Samenvatting Psychodiagnostiek 2e
jr bachelor psychologie
geschreven door:
sjorsvd
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Psychodiagnostiek
Hoofdstuk 1: Geschiedenis van de psychodiagnostiek
1.1 Diagnostiek en haar geschiedenis
1.1.1 Beoordelen en selecteren
• Beoordelen van mensen is zeer oud.
• Tussen mensen bestaan grote overeenkomsten.
• We vertonen een groepsinstinct als we met velen bij elkaar zijn.
• Wanneer we geconfronteerd worden met een onbekende dan zullen we zonder reflectie
vast stellen of dit een gevaar is voor ons of niet.
o De belangrijkste dimensie waarop we gaan vergelijken is die van conflict.
o Dit is de beoordelingsreflex.
• We nemen vooral individuele verschillen waar die belangrijk zijn om te overleven of die
ons schade kunnen brengen.
• Het selecteren van personen steunt op het feit dat:
o Een willekeurige steekproef uit het aanbod van sollicitanten minder geschikte
kandidaten oplevert dan de kandidaten die overblijven na het doorlopen van de
selectieprocedure.
o Dit is de selectiereflex.
• De wij-zijreflex: We verdelen mensen snel in in groepen.
1.1.2 Voorlopige omschrijving
• Diagnostiek is geen zelfstandige subdiscipline van de psychologie.
• Diagnostiek is een activiteit die van belang is in elke subdiscipline en die gebruik maakt
van het empirisch kennisbestand, de methodologie en data-analysemethoden van alle
subdisciplines.
• Diagnostiek wordt gebruikt voor:
o Beschrijven:
Een betrouwbare en geldige beschrijving van de gedragingen van een
patiënt.
De beschrijving maakt het onderzoek mogelijk.
o Diagnose:
Dit is de activiteit om een persoon in een bepaalde categorie onder te
brengen.
De DSM berust op wetenschappelijke kennis maar vooral op
intercollegiale overeenstemmingen.
Categorieën zijn van belang om te kunnen communiceren over
afzonderlijke symptomen en verzamelingen van symptomen van
afwijkend gedrag.
Het is ook nuttig bij de differentiaaldiagnose.
Het kan helpen bij het vaststellen van co-morbiditeit.
o Voorspellen:
Een beslissing kan ondersteund worden door de kansuitspraak.
Men kan nagaan of theoretisch veronderstelde samenhangen tussen
gedragingen empirisch kunnen worden aangetoond.
o Verklaren:
Verklaren is diagnostisch onderzoek naar de oorzaken van een
gedragsprobleem.
Het helpt bij de keuze van een interventie om een probleem op te lossen.
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
• De 4 doelen dekken alle activiteiten van diagnostisch onderzoek.
o Een goede beschrijving is een basisvoorwaarde voor de overige doelen.
o De diagnose neemt een centrale plaats in bij klinisch en
gezondheidspsychologisch diagnostisch onderzoek.
o Voorspellen speelt een rol bij de selectie voor beroepen en de keuze van
schooltypen en opleiding.
o Verklaren is belangrijk bij de ontwikkelings-, klinische- en
gezondheidspsychologie.
• Voorlopige omschrijving van psychologische diagnostiek:
o Het is een onderzoeks- en oordeelsproces dat als doel heeft te komen tot een
beschrijving, diagnose, voorspelling of verklaring van klachten van een cliënt of
een antwoord te geven op zijn vragen over een gedragsprobleem, een emotionele
of cognitieve stoornis.
o De cliënt kan de persoon met de klacht zijn, maar ook de ouders, de werkgever of
de instelling.
1.1.3 Geschiedenis
• Er zijn verschillende voorlopers die leiden tot een bruikbare procedure om individuele
verschillen in intelligentie te bepalen en op grond daarvan mensen selecteren.
• De geschiedenis van de diagnostiek wordt gelijkgesteld aan de opkomst van het testen
voor selectie, plaatsing en gedragsafwijkingen.
o Selectie: het mogen afwijzen.
o Plaatsen: niemand mogen afwijzen.
• De geschiedenis van de psychologische diagnostiek gaat over de opkomst, de
verspreiding en het gebruik van psychologische tests en meetinstrumenten.
1.1.4 Diagnostiek en geschiedenis
• Psychologische diagnostiek is opgekomen in de jaren 70 en 80 van de negentiende eeuw.
• De historische context:
o Bevolkingsgroei, verstedelijking, massacultuur,…
• Wundt richt het eerste laboratorium voor fysiologische psychologie op.
