art. 3:37 BW) → Schriftelijk, mondeling,
stilzwijgend, etc.
• Een aanbod is een mondelinge of schriftelijke wilsverklaring of voorstel om tot een
overeenkomst te komen.
• Een wilsverklaring is een rechtshandeling: een handeling met een gewild rechtsgevolg.
Wilsontbreken: ontbreken bij de wilsverklaring een of meer kernbedingen, dat is er geen sprake van
een bindend en rechtsgeldig aanbod, maar een uitnodiging tot het doen van een aanbod.
• Wel een verklaring, maar geen wil aanwezig (‘wilsontbreken’) → geen sprake van een
rechtshandeling (En dus geen overeenkomst (ART6:217 BW))(Art. 3:33 BW)
• Tenzij: gerechtvaardigd vertrouwen (ART 3:35 BW). Eelman-Hin. Voorbeelden:
o Verspreking/verschrijving
o Dubbelzinnig woordgebruik
o Verkeerde afzender (afdwaling)
Aanbod:
• Kan schriftelijk en mondeling
• Let op het verschil tussen een aanbod (bevat alle essentiële elementen van de overeenkomst)
en een uitnodiging tot onderhandelen.
• Vormen:
o Herroepelijk aanbod: is niet onherroepelijk. De aanbieder kan zijn aanbod nog
wijzigen, oorspronkelijke aanbod vervalt dan en er is sprake van een nieuw aanbod.
▪ Art. 6:219 BW (In beginsel herroepelijk)
o Onherroepelijk aanbod: sprake als het aanbod een termijn geldigheid bevat of als op
een andere manier blijkt dat het aanbod onherroepelijk is. Kan niet wijzigen
gedurende de geldigheid.
▪ Art 6:219 lid 1 BW (termijn of inhoud)
▪ Art 6:219 lid 2 BW eerste zin (zodra aanvaarding is verzonden)
o Vrijblijvend aanbod: als in het aanbod expliciet is vermeld dat het aanbod verblijvend
wordt gedaan, dus nog kan wijzigen, ook als is de overeenkomst al tot stand
gekomen.
▪ Art. 6:219 lid 2 BW tweede zin (je kunt herroepen onverwijld na aanvaarding)
o Volgorde van gelden:
1. Hoofdregel: herroepelijkheid
2. 1e uitzondering: termijn
3. 2e uitzondering: aanvullend recht
• Onderscheid herroeping (Art. 6:219 BW) en intrekking (Art. 3;37 lid 5 BW)
• Als een aanbod (bijvoorbeeld per post) nog niet is ontvangen door de wederpartij, kan het
worden ingetrokken met een sneller communicatiemiddel (bijvoorbeeld per e-mail). Het
aanbod wordt dan ‘ingehaald’ door de intrekking.
Aanvaarding: ook wel een acceptatie genoemd, een mondelinge of schriftelijke wilsverklaring waarmee
wordt gezegd dat het aanbod wordt aangenomen.
• “Ja, ik wil.” (Mondeling/schriftelijk/een knikje/een hand schudden) → Art. 3:37 lid 1 BW: “in
iedere vorm” - “tenzij anders is bepaald”. Aantal voorwaarden om geldig te zijn:
• De aanvaarding moet tijdig geschieden: aanbod moet nog geldig zijn (binnen de
geldigheid)
3
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
• De aanvaarding moet als regel onvoorwaardelijk zijn: de ‘aanvaarde’ moet instemmen
met alle elementen uit het aanbod.
• Gericht tot aanbieder. De aanbieder moet duidelijk kunnen ontvangen dat jouw aanbod wordt
geaccepteerd. (Art. 6;225 lid 1 BW)
• De van het aanbod afwijkende ‘aanvaarding’ is geen aanvaarding maar een nieuw aanbod (art.
6:225 lid 1 BW)
• Dat is wanneer jij een ander bod geeft dan wat voor een bedrag wordt gevraagd.
o … met uitzondering van de aanvaarding die slechts op ondergeschikte punten afwijkt
van het aanbod (art. 6:225 lid 2 BW)
o … tenzij onverwijld bezwaar van aanbieder (art. 6:225 lid 2 BW).
• Wanneer kan niet (meer) worden aanvaard?
o Aanbod is nietig of herroepen
o Aanbod is door tijdsverloop vervallen (art. 6:221 lid 1 BW)
▪ Mondeling aanbod: vervalt indien niet onmiddellijk aanvaard
▪ Schriftelijk aanbod: vervalt indien niet binnen redelijke tijd aanvaard
Een offerte of aanbieding kan een aanbod zijn.
