Samenvatting safety leer
Dit is de samenvatting van het vak safety leer die wordt gegeven in het derde jaar van de
opleiding integrale veiligheidskunde. Dit vak wordt alleen gegeven aan studenten die
deelnemen aan de minor bedrijf & veiligheid.
Inhoudsopgave:
Hoofdstuk 1: Inleiding 3
1.1 De nieuwe norm 3
1.2 Wat is een (veiligheids)managementsysteem 3
1.3 De High Level Structure 4
1.4 De vier uitgangspunten van ISO 45001:2018 4
1.4.1 De PDCA-cirkel 4
1.4.2 De procesbenadering 4
1.4.3 De risicobenadering 5
1.5 Het vierfasen- en drielagenmodel 6
Termen hoofdstuk 1 6
Hoofdstuk 2: Integratie 7
2.1 Algemeen 7
2.2 Integratie van het veiligheidsmanagementsysteem in een andere
managementsysteem 7
2.3 Integratie van het veiligheidsmanagementsysteem in de bedrijfsprocessen 7
2.4 Stappenplan naar ISO 45001:2018 8
Hoofdstuk 3: Certificatie 11
3.1 De certficatieaudit 11
3.2 Hoe gaat het auditeren concreet in zijn werk? 11
Hoofdstuk 4: Context 13
4.1 De analyse van de interne en externe context 13
4.2 Behoeften en verwachtingen van belanghebbenden 13
4.3 Het toepassingsgebied 15
Hoofdstuk 5: Leiderschap 16
5.1 Betrokkenheid van het management 16
5.2 Vaststellen van het veiligheidsbeleid 16
5.3 Rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden op het gebied van veiligheid 16
5.4 Participatie en consultatie 16
Hoofdstuk 6: Planning 17
6.1 Maatregelen om risico’s aan te pakken en kansen te benutten 17
6.2 Veiligheidsdoelstellingen en planning om de doelstellingen te realiseren 18
Hoofdstuk 7: Ondersteuning 19
7.1 Personeel 19
7.2 Competenties 19
, 7.3 Bewustzijn 20
7.4 Informatie, communicatie, participatie en consultatie 21
7.5 Gedocumenteerde informatie 21
Hoofdstuk 8: Uitvoering 23
8.1 Operationele planning en beheersing 23
8.2 Voorbereid zijn op noodsituaties 24
Hoofdstuk 9: Monitoring en meting 25
9.2 Interne audit 27
9.3 Directiebeoordeling 27
Hoofdstuk 10: Verbetering 28
10.1 Incidenten, niet conformiteiten en corrigerende maatregelen 28
10.2 Continue verbetering 29
10.3 Tot slot 30
,Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 De nieuwe norm
De ISO 45001:2018 is de nieuwe norm voor veiligheidsmanagementsystemen en vervangt
hiermee de oude norm (OHSAS 18001). In de nieuwe norm staan de eisen waaraan een
veiligheidsmanagementsysteem moet voldoen. De nieuwe norm is gebaseerd op 4
uitgangspunten.
- De continue verbetering a.d.h.v. de PDCA-cirkel
- Procesbenadering
- Risicobenadering
- context- en stakeholderbenadering
Aan deze uitgangspunten zijn visies gekoppeld:
- Een visie op preventie op basis van kans x gevolg
- Een visie op beheersing van processen
- Een visie op aanpassing van het veiligheidsmanagementsysteem aan de interne en
externe context van de organisatie
- Een visie op mens, klantgerichtheid en/of gerichtheid op belanghebbenden
1.2 Wat is een (veiligheids)managementsysteem
Een managementsysteem is een samenhangend geheel van afspraken en werkwijzen en
een organisatiestructuur voor een planmatige en systematische beheersing van
bedrijfsprocessen om gestelde doelen te realiseren.
- Afspraken en werkwijzen
- Een organisatiestructuur
- Een planmatige en systematische beheersing
- Verbetering
- Processen
Een veiligheidsmanagementsysteem is hetzelfde als een managementsysteem maar dan
specifiek gericht op veiligheid. Je maakt dus afspraken en werkwijzen en zorgt voor een
planmatige en systematische beheersing van risico’s, om je veiligheidsdoelstellingen te
behalen.
