Samenvatting overheidsmanagement 2020
Wat is overheidsmanagement?
Het doel: kritisch nadenken over “management”
Noordegraaf schrijft over Publiek Management. Hij stelt dat veel moet en slechts weinig kan. We
moeten van een industriële samenleving naar een kennissamenleving (diffuse kennis). Van vaste
collectieven naar geïndividualiseerde burgers (die mondig zijn; veeleisend; ambivalent). En er
moeten machtige bedrijven zijn die wel gecontroleerd worden (om exogene en endogene redenen).
Er is niet een gebrek aan kennis, maar er is een gebrek aan de betekenis van kennis. Wat we concreet
met kennis moeten doen, hoe we hier mee om moeten gaan is vaak onduidelijk.
Als management moet je handelen, maar wat je ook doet. Het is nooit echt genoeg. Dit is een val,
ook wel fuik genoemd. Noordegraaf stelt dat maatschappelijke condities lijden tot bestuurlijke
condities (het bestuur MOET optreden, in actie komen). Maar hoe ze dit doen, is eigenlijk nooit
perfect. Dit is de interventiefuik.
De aanpak van issues is zelf een issue geworden dat men moet managen. Met moet dus niet enkel
het probleem managen, maar men moet de aanpak/beleid managen.
Door Noordegraaf is management: The direction of resources or human effort towards the
achievement of desired goals. Oftewel, de sturing van middelen of menselijke inzet om gewenste
doelen te bereiken.
Het managen van overheidstaken is niet nieuw. Public Administration. Administration = to serve =
“serving” (ondergeschikheid) versus “willful direction” (sturing) Institutionalizering van “public
administration” MAAR: management als “politics-free conduct of government”. Met andere worden,
bestuurskunde/overheidsmanagement staat in essentie los van de politiek.
De kenmerken van een beweging zijn:
1. vijandigheid jegens voorgangers
2. creëert zelf ook weer vijandigheid
3. mix van ideeën en belangen
4. specifiek wereldbeeld/ideologie plus bijbehorende retoriek
Volgens Hood wilden overheden vooral een dienstbare overheid, na de ervaringen uit de tweede
wereldoorlog, en Public Administration kon dit bieden. Volgens Hood is publiek management een
sociale beweging. Hood ziet management als een oud begrip dat een comeback maakt. Het kan
gezien worden als een beweging en een wetenschap. Want volgens hem heeft publiek management
ook kenmerken van een ‘wetenschap’ (Wissenschaft).
Hood en Noordegraaf hebben dus een klein verschil in hun visie op de oorsprong van
overheidsmanagement. Noordegraaf ziet overheidsmanagement als antwoord op interventiefuik.
interventiefuik -> overheidsmanagement). En Hood ziet overheidsmanagement als beweging (en
wetenschap). (overheidsmanagement -> interventiefuik).
,Conclusie:
1. Interventiefuik: Maatschappelijke condities -> bestuurlijke condities -> interventiefuik -> publiek
management.
2. Maatschappelijke en bestuurlijke condities hebben dus geleid tot de interventiefuik (zie 1).
3. De kenmerken van een beweging: 1. vijandigheid jegens voorgangers 2. creëert zelf ook weer
vijandigheid 3. mix van ideeën en belangen 4. specifiek wereldbeeld/ideologie plus bijbehorende
retoriek.
4. Publiek management heeft kenmerken van een “wetenschap” -> wel Wissenschaft.
5. Volgens Noordegraaf is publiek management nodig; volgens Hood is het idee van de
noodzakelijkheid van publiek management typisch een eigenschap van een sociale beweging (Hood
reflecteert dus eigenlijk kritisch op wetenschapers zoals Noordegraaf).
Wat is New Public Management?
Artikel geschreven door Hood.
Hood pleit ervoor om de private sector in de publieke sector binnen te halen. Achteraf gezien, vindt
niemand NPM echt een goede oplossing. Er ontstaan dan ook veel reacties en stromingen die zich
nadrukkelijk afzetten tegen NPM. Maar toch heeft NPM overal zijn sporen nagelaten. Nog steeds
worden veel prestaties gemeten aan de hand van indicatoren. Nog steeds zijn bepaalde
overheidstaken uitbesteed aan de private sector of worden ze uitgevoerd in een nauwe
samenwerking met de private sector.
