RFP2607
ASSESSERING 2
Verskuldig Julie 2025
, RFP2607
ASSESSERING 2
VERPLIGTE FORMATIEWE ASSESSERING: 100 PUNTE
Lees in die Grondslagfase (2025)
Vraag 1
1.1 Die Noodsaaklikheid van Lees in Vroeë Kindontwikkeling
Lees vorm die basis van akademiese leer. Hier agter lê die aanname dat taal en denke
saam ontwikkel. In vroeë kinderjare is neurale verbindings buigsaam en ondersteun dit
vinnige kognitiewe, linguistiese en sosiaal-emosionele groei (Pretorius & Klapwijk,
2016). Vanuit ‘n konstruktivistiese perspektief bou lees kennisraamwerke wat
woordeskat, fonemiese bewustheid en begrip ontwikkel. Hierdie prosesse beïnvloed
latere akademiese prestasie. ‘n Spanning ontstaan egter waar informele
geletterdheidservarings beperk is. Op lang termyn kan beperkte blootstelling kognitiewe
ontwikkeling beperk en leerder se identiteit en leervermoë beïnvloed (Snow, Burns &
Griffin, 1998).
1.2 Die Impak van Afrikaans en die LoLT as dit nie die Leerder se Huistaal is nie
Indien Afrikaans of die LoLT nie die huistaal is nie, beperk dit leer. Cummins (2000) se
teorie van linguistiese interafhanklikheid aanvaar kennis dra oor tussen tale. Indien
LoLT-vaardigheid swak is, bly oordrag beperk. Vygotsky (1978) se sosio-kulturele teorie
beklemtoon dat taal denke bemiddel. Wanneer leerders nie aktief in die klaskamer se
taal kan deelneem nie, word kognitiewe leer en identiteitvorming benadeel. Op lang
termyn kan dit akademiese uitsluiting en onderprestasie veroorsaak.
1.3 Ontwikkeling van Ontluikende Geletterdheidsvaardighede
Ontluikende geletterdheid lê voor formele lees. Afdeling 2.4 beklemtoon mondelinge
taalaktiwiteite, omgewingsdrukwerk en gedeelde lees. Mondelinge storievertel bou
woordeskat en begrip van verhaalstrukture.
, Omgewingsdrukwerk bevorder drukbewustheid deur lewenswerklike blootstelling.
Gedeelde lees ontwikkel fonologiese bewustheid en sigwoordherkenning (Neuman &
Dickinson, 2001). ‘n Spanning bestaan tussen beleid se klem op formele lees en die
noodsaaklike bou van hierdie basis. Op lang termyn bevorder ontluikende geletterdheid
leerdermotivering en leesvertroue.
1.4 Skep van ‘n Teksryke Klaskamer met Beperkte Hulpbronne
Beperkte hulpbronne vereis innoverende praktyke gebaseer op hulpbronbenadering.
Voorbeelde sluit in:
• Skep van leerdergeskrewe tekste deur hul stories neer te skryf
• Etiketteer klaskameritems in verskeie tale om meertaligheid te versterk
• Ontwikkel woordmure van herwinde materiaal
• Laat leerders hul eie boeke maak en illustreer om eienaarskap en belangstelling
te bou (McGee & Richgels, 2012).
Freire (1970) se kritiese pedagogie ondersteun hierdie benadering waar leerders se
ervarings as inhoud gebruik word.
1.5 Oorwegings by die Keuse van Leesmateriaal
Leesmateriaal moet:
• Kultureel relevant wees en alle leerders se identiteit bevestig (Gay, 2010)
• By leerder se taal- en kognitiewe vlak pas
• Prente insluit wat begrip versterk
• Stadig in kompleksiteit toeneem om ontwikkeling te ondersteun
• Kritiese denke en waardes bevorder vir holistiese groei
‘n Onderliggende aanname is dat boeke nie net taalontwikkelingsmiddele is nie, maar
ook spieëls en vensters na ander wêrelde wat empatie en selfbeeld ontwikkel.
