Beginselen strafrecht
Week 1 uitgangspunten van het straf(proces)recht
1. Wat is strafrecht?
- Doel en plaats van het strafrecht
a. Het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd
i. Strafdoelen: vergelding, generale en speciale preventie, en
reparatie/herstel bv. Schadevergoedingsrecht en ontnemen van
wederrechtelijke voordeel. Herstel is redelijke nieuwe strafdoel.
b. Verticale relatie tussen overheid en burger
c. Publieke domein van het recht
- Bronnen strafrecht
a. Wet; WvSr, WvSv, Opiumwet, wet wapens en munitie , wet voorkomen
witwassen, wet economische delicten
b. Jurisprudentie, uitspraken
c. Verdragen en Unierechtelijke regelgeving, EHRM, recht op eerlijk proces (art. 6
EVRM), Wet internationale misdrijven
- Verhouding materieel-formeel-sanctie
a. Materieel strafrecht: belangrijkste algemene leerstukken voor strafrechtelijke
aansprakelijkheid, inhoud van het strafrecht
b. Formeel strafrecht: procedures die moeten worden gevolgd om iemand
strafrechtelijk aansprakelijk te houden
c. Sanctierecht: voorwaarden waaronder straffen mogen worden opgelegd en ten
uitvoer worden gelegd.
- Relatie tot andere rechtsgebieden
Strafrecht heeft tegenwoordig ook relatie tot andere rechtsgebieden.
Vervagende grenzen met bestuursrecht (bv vergelding door apv’s boetes betalen,
hoort bij sanctierecht) en publiekrecht (private publieke opsporing)
2. Europeanisering van het straf(proces)recht
- Europese unie vs. Raad van Europa
Europese unie is belangrijk voor vrede, stabiliteit en welvaart op EU niveau, zorgt
voor vrij reizen in de EU, zelfde munt en bv werknemers uit polen
Raad van Europa is er om de mensenrechten, rechtsstaat en democratie in heel
Europa te beschermen en te versterken. Gaat over EVRM (meer leden dan EU)
- Strafrechtelijke bevoegdheden Europese Unie
a. Artikel 82 VWEU: formeelrechtelijk (samenwerking strafrecht)
i. De wederzijdse toelaatbaarheid van bewijs tussenlidstaten
ii. De rechten van personen in de strafvordering
iii. De rechten van slachtoffers
iv. Andere specifieke elementen van strafvordering
b. Artikel 83 VWEU: materieelrechtelijk (wat stellen we strafbaar op EU niveau)
i. strafbaarstelling eurocrimes zoals terrorisme, mensenhandel en
seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, illegale drugshandel,
illegale wapenhandel. Witwassen van geld, corruptie, vervalsing van
betaalmiddelen, computercriminaliteit en georganiseerde criminaliteit.
ii. Strafbaarstelling ter doeltreffende uitvoering van het beleid van de Unie
- EVRM
a. Bescherming fundamentele mensenrechten
b. Directe werking in Nederlandse strafrecht (een ieder verbindend) art. 93/94 Sr
3. Opbouw van een strafbaar feit
, Onderdelen van een strafbepaling:
- Delictsomschrijving: ongewenste strafbare gedraging
a. Subjectief: vertelt iets over de gedachte/wil/intentie dus Opzet of Culpa
b. Objectief: de gedraging of gevolg die heeft voorgedaan
- Kwalificatieaanduiding: juridische aanduiding
- Strafbedreiging: maatregel
Misdrijf vs. Overtreding
- Misdrijven staan in 2e boek Sr, altijd een subjectief + objectief deel
- Overtredingen staan in 3e boek Sr, niet altijd een subjectief deel
Materieel vs. Formeel delict, 2 manieren van formuleren binnen strafbepaling
- Materieel delict: niet de handeling, maar het gevolg is strafbaar
- Formeel delict: gaat over de gedraging en handelen
Door het gevolg gekwalificeerd delict
Het gevolg is als jij bv letsel hebt opgebracht diegene komt daar door te overlijden straf op
moord
geprivilegieerd
4. Voorwaarden voor strafbaarheid
1. Menselijke gedraging
a. Menselijke: alleen personen kunnen aansprakelijk worden gehouden
b. Gedraging: fysiek gedragingsbegrip
nuances waarin of door bv spierbeweging ongecontroleerde beweging of fysieke
gedraging staat niet centraal
commissie (strafbaar feit dat ontstaat door actief handelen) vs omissie (door nalaten)
2. Wettelijke delictsomschrijving
a. Gedragingen zijn pas strafbaar als ze in de wet zijn terug te vinden
b. Juridische duiding van de menselijke gedraging
3. Wederrechtelijk
a. In strijd met het objectieve recht
b. Wordt in beginsel verondersteld aanwezig te zijn
i. TENZIJ: rechtvaardigingsgrond neemt wederrechtelijkheid af
4. Aan schuld te wijten
a. Verwijtbaarheid: toerekening van het feit aan de dader
i. Geen straf zonder schuld
b. Wordt in beginsel verondersteld aanwezig te zijn
i. TENZIJ: schulduitsluitingsgrond neemt verwijtbaarheid af
Bestanddelen vs. Elementen
- Wettelijke delictsomschrijving bestanddeel
Wederrechtelijk en verwijtbaarheid elementen
“hij die opzettelijk een ander van het leven berooft.”
