Samenvatting hoorcolleges Inleiding Criminologie
2020-2021
Hoorcollege 1: Wat is criminologie?
04/09/2020
Kennisclip 1
Wat bestudeert de criminologie?
o Wat is strafbaar gedrag en wat niet? Hoe verandert dat in de tijd/per
plaats?
o Wie overtreedt de regels en wie niet? (Politiek incorrect: wie is de
crimineel?)
o Hoe wordt er op criminaliteit gereageerd?
o Wie zijn de slachtoffers van criminaliteit?
Criminologie is een objectwetenschap
o Thema vanuit verschillende disciplines
o Object vanuit verschillende hoeken
o Multidisciplinair
Heeft verschillende aandachtsgebieden
o Criminologie: beschrijvende criminologie
o Etiologie: leer der oorzaken
o Criminaliteitspreventie: als reactie
o Penologie: leer der straffen
o Victimologie: slachtofferkunde
Kennisclip 2
Kortom: wat bestudeert de criminologie?
o At its widest and most commonly accepted (it) is taken to be the study of
crime, criminals and criminal justice
o Wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil leveren over
criminaliteit, mensen die misdaden plegen en hoe er op wordt gereageerd
o Criminology is the study of crime, justice and law en order issues, and the
broader dynamics of societies in terms of how those things exist and are
experienced (sociologische invalshoek)
o In oorsprong is criminologie een toegepaste wetenschap: oorspronkelijk om
overheid te helpen criminaliteit in de samenleving op te lossen (passende
reactie)
o Veel criminologische onderzoeken door overheid gestuurd
o Criminologie ook onafhankelijk en kritisch vakgebied, multidisciplinair —>
fundamentele vragen
Strafrechtelijke definitie: 1947 door Tappan: ‘an intentional act or omission in
violation of criminal law (statutory and case law), committed without defense or
justification, and sanctioned by the state as a felony or misdemeanor’
Strafrechtelijke definitie 2: Willem Adriaan Bonger, misdaad is:
o Een ernstige antisociale handeling waarop
o De staat door toevoeging van een leed (straf of maatregel) bewust
reageert
o Probleem: elke criminaliteit waarop de staat niet reageert is dus geen
criminaliteit
Sociologische definitie: Thorsten Stellin (1938) vond dat de morele definitie van de
samenleving ook moest worden meegenomen
o Wetenschappelijke (sociologische) criminologie neemt afstand van het
strafrecht
o Criminaliteit is maar één van de vele vormen van regelovertredend gedrag
—> een sociologisch maar niet strafrechtelijk probleem
1
, o Op basis van normen en waarden
o Deviant gedrag als studie-object, niet strafbaar gedrag
Mensenrechtelijke definitie: Schwendinger & Schwendinger (1970) vonden dat
mensenrechten (of de schending daarvan) bepaalt wat criminaliteit is
o ‘Individuals who deny these rights to others are criminal’
o Imperialism, sexism, racism and poverty can be called crimes according to
the logic of our argument
o Deze definitie is redelijk politiek geladen (mensenrechten zijn ook niet in
alle landen geaccepteerd)
Kritisch criminologische/sociaal-constructivistische definitie: waarom wordt
bepaald gedrag gecriminaliseerd (en bestraft) en ander gedrag niet?
Becker (1963): social groups create deviance by making rules whose infraction
creates, and by applying those rules to particular people and labeling them as
outsiders
Crime is behavior, so defined by the agents and activities of the powerful
o Crimineel-gelabelde mensen zijn dus ‘minder machtig’
o Politiek beladen
o Proces van definitie, wij hebben het zelf als zodanig gedefinieerd
o Gaat nadrukkelijk om machtsverhouding in de samenleving
Loek Huisman: strafrecht afschaffen! Versterkt ongelijke machtsverhoudingen
o Categories of crime are given by the criminal justice system, rather than by
victims of society
Kennisclip 3
Conclusie kennisclip 2: criminaliteit wordt kortom sociaal geconstrueerd in
interacties tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen (belast met
sociale controle)
o Hieruit kan komt de definitie voort: vindt plaats binnen een specifieke
context (tijd, plaats), betekenis geven aan bepaald gedrag
Wie is de crimineel? Etiologie houdt zich bezig met de oorzaak van crimineel
gedrag
Eerste criminologen waren positivisten: 19e eeuw, zochten kenmerken die
crimineel gedrag anders maken. Ze kwamen in 2 soorten:
o Positieve/contribuerende kenmerken
o Biologisch (Lembroso, Italiaanse school, 19e eeuw), bijv. Heel
wetenschappelijk: opmeten van hoofden
o Sociologisch/omgevingsfactoren (Quetelet, Franse school, 19e eeuw, 1930
e.v. Chicago School USA): alleenstaande ouders?