De normen voor zulke managementsystemen worden opgesteld door ISO. Je kan ook voor
een norm gecertificeerd worden door een erkend certificatie-instelling. Een certificaat moet
bij derde partijen vertrouwen wekken. De bekendste normen van de ISO zijn;
- ISO 9001: Voor kwaliteitszorg
- ISO 14001: Voor milieuzorg
- ISO 45001: Voor veiligheidszorg
, 1.3 De High Level Structure
De norm ISO 45001:2018 heeft een gelijksoortige indeling als de normen over kwaliteit en
milieu. De verschillende normen hebben dezelfde opbouw qua hoofdstukken en paragrafen.
Deze zelfde indeling wordt ook wel de High Level Structure (HLS) genoemd. Het doel van de
HLS is om de verschillende normen te laten corresponderen en integratie makkelijker te
maken.
Zie tabel 1.1 op pagina 16.
1.4 De vier uitgangspunten van ISO 45001:2018
1.4.1 De PDCA-cirkel
In de ISO 45001 staat het continu verbeteren centraal. Dit wordt gedaan door middels de
PDCA-cirkel. De PDCA-cirkel ook wel de Deming-cirkel genoemd komt overeen met het
DRBS die staat opgenomen in de veiligheidswetgeving.
De PDCA-cirkel bestaat uit de volgende fasen:
PLAN:
Veiligheidsdoelstellingen vaststellen en processen vastleggen die nodig zijn om resultaten te
leveren in overeenstemming met het beleid van de organisatie.
VB Processen: Aankoopproces, risico beoordelingsproces, personeelsproces)
DO:
De uitvoering van de processen zoals gepland.
CHECK:
Monitoring en meting van de processen, met inbegrip van de veiligheidsdoelstellingen en de
veiligheidsresultaten en -prestatie
ACT:
Maatregelen nemen om voortdurend te verbeteren.
1.4.2 De procesbenadering
Een proces bestaat uit een input en een output. Om een proces uit te voeren worden
bepaalde middelen ter beschikking gesteld. Het proces wordt beheerst door te monitoren en
te meten. Als er negatieve metingen zijn kun je het proces bijsturen. Een goed
managementsysteem geeft extra aandacht aan de interacties en raakvlakken tussen andere
processen, want hier vormen de grootste risico’s. De overdracht van het ene proces naar het
andere of de interactie tussen processen is belangrijk.
De procesbenadering gaat ervan uit dat het beter is om naar processen en hun interacties te
kijken dan naar verschillende afdelingen.
Zie figuur 1.2 op bladzijde 20.
Dit is de samenvatting van het vak safety leer die wordt gegeven in het derde jaar van de
opleiding integrale veiligheidskunde. Dit vak wordt alleen gegeven aan studenten die
deelnemen aan de minor bedrijf & veiligheid.
Inhoudsopgave:
Hoofdstuk 1: Inleiding 3
1.1 De nieuwe norm 3
1.2 Wat is een (veiligheids)managementsysteem 3
1.3 De High Level Structure 4
1.4 De vier uitgangspunten van ISO 45001:2018 4
1.4.1 De PDCA-cirkel 4
1.4.2 De procesbenadering 4
1.4.3 De risicobenadering 5
1.5 Het vierfasen- en drielagenmodel 6
Termen hoofdstuk 1 6
Hoofdstuk 2: Integratie 7
2.1 Algemeen 7
2.2 Integratie van het veiligheidsmanagementsysteem in een andere
managementsysteem 7
2.3 Integratie van het veiligheidsmanagementsysteem in de bedrijfsprocessen 7
2.4 Stappenplan naar ISO 45001:2018 8
Hoofdstuk 3: Certificatie 11
3.1 De certficatieaudit 11
3.2 Hoe gaat het auditeren concreet in zijn werk? 11
Hoofdstuk 4: Context 13
4.1 De analyse van de interne en externe context 13
4.2 Behoeften en verwachtingen van belanghebbenden 13
4.3 Het toepassingsgebied 15
Hoofdstuk 5: Leiderschap 16
5.1 Betrokkenheid van het management 16
5.2 Vaststellen van het veiligheidsbeleid 16
5.3 Rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden op het gebied van veiligheid 16
5.4 Participatie en consultatie 16
Hoofdstuk 6: Planning 17
6.1 Maatregelen om risico’s aan te pakken en kansen te benutten 17
6.2 Veiligheidsdoelstellingen en planning om de doelstellingen te realiseren 18
Hoofdstuk 7: Ondersteuning 19
7.1 Personeel 19
7.2 Competenties 19
, 7.3 Bewustzijn 20
7.4 Informatie, communicatie, participatie en consultatie 21
7.5 Gedocumenteerde informatie 21
Hoofdstuk 8: Uitvoering 23
8.1 Operationele planning en beheersing 23
8.2 Voorbereid zijn op noodsituaties 24
Hoofdstuk 9: Monitoring en meting 25
9.2 Interne audit 27
9.3 Directiebeoordeling 27
Hoofdstuk 10: Verbetering 28
10.1 Incidenten, niet conformiteiten en corrigerende maatregelen 28
10.2 Continue verbetering 29
10.3 Tot slot 30
,Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 De nieuwe norm
De ISO 45001:2018 is de nieuwe norm voor veiligheidsmanagementsystemen en vervangt
hiermee de oude norm (OHSAS 18001). In de nieuwe norm staan de eisen waaraan een
veiligheidsmanagementsysteem moet voldoen. De nieuwe norm is gebaseerd op 4
uitgangspunten.