- Wettelijke delictsomschrijving en wederrechtelijkheid bestanddelen
Verwijtbaarheid element
“hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met
het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen”
- Alle drie bestanddelen
“hij aan wiens schuld de dood van een ander te wijten is”
(Bij culpoze delicten zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bestandsdelen, dus bij
strafuitsluitingsgronden is het dan VRIJSPRAAK )
( ALS ER STAAT SCHULD ZIJN W EN V BEIDE BESTANDSDELEN)
,5. Het rechterlijk beslissingsmodel: art. 350 Sv en einduitspraak
De vier vragen van art. 350 Sv
a. Is het ten laste gelegde feit bewezen
Kijken naar datum en plaats
Opzet of schuld
Klopt de tenlaste legging niet? VRIJSPRAAK (art. 352 lid 1 Sv)
b. Is het feit strafbaar, nee? OVAR (art. 352 lid 2 Sv) wederrechtelijkheid gaat weg
c. Is de verdachte strafbaar, nee? OVAR (art. 352 lid 2 Sv) verwijtbaarheid gaat weg
d. Welke sanctie dient te worden opgelegd week 7
Einduitspraak
1. Culpoos of doleus delict
2. Zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid elementen of
bestanddelen
3. Vragen art. 350 Sv
4. Einduitspraak 351 en 352 Sv
6. Het materieelrechtelijk legaliteitsbeginsel
- Artikel 1 Sr
a. Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling
b. Bij verandering in de wetgeving na het tijdstip waarom het feit begaan is, worden
de voor de verdachte gunstigste bepalingen toegepast
- Plaats en doel
a. Rechtsstaatgedachte
b. Rechtszekerheid
- Deelbeginselen van het legaliteitsbeginsel
a. Lex scripta: strafbaarstelling vereist een schriftelijke strafbepaling
b. Lex certa: strafbepaling moet zo precies mogelijk worden geformuleerd
c. Lex stricta: de strafbepaling mag niet extensief worden geinterpreteerd
d. Les praevia: strafbaarstellingen mogen geen terugwerkende kracht hebben
i. TENZIJ lex mitior: indien de wet voor de verdachte in gunste zin wordt
herzien (art. 1 lid 2 Sr)
- Wetsinterpretatie
a. Grammaticaal: taalkundige betekenis van woorden
b. Wetshistorisch: totstandkomingsgeschiedenis van de strafbepaling
c. Systematisch: in het licht van de structuur van de wet
d. Teleologisch: in het licht van de doel/ratio van de wet
Kernbegrippen:
- Plaats straf(proces)recht: Wetten, jurisprudentie en verdragen zoals EVRM en EHRM
- Doel straf(proces)recht: Vergelding (de verdachte moet gestraft worden), preventie
(voorkomen dat het vaker gebeurd), herstel (meer rechten voor slachtoffers in
strafprocesrecht)
, - Europeanisering van het strafprocesrecht: wat is strafbaar en wat zijn regels wordt
meer geregeld in Europees recht. Formeelrechtelijk (samenwerking strafrecht) in
artikel 82 VWEU, materieelrechtelijk (wat is strafbaar op EU niveau) artikel 83 VWEU
- Het strafbaar feit: een gedraging die volgens de Nederlandse wet strafbaar is. (delict)
- Het rechterlijke beslissingsmodel (art. 350 Sv): model met vragen die de rechter in
een vaste volgorde moet beantwoorden voor een einduitspraak.