Een offerte kan ook nog een uitnodiging tot het doen van een aanbod zijn.
Een orderbevestiging is een aanvaarding.
Een order en bestelling kan een aanbod en aanvaarding zijn.
Het moment van ontvangst van de aanvaarding dan komt de overeenkomst tot stand, ontvangsttheorie.
Bij een totstandkoming van overeenkomsten bij e-business volgen de normale regels van een
totstandkoming van een overeenkomst, namelijk door aanbod en aanvaarding daarvan. Eén extra regel:
zowel aanbod en aanvaarding moeten worden bevestigd.
Precontractuele fase:
• Partijen moeten rekening houden met elkaars gerechtvaardigde belangen (redelijkheid en
billijkheid). Drie stadia:
o Onderhandelingen afbreken mag.
o Onderhandelingen afbreken mag, maar niet zonder bepaalde kosten van de
wederpartij te betalen;
o Onderhandelingen afbreken mag niet meer. Gebeurt dat wel, dan dient de afbrekende
partij schadevergoeding te betalen (en soms gederfde winst).
H3 – Koopovereenkomsten
Koopovereenkomst:
• Koopovereenkomst is een overeenkomst waarbij de verkoper zich verbindt de eigendom van
de zaak over te dragen aan de koper, die daarvoor een prijs in geld moet betalen.
o Vormvrij
o Wederkerig
• Voorbeeld van een overeenkomst = koopovereenkomst.
• Bijzondere bepalingen van toepassing: boek 7 (art. 7:1 – 7:48) BW.
• Geen bijzondere bepaling in boek 7? Dan de algemene regels van boek 3 en 6 van toepassing.
• Bijzondere bepalingen hebben voorrang boven algemene bepalingen!
4
Samenvatting Contracteren
Aantekeningen uit de les en readers:
• Juridische aspecten van een overeenkomst H1 t/m H9
• Rechtshandeling door vertegenwoordiging
• Goederenrecht
Inhoud
Reader: Juridische aspecten van een overeenkomst ...................................................................... 2
H1 – Wat bepaalt de inhoud van de overeenkomst?.......................................................................... 2
H2 – Totstandkoming van overeenkomsten ....................................................................................... 2
H3 – Koopovereenkomsten ................................................................................................................. 4
H4 – Vormen van koop ........................................................................................................................ 5
H5 – Wat zijn de algemene voorwaarden? ......................................................................................... 6
H6 – Wanneer zijn algemene voorwaarden toepasselijk? .................................................................. 7
H7 – Niet-nakoming van overeenkomsten.......................................................................................... 9
H8 – Het opstellen van een contract ................................................................................................. 13
H9 – De inhoud van een contract ...................................................................................................... 15
Reader: Rechtshandeling door vertegenwoordiging .................................................................... 17
H1 – (Eigenlijke) vertegenwoordiging ............................................................................................... 17
H2 – Oneigenlijke vertegenwoordiging ............................................................................................. 20
H3 – Lastgeving.................................................................................................................................. 20
Reader: Goederenrecht .............................................................................................................. 21
H1 – Belangrijke begripsbepalingen .................................................................................................. 21
H2 – Kenmerken absolute goederenrechtelijke rechten en relatieve rechten................................. 23
H3 – Eigendomsrecht ........................................................................................................................ 24
H4 – Verkrijging van goederen .......................................................................................................... 24
H5 – Bijzondere wijzen van eigendomsverkrijging............................................................................ 24
H6 – Verlies van goederen ................................................................................................................ 25
H7 – Overdracht ................................................................................................................................ 25
H8 – Overdracht van registergoederen ............................................................................................. 25
H9 – Overdracht van roerende zaken (niet-registergoederen)......................................................... 26
H10 – Overdracht van vorderingen op naam .................................................................................... 27
H11 – Overdracht (en vestiging) van beperkte (zekerheids)rechten ................................................ 27
H12 – Derden bescherming ............................................................................................................... 28
H13 – Verhaalsrecht .......................................................................................................................... 29
H14 – Fasen en problemen in het contracten- en goederenrecht.................................................... 31
1
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
Reader: Juridische aspecten van een overeenkomst
H1 – Wat bepaalt de inhoud van de overeenkomst?
In een overeenkomst kan een leemte bevatten: bv. Dat de partijen niet alles in details willen regelen of
dat de contractpartijen dat juist wel willen maar in bepaalde aspecten niet voorzien. De leemte moet
dan worden aangevuld met de andere in art.6:248 lid 1 BW genoemde rechtsbronnen:
• De wet
o Bepalingen van het BurgelijkWetboek zijn geschreven ter bescherming van de koper.
