Samenvatting Beroep, Juridisch Kader, Professional
Hoofdstuk 1 Ter oriëntatie
Jeugdrecht= alle wettelijke bepalingen met betrekking tot minderjarigen, hun juridische relatie met
hun ouders en hun bijzondere positie in de maatschappij
- Kinderwetten (1901) = alle bepalingen liggen hierin vast > 1905 in Nederland toegepast
Regeling van de rechtspositie van de jongere in burgerlijk wetboek, bepalingen van het
burgerlijk wetboek (waarop juridisch ingegrepen kan worden), van jeugdstraf(proces)recht en
over de organisatie van de Nederlandse jeugdzorg (bekostiging, opzet)
Jeugdbescherming= alle bestaande vormen van hulpverlening voor jongeren waarbij de
ontwikkelingsmogelijkheden belemmerd worden
- Jeugdbescherming heeft de naam van kinderbescherming overgenomen
Nota Wiersma: hiertoe behoren vormen van zorg voor jongeren met specifieke hulp
Justitiële jeugdbescherming: hulpverlening aan minderjarigen met rechterlijke uitspraak (door
de rechter opgelegd, gedwongen hulpverlening), in kinderwetten: jeugdbeschermingsrecht
Jeugdhulpverlening= activiteiten gericht op verminderen/opheffen van problemen of stoornissen van
lichamelijke, geestelijke, sociale of pedagogische aard die ontwikkeling van kinderen/jongeren naar
volwassenheid ongunstig beïnvloeden
Omvat een klein gedeelte van de totale jeugdwelzijnszorg (=omvat voorzieningen op terrein
van gehele verzorging en opvoeding van alle jongeren)
Jeugdzorg= ondersteuning van en hulp aan jeugdigen, (stief)ouders of anderen, die een jeugdige tot
hun gezin verzorgen en opvoeden, bij opgroei-, opvoedings- of dreigende problemen
- Wet op de jeugdzorg (2005), i.p.v. Wet jeugdhulpverlening (hoort jeugdzorg ook meer)
Door wet recht op jeugdzorg: psychosociale hulpverlening (vrijwillig), civielrechtelijk geplaatst
in instellingen, justitiële jeugdbescherming/jeugdzorg, jeugd-ggz verstandelijke beperking
Hoofdstuk 2 Plaats van de jongere in het Nederlands recht
Sinds 1995: Verdrag inzake de rechten van het kind in Nederland ingevoerd
Het rechtsbegrip ‘in het belang van het kind’ is een containerbegrip, hoe meer macht in
handen van mensen/organisaties, hoe meer aandacht voor rechtspositie van het kind
In jeugdrecht hebben familierechtelijke betrekkingen een belangrijke plaats, verschillende gebieden:
Afstamming= betrekking tussen ouders en kinderen die ontstaat door bloedband tussen hen
Afstamming door geboorte:
Juridische ouders: de biologische moeder is altijd de juridische moeder, ouders gehuwd: vader ook,
niet gehuwd: vader moet kind erkennen
- Het kind staat dan in familierechtelijke betrekking tot beide ouders en hun familie
- Bij huwelijk > aanverwantschap (echtgenoot en zijn familie worden zo voor de wet ouder)
- Donorman> vrouw die het kind baardt voor de wet moeder (gehuwd: dan vader ook)
- Huwelijk waar vader overlijdt: met 306 dagen voor bevalling nog samen, dan houdt het
kind de naam van vader (als dit zo gekozen is)
Ontkenning van het huwelijkse vaderschap: beide (ex)echtgenoten en het kind kunnen dit verzoeken
bij de rechter, wanneer vermoedelijk vader niet de biologische vader is (moeder: binnen 1 jaar na
geboorte kind, vader: binnen 1 jaar nadat hij het weet, kind: binnen 3 jaar nadat hij het weet)
Erkenning= rechtshandeling van een man dat hij een kind als het zijne erkent (vrijwillig)
- Erfgenaamschap: er ontstaan familierechtelijke betrekkingen tussen het kind, deze man
en zijn familie
- Maar nog geen gezag over het kind> daarvoor: trouwen, geregistreerd partnerschap,
griffie ‘gezamenlijk partnerschap’ van rechtbank samen aanvragen
, - Ook zonder gezag kan het kind wel vaders achternaam krijgen
- Erkenning van minderjarigen: schriftelijke toestemming moeder (12+, ook van kind)> toch
kan rechter vader het zo niet ook geven als het geen kwaad doet voor het kind en moeder
- Erkenning niet mogelijk: als er al twee (juridische) ouders zijn
- Erkenning van niet-biologische vader kan vernietigd worden op verzoek van alle leden
2014: ook twee juridische moeders, 1 duo-moeder, werkt zelfde met huwelijk
2 manieren van erkenning aanvragen: 1. Laten opmaken van een akte van erkenning (ambtenaar) 2.