• Galton was geïnteresseerd in verschillen tussen personen.
o Hij legt de nadruk op het meten van individuele verschillen.
o Hij wordt beschouwd als de vader van de testbeweging.
• Cattell was een student van Galton.
o Hij gebruikt voor het eerst de naam ‘mental tests’.
• Binet maakte samen met Simon een intelligentietest.
• Goddard verspreide deze eerste bruikbare intelligentietest.
1.2 Historische voorlopers
1.2.1 China
• Er werden al heel vroeg schriftelijke examens afgenomen.
• Het is een getrapt examensysteem dat paste in de verkokerde samenleving.
• De nadruk lag op inzicht en vaardigheid in het toepassen van de confuciaanse klassieke
wijsheid op praktische problemen.
1.2.2 Griekenland
• Hippocrates onderscheidde 4 typen naar overheersend lichaamssap:
o Sanguinische personen hebben teveel bloed en zijn temperamentvol.
o Cholerische personen hebben teveel gal en zijn driftig.
o Flegmatische personen hebben teveel slijm en winden zich nooit op.
o Melancholische personen hebben teveel zwarte gal en zijn zwaarmoedig.
• Plato onderscheidde 3 typen naar de plaats waar hun gemoed zit:
o In het hoofd: filosofen, dichters, …
o In de borst: soldaten, …
o In het onderlijf: de gewone man en vrouw.
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
• Aristoteles uit kritiek op de tragedie waarin de mens niet verantwoordelijk is voor zijn lot.
1.3 Bijdragen van andere disciplines
1.3.1 Diagnostiek avant la lettre
• Voordat er officieel psychologie bestond zijn er pogingen gedaan om schoolprestaties,
intelligentie, persoonlijkheid, … vast te stellen.
• Gall dacht via de meting van de schedel te kunnen vaststellen hoe intelligent iemand was.
• Tegelijk met de groeiende interesse voor gedragsverschillen kwam de ontwikkeling van de
psychiatrie in een stroomversnelling en ontstond de experimentele psychologie.
1.3.2 Bijdrage van de psychiatrie
• In de geneeskunde ligt de nadruk op diagnostiek.
o Men gaat proberen stoornissen in een classificatiesysteem onder te brengen.
• In het begin van de 19e eeuw gingen medici een onderscheid maken tussen
zwakzinnigheid en psychiatrische stoornissen.
o Zwakzinnigheid: idiotie
o Psychiatrische stoornissen: dementia
• Esquirol:
o Zwakzinnigheid heeft een permanent karakter en is niet te genezen.
o Psychiatrische stoornissen ontstaan abrupt en geleidelijk aan.
o Er zijn 3 niveaus van zwakzinnigheid op grond van taaluitingen:
1: gebruik van korte zinnen.
2: gebruik van lettergrepen.
3: schreeuwen en geen blijk geven van het bezit over spraakvermogen.
• Deze nieuwe inzichten leidden tot meer humane vormen van behandeling.
• Seguin ging zwakzinnigen proberen trainen.
o De zwakzinnigen werden van hun ketens bevrijdt.
• Jung past vrije associatie toe om de persoonlijkheid te beschrijven.
• Kraepelin zocht naar een manier om vermoeidheid te meten.
• Kraepelin maakte een classificatiesysteem voor psychiatrische stoornissen.
o Dit systeem speelt een rol bij het ontwerpen van de meest gebruikte test voor
persoonlijkheidsstoornissen. (de MMPI)
• In het medisch model gaan we ervan uit dat bij iedere ziekte een specifiek pathologisch
proces hoort dat waargenomen kan worden adhv symptomen en afwijkingen in de
organen of cellen.
1.3.3 Bijdrage van de experimentele psychologie
• De experimentele psychologie ontstond in het midden van de 19 e eeuw.
• Bij experimenten gaat het niet om de verschillen tussen personen maar om verschillen
tussen condities.
• Individuele verschillen zijn een storende factor.
• Wundt probeert individuele verschillen in denksnelheid te meten.
• Ebbinghaus probeert de wetten van herinnering en vergeten te achterhalen.
• Men gaat werken met behulp van instrumenten.
o Vb: de tachistoscoop: een apparaat dat de snelheid van waarnemen meet.
• Standaardisatie-eis: de omstandigheden moeten gelijk zijn, zodat de gevonden verschillen
afhankelijk zijn van de personen en niet van de omstandigheden.
o Testuitslagen zijn gevoelig voor subtiele veranderingen in de testsituatie.