Oorzaken worden vanuit verschillende disciplines onderzocht
(multidisciplinaire/objectwetenschap)
Lombroso: gevangenispsychiater. Inspiratie: Darwin
o Een mens ondergaat ontwikkeling naar civiele vorm
o Atafisme: evolutionaire terugval (bijv. In de gevangenis)
o Schedels opmeten: gevangenen hadden opvallende kenmerken. Hoog
voorhoofd etc. (Maar: Géén controlegroep)
o Theorie is achterhaald!
In de criminologie is er een vertekening: neiging om ons op bepaald soort dader te
richten (criminological gaze)
o Bijv: een man (sinds feminisme wel veranderd)
Idem voor slachtoffer: ideal victim (bijv. Vrouw of kind)
Zijn dus wel vertekeningen
Criminologische tunnelvisie: jonge mannen uit arbeidersklassen zijn daders;
(oudere) vrouwen (& kinderen) zijn slachtoffers
o Ook vertekeningen wat betreft gender, leeftijd, klasse, etniciteit
Statistieken & self-report studies: óók vertekening!
o Die we zelf hebben geobserveerd via de politie: niet betrouwbaar, want
‘dark number’: criminaliteit die de politie niet meet
2
, oRecognition: mensen herkennen niet alles als criminaliteit
oReporting: niet alles wordt door de politie gerapporteerd (‘kunnen we niks
mee’)
o Acknowledgement: vermelding, maar niet erkend als criminaliteit (bijv.
Verkrachting bij prostituees)
o Recording: erkenning en herkenning, maar niet genoteerd
DUS: zeggen politiestatistieken iets over criminaliteit of iets over prioriteiten &
percepties van de politie?
Daarnaast bestaat er ook een mediavertekening
Hoorcollege 2: De hedendaagse angstmachine (deel 1); culture of fear, punitive
populism and the media
11/09/2020
Kennisclip 1
Politics of law and order: criminaliteitscijfers, agenda-setting en framing in de
media
Criminaliteit is sociaal geconstrueerd
o Eigen interacties, discussies en definities (Wetboek van Sr)
o Zélf geconstrueerd door de mens
Afhankelijk van definities meet je andere (criminaliteits)cijfers/statistieken
o Ook een sociale constructie: machtsprocessen spelen een rol (een
subjectief proces)
Afhankelijk van je definitie, je meetinstrument, hoe je dat instrument hanteert,
sociaal-culturele en politieke context, criminaliteitsbeleid etc.
o Bijv. Politiestatistiek, 3 R’s, of Japan en seksueel geweld tegen vrouwen
(taboe: invloed op mate waarin ze dit aangeven, serieus nemen/opnemen
in cijfers)
o Wees dus een beetje sceptisch over cijfers! Hoe gaat criminologie hier ook
mee om?
Jock Young: voodoo criminology, weinig inzicht in misdaadcijfers en hoe ze tot
stand zijn gekomen
Dark figure/dark number: 3 R’s
o Recognition: door slachtoffer/getuige, bijv. Valsheid in geschifte, stelen via
complexe financiële constructies
o Reporting: aangifte bij de politie, bijv. Fietsendiefstal
o (Acknowledgement/)recording: als je aangifte doet, komt het dan in de
boeken terecht (zoals jij hebt ervaren) —> erkenning & registratie, bijv.
Geweld zonder blijvend letsel wordt ‘eenvoudige diefstal’
Praktische verklaringen: haperend systeem, gebrek aan tijd/capaciteit
‘Foutjes’/bewuste manipulatie van cijfers (zie artikel ppt. HC2)
Subjectieve veiligheid: veiligheidsbeleving (hoge/lage cijfers of media)
Objectieve veiligheid: hoe veilig ben je écht?
Criminaliteitsbeleid kan invloed hebben op criminaliteitscijfers —> ook op een
positieve manier!
o Bijv. Team roze in blauw —> veilige positieomgeving voor aangifte
LGBTQ+
o Andersom ook: cijfers kunnen invloed hebben op criminaliteitsbeleid, cijfers
= currency (wisselgeld)
o Voor bijvoorbeeld een bepaald punt op de politieke agenda krijgen m.b.t.
Criminaliteit
Media is zowel reflectie van wat in de bevolking leeft als een sparkle die bepaalde
latente gevoelens aanwakkert
Media heeft ook effect op de mate waarin issues op de politieke agenda komen te
staan —> agenda-setting (door aandacht aan te besteden)
Framing: jaren ’70 (Irvin Goffman), frames zijn cognitieve structuren die bepalen
hoe wij naar de wereld kijken —> vaak niet bewust geconstrueerd (herhaling van
verhalen (tropes)) hieruit interpreteer je nieuwe situaties
3
2020-2021
Hoorcollege 1: Wat is criminologie?
