Beginselen bestuursrecht 2022-2023
Leerdoelen
Week 1
1. Weten wat bestuursrecht is, wat het regelt en in welk opzicht het verschilt van andere
rechtsgebieden
Bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op het functioneren van het openbaar bestuur, het
recht die de overheid in handen moet nemen en alles wat betrekking heeft op het handelen van de
overheid. Staatsrecht is meer systeem en bestuursrecht meer dynamisch. Bestuursrecht heeft
betrekking op uitvoerende macht= openbaar bestuur.
2. Relevantie van bestuursrecht
- Legitimerende functie, normen voor het bestuur handelen
- Instrumentele functie, instrumenten in de handen van het openbaar bestuur zoals
vergunningen, bevelen etc.
- Waarborgfunctie, rechtsbescherming van de burger tegen het optreden van het openbaar
bestuur. Alle mogelijke manieren waarop burgers worden beschermd tegen het optreden
van het bestuur.
Bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op een bepaalde activiteit. De taken van
het bestuur in de rechtsstaat zijn:
Wetgeving uitvoeren en toepassen
Wettelijke ruimte invullen en uitwerken:
Aanvullende regels vaststellen
Concrete beslissingen nemen zoals vergunningen en subsidies verlenen
Toezicht en handhaving
Bestuursrechtelijke normen in acht nemen
Geschreven en ongeschreven normen
Algemeen belang = publiek belang
In een rechtstaat doet het bestuur nooit zomaar wat. Het bestuur treedt steeds op
in het algemeen belang= premisse van het bestuursrecht.
Algemeen belang en publiek belang zijn containerbegrippen. Er vallen veel dingen
onder. Het resultaat van de afweging van de verschillende deelbelangen, die met
elkaar op gespannen voet kunnen staan zoals bv. veiligheid en economie. De
overheid is een complexe organisatie waarbij verschillende belangen steeds tegen
elkaar worden afgewogen.
Bestuursrechtelijke wetgeving
Belangrijkste taak van bestuur is dat ze zich aan de wet moeten houden en moet
toepassen.
Openbaar bestuur moet om op te treden een wettelijke bevoegdheidsgrondslag
hebben
- Organisatie van het openbaar bestuur
- Regels en besluiten van het openbaar bestuur
- Toezicht en handhaving door het openbaar bestuur
, wetgeving voor bestuur komt door legaliteitsvereiste
3. Structuur van de Awb kennen en begrijpen wat gelaagde structuur inhoud
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Omdat er zoveel wetten zijn in bestuursrecht heb je te maken met overregulering, de wetgeving is
moeilijk toegankelijk. Door de onderlinge tegenstrijdigheid is de oplossing Awb gevonden. Die legt
een koepel over alle bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving heen en brengt er structuur in aan.
Dat maakt de Awb wel erg abstract. Maakt ook gebruik van allerlei abstracte begrippen. Daarom
moet je naast Awb ook naar bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving kijken.
Heel veel bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving
- Heeft betrekking op verschillende maatschappelijke terreinen
- Kent specifieke bestuursbevoegdheden toe aan bestuur
Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Heeft betrekking op het bestuur in het algemeen
- Gemeenschappelijke onderwerpen voor alle terreinen
De doelstellingen van de Awb
- Eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving bevorderen
- Systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving
- Codificeren van bestuursrechtelijke jurisprudentie
- Algemene nieuwe voorzieningen treffen, die niet in bijzondere wetgeving thuishoren
Gelaagde structuur bestuursrecht
Binnen het bestuursrecht: tussen Awb en bijzondere bestuursrechtelijke
wetgeving
Binnen de Awb: tussen de hoofdstukken
Binnen de Awb-hoofdstukken: tussen de titels, afdelingen en paragrafen
4. Weten wat gelede normstelling is
Verticale gelede normstelling
Het feit dat er zoveel bestuursrechtelijke wetten zijn heeft niet alleen invloed op de overheid, maar
ook op de burger. Stel je wilt een café openen met een paar gokapparaten en wilt het pand
verbouwen. Dan heb je al snel een aantal vergunningen nodig. Die geven niet alleen een
bevoegdheidsgrondslag aan het openbaar bestuur, maar dwingen ook de kroegbaas verschillende
vergunningen aan te vragen voor zijn café. Het blijft niet alleen bij vergunningen, maar ook lagere
wettelijke regelingen met nader uitleg wat je moet doen om zo een vergunningen te krijgen, wetten
in formele zin, hogere/koepelwetgeving. Bovenin staan de meest abstracte regels en onderin de
meest concrete.
5. Kunnen vaststellen wat voor soort Awb-voorschrift het is en wat dit betekent voor lagere
regelgevers
Soorten Awb-voorschriften:
- Dwingend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= afwijken in bijzondere wetgeving is niet de bedoeling
Komt het meeste voor bv art. 6:7 Awb
, Afwijken, ondanks dit uitganspunt? Mogelijkheid blijkt uitdrukkelijk uit
bijzondere wet er staat dat in afwijking van of artikel… Awb is niet van
toepassing.