- Legaliteitsbeginsel: alles wat de overheid doet moet gebaseerd zijn op de wet en
nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast
- Wetsinterpretatie: hoe je een wet interpreteert
Leerdoelen:
- Materieel strafrecht van formeel strafrecht onderscheiden
Materieel strafrecht gaat over algemene leerstukken voor strafrechtelijke
aansprakelijkheid. De regels die betrekking hebben op de inhoud van het
strafrecht.
Formeel strafrecht heet ook wel strafprocesrecht en bepaalt welke regels
moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiele strafrecht is
overtreden.
- De manieren waarop strafbare feiten kunnen worden ingedeeld
Een strafbare feit kan worden ingedeeld in een overtreding of misdrijf.
Ook heb je zowel formele als materiele delicten. In een formeel delict is de gedraging
en handeling strafbaar en in een materieel delict is het gevolg dat daaraan is
ondergaan strafbaar.
- Structuur van een strafbaar feit
Er zijn drie onderdelen van een strafbaar feit:
1. Delictsomschrijving: ongewenste strafbare gedraging
i. Subjectief: zegt wat over de wil/intentie
dus culpa of opzet
ii. Objectief: de gedraging of gevolg die
heeft voorgedaan
2. Kwalificatieaanduiding: de juridische aanduiding
3. Strafbedreiging: maatregel
Er moet aan 4 voorwaarden worden voldaan om te spreken van een strafbaar feit
1. Een menselijke gedraging
2. Deze gedraging valt binnen een
delictsomschrijving
3. De gedraging is wederrechtelijk
4 De gedraging is aan schuld te
wijten
- Bestanddelen van elementen kunnen onderscheiden
Een bestandsdeel is een zinsnede uit een delictsomschrijving
Elementen zijn niet in de wet opgenomen
Wederrechtelijkheid bestanddeel: wederrechtelijk
Verwijtbaarheid bestanddeel: aan wie zijn schuld te wijten is
(Bij mishandeling zijn wederrechtelijkheid bestanddeel)
(Bij culpoze delicten zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bestanddelen dus
bij een strafuitsluitingsgrond volgt vrijspraak)
Week 1 uitgangspunten van het straf(proces)recht
1. Wat is strafrecht?
- Doel en plaats van het strafrecht
a. Het bestraffen van personen die een strafbaar feit hebben gepleegd
i. Strafdoelen: vergelding, generale en speciale preventie, en
reparatie/herstel bv. Schadevergoedingsrecht en ontnemen van
wederrechtelijke voordeel. Herstel is redelijke nieuwe strafdoel.
b. Verticale relatie tussen overheid en burger
c. Publieke domein van het recht
- Bronnen strafrecht
a. Wet; WvSr, WvSv, Opiumwet, wet wapens en munitie , wet voorkomen
witwassen, wet economische delicten
b. Jurisprudentie, uitspraken
c. Verdragen en Unierechtelijke regelgeving, EHRM, recht op eerlijk proces (art. 6
EVRM), Wet internationale misdrijven
- Verhouding materieel-formeel-sanctie
a. Materieel strafrecht: belangrijkste algemene leerstukken voor strafrechtelijke
aansprakelijkheid, inhoud van het strafrecht
b. Formeel strafrecht: procedures die moeten worden gevolgd om iemand
strafrechtelijk aansprakelijk te houden
c. Sanctierecht: voorwaarden waaronder straffen mogen worden opgelegd en ten
uitvoer worden gelegd.
- Relatie tot andere rechtsgebieden
Strafrecht heeft tegenwoordig ook relatie tot andere rechtsgebieden.
Vervagende grenzen met bestuursrecht (bv vergelding door apv’s boetes betalen,
hoort bij sanctierecht) en publiekrecht (private publieke opsporing)
2. Europeanisering van het straf(proces)recht
- Europese unie vs. Raad van Europa
Europese unie is belangrijk voor vrede, stabiliteit en welvaart op EU niveau, zorgt
voor vrij reizen in de EU, zelfde munt en bv werknemers uit polen
Raad van Europa is er om de mensenrechten, rechtsstaat en democratie in heel
Europa te beschermen en te versterken. Gaat over EVRM (meer leden dan EU)
- Strafrechtelijke bevoegdheden Europese Unie
a. Artikel 82 VWEU: formeelrechtelijk (samenwerking strafrecht)
i. De wederzijdse toelaatbaarheid van bewijs tussenlidstaten
ii. De rechten van personen in de strafvordering
iii. De rechten van slachtoffers
iv. Andere specifieke elementen van strafvordering
b. Artikel 83 VWEU: materieelrechtelijk (wat stellen we strafbaar op EU niveau)
i. strafbaarstelling eurocrimes zoals terrorisme, mensenhandel en
seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, illegale drugshandel,
illegale wapenhandel. Witwassen van geld, corruptie, vervalsing van
betaalmiddelen, computercriminaliteit en georganiseerde criminaliteit.