Laten opmaken van een notariële akte (notaris, die geeft aan ambtenaar)
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap= door de rechter opgelegd ouderschap
- Wanneer verwekker/duo-moeder het kind niet wil erkennen (of niet meer kan door
overlijden), kan hierdoor toch familierechtelijke betrekking tussen hen en kind komen
- Gevolg: wederzijdse onderhoudsplicht en erfrechtelijke aanspraken tussen vader/duo-
moeder en het kind, en krijgen van gezag
- Kan aangevraagd worden door kind zelf en bij kinderen <16 door moeder (binnen 5 jaar
na geboorte of gehoord hebben)
- Vaststelling werkt terug tot moment van geboorte (dus alsof dit vanaf geboorte zo stond)
Vaderschapsactie: zonder erkenning of gerechtelijke vaststelling de verwekker (biologische
vader) verplichten tot het betalen van onderhoudsbijdrage
- Tot 18 jaar: kosten van verzorging/opvoeding, 18-20 jaar: kosten levensonderhoud/studie
- Als een andere man het kind erkent, vervalt dit
Adoptie= aannemen van kinderen (juridische bevestiging van een relatie) tussen (gehuwde)
pleegouders en het kind
- Uitgesproken door kinderrechter op verzoek van toenmalige pleegouder(s)
- Nieuwe familierechtelijke banden tussen nieuwe ouders en hun familie (oude banden met
eerdere ouders vervallen) > overnemen van achternaam
Minderjarigheid= alle kinderen onder de 18 jaar, zij zijn handelingsonbekwaam (kunnen geen
rechtshandelingen verrichten die niet-vernietigbaar zijn (strafblad), onder gezag van ouders/voogd
- Rechtshandelingen= handelen die bepaalde rechtsgevolgen oproepen
Uitzonderingen: aangaan van huwelijk/geregistreerd partnerschap voor 18 e (hiervoor wel
toestemming van ouders nodig), tienermoeders van 16/17 kunnen door kinderrechter
meerderjarig worden verklaard (om zo gezag te krijgen over kind)
Aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van minderjarigen: <14: ouders/voogd, 14/15:
ouders/voogd, tenzij hun niet kan worden verweten iets hierin konden doen, 16>: jongeren zelf
Handelings(on)bekwaam: officieel zijn minderjarigen bekwaam voor hun acties, maar omdat zij voor
een groot deel handelingen toestemming van ouders/voogd nodig hebben (minderjarige verricht
rechtshandeling > ouder kan deze vernietigen bij <16), noemen we minderjarige ‘onbekwaam’
Handlichting= verzoek minderjarige van 16/17 bevoegdheden toegekend te krijgen die aan
meerderjarigen zijn verbonden (toestemming ouders nodig, kantonrechter kent toe) > bv.