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
jr bachelor psychologie
geschreven door:
sjorsvd
De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je het grootste aanbod aan samenvattingen en collegeaantekeningen. De
documenten zijn geschreven door jouw medestudenten, specifiek voor jouw opleiding!
www.stuvia.com
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Psychodiagnostiek
Hoofdstuk 1: Geschiedenis van de psychodiagnostiek
1.1 Diagnostiek en haar geschiedenis
1.1.1 Beoordelen en selecteren
• Beoordelen van mensen is zeer oud.
• Tussen mensen bestaan grote overeenkomsten.
• We vertonen een groepsinstinct als we met velen bij elkaar zijn.
• Wanneer we geconfronteerd worden met een onbekende dan zullen we zonder reflectie
vast stellen of dit een gevaar is voor ons of niet.
o De belangrijkste dimensie waarop we gaan vergelijken is die van conflict.
o Dit is de beoordelingsreflex.
• We nemen vooral individuele verschillen waar die belangrijk zijn om te overleven of die
ons schade kunnen brengen.
• Het selecteren van personen steunt op het feit dat:
o Een willekeurige steekproef uit het aanbod van sollicitanten minder geschikte
kandidaten oplevert dan de kandidaten die overblijven na het doorlopen van de
selectieprocedure.
o Dit is de selectiereflex.
• De wij-zijreflex: We verdelen mensen snel in in groepen.
1.1.2 Voorlopige omschrijving
• Diagnostiek is geen zelfstandige subdiscipline van de psychologie.
• Diagnostiek is een activiteit die van belang is in elke subdiscipline en die gebruik maakt
van het empirisch kennisbestand, de methodologie en data-analysemethoden van alle
subdisciplines.
• Diagnostiek wordt gebruikt voor:
o Beschrijven:
Een betrouwbare en geldige beschrijving van de gedragingen van een
patiënt.
De beschrijving maakt het onderzoek mogelijk.
o Diagnose:
Dit is de activiteit om een persoon in een bepaalde categorie onder te
brengen.
De DSM berust op wetenschappelijke kennis maar vooral op
intercollegiale overeenstemmingen.
Categorieën zijn van belang om te kunnen communiceren over
afzonderlijke symptomen en verzamelingen van symptomen van
afwijkend gedrag.
Het is ook nuttig bij de differentiaaldiagnose.
Het kan helpen bij het vaststellen van co-morbiditeit.
o Voorspellen:
Een beslissing kan ondersteund worden door de kansuitspraak.
Men kan nagaan of theoretisch veronderstelde samenhangen tussen
gedragingen empirisch kunnen worden aangetoond.
o Verklaren:
Verklaren is diagnostisch onderzoek naar de oorzaken van een
gedragsprobleem.
Het helpt bij de keuze van een interventie om een probleem op te lossen.
1
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
• De 4 doelen dekken alle activiteiten van diagnostisch onderzoek.
o Een goede beschrijving is een basisvoorwaarde voor de overige doelen.
o De diagnose neemt een centrale plaats in bij klinisch en
gezondheidspsychologisch diagnostisch onderzoek.
o Voorspellen speelt een rol bij de selectie voor beroepen en de keuze van
schooltypen en opleiding.
o Verklaren is belangrijk bij de ontwikkelings-, klinische- en
gezondheidspsychologie.
• Voorlopige omschrijving van psychologische diagnostiek:
o Het is een onderzoeks- en oordeelsproces dat als doel heeft te komen tot een
beschrijving, diagnose, voorspelling of verklaring van klachten van een cliënt of
een antwoord te geven op zijn vragen over een gedragsprobleem, een emotionele
of cognitieve stoornis.
o De cliënt kan de persoon met de klacht zijn, maar ook de ouders, de werkgever of
de instelling.
1.1.3 Geschiedenis
• Er zijn verschillende voorlopers die leiden tot een bruikbare procedure om individuele
verschillen in intelligentie te bepalen en op grond daarvan mensen selecteren.
• De geschiedenis van de diagnostiek wordt gelijkgesteld aan de opkomst van het testen
voor selectie, plaatsing en gedragsafwijkingen.
o Selectie: het mogen afwijzen.
o Plaatsen: niemand mogen afwijzen.
• De geschiedenis van de psychologische diagnostiek gaat over de opkomst, de
verspreiding en het gebruik van psychologische tests en meetinstrumenten.
1.1.4 Diagnostiek en geschiedenis
• Psychologische diagnostiek is opgekomen in de jaren 70 en 80 van de negentiende eeuw.
• De historische context:
o Bevolkingsgroei, verstedelijking, massacultuur,…
• Wundt richt het eerste laboratorium voor fysiologische psychologie op.
• Galton was geïnteresseerd in verschillen tussen personen.
o Hij legt de nadruk op het meten van individuele verschillen.
o Hij wordt beschouwd als de vader van de testbeweging.
• Cattell was een student van Galton.
o Hij gebruikt voor het eerst de naam ‘mental tests’.
• Binet maakte samen met Simon een intelligentietest.
• Goddard verspreide deze eerste bruikbare intelligentietest.
1.2 Historische voorlopers
1.2.1 China
• Er werden al heel vroeg schriftelijke examens afgenomen.
• Het is een getrapt examensysteem dat paste in de verkokerde samenleving.
• De nadruk lag op inzicht en vaardigheid in het toepassen van de confuciaanse klassieke
wijsheid op praktische problemen.
1.2.2 Griekenland
• Hippocrates onderscheidde 4 typen naar overheersend lichaamssap:
o Sanguinische personen hebben teveel bloed en zijn temperamentvol.
o Cholerische personen hebben teveel gal en zijn driftig.
o Flegmatische personen hebben teveel slijm en winden zich nooit op.
o Melancholische personen hebben teveel zwarte gal en zijn zwaarmoedig.
• Plato onderscheidde 3 typen naar de plaats waar hun gemoed zit:
o In het hoofd: filosofen, dichters, …
o In de borst: soldaten, …
o In het onderlijf: de gewone man en vrouw.
2
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
, Stuvia.com - De Marktplaats voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
• Aristoteles uit kritiek op de tragedie waarin de mens niet verantwoordelijk is voor zijn lot.
1.3 Bijdragen van andere disciplines
1.3.1 Diagnostiek avant la lettre
• Voordat er officieel psychologie bestond zijn er pogingen gedaan om schoolprestaties,
intelligentie, persoonlijkheid, … vast te stellen.
• Gall dacht via de meting van de schedel te kunnen vaststellen hoe intelligent iemand was.
• Tegelijk met de groeiende interesse voor gedragsverschillen kwam de ontwikkeling van de
psychiatrie in een stroomversnelling en ontstond de experimentele psychologie.
1.3.2 Bijdrage van de psychiatrie
• In de geneeskunde ligt de nadruk op diagnostiek.
o Men gaat proberen stoornissen in een classificatiesysteem onder te brengen.
• In het begin van de 19e eeuw gingen medici een onderscheid maken tussen
zwakzinnigheid en psychiatrische stoornissen.
o Zwakzinnigheid: idiotie
o Psychiatrische stoornissen: dementia
• Esquirol:
o Zwakzinnigheid heeft een permanent karakter en is niet te genezen.
o Psychiatrische stoornissen ontstaan abrupt en geleidelijk aan.
o Er zijn 3 niveaus van zwakzinnigheid op grond van taaluitingen:
1: gebruik van korte zinnen.
2: gebruik van lettergrepen.
3: schreeuwen en geen blijk geven van het bezit over spraakvermogen.
• Deze nieuwe inzichten leidden tot meer humane vormen van behandeling.
• Seguin ging zwakzinnigen proberen trainen.
o De zwakzinnigen werden van hun ketens bevrijdt.
• Jung past vrije associatie toe om de persoonlijkheid te beschrijven.
• Kraepelin zocht naar een manier om vermoeidheid te meten.
• Kraepelin maakte een classificatiesysteem voor psychiatrische stoornissen.
o Dit systeem speelt een rol bij het ontwerpen van de meest gebruikte test voor
persoonlijkheidsstoornissen. (de MMPI)
• In het medisch model gaan we ervan uit dat bij iedere ziekte een specifiek pathologisch
proces hoort dat waargenomen kan worden adhv symptomen en afwijkingen in de
organen of cellen.
1.3.3 Bijdrage van de experimentele psychologie
• De experimentele psychologie ontstond in het midden van de 19 e eeuw.
• Bij experimenten gaat het niet om de verschillen tussen personen maar om verschillen
tussen condities.
• Individuele verschillen zijn een storende factor.
• Wundt probeert individuele verschillen in denksnelheid te meten.
• Ebbinghaus probeert de wetten van herinnering en vergeten te achterhalen.
• Men gaat werken met behulp van instrumenten.
o Vb: de tachistoscoop: een apparaat dat de snelheid van waarnemen meet.
• Standaardisatie-eis: de omstandigheden moeten gelijk zijn, zodat de gevonden verschillen
afhankelijk zijn van de personen en niet van de omstandigheden.
o Testuitslagen zijn gevoelig voor subtiele veranderingen in de testsituatie.
3
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