ASSESSERING 2
Verskuldig Julie 2025
, RFP2607
ASSESSERING 2
VERPLIGTE FORMATIEWE ASSESSERING: 100 PUNTE
Lees in die Grondslagfase (2025)
Vraag 1
1.1 Die Noodsaaklikheid van Lees in Vroeë Kindontwikkeling
Lees vorm die basis van akademiese leer. Hier agter lê die aanname dat taal en denke
saam ontwikkel. In vroeë kinderjare is neurale verbindings buigsaam en ondersteun dit
vinnige kognitiewe, linguistiese en sosiaal-emosionele groei (Pretorius & Klapwijk,
2016). Vanuit ‘n konstruktivistiese perspektief bou lees kennisraamwerke wat
woordeskat, fonemiese bewustheid en begrip ontwikkel. Hierdie prosesse beïnvloed
latere akademiese prestasie. ‘n Spanning ontstaan egter waar informele
geletterdheidservarings beperk is. Op lang termyn kan beperkte blootstelling kognitiewe
ontwikkeling beperk en leerder se identiteit en leervermoë beïnvloed (Snow, Burns &
Griffin, 1998).
1.2 Die Impak van Afrikaans en die LoLT as dit nie die Leerder se Huistaal is nie
Indien Afrikaans of die LoLT nie die huistaal is nie, beperk dit leer. Cummins (2000) se
teorie van linguistiese interafhanklikheid aanvaar kennis dra oor tussen tale. Indien
LoLT-vaardigheid swak is, bly oordrag beperk. Vygotsky (1978) se sosio-kulturele teorie
beklemtoon dat taal denke bemiddel. Wanneer leerders nie aktief in die klaskamer se
taal kan deelneem nie, word kognitiewe leer en identiteitvorming benadeel. Op lang
termyn kan dit akademiese uitsluiting en onderprestasie veroorsaak.
1.3 Ontwikkeling van Ontluikende Geletterdheidsvaardighede
Ontluikende geletterdheid lê voor formele lees. Afdeling 2.4 beklemtoon mondelinge
taalaktiwiteite, omgewingsdrukwerk en gedeelde lees. Mondelinge storievertel bou
woordeskat en begrip van verhaalstrukture.
, Omgewingsdrukwerk bevorder drukbewustheid deur lewenswerklike blootstelling.
Gedeelde lees ontwikkel fonologiese bewustheid en sigwoordherkenning (Neuman &
Dickinson, 2001). ‘n Spanning bestaan tussen beleid se klem op formele lees en die
noodsaaklike bou van hierdie basis. Op lang termyn bevorder ontluikende geletterdheid
leerdermotivering en leesvertroue.
1.4 Skep van ‘n Teksryke Klaskamer met Beperkte Hulpbronne
Beperkte hulpbronne vereis innoverende praktyke gebaseer op hulpbronbenadering.
Voorbeelde sluit in:
• Skep van leerdergeskrewe tekste deur hul stories neer te skryf
• Etiketteer klaskameritems in verskeie tale om meertaligheid te versterk
• Ontwikkel woordmure van herwinde materiaal
• Laat leerders hul eie boeke maak en illustreer om eienaarskap en belangstelling
te bou (McGee & Richgels, 2012).
Freire (1970) se kritiese pedagogie ondersteun hierdie benadering waar leerders se
ervarings as inhoud gebruik word.
1.5 Oorwegings by die Keuse van Leesmateriaal
Leesmateriaal moet:
• Kultureel relevant wees en alle leerders se identiteit bevestig (Gay, 2010)
• By leerder se taal- en kognitiewe vlak pas
• Prente insluit wat begrip versterk
• Stadig in kompleksiteit toeneem om ontwikkeling te ondersteun
• Kritiese denke en waardes bevorder vir holistiese groei
‘n Onderliggende aanname is dat boeke nie net taalontwikkelingsmiddele is nie, maar
ook spieëls en vensters na ander wêrelde wat empatie en selfbeeld ontwikkel.