zaak tijdelijk overnemen van zieke ouder (kan ingetrokken worden)
16>: bekwaam een arbeidsovereenkomst aan te gaan (uitzonderingen <16: in kader van taakstraf,
13+ lichte arbeid mag, 14+ werken in samenhang met onderwijs/voor school, 15+ ochtendkrant)
Gezag= de zorg voor het lichamelijke en geestelijke welzijn en gezondheid van het kind en
bevorderen van de persoonlijkheidsontwikkeling (luisteren naar mening van kind)
- Plicht van ene ouder om ontwikkelingsband van kind met andere ouder te bevorderen
- Kinderen hebben van 5 tot 16 jaar leerplicht
Hoofdstuk 1 Ter oriëntatie
Jeugdrecht= alle wettelijke bepalingen met betrekking tot minderjarigen, hun juridische relatie met
hun ouders en hun bijzondere positie in de maatschappij
- Kinderwetten (1901) = alle bepalingen liggen hierin vast > 1905 in Nederland toegepast
Regeling van de rechtspositie van de jongere in burgerlijk wetboek, bepalingen van het
burgerlijk wetboek (waarop juridisch ingegrepen kan worden), van jeugdstraf(proces)recht en
over de organisatie van de Nederlandse jeugdzorg (bekostiging, opzet)
Jeugdbescherming= alle bestaande vormen van hulpverlening voor jongeren waarbij de
ontwikkelingsmogelijkheden belemmerd worden
- Jeugdbescherming heeft de naam van kinderbescherming overgenomen
Nota Wiersma: hiertoe behoren vormen van zorg voor jongeren met specifieke hulp
Justitiële jeugdbescherming: hulpverlening aan minderjarigen met rechterlijke uitspraak (door
de rechter opgelegd, gedwongen hulpverlening), in kinderwetten: jeugdbeschermingsrecht
Jeugdhulpverlening= activiteiten gericht op verminderen/opheffen van problemen of stoornissen van
lichamelijke, geestelijke, sociale of pedagogische aard die ontwikkeling van kinderen/jongeren naar
volwassenheid ongunstig beïnvloeden
Omvat een klein gedeelte van de totale jeugdwelzijnszorg (=omvat voorzieningen op terrein
van gehele verzorging en opvoeding van alle jongeren)
Jeugdzorg= ondersteuning van en hulp aan jeugdigen, (stief)ouders of anderen, die een jeugdige tot
hun gezin verzorgen en opvoeden, bij opgroei-, opvoedings- of dreigende problemen
- Wet op de jeugdzorg (2005), i.p.v. Wet jeugdhulpverlening (hoort jeugdzorg ook meer)
Door wet recht op jeugdzorg: psychosociale hulpverlening (vrijwillig), civielrechtelijk geplaatst
in instellingen, justitiële jeugdbescherming/jeugdzorg, jeugd-ggz verstandelijke beperking
Hoofdstuk 2 Plaats van de jongere in het Nederlands recht
Sinds 1995: Verdrag inzake de rechten van het kind in Nederland ingevoerd
Het rechtsbegrip ‘in het belang van het kind’ is een containerbegrip, hoe meer macht in
handen van mensen/organisaties, hoe meer aandacht voor rechtspositie van het kind
In jeugdrecht hebben familierechtelijke betrekkingen een belangrijke plaats, verschillende gebieden:
Afstamming= betrekking tussen ouders en kinderen die ontstaat door bloedband tussen hen
Afstamming door geboorte:
Juridische ouders: de biologische moeder is altijd de juridische moeder, ouders gehuwd: vader ook,
niet gehuwd: vader moet kind erkennen
- Het kind staat dan in familierechtelijke betrekking tot beide ouders en hun familie
- Bij huwelijk > aanverwantschap (echtgenoot en zijn familie worden zo voor de wet ouder)
- Donorman> vrouw die het kind baardt voor de wet moeder (gehuwd: dan vader ook)
- Huwelijk waar vader overlijdt: met 306 dagen voor bevalling nog samen, dan houdt het
kind de naam van vader (als dit zo gekozen is)
Ontkenning van het huwelijkse vaderschap: beide (ex)echtgenoten en het kind kunnen dit verzoeken
bij de rechter, wanneer vermoedelijk vader niet de biologische vader is (moeder: binnen 1 jaar na
geboorte kind, vader: binnen 1 jaar nadat hij het weet, kind: binnen 3 jaar nadat hij het weet)
Erkenning= rechtshandeling van een man dat hij een kind als het zijne erkent (vrijwillig)
- Erfgenaamschap: er ontstaan familierechtelijke betrekkingen tussen het kind, deze man
en zijn familie
- Maar nog geen gezag over het kind> daarvoor: trouwen, geregistreerd partnerschap,
griffie ‘gezamenlijk partnerschap’ van rechtbank samen aanvragen
, - Ook zonder gezag kan het kind wel vaders achternaam krijgen
- Erkenning van minderjarigen: schriftelijke toestemming moeder (12+, ook van kind)> toch
kan rechter vader het zo niet ook geven als het geen kwaad doet voor het kind en moeder
- Erkenning niet mogelijk: als er al twee (juridische) ouders zijn
- Erkenning van niet-biologische vader kan vernietigd worden op verzoek van alle leden
2014: ook twee juridische moeders, 1 duo-moeder, werkt zelfde met huwelijk
2 manieren van erkenning aanvragen: 1. Laten opmaken van een akte van erkenning (ambtenaar) 2.
Laten opmaken van een notariële akte (notaris, die geeft aan ambtenaar)
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap= door de rechter opgelegd ouderschap
- Wanneer verwekker/duo-moeder het kind niet wil erkennen (of niet meer kan door
overlijden), kan hierdoor toch familierechtelijke betrekking tussen hen en kind komen
- Gevolg: wederzijdse onderhoudsplicht en erfrechtelijke aanspraken tussen vader/duo-
moeder en het kind, en krijgen van gezag
- Kan aangevraagd worden door kind zelf en bij kinderen <16 door moeder (binnen 5 jaar
na geboorte of gehoord hebben)
- Vaststelling werkt terug tot moment van geboorte (dus alsof dit vanaf geboorte zo stond)
Vaderschapsactie: zonder erkenning of gerechtelijke vaststelling de verwekker (biologische
vader) verplichten tot het betalen van onderhoudsbijdrage
- Tot 18 jaar: kosten van verzorging/opvoeding, 18-20 jaar: kosten levensonderhoud/studie
- Als een andere man het kind erkent, vervalt dit
Adoptie= aannemen van kinderen (juridische bevestiging van een relatie) tussen (gehuwde)
pleegouders en het kind
- Uitgesproken door kinderrechter op verzoek van toenmalige pleegouder(s)
- Nieuwe familierechtelijke banden tussen nieuwe ouders en hun familie (oude banden met
eerdere ouders vervallen) > overnemen van achternaam
Minderjarigheid= alle kinderen onder de 18 jaar, zij zijn handelingsonbekwaam (kunnen geen
rechtshandelingen verrichten die niet-vernietigbaar zijn (strafblad), onder gezag van ouders/voogd
- Rechtshandelingen= handelen die bepaalde rechtsgevolgen oproepen
Uitzonderingen: aangaan van huwelijk/geregistreerd partnerschap voor 18 e (hiervoor wel
toestemming van ouders nodig), tienermoeders van 16/17 kunnen door kinderrechter
meerderjarig worden verklaard (om zo gezag te krijgen over kind)
Aansprakelijkheid voor onrechtmatige daden van minderjarigen: <14: ouders/voogd, 14/15:
ouders/voogd, tenzij hun niet kan worden verweten iets hierin konden doen, 16>: jongeren zelf
Handelings(on)bekwaam: officieel zijn minderjarigen bekwaam voor hun acties, maar omdat zij voor
een groot deel handelingen toestemming van ouders/voogd nodig hebben (minderjarige verricht
rechtshandeling > ouder kan deze vernietigen bij <16), noemen we minderjarige ‘onbekwaam’
Handlichting= verzoek minderjarige van 16/17 bevoegdheden toegekend te krijgen die aan
meerderjarigen zijn verbonden (toestemming ouders nodig, kantonrechter kent toe) > bv.
zaak tijdelijk overnemen van zieke ouder (kan ingetrokken worden)
16>: bekwaam een arbeidsovereenkomst aan te gaan (uitzonderingen <16: in kader van taakstraf,
13+ lichte arbeid mag, 14+ werken in samenhang met onderwijs/voor school, 15+ ochtendkrant)
Gezag= de zorg voor het lichamelijke en geestelijke welzijn en gezondheid van het kind en
bevorderen van de persoonlijkheidsontwikkeling (luisteren naar mening van kind)
- Plicht van ene ouder om ontwikkelingsband van kind met andere ouder te bevorderen
- Kinderen hebben van 5 tot 16 jaar leerplicht