Uitzonderlijk zware motiveringsplicht van bijzondere wetgever voor afwijken
(MvT)
- Regelend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= de Awb geeft de hoofdregel voor de normale gevallen en laat uitdrukkelijk
uitzonderingen toe.
Komt regelmatig voor bv art. 4:1 Awb
Afwijken, op grond van dit uitgangspunt? Standaardformulering in de Awb “tenzij
bij wettelijk voorschrift anders is bepaald”.
Zware motiveringsplicht van bijzondere wetgever voor afwijken (MvT)
- Aanvullend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= de bijzondere wet geeft het normale geval; maar voor als bijzondere wet niets
regels, bevat Awb vangnet.
Komt weinig voor bv art. 4:13-4:15 Awb
Geen motiveringsplicht voor bijzondere wetgever en doet omgekeerde van
regelend recht.
- Facultatief recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= bijzondere wet- of besluit van een bestuursorgaan- bepaalt of bepaalde
regeling van Awb van toepassing is.
Komt weinig voor in Awb bv. Afd 3.4 Awb, bijzondere wetgeving verwijst hier
veel naar
Normale motiveringsplicht bijzondere wetgever (MvT)
- Bij 2 wetten in formele zin geldt lex specialis, gaat bijzondere bepaling voor algemene
bepaling
Week 2
Rechtspersonen
Twee soorten personen in het recht:
- Natuurlijke personen en rechtspersonen
- Zijn de handelende actoren in het privaatrecht
Rechtspersoon is een juridische constructie, geen mensen van vlees en bloed.
Privaatrechtelijke rechtspersonen:
- Vennootschap (BV,BV), stichting etc. (art. 2:3 BW)
Publiekrechtelijke rechtspersonen:
- Openbare lichamen etc. (art. 2:1 BW)
Bestuursorganen
Zij maken onderdeel uit van de openbare lichamen.
Is degene die de activiteit van het besturen uitoefent (ondersteund door ambtenaren,
ambtenaren zijn in beginsel geen bestuursorgaan, maar zijn ondergeschikt. Ze werken voor
een bestuursorgaan)
Is de handelende actor in het bestuursrecht
Bestuursorganen gemeente:
- Burgemeester
- College van B&W
- Gemeenteraad
Bestuursorganen Staat (Rijk):
- Minister, staatssecretaris.
Leerdoelen
Week 1
1. Weten wat bestuursrecht is, wat het regelt en in welk opzicht het verschilt van andere
rechtsgebieden
Bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op het functioneren van het openbaar bestuur, het
recht die de overheid in handen moet nemen en alles wat betrekking heeft op het handelen van de
overheid. Staatsrecht is meer systeem en bestuursrecht meer dynamisch. Bestuursrecht heeft
betrekking op uitvoerende macht= openbaar bestuur.
2. Relevantie van bestuursrecht
- Legitimerende functie, normen voor het bestuur handelen
- Instrumentele functie, instrumenten in de handen van het openbaar bestuur zoals
vergunningen, bevelen etc.
- Waarborgfunctie, rechtsbescherming van de burger tegen het optreden van het openbaar
bestuur. Alle mogelijke manieren waarop burgers worden beschermd tegen het optreden
van het bestuur.
Bestuursrecht is het recht dat betrekking heeft op een bepaalde activiteit. De taken van
het bestuur in de rechtsstaat zijn:
Wetgeving uitvoeren en toepassen
Wettelijke ruimte invullen en uitwerken:
Aanvullende regels vaststellen
Concrete beslissingen nemen zoals vergunningen en subsidies verlenen
Toezicht en handhaving
Bestuursrechtelijke normen in acht nemen
Geschreven en ongeschreven normen
Algemeen belang = publiek belang
In een rechtstaat doet het bestuur nooit zomaar wat. Het bestuur treedt steeds op
in het algemeen belang= premisse van het bestuursrecht.
Algemeen belang en publiek belang zijn containerbegrippen. Er vallen veel dingen
onder. Het resultaat van de afweging van de verschillende deelbelangen, die met
elkaar op gespannen voet kunnen staan zoals bv. veiligheid en economie. De
overheid is een complexe organisatie waarbij verschillende belangen steeds tegen
elkaar worden afgewogen.
Bestuursrechtelijke wetgeving
Belangrijkste taak van bestuur is dat ze zich aan de wet moeten houden en moet
toepassen.
Openbaar bestuur moet om op te treden een wettelijke bevoegdheidsgrondslag
hebben
- Organisatie van het openbaar bestuur
- Regels en besluiten van het openbaar bestuur
- Toezicht en handhaving door het openbaar bestuur
, wetgeving voor bestuur komt door legaliteitsvereiste
3. Structuur van de Awb kennen en begrijpen wat gelaagde structuur inhoud
Algemeen en bijzonder bestuursrecht
Omdat er zoveel wetten zijn in bestuursrecht heb je te maken met overregulering, de wetgeving is
moeilijk toegankelijk. Door de onderlinge tegenstrijdigheid is de oplossing Awb gevonden. Die legt
een koepel over alle bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving heen en brengt er structuur in aan.
