Empirical Legal Studies
Webcasts week 1
SASV’s en de bestudering van het recht
Semi-autonome sociale velden (Sally Falk Moore):
- Biedt een bottom-up perspectief op de werking van het recht (vanuit de positie van
de burger)
- Groepen die eigen gedragsregels voortbrengen en handhaven (niet volledig
zelfregulerend, wordt beïnvloedt door andere sociale velden en wet- en regelgeving)
- Er bestaan meerdere SASV’s die kunnen samenhangen en overlappen
- SASV’s zijn in meer of mindere mate autonoom (maar nooit volledig autonoom)
Voorbeeld dameskledingindustrie
- Vakbonden hebben allerlei arbeidsvoorwaarden afgedwongen, naleven van de
voorwaarden is niet in het belang van de kledingbedrijven en ook niet altijd in het
voordeel van de werknemers, gewoonte en informele normen zijn ontstaan die sterk
afwijken van de formele regels
- Toch spelen formele regels nog steeds een rol, omdat er bijv. alles aan wordt gedaan
om de inspecteur van de overheid gunstig te stemmen heeft sterke positie
Hoorcollege 1 – Empirische bestudering van het recht en empirische
onderzoeksmethoden
De empirische bestudering van het recht:
- Empirische/sociaalwetenschappelijke inzichten en methoden
- Psychologische inzichten, bijv. de beperkte rationaliteit van burgers
- Sociologische inzichten, bijv. het belang van sociale normen
Recht is meer dan wetgeving en rechtspraak.
Wisselwerking tussen recht en maatschappij
Maatschappij kan beïnvloeden wat het recht is, bijv. actiegroepen die actie voeren om
wetgeving te veranderen sociale productie van recht
,Het recht kan ook de maatschappij beïnvloeden, bijv. als wetgeving ons gedrag beïnvloedt
sociale werking van recht
Belang van de empirische bestudering van het recht
- Relevante inzichten voor juristen in de praktijk
- Opleiding tot “T-shaped lawyer” staander van de T staat voor de diepgaande
juridische kennis en de ligger staat voor bredere inzichten en vaardigheden waar
juristen over zouden moeten beschikken, zoals rekenen of psychologie
Juridisch versus empirisch onderzoek voorbeeld toename gebruik designerdrugs ondanks
strengere wetgeving
- Juridische vragen:
o Wat is de straf voor het gebruiken/dealen van deze drugs?
o Onder welke voorwaarden is het gebruik, de productie en/of verkoop van
drugs strafbaar?
o Is het verbieden van deze nieuwe drugssoorten in overeenstemming met het
legaliteitsbeginsel?
- Empirische vragen:
o Wie overtreden deze wet en waarom?
o Welke factoren zorgen ervoor dat bepaalde personen worden gestraft en
anderen niet?
o Wat zijn de effecten en neveneffecten van een strafbaarstelling?
o Welke manieren van handhaving zouden de naleving van de wet kunnen
verhogen?
Juridische versus empirische bestudering van het recht
Benaderingen binnen de empirische bestudering
- Recht als instrument
o Recht als middel voor gedragsbeïnvloeding
o Onderzoek naar functioneren en effectiviteit van wet en regelgeving
o Bijv. onderzoek uitgevoerd door het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Datacentrum dat valt onder het Ministerie van J&V
- Rechtspluralisme
o Aandacht voor (andere) sociale normen
, o Sociale normen kunnen bepalen hoe wij ons gedragen in plaats van regels
o Bijv. semi-autonome velden
- Recht en samenleving
o Belang van maatschappelijke krachten
o Bijv. sociale ongelijkheid, sociale cohesie
Empirische onderzoeksmethoden aan het eind van dit hoorcollege:
1. begrijp je wat drie veel gebruikte empirische onderzoeksmethoden inhouden;
2. ken je de sterke en zwakke punten van deze methoden;
3. begrijp je dat de sterke en zwakke punten relatief zijn.
Empirisch-juridisch onderzoek heeft betrekking op de systematische observatie van de
sociale werkelijkheid met het doel om vragen te beantwoorden die relevant zijn voor het
recht in de samenleving (Mascini 2024, hoofdstuk 3).
Methode: onderzoeksontwerp, middel om onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden
, Drie veel gebruikte empirische onderzoeksmethoden
- Experiment: kwantitatief
o Laboratoriumexperiment (in een afgesloten ruimte)
o Veldexperiment (in het openbaar)
- Enquête: kwantitatief
o Cross-sectionele enquête (op één moment, bijv. meerdere landen vergelijken)
o Tijdreeks enquête (dezelfde eigenschappen op verschillende momenten in de
tijd)
- Veldonderzoek: kwalitatief
o Enkelvoudig veldonderzoek (in één setting diepgaand onderzoeken hoe een
situatie is)
o Vergelijkend veldonderzoek (twee situaties onderzoeken en die vergelijken)
De sterke en zwakke punten van de onderzoeksmethoden kwaliteitscriteria
- Causaliteit: robuustheid (samenhang tussen variabelen), waarom gebeurt iets?
- Representativiteit: generaliseerbaarheid, is de studie representatief voor de grotere
groep waar je onderzoek naar doet
- Natuurlijkheid: validiteit, staan de bevindingen los van de onderzoeker of de manier
waarop het onderzoek is gedaan?
o Zegt het onderzoek bijv. iets over hoe mensen in een bepaalde situatie
handelen of kan die conclusie niet worden getrokken? Komt de situatie
overeen met de werkelijkheid? (vertalen naar een andere context)
- Objectiviteit
Vergelijking sterke en zwakke punten tussen onderzoeksmethoden
Vergelijking sterke en zwakke punten binnen onderzoeksmethoden
Webcasts week 1
SASV’s en de bestudering van het recht
Semi-autonome sociale velden (Sally Falk Moore):
- Biedt een bottom-up perspectief op de werking van het recht (vanuit de positie van
de burger)
- Groepen die eigen gedragsregels voortbrengen en handhaven (niet volledig
zelfregulerend, wordt beïnvloedt door andere sociale velden en wet- en regelgeving)
- Er bestaan meerdere SASV’s die kunnen samenhangen en overlappen
- SASV’s zijn in meer of mindere mate autonoom (maar nooit volledig autonoom)
Voorbeeld dameskledingindustrie
- Vakbonden hebben allerlei arbeidsvoorwaarden afgedwongen, naleven van de
voorwaarden is niet in het belang van de kledingbedrijven en ook niet altijd in het
voordeel van de werknemers, gewoonte en informele normen zijn ontstaan die sterk
afwijken van de formele regels
- Toch spelen formele regels nog steeds een rol, omdat er bijv. alles aan wordt gedaan
om de inspecteur van de overheid gunstig te stemmen heeft sterke positie
Hoorcollege 1 – Empirische bestudering van het recht en empirische
onderzoeksmethoden
De empirische bestudering van het recht:
- Empirische/sociaalwetenschappelijke inzichten en methoden
- Psychologische inzichten, bijv. de beperkte rationaliteit van burgers
- Sociologische inzichten, bijv. het belang van sociale normen
Recht is meer dan wetgeving en rechtspraak.
Wisselwerking tussen recht en maatschappij
Maatschappij kan beïnvloeden wat het recht is, bijv. actiegroepen die actie voeren om
wetgeving te veranderen sociale productie van recht
,Het recht kan ook de maatschappij beïnvloeden, bijv. als wetgeving ons gedrag beïnvloedt
sociale werking van recht
Belang van de empirische bestudering van het recht
- Relevante inzichten voor juristen in de praktijk
- Opleiding tot “T-shaped lawyer” staander van de T staat voor de diepgaande
juridische kennis en de ligger staat voor bredere inzichten en vaardigheden waar
juristen over zouden moeten beschikken, zoals rekenen of psychologie
Juridisch versus empirisch onderzoek voorbeeld toename gebruik designerdrugs ondanks
strengere wetgeving
- Juridische vragen:
o Wat is de straf voor het gebruiken/dealen van deze drugs?
o Onder welke voorwaarden is het gebruik, de productie en/of verkoop van
drugs strafbaar?
o Is het verbieden van deze nieuwe drugssoorten in overeenstemming met het
legaliteitsbeginsel?
- Empirische vragen:
o Wie overtreden deze wet en waarom?
o Welke factoren zorgen ervoor dat bepaalde personen worden gestraft en
anderen niet?
o Wat zijn de effecten en neveneffecten van een strafbaarstelling?
o Welke manieren van handhaving zouden de naleving van de wet kunnen
verhogen?
Juridische versus empirische bestudering van het recht
Benaderingen binnen de empirische bestudering
- Recht als instrument
o Recht als middel voor gedragsbeïnvloeding
o Onderzoek naar functioneren en effectiviteit van wet en regelgeving
o Bijv. onderzoek uitgevoerd door het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Datacentrum dat valt onder het Ministerie van J&V
- Rechtspluralisme
o Aandacht voor (andere) sociale normen
, o Sociale normen kunnen bepalen hoe wij ons gedragen in plaats van regels
o Bijv. semi-autonome velden
- Recht en samenleving
o Belang van maatschappelijke krachten
o Bijv. sociale ongelijkheid, sociale cohesie
Empirische onderzoeksmethoden aan het eind van dit hoorcollege:
1. begrijp je wat drie veel gebruikte empirische onderzoeksmethoden inhouden;
2. ken je de sterke en zwakke punten van deze methoden;
3. begrijp je dat de sterke en zwakke punten relatief zijn.
Empirisch-juridisch onderzoek heeft betrekking op de systematische observatie van de
sociale werkelijkheid met het doel om vragen te beantwoorden die relevant zijn voor het
recht in de samenleving (Mascini 2024, hoofdstuk 3).
Methode: onderzoeksontwerp, middel om onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden
, Drie veel gebruikte empirische onderzoeksmethoden
- Experiment: kwantitatief
o Laboratoriumexperiment (in een afgesloten ruimte)
o Veldexperiment (in het openbaar)
- Enquête: kwantitatief
o Cross-sectionele enquête (op één moment, bijv. meerdere landen vergelijken)
o Tijdreeks enquête (dezelfde eigenschappen op verschillende momenten in de
tijd)
- Veldonderzoek: kwalitatief
o Enkelvoudig veldonderzoek (in één setting diepgaand onderzoeken hoe een
situatie is)
o Vergelijkend veldonderzoek (twee situaties onderzoeken en die vergelijken)
De sterke en zwakke punten van de onderzoeksmethoden kwaliteitscriteria
- Causaliteit: robuustheid (samenhang tussen variabelen), waarom gebeurt iets?
- Representativiteit: generaliseerbaarheid, is de studie representatief voor de grotere
groep waar je onderzoek naar doet
- Natuurlijkheid: validiteit, staan de bevindingen los van de onderzoeker of de manier
waarop het onderzoek is gedaan?
o Zegt het onderzoek bijv. iets over hoe mensen in een bepaalde situatie
handelen of kan die conclusie niet worden getrokken? Komt de situatie
overeen met de werkelijkheid? (vertalen naar een andere context)
- Objectiviteit
Vergelijking sterke en zwakke punten tussen onderzoeksmethoden
Vergelijking sterke en zwakke punten binnen onderzoeksmethoden