04/09/2020
Kennisclip 1
Wat bestudeert de criminologie?
o Wat is strafbaar gedrag en wat niet? Hoe verandert dat in de tijd/per
plaats?
o Wie overtreedt de regels en wie niet? (Politiek incorrect: wie is de
crimineel?)
o Hoe wordt er op criminaliteit gereageerd?
o Wie zijn de slachtoffers van criminaliteit?
Criminologie is een objectwetenschap
o Thema vanuit verschillende disciplines
o Object vanuit verschillende hoeken
o Multidisciplinair
Heeft verschillende aandachtsgebieden
o Criminologie: beschrijvende criminologie
o Etiologie: leer der oorzaken
o Criminaliteitspreventie: als reactie
o Penologie: leer der straffen
o Victimologie: slachtofferkunde
Kennisclip 2
Kortom: wat bestudeert de criminologie?
o At its widest and most commonly accepted (it) is taken to be the study of
crime, criminals and criminal justice
o Wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil leveren over
criminaliteit, mensen die misdaden plegen en hoe er op wordt gereageerd
o Criminology is the study of crime, justice and law en order issues, and the
broader dynamics of societies in terms of how those things exist and are
experienced (sociologische invalshoek)
o In oorsprong is criminologie een toegepaste wetenschap: oorspronkelijk om
overheid te helpen criminaliteit in de samenleving op te lossen (passende
reactie)
o Veel criminologische onderzoeken door overheid gestuurd
o Criminologie ook onafhankelijk en kritisch vakgebied, multidisciplinair —>
fundamentele vragen
Strafrechtelijke definitie: 1947 door Tappan: ‘an intentional act or omission in
violation of criminal law (statutory and case law), committed without defense or
justification, and sanctioned by the state as a felony or misdemeanor’
Strafrechtelijke definitie 2: Willem Adriaan Bonger, misdaad is:
o Een ernstige antisociale handeling waarop
o De staat door toevoeging van een leed (straf of maatregel) bewust
reageert
o Probleem: elke criminaliteit waarop de staat niet reageert is dus geen
criminaliteit
Sociologische definitie: Thorsten Stellin (1938) vond dat de morele definitie van de
samenleving ook moest worden meegenomen
o Wetenschappelijke (sociologische) criminologie neemt afstand van het
strafrecht
o Criminaliteit is maar één van de vele vormen van regelovertredend gedrag
—> een sociologisch maar niet strafrechtelijk probleem
1
, o Op basis van normen en waarden
o Deviant gedrag als studie-object, niet strafbaar gedrag
Mensenrechtelijke definitie: Schwendinger & Schwendinger (1970) vonden dat
mensenrechten (of de schending daarvan) bepaalt wat criminaliteit is
o ‘Individuals who deny these rights to others are criminal’
o Imperialism, sexism, racism and poverty can be called crimes according to
the logic of our argument
o Deze definitie is redelijk politiek geladen (mensenrechten zijn ook niet in
alle landen geaccepteerd)
Kritisch criminologische/sociaal-constructivistische definitie: waarom wordt
bepaald gedrag gecriminaliseerd (en bestraft) en ander gedrag niet?
Becker (1963): social groups create deviance by making rules whose infraction
creates, and by applying those rules to particular people and labeling them as
outsiders
Crime is behavior, so defined by the agents and activities of the powerful
o Crimineel-gelabelde mensen zijn dus ‘minder machtig’
o Politiek beladen
o Proces van definitie, wij hebben het zelf als zodanig gedefinieerd
o Gaat nadrukkelijk om machtsverhouding in de samenleving
Loek Huisman: strafrecht afschaffen! Versterkt ongelijke machtsverhoudingen
o Categories of crime are given by the criminal justice system, rather than by
victims of society
Kennisclip 3
Conclusie kennisclip 2: criminaliteit wordt kortom sociaal geconstrueerd in
interacties tussen daders, slachtoffers, omstanders en functionarissen (belast met
sociale controle)
o Hieruit kan komt de definitie voort: vindt plaats binnen een specifieke
context (tijd, plaats), betekenis geven aan bepaald gedrag
Wie is de crimineel? Etiologie houdt zich bezig met de oorzaak van crimineel
gedrag
Eerste criminologen waren positivisten: 19e eeuw, zochten kenmerken die
crimineel gedrag anders maken. Ze kwamen in 2 soorten:
o Positieve/contribuerende kenmerken
o Biologisch (Lembroso, Italiaanse school, 19e eeuw), bijv. Heel
wetenschappelijk: opmeten van hoofden
o Sociologisch/omgevingsfactoren (Quetelet, Franse school, 19e eeuw, 1930
e.v. Chicago School USA): alleenstaande ouders?