- De continue verbetering a.d.h.v. de PDCA-cirkel
- Procesbenadering
- Risicobenadering
- context- en stakeholderbenadering
Aan deze uitgangspunten zijn visies gekoppeld:
- Een visie op preventie op basis van kans x gevolg
- Een visie op beheersing van processen
- Een visie op aanpassing van het veiligheidsmanagementsysteem aan de interne en
externe context van de organisatie
- Een visie op mens, klantgerichtheid en/of gerichtheid op belanghebbenden
1.2 Wat is een (veiligheids)managementsysteem
Een managementsysteem is een samenhangend geheel van afspraken en werkwijzen en
een organisatiestructuur voor een planmatige en systematische beheersing van
bedrijfsprocessen om gestelde doelen te realiseren.
- Afspraken en werkwijzen
- Een organisatiestructuur
- Een planmatige en systematische beheersing
- Verbetering
- Processen
Een veiligheidsmanagementsysteem is hetzelfde als een managementsysteem maar dan
specifiek gericht op veiligheid. Je maakt dus afspraken en werkwijzen en zorgt voor een
planmatige en systematische beheersing van risico’s, om je veiligheidsdoelstellingen te
behalen.
De normen voor zulke managementsystemen worden opgesteld door ISO. Je kan ook voor
een norm gecertificeerd worden door een erkend certificatie-instelling. Een certificaat moet
bij derde partijen vertrouwen wekken. De bekendste normen van de ISO zijn;
- ISO 9001: Voor kwaliteitszorg
- ISO 14001: Voor milieuzorg
- ISO 45001: Voor veiligheidszorg
, 1.3 De High Level Structure
De norm ISO 45001:2018 heeft een gelijksoortige indeling als de normen over kwaliteit en
milieu. De verschillende normen hebben dezelfde opbouw qua hoofdstukken en paragrafen.
Deze zelfde indeling wordt ook wel de High Level Structure (HLS) genoemd. Het doel van de
HLS is om de verschillende normen te laten corresponderen en integratie makkelijker te
maken.
Zie tabel 1.1 op pagina 16.
1.4 De vier uitgangspunten van ISO 45001:2018
1.4.1 De PDCA-cirkel
In de ISO 45001 staat het continu verbeteren centraal. Dit wordt gedaan door middels de
PDCA-cirkel. De PDCA-cirkel ook wel de Deming-cirkel genoemd komt overeen met het
DRBS die staat opgenomen in de veiligheidswetgeving.
De PDCA-cirkel bestaat uit de volgende fasen:
PLAN:
Veiligheidsdoelstellingen vaststellen en processen vastleggen die nodig zijn om resultaten te
leveren in overeenstemming met het beleid van de organisatie.
VB Processen: Aankoopproces, risico beoordelingsproces, personeelsproces)
DO:
De uitvoering van de processen zoals gepland.
CHECK:
Monitoring en meting van de processen, met inbegrip van de veiligheidsdoelstellingen en de
veiligheidsresultaten en -prestatie
ACT:
Maatregelen nemen om voortdurend te verbeteren.
1.4.2 De procesbenadering
Een proces bestaat uit een input en een output. Om een proces uit te voeren worden
bepaalde middelen ter beschikking gesteld. Het proces wordt beheerst door te monitoren en
te meten. Als er negatieve metingen zijn kun je het proces bijsturen. Een goed
managementsysteem geeft extra aandacht aan de interacties en raakvlakken tussen andere
processen, want hier vormen de grootste risico’s. De overdracht van het ene proces naar het
andere of de interactie tussen processen is belangrijk.
De procesbenadering gaat ervan uit dat het beter is om naar processen en hun interacties te
kijken dan naar verschillende afdelingen.
Zie figuur 1.2 op bladzijde 20.
