Kritisch zoeken, denken en evalueren
Hoofdstuk 3: Bronnen evalueren
Bij het evalueren is het van belang dat je op basis van accurate informatie en oordeel velt over een
bepaalde situatie. Dit dient altijd een oordeel te zijn dat gebaseerd is op betrouwbare informatie.
Hiervoor kan het nodig zijn om te analyseren, vergelijken, contrasteren, generaliseren, onderzoeken
en te synthetiseren (verbinden). Daarbij is het wel van belang dat je bereid bent om je door nieuwe
informatie te laten leiden. Je moet in staat zijn om je oordeel uit te stellen totdat je voldoende
informatie hebt om een mening te kunnen vormen. Ook moet je in staat zijn om je mening bij te stellen
als hiervoor aan de hand van de gevonden informatie aanleiding voor is.
3.1: Fact checking en gebakken lucht
Het lastige is dat er tegenwoordig steeds meer verhalen de ronde doel, omdat iedereen een verhaal
op internet kan zetten. Ook de kwaliteit van het nieuws dat we lezen neemt af, waardoor er steeds
vaker onjuiste informatie in het nieuws opduikt. Nick Davies (2010, beschreef in zijn boek 'Gebakken
lucht' dat er tegenwoordig meer 'platte-aarde-verhalen' in het nieuw komen. Zo bleek dat slechts 12%
van de artikelen uit een Engelse krant die als kwaliteitskrant aangeschreven stond, daadwerkelijk door
journalisten geschreven waren. Ook journalisten hebben vaak niet de tijd om hun bronnen te checken.
Veel van de artikelen die mensen delen via sociale media wordt niet eens gelezen. Voor een kritische
beoordeling van bronnen, kan gelet worden op de volgende criteria te weten: 'autoriteit, actualiteit,
objectiviteit en betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en accuraatheid. Voordat je gaat beoordelen of de
informatie aan deze criteria voldoet, kun je alvast een eerste quickscan doen door te letten op:
Relevantie van het artikel beoordelen voor jouw onderzoek;
Kwaliteit beoordelen door na te gaan of er goede argumenten worden aangedragen en of de
opbouw van de bron logische is;
Het doel van de informatie.
3.2: Autoriteit
Mensen kunnen in een bepaalde situatie op een bepaald gebied autoriteit hebben afhankelijk van de
kennis en vaardigheden die ze hebben. Autoriteit kan zowel formeel als informeel aan iemand zijn
toegekend. Of je aan de uitgever van bepaalde informatie autoriteit toekent, heeft voor een groot deel
te maken met de reputatie van de persoon of de partij die informatie uitgeeft.
Ook is het nuttig om bij het vaststellen van autoriteit te kijken naar de auteur. Je kunt hierbij kijken
naar:
De expertise van de auteur aan de hand van werkervaring en publicaties die de auteur op
naam heeft;
Je kunt nagaan of de auteur schrijft namens een bepaalde beroepsvereniging. In dat geval
moet wel worden nagegaan of deze vereniging daadwerkelijk bestaat;
Je kunt nagaan of de auteur een bepaalde titel heeft in het vakgebied waarover hij/zij
publiceert;
Bij een website is het soms niet altijd duidelijk wie de auteur is. Wel kan er gekeken worden naar het
doel van de site (informeren, overtuigen of aanzetten tot actie). Daarnaast kun je ook nagaan wie de
initiatiefnemer van een bepaalde website is om vervolgens deze persoon te beoordelen aan de hand
van dezelfde criteria die je voor een auteur hanteert.
Bij het beoordelen van een website kun je dus kijken naar:
Wie voor de site verantwoordelijk is, wie de eigenaar is en of deze persoon ook publiceert uit
eigen werk;
Of er ook biografische informatie over de auteurs en eigenaren op de website te vinden is;
Of de auteurs op de website ook gevestigde namen zijn;
Of je iets kun afleid aan het URL van de website;
Of er sprake is van een persoonlijke website of dat het een website van een instelling betreft;
Of de website ook contactgegevens bevat.