Oorzaken worden vanuit verschillende disciplines onderzocht
(multidisciplinaire/objectwetenschap)
Lombroso: gevangenispsychiater. Inspiratie: Darwin
o Een mens ondergaat ontwikkeling naar civiele vorm
o Atafisme: evolutionaire terugval (bijv. In de gevangenis)
o Schedels opmeten: gevangenen hadden opvallende kenmerken. Hoog
voorhoofd etc. (Maar: Géén controlegroep)
o Theorie is achterhaald!
In de criminologie is er een vertekening: neiging om ons op bepaald soort dader te
richten (criminological gaze)
o Bijv: een man (sinds feminisme wel veranderd)
Idem voor slachtoffer: ideal victim (bijv. Vrouw of kind)
Zijn dus wel vertekeningen
Criminologische tunnelvisie: jonge mannen uit arbeidersklassen zijn daders;
(oudere) vrouwen (& kinderen) zijn slachtoffers
o Ook vertekeningen wat betreft gender, leeftijd, klasse, etniciteit
Statistieken & self-report studies: óók vertekening!
o Die we zelf hebben geobserveerd via de politie: niet betrouwbaar, want
‘dark number’: criminaliteit die de politie niet meet
2
, oRecognition: mensen herkennen niet alles als criminaliteit
oReporting: niet alles wordt door de politie gerapporteerd (‘kunnen we niks
mee’)
o Acknowledgement: vermelding, maar niet erkend als criminaliteit (bijv.
Verkrachting bij prostituees)
o Recording: erkenning en herkenning, maar niet genoteerd
DUS: zeggen politiestatistieken iets over criminaliteit of iets over prioriteiten &
percepties van de politie?
Daarnaast bestaat er ook een mediavertekening
Hoorcollege 2: De hedendaagse angstmachine (deel 1); culture of fear, punitive
populism and the media
11/09/2020
Kennisclip 1
Politics of law and order: criminaliteitscijfers, agenda-setting en framing in de
media
Criminaliteit is sociaal geconstrueerd
o Eigen interacties, discussies en definities (Wetboek van Sr)
o Zélf geconstrueerd door de mens
Afhankelijk van definities meet je andere (criminaliteits)cijfers/statistieken
o Ook een sociale constructie: machtsprocessen spelen een rol (een
subjectief proces)
Afhankelijk van je definitie, je meetinstrument, hoe je dat instrument hanteert,
sociaal-culturele en politieke context, criminaliteitsbeleid etc.
o Bijv. Politiestatistiek, 3 R’s, of Japan en seksueel geweld tegen vrouwen
(taboe: invloed op mate waarin ze dit aangeven, serieus nemen/opnemen
in cijfers)
o Wees dus een beetje sceptisch over cijfers! Hoe gaat criminologie hier ook
mee om?
Jock Young: voodoo criminology, weinig inzicht in misdaadcijfers en hoe ze tot
stand zijn gekomen
Dark figure/dark number: 3 R’s
o Recognition: door slachtoffer/getuige, bijv. Valsheid in geschifte, stelen via
complexe financiële constructies
o Reporting: aangifte bij de politie, bijv. Fietsendiefstal
o (Acknowledgement/)recording: als je aangifte doet, komt het dan in de
boeken terecht (zoals jij hebt ervaren) —> erkenning & registratie, bijv.
Geweld zonder blijvend letsel wordt ‘eenvoudige diefstal’
Praktische verklaringen: haperend systeem, gebrek aan tijd/capaciteit
‘Foutjes’/bewuste manipulatie van cijfers (zie artikel ppt. HC2)
Subjectieve veiligheid: veiligheidsbeleving (hoge/lage cijfers of media)
Objectieve veiligheid: hoe veilig ben je écht?
Criminaliteitsbeleid kan invloed hebben op criminaliteitscijfers —> ook op een
positieve manier!
o Bijv. Team roze in blauw —> veilige positieomgeving voor aangifte
LGBTQ+
o Andersom ook: cijfers kunnen invloed hebben op criminaliteitsbeleid, cijfers
= currency (wisselgeld)
o Voor bijvoorbeeld een bepaald punt op de politieke agenda krijgen m.b.t.
Criminaliteit
Media is zowel reflectie van wat in de bevolking leeft als een sparkle die bepaalde
latente gevoelens aanwakkert
Media heeft ook effect op de mate waarin issues op de politieke agenda komen te
staan —> agenda-setting (door aandacht aan te besteden)
Framing: jaren ’70 (Irvin Goffman), frames zijn cognitieve structuren die bepalen
hoe wij naar de wereld kijken —> vaak niet bewust geconstrueerd (herhaling van
verhalen (tropes)) hieruit interpreteer je nieuwe situaties
3