Dat maakt de Awb wel erg abstract. Maakt ook gebruik van allerlei abstracte begrippen. Daarom
moet je naast Awb ook naar bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving kijken.
Heel veel bijzondere bestuursrechtelijke wetgeving
- Heeft betrekking op verschillende maatschappelijke terreinen
- Kent specifieke bestuursbevoegdheden toe aan bestuur
Algemene wet bestuursrecht (Awb)
- Heeft betrekking op het bestuur in het algemeen
- Gemeenschappelijke onderwerpen voor alle terreinen
De doelstellingen van de Awb
- Eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving bevorderen
- Systematiseren en vereenvoudigen van bestuursrechtelijke wetgeving
- Codificeren van bestuursrechtelijke jurisprudentie
- Algemene nieuwe voorzieningen treffen, die niet in bijzondere wetgeving thuishoren
Gelaagde structuur bestuursrecht
Binnen het bestuursrecht: tussen Awb en bijzondere bestuursrechtelijke
wetgeving
Binnen de Awb: tussen de hoofdstukken
Binnen de Awb-hoofdstukken: tussen de titels, afdelingen en paragrafen
4. Weten wat gelede normstelling is
Verticale gelede normstelling
Het feit dat er zoveel bestuursrechtelijke wetten zijn heeft niet alleen invloed op de overheid, maar
ook op de burger. Stel je wilt een café openen met een paar gokapparaten en wilt het pand
verbouwen. Dan heb je al snel een aantal vergunningen nodig. Die geven niet alleen een
bevoegdheidsgrondslag aan het openbaar bestuur, maar dwingen ook de kroegbaas verschillende
vergunningen aan te vragen voor zijn café. Het blijft niet alleen bij vergunningen, maar ook lagere
wettelijke regelingen met nader uitleg wat je moet doen om zo een vergunningen te krijgen, wetten
in formele zin, hogere/koepelwetgeving. Bovenin staan de meest abstracte regels en onderin de
meest concrete.
5. Kunnen vaststellen wat voor soort Awb-voorschrift het is en wat dit betekent voor lagere
regelgevers
Soorten Awb-voorschriften:
- Dwingend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= afwijken in bijzondere wetgeving is niet de bedoeling
Komt het meeste voor bv art. 6:7 Awb
, Afwijken, ondanks dit uitganspunt? Mogelijkheid blijkt uitdrukkelijk uit
bijzondere wet er staat dat in afwijking van of artikel… Awb is niet van
toepassing.
Uitzonderlijk zware motiveringsplicht van bijzondere wetgever voor afwijken
(MvT)
- Regelend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= de Awb geeft de hoofdregel voor de normale gevallen en laat uitdrukkelijk
uitzonderingen toe.
Komt regelmatig voor bv art. 4:1 Awb
Afwijken, op grond van dit uitgangspunt? Standaardformulering in de Awb “tenzij
bij wettelijk voorschrift anders is bepaald”.
Zware motiveringsplicht van bijzondere wetgever voor afwijken (MvT)
- Aanvullend recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= de bijzondere wet geeft het normale geval; maar voor als bijzondere wet niets
regels, bevat Awb vangnet.
Komt weinig voor bv art. 4:13-4:15 Awb
Geen motiveringsplicht voor bijzondere wetgever en doet omgekeerde van
regelend recht.
- Facultatief recht ten opzichte van bijzondere wetgeving
= bijzondere wet- of besluit van een bestuursorgaan- bepaalt of bepaalde
regeling van Awb van toepassing is.
Komt weinig voor in Awb bv. Afd 3.4 Awb, bijzondere wetgeving verwijst hier
veel naar
Normale motiveringsplicht bijzondere wetgever (MvT)
- Bij 2 wetten in formele zin geldt lex specialis, gaat bijzondere bepaling voor algemene
bepaling
Week 2
Rechtspersonen
Twee soorten personen in het recht:
- Natuurlijke personen en rechtspersonen
- Zijn de handelende actoren in het privaatrecht
Rechtspersoon is een juridische constructie, geen mensen van vlees en bloed.
Privaatrechtelijke rechtspersonen:
- Vennootschap (BV,BV), stichting etc. (art. 2:3 BW)
Publiekrechtelijke rechtspersonen:
- Openbare lichamen etc. (art. 2:1 BW)
Bestuursorganen
Zij maken onderdeel uit van de openbare lichamen.
Is degene die de activiteit van het besturen uitoefent (ondersteund door ambtenaren,
ambtenaren zijn in beginsel geen bestuursorgaan, maar zijn ondergeschikt. Ze werken voor
een bestuursorgaan)
Is de handelende actor in het bestuursrecht
Bestuursorganen gemeente:
- Burgemeester
- College van B&W
- Gemeenteraad
Bestuursorganen Staat (Rijk):
- Minister, staatssecretaris.