ii. Strafbaarstelling ter doeltreffende uitvoering van het beleid van de Unie
- EVRM
a. Bescherming fundamentele mensenrechten
b. Directe werking in Nederlandse strafrecht (een ieder verbindend) art. 93/94 Sr
3. Opbouw van een strafbaar feit
, Onderdelen van een strafbepaling:
- Delictsomschrijving: ongewenste strafbare gedraging
a. Subjectief: vertelt iets over de gedachte/wil/intentie dus Opzet of Culpa
b. Objectief: de gedraging of gevolg die heeft voorgedaan
- Kwalificatieaanduiding: juridische aanduiding
- Strafbedreiging: maatregel
Misdrijf vs. Overtreding
- Misdrijven staan in 2e boek Sr, altijd een subjectief + objectief deel
- Overtredingen staan in 3e boek Sr, niet altijd een subjectief deel
Materieel vs. Formeel delict, 2 manieren van formuleren binnen strafbepaling
- Materieel delict: niet de handeling, maar het gevolg is strafbaar
- Formeel delict: gaat over de gedraging en handelen
Door het gevolg gekwalificeerd delict
Het gevolg is als jij bv letsel hebt opgebracht diegene komt daar door te overlijden straf op
moord
geprivilegieerd
4. Voorwaarden voor strafbaarheid
1. Menselijke gedraging
a. Menselijke: alleen personen kunnen aansprakelijk worden gehouden
b. Gedraging: fysiek gedragingsbegrip
nuances waarin of door bv spierbeweging ongecontroleerde beweging of fysieke
gedraging staat niet centraal
commissie (strafbaar feit dat ontstaat door actief handelen) vs omissie (door nalaten)
2. Wettelijke delictsomschrijving
a. Gedragingen zijn pas strafbaar als ze in de wet zijn terug te vinden
b. Juridische duiding van de menselijke gedraging
3. Wederrechtelijk
a. In strijd met het objectieve recht
b. Wordt in beginsel verondersteld aanwezig te zijn
i. TENZIJ: rechtvaardigingsgrond neemt wederrechtelijkheid af
4. Aan schuld te wijten
a. Verwijtbaarheid: toerekening van het feit aan de dader
i. Geen straf zonder schuld
b. Wordt in beginsel verondersteld aanwezig te zijn
i. TENZIJ: schulduitsluitingsgrond neemt verwijtbaarheid af
Bestanddelen vs. Elementen
- Wettelijke delictsomschrijving bestanddeel
Wederrechtelijk en verwijtbaarheid elementen
“hij die opzettelijk een ander van het leven berooft.”