▪ Dwingende bepalingen: Mag niet worden ontweken in een overeenkomst.
o De wet is niet in details uitgewerkt. Wanneer er onenigheid ontstaat geeft de rechter
uitsluitsel.
• De gewoonte: Het gewoonterecht behoort tot het aanvullend recht.
o Vereist dat er sprake is van een algemene en voortdurende gedragslijn die bij een
overeenkomst in een bepaalde kring van personen of een bepaalde branche wordt
gevolgd.
o Vereist dat binnen die kring of branche de overtuiging bestaat dat de algemene en
voortdurende gedragslijn ook zo behoort te worden gevolgd.
• Onvoorziene omstandigheden: omstandigheden die gelegen zijn in de toekomst en die de
partijen niet in hun contract hebben geregeld.
o Een bijzondere vorm van de beperkende werking van de redelijkheid en billijkheid is
geregeld in 6:258 lid 1 BW.
o Kan alleen als uiterst redmiddel in zeer bijzondere situaties worden toegepast.
• De redelijkheid en billijkheid: heeft te maken met rechtvaardig en maatschappelijke en
persoonlijke belangen. Hangt van elke situatie af, gedragsnormen. (Art. 6:10 lid 1 en 6:248 lid
1 BW)
Partijen zijn op grond van het beginsel van contractvrijheid vrij om de inhoud van de overeenkomst te
bepalen (partijautonomie), zolang zij daarbij maar niet in strijd komen met het dwingend recht, de
openbare orde en de goede zeden (art. 3:40 lid 1 BW).
Wanneer er een meningsverschil ontstaat omdat begrippen in de overeenkomst niet eenduidig zijn en
op meerdere manieren kan begrepen worden, bepaald de Hoge Raad dat de taalkundige betekenis (die
van het woordenboek) doorslaggevend is.
H2 – Totstandkoming van overeenkomsten
Een overeenkomst tot stand komen door:
• Mondeling: Eenvoudig, Fasen direct op elkaar volgen
• Schriftelijk: Ingewikkelder, Tussen de fasen een tijdversloop bestaat. Uitwisselen van
documenten kost tijd.
Totstandkoming van een overeenkomst
• Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en
aanvaarding. (Art.6:217 BW)
• Een overeenkomst komt tot stand op het tijdstip waarop de
aanvaarding wordt ontvangen. (Art. 6:223 en 224 BW)
• Aanbod en aanvaarding zijn rechtshandelingen
2
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
• Een rechtshandeling (aanbod) is een wilsverklaring: ‘Een op rechtsgevolg gerichte WIL die
zich door een Verklaring heeft geopenbaard’(Art. 2:33BW).
• Een rechtshandeling kan vormvrij geschieden (Art. 3:37 BW) → Schriftelijk, mondeling,
stilzwijgend, etc.
• Een aanbod is een mondelinge of schriftelijke wilsverklaring of voorstel om tot een
overeenkomst te komen.
• Een wilsverklaring is een rechtshandeling: een handeling met een gewild rechtsgevolg.
Wilsontbreken: ontbreken bij de wilsverklaring een of meer kernbedingen, dat is er geen sprake van
een bindend en rechtsgeldig aanbod, maar een uitnodiging tot het doen van een aanbod.
• Wel een verklaring, maar geen wil aanwezig (‘wilsontbreken’) → geen sprake van een
rechtshandeling (En dus geen overeenkomst (ART6:217 BW))(Art. 3:33 BW)
• Tenzij: gerechtvaardigd vertrouwen (ART 3:35 BW). Eelman-Hin. Voorbeelden:
o Verspreking/verschrijving
o Dubbelzinnig woordgebruik
o Verkeerde afzender (afdwaling)
Aanbod:
• Kan schriftelijk en mondeling
• Let op het verschil tussen een aanbod (bevat alle essentiële elementen van de overeenkomst)
en een uitnodiging tot onderhandelen.
• Vormen:
o Herroepelijk aanbod: is niet onherroepelijk. De aanbieder kan zijn aanbod nog
wijzigen, oorspronkelijke aanbod vervalt dan en er is sprake van een nieuw aanbod.
▪ Art. 6:219 BW (In beginsel herroepelijk)
o Onherroepelijk aanbod: sprake als het aanbod een termijn geldigheid bevat of als op
een andere manier blijkt dat het aanbod onherroepelijk is. Kan niet wijzigen
gedurende de geldigheid.