Hood noemt 7 onderdelen van NPM. Eva Wolf heeft deze 7 onderdelen onderverdeelt in de 3 E’s.
, Economy
Bv. wanneer een loket opgebroken wordt in verschillende units (meerdere loketten), elk hun eigen
budget, eigen manager, etc.
Ook vuilnisophalen is niet overal meer onderdeel van de gemeente maar wordt bijvoorbeeld in Italië
gemanaged door private partij die d.m.v. contracten gekoppeld is aan de gemeente/overheid.
Hierdoor ontstaat er competitie -> marktwerking
Efficiency
Er is sprake van prestatie-indicatoren. Targets worden gesteld.
5. Soms wordt er gekozen voor 1 algemeen loket voor iedereen i.p.v. elke afdeling een eigen loket
want samenvoegen is efficiënter. Er zijn minder administratiekosten, minder procedures.
Effectivity
Deze categorie staat op gespannen voet met efficiency
7. Je hebt meer vrijheid als professional, minder procedures. Je moet presteren maar hoe je dat doe
is aan jou. Op deze manier werkt NPM bevrijdend voor de professional.
Hood (1991) onderscheidt 3 types publieke waarden.
NPM wordt gepresenteerd als universeel; deze aanpak werkt overal, ongeacht je specifieke doel.
Alle organisatiemanieren in de publieke sector behartigen deze waarden in meer of mindere
waarden. Hoe je je organisatie inricht, heeft namelijk altijd een bepaald effect op de waarden.
Wanneer je inzet op zuinigheid, kan je inleveren aan weerbaarheid en stabiliteit omdat je simpelweg
geen reserves hebt. Op deze manier staan de sigma en lambda waarden op gespannen voet.
Ook de sigma en theta waarden kunnen schuren. Wanneer efficiëntie voorop staat, en men streeft
naar het zo snel mogelijk uitvoeren van de taak, gaat er minder tijd naar het bewaken van
gerechtigheid en het tegengaan van willekeur.
2 waarden tegelijk dienen is nog goed te doen, maar alle 3 is onmogelijk.
Aanpak die bv zowel verspilling als misbruik tegengaat, zou kunnen (corruptie tegengaan)
De theta waarde houdt kortgezegd in: gelijke behandeling in gelijke gevallen.
Wat is overheidsmanagement?
Het doel: kritisch nadenken over “management”
Noordegraaf schrijft over Publiek Management. Hij stelt dat veel moet en slechts weinig kan. We
moeten van een industriële samenleving naar een kennissamenleving (diffuse kennis). Van vaste
collectieven naar geïndividualiseerde burgers (die mondig zijn; veeleisend; ambivalent). En er
moeten machtige bedrijven zijn die wel gecontroleerd worden (om exogene en endogene redenen).
Er is niet een gebrek aan kennis, maar er is een gebrek aan de betekenis van kennis. Wat we concreet
met kennis moeten doen, hoe we hier mee om moeten gaan is vaak onduidelijk.
Als management moet je handelen, maar wat je ook doet. Het is nooit echt genoeg. Dit is een val,
ook wel fuik genoemd. Noordegraaf stelt dat maatschappelijke condities lijden tot bestuurlijke
condities (het bestuur MOET optreden, in actie komen). Maar hoe ze dit doen, is eigenlijk nooit
perfect. Dit is de interventiefuik.
De aanpak van issues is zelf een issue geworden dat men moet managen. Met moet dus niet enkel
het probleem managen, maar men moet de aanpak/beleid managen.
Door Noordegraaf is management: The direction of resources or human effort towards the
achievement of desired goals. Oftewel, de sturing van middelen of menselijke inzet om gewenste
doelen te bereiken.
Het managen van overheidstaken is niet nieuw. Public Administration. Administration = to serve =
“serving” (ondergeschikheid) versus “willful direction” (sturing) Institutionalizering van “public
administration” MAAR: management als “politics-free conduct of government”. Met andere worden,
bestuurskunde/overheidsmanagement staat in essentie los van de politiek.
De kenmerken van een beweging zijn:
1. vijandigheid jegens voorgangers
2. creëert zelf ook weer vijandigheid
3. mix van ideeën en belangen
4. specifiek wereldbeeld/ideologie plus bijbehorende retoriek
Volgens Hood wilden overheden vooral een dienstbare overheid, na de ervaringen uit de tweede
wereldoorlog, en Public Administration kon dit bieden. Volgens Hood is publiek management een
sociale beweging. Hood ziet management als een oud begrip dat een comeback maakt. Het kan
gezien worden als een beweging en een wetenschap. Want volgens hem heeft publiek management
ook kenmerken van een ‘wetenschap’ (Wissenschaft).