- Wettelijke delictsomschrijving en wederrechtelijkheid bestanddelen
Verwijtbaarheid element
“hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort wegneemt, met
het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen”
- Alle drie bestanddelen
“hij aan wiens schuld de dood van een ander te wijten is”
(Bij culpoze delicten zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bestandsdelen, dus bij
strafuitsluitingsgronden is het dan VRIJSPRAAK )
( ALS ER STAAT SCHULD ZIJN W EN V BEIDE BESTANDSDELEN)
,5. Het rechterlijk beslissingsmodel: art. 350 Sv en einduitspraak
De vier vragen van art. 350 Sv
a. Is het ten laste gelegde feit bewezen
Kijken naar datum en plaats
Opzet of schuld
Klopt de tenlaste legging niet? VRIJSPRAAK (art. 352 lid 1 Sv)
b. Is het feit strafbaar, nee? OVAR (art. 352 lid 2 Sv) wederrechtelijkheid gaat weg
c. Is de verdachte strafbaar, nee? OVAR (art. 352 lid 2 Sv) verwijtbaarheid gaat weg
d. Welke sanctie dient te worden opgelegd week 7
Einduitspraak
1. Culpoos of doleus delict
2. Zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid elementen of
bestanddelen
3. Vragen art. 350 Sv
4. Einduitspraak 351 en 352 Sv
6. Het materieelrechtelijk legaliteitsbeginsel
- Artikel 1 Sr
a. Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke
strafbepaling
b. Bij verandering in de wetgeving na het tijdstip waarom het feit begaan is, worden
de voor de verdachte gunstigste bepalingen toegepast
- Plaats en doel
a. Rechtsstaatgedachte
b. Rechtszekerheid
- Deelbeginselen van het legaliteitsbeginsel
a. Lex scripta: strafbaarstelling vereist een schriftelijke strafbepaling
b. Lex certa: strafbepaling moet zo precies mogelijk worden geformuleerd
c. Lex stricta: de strafbepaling mag niet extensief worden geinterpreteerd
d. Les praevia: strafbaarstellingen mogen geen terugwerkende kracht hebben
i. TENZIJ lex mitior: indien de wet voor de verdachte in gunste zin wordt
herzien (art. 1 lid 2 Sr)
- Wetsinterpretatie
a. Grammaticaal: taalkundige betekenis van woorden
b. Wetshistorisch: totstandkomingsgeschiedenis van de strafbepaling
c. Systematisch: in het licht van de structuur van de wet
d. Teleologisch: in het licht van de doel/ratio van de wet
Kernbegrippen:
- Plaats straf(proces)recht: Wetten, jurisprudentie en verdragen zoals EVRM en EHRM
- Doel straf(proces)recht: Vergelding (de verdachte moet gestraft worden), preventie
(voorkomen dat het vaker gebeurd), herstel (meer rechten voor slachtoffers in
strafprocesrecht)
, - Europeanisering van het strafprocesrecht: wat is strafbaar en wat zijn regels wordt
meer geregeld in Europees recht. Formeelrechtelijk (samenwerking strafrecht) in
artikel 82 VWEU, materieelrechtelijk (wat is strafbaar op EU niveau) artikel 83 VWEU
- Het strafbaar feit: een gedraging die volgens de Nederlandse wet strafbaar is. (delict)
- Het rechterlijke beslissingsmodel (art. 350 Sv): model met vragen die de rechter in
een vaste volgorde moet beantwoorden voor een einduitspraak.
- Legaliteitsbeginsel: alles wat de overheid doet moet gebaseerd zijn op de wet en
nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast
- Wetsinterpretatie: hoe je een wet interpreteert
Leerdoelen:
- Materieel strafrecht van formeel strafrecht onderscheiden
Materieel strafrecht gaat over algemene leerstukken voor strafrechtelijke
aansprakelijkheid. De regels die betrekking hebben op de inhoud van het
strafrecht.
Formeel strafrecht heet ook wel strafprocesrecht en bepaalt welke regels
moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiele strafrecht is
overtreden.
- De manieren waarop strafbare feiten kunnen worden ingedeeld
Een strafbare feit kan worden ingedeeld in een overtreding of misdrijf.
Ook heb je zowel formele als materiele delicten. In een formeel delict is de gedraging
en handeling strafbaar en in een materieel delict is het gevolg dat daaraan is
ondergaan strafbaar.
- Structuur van een strafbaar feit
Er zijn drie onderdelen van een strafbaar feit:
1. Delictsomschrijving: ongewenste strafbare gedraging
i. Subjectief: zegt wat over de wil/intentie
dus culpa of opzet
ii. Objectief: de gedraging of gevolg die
heeft voorgedaan
2. Kwalificatieaanduiding: de juridische aanduiding
3. Strafbedreiging: maatregel
Er moet aan 4 voorwaarden worden voldaan om te spreken van een strafbaar feit
1. Een menselijke gedraging
2. Deze gedraging valt binnen een
delictsomschrijving
3. De gedraging is wederrechtelijk
4 De gedraging is aan schuld te
wijten
- Bestanddelen van elementen kunnen onderscheiden
Een bestandsdeel is een zinsnede uit een delictsomschrijving
Elementen zijn niet in de wet opgenomen
Wederrechtelijkheid bestanddeel: wederrechtelijk
Verwijtbaarheid bestanddeel: aan wie zijn schuld te wijten is
(Bij mishandeling zijn wederrechtelijkheid bestanddeel)
(Bij culpoze delicten zijn wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid bestanddelen dus
bij een strafuitsluitingsgrond volgt vrijspraak)