▪ Art 6:219 lid 1 BW (termijn of inhoud)
▪ Art 6:219 lid 2 BW eerste zin (zodra aanvaarding is verzonden)
o Vrijblijvend aanbod: als in het aanbod expliciet is vermeld dat het aanbod verblijvend
wordt gedaan, dus nog kan wijzigen, ook als is de overeenkomst al tot stand
gekomen.
▪ Art. 6:219 lid 2 BW tweede zin (je kunt herroepen onverwijld na aanvaarding)
o Volgorde van gelden:
1. Hoofdregel: herroepelijkheid
2. 1e uitzondering: termijn
3. 2e uitzondering: aanvullend recht
• Onderscheid herroeping (Art. 6:219 BW) en intrekking (Art. 3;37 lid 5 BW)
• Als een aanbod (bijvoorbeeld per post) nog niet is ontvangen door de wederpartij, kan het
worden ingetrokken met een sneller communicatiemiddel (bijvoorbeeld per e-mail). Het
aanbod wordt dan ‘ingehaald’ door de intrekking.
Aanvaarding: ook wel een acceptatie genoemd, een mondelinge of schriftelijke wilsverklaring waarmee
wordt gezegd dat het aanbod wordt aangenomen.
• “Ja, ik wil.” (Mondeling/schriftelijk/een knikje/een hand schudden) → Art. 3:37 lid 1 BW: “in
iedere vorm” - “tenzij anders is bepaald”. Aantal voorwaarden om geldig te zijn:
• De aanvaarding moet tijdig geschieden: aanbod moet nog geldig zijn (binnen de
geldigheid)
3
, Minor Strategisch Inkoopmanagemeent – Samenvatting Contracteren –2020
• De aanvaarding moet als regel onvoorwaardelijk zijn: de ‘aanvaarde’ moet instemmen
met alle elementen uit het aanbod.
• Gericht tot aanbieder. De aanbieder moet duidelijk kunnen ontvangen dat jouw aanbod wordt
geaccepteerd. (Art. 6;225 lid 1 BW)
• De van het aanbod afwijkende ‘aanvaarding’ is geen aanvaarding maar een nieuw aanbod (art.
6:225 lid 1 BW)
• Dat is wanneer jij een ander bod geeft dan wat voor een bedrag wordt gevraagd.
o … met uitzondering van de aanvaarding die slechts op ondergeschikte punten afwijkt
van het aanbod (art. 6:225 lid 2 BW)
o … tenzij onverwijld bezwaar van aanbieder (art. 6:225 lid 2 BW).
• Wanneer kan niet (meer) worden aanvaard?
o Aanbod is nietig of herroepen
o Aanbod is door tijdsverloop vervallen (art. 6:221 lid 1 BW)
▪ Mondeling aanbod: vervalt indien niet onmiddellijk aanvaard
▪ Schriftelijk aanbod: vervalt indien niet binnen redelijke tijd aanvaard
Een offerte of aanbieding kan een aanbod zijn.
Een offerte kan ook nog een uitnodiging tot het doen van een aanbod zijn.
Een orderbevestiging is een aanvaarding.
Een order en bestelling kan een aanbod en aanvaarding zijn.
Het moment van ontvangst van de aanvaarding dan komt de overeenkomst tot stand, ontvangsttheorie.
Bij een totstandkoming van overeenkomsten bij e-business volgen de normale regels van een
totstandkoming van een overeenkomst, namelijk door aanbod en aanvaarding daarvan. Eén extra regel:
zowel aanbod en aanvaarding moeten worden bevestigd.
Precontractuele fase:
• Partijen moeten rekening houden met elkaars gerechtvaardigde belangen (redelijkheid en
billijkheid). Drie stadia:
o Onderhandelingen afbreken mag.
o Onderhandelingen afbreken mag, maar niet zonder bepaalde kosten van de
wederpartij te betalen;
o Onderhandelingen afbreken mag niet meer. Gebeurt dat wel, dan dient de afbrekende
partij schadevergoeding te betalen (en soms gederfde winst).
H3 – Koopovereenkomsten
Koopovereenkomst:
• Koopovereenkomst is een overeenkomst waarbij de verkoper zich verbindt de eigendom van
de zaak over te dragen aan de koper, die daarvoor een prijs in geld moet betalen.
o Vormvrij
o Wederkerig
• Voorbeeld van een overeenkomst = koopovereenkomst.
• Bijzondere bepalingen van toepassing: boek 7 (art. 7:1 – 7:48) BW.
• Geen bijzondere bepaling in boek 7? Dan de algemene regels van boek 3 en 6 van toepassing.
• Bijzondere bepalingen hebben voorrang boven algemene bepalingen!
4