Hood en Noordegraaf hebben dus een klein verschil in hun visie op de oorsprong van
overheidsmanagement. Noordegraaf ziet overheidsmanagement als antwoord op interventiefuik.
interventiefuik -> overheidsmanagement). En Hood ziet overheidsmanagement als beweging (en
wetenschap). (overheidsmanagement -> interventiefuik).
,Conclusie:
1. Interventiefuik: Maatschappelijke condities -> bestuurlijke condities -> interventiefuik -> publiek
management.
2. Maatschappelijke en bestuurlijke condities hebben dus geleid tot de interventiefuik (zie 1).
3. De kenmerken van een beweging: 1. vijandigheid jegens voorgangers 2. creëert zelf ook weer
vijandigheid 3. mix van ideeën en belangen 4. specifiek wereldbeeld/ideologie plus bijbehorende
retoriek.
4. Publiek management heeft kenmerken van een “wetenschap” -> wel Wissenschaft.
5. Volgens Noordegraaf is publiek management nodig; volgens Hood is het idee van de
noodzakelijkheid van publiek management typisch een eigenschap van een sociale beweging (Hood
reflecteert dus eigenlijk kritisch op wetenschapers zoals Noordegraaf).
Wat is New Public Management?
Artikel geschreven door Hood.
Hood pleit ervoor om de private sector in de publieke sector binnen te halen. Achteraf gezien, vindt
niemand NPM echt een goede oplossing. Er ontstaan dan ook veel reacties en stromingen die zich
nadrukkelijk afzetten tegen NPM. Maar toch heeft NPM overal zijn sporen nagelaten. Nog steeds
worden veel prestaties gemeten aan de hand van indicatoren. Nog steeds zijn bepaalde
overheidstaken uitbesteed aan de private sector of worden ze uitgevoerd in een nauwe
samenwerking met de private sector.
Hood noemt 7 onderdelen van NPM. Eva Wolf heeft deze 7 onderdelen onderverdeelt in de 3 E’s.
, Economy
Bv. wanneer een loket opgebroken wordt in verschillende units (meerdere loketten), elk hun eigen
budget, eigen manager, etc.
Ook vuilnisophalen is niet overal meer onderdeel van de gemeente maar wordt bijvoorbeeld in Italië
gemanaged door private partij die d.m.v. contracten gekoppeld is aan de gemeente/overheid.
Hierdoor ontstaat er competitie -> marktwerking
Efficiency
Er is sprake van prestatie-indicatoren. Targets worden gesteld.
5. Soms wordt er gekozen voor 1 algemeen loket voor iedereen i.p.v. elke afdeling een eigen loket
want samenvoegen is efficiënter. Er zijn minder administratiekosten, minder procedures.
Effectivity
Deze categorie staat op gespannen voet met efficiency
7. Je hebt meer vrijheid als professional, minder procedures. Je moet presteren maar hoe je dat doe
is aan jou. Op deze manier werkt NPM bevrijdend voor de professional.
Hood (1991) onderscheidt 3 types publieke waarden.
NPM wordt gepresenteerd als universeel; deze aanpak werkt overal, ongeacht je specifieke doel.
Alle organisatiemanieren in de publieke sector behartigen deze waarden in meer of mindere
waarden. Hoe je je organisatie inricht, heeft namelijk altijd een bepaald effect op de waarden.
Wanneer je inzet op zuinigheid, kan je inleveren aan weerbaarheid en stabiliteit omdat je simpelweg
geen reserves hebt. Op deze manier staan de sigma en lambda waarden op gespannen voet.
Ook de sigma en theta waarden kunnen schuren. Wanneer efficiëntie voorop staat, en men streeft
naar het zo snel mogelijk uitvoeren van de taak, gaat er minder tijd naar het bewaken van
gerechtigheid en het tegengaan van willekeur.
2 waarden tegelijk dienen is nog goed te doen, maar alle 3 is onmogelijk.
Aanpak die bv zowel verspilling als misbruik tegengaat, zou kunnen (corruptie tegengaan)
De theta waarde houdt kortgezegd in: gelijke behandeling in gelijke gevallen.