Website van opleidingsinstituten van een domeinnaam eindigende op .edu of non-profitorganisaties
met een domeinnaam die eindigt of .org zijn vaak betrouwbaarder dat de meeste .com-sites maar dat
Hoofdstuk 3: Bronnen evalueren
Bij het evalueren is het van belang dat je op basis van accurate informatie en oordeel velt over een
bepaalde situatie. Dit dient altijd een oordeel te zijn dat gebaseerd is op betrouwbare informatie.
Hiervoor kan het nodig zijn om te analyseren, vergelijken, contrasteren, generaliseren, onderzoeken
en te synthetiseren (verbinden). Daarbij is het wel van belang dat je bereid bent om je door nieuwe
informatie te laten leiden. Je moet in staat zijn om je oordeel uit te stellen totdat je voldoende
informatie hebt om een mening te kunnen vormen. Ook moet je in staat zijn om je mening bij te stellen
als hiervoor aan de hand van de gevonden informatie aanleiding voor is.
3.1: Fact checking en gebakken lucht
Het lastige is dat er tegenwoordig steeds meer verhalen de ronde doel, omdat iedereen een verhaal
op internet kan zetten. Ook de kwaliteit van het nieuws dat we lezen neemt af, waardoor er steeds
vaker onjuiste informatie in het nieuws opduikt. Nick Davies (2010, beschreef in zijn boek 'Gebakken
lucht' dat er tegenwoordig meer 'platte-aarde-verhalen' in het nieuw komen. Zo bleek dat slechts 12%
van de artikelen uit een Engelse krant die als kwaliteitskrant aangeschreven stond, daadwerkelijk door
journalisten geschreven waren. Ook journalisten hebben vaak niet de tijd om hun bronnen te checken.
Veel van de artikelen die mensen delen via sociale media wordt niet eens gelezen. Voor een kritische
beoordeling van bronnen, kan gelet worden op de volgende criteria te weten: 'autoriteit, actualiteit,
objectiviteit en betrouwbaarheid, nauwkeurigheid en accuraatheid. Voordat je gaat beoordelen of de
informatie aan deze criteria voldoet, kun je alvast een eerste quickscan doen door te letten op:
Relevantie van het artikel beoordelen voor jouw onderzoek;
Kwaliteit beoordelen door na te gaan of er goede argumenten worden aangedragen en of de
opbouw van de bron logische is;
Het doel van de informatie.
3.2: Autoriteit
Mensen kunnen in een bepaalde situatie op een bepaald gebied autoriteit hebben afhankelijk van de
kennis en vaardigheden die ze hebben. Autoriteit kan zowel formeel als informeel aan iemand zijn
toegekend. Of je aan de uitgever van bepaalde informatie autoriteit toekent, heeft voor een groot deel
te maken met de reputatie van de persoon of de partij die informatie uitgeeft.
Ook is het nuttig om bij het vaststellen van autoriteit te kijken naar de auteur. Je kunt hierbij kijken
naar:
De expertise van de auteur aan de hand van werkervaring en publicaties die de auteur op
naam heeft;
Je kunt nagaan of de auteur schrijft namens een bepaalde beroepsvereniging. In dat geval
moet wel worden nagegaan of deze vereniging daadwerkelijk bestaat;
Je kunt nagaan of de auteur een bepaalde titel heeft in het vakgebied waarover hij/zij
publiceert;
Bij een website is het soms niet altijd duidelijk wie de auteur is. Wel kan er gekeken worden naar het
doel van de site (informeren, overtuigen of aanzetten tot actie). Daarnaast kun je ook nagaan wie de
initiatiefnemer van een bepaalde website is om vervolgens deze persoon te beoordelen aan de hand
van dezelfde criteria die je voor een auteur hanteert.
Bij het beoordelen van een website kun je dus kijken naar:
Wie voor de site verantwoordelijk is, wie de eigenaar is en of deze persoon ook publiceert uit
eigen werk;
Of er ook biografische informatie over de auteurs en eigenaren op de website te vinden is;
Of de auteurs op de website ook gevestigde namen zijn;
Of je iets kun afleid aan het URL van de website;
Of er sprake is van een persoonlijke website of dat het een website van een instelling betreft;
Of de website ook contactgegevens bevat.
Website van opleidingsinstituten van een domeinnaam eindