Verschuren en Doorewaard (2007), Het ontwerpen van een onderzoek (4e ed.). Utrecht:
Lemma. Appendix (p. 279-289).
Conceptueel model = een verzameling van kernbegrippen, waartussen bepaalde relaties worden
verondersteld.
De samenstelling van een conceptueel model
Een conceptueel model is een schematische voorstelling van hoe een deel van de werkelijkheid in
elkaar zit. Het model geeft aan hoe bepaalde verschijnselen in de werkelijkheid met elkaar
verband houden.
Een conceptueel model is uitgebouwd uit een tweetal categorieën van elementen:
a) Een verzameling kernbegrippen die duiden op bepaalde fenomenen uit de werkelijkheid
b) Een verzameling van relaties tussen deze begrippen (causaliteit)
een causale relatie wordt in een conceptueel model aangegeven door een enkelvoudige rechte
pijl.
Vb: X Z
Y
Soorten relaties en relatieproblemen
Er kunnen 4 hoofdpatronen worden onderscheiden:
a) Een direct effect
Vb: X Z
Hier is X de onafhankelijke variabelen (oorzaak) en Z de afhankelijke variabelen (gevolg)
b) Een indirect effect
Vb: X Y Z
Hier is Y de mediërende variabele
c) Een interactie-effect
Vb: X Y
Z
d) Feedbackeffect
Vb: X Y
Dit noemen we ook wel een wederkerigeffect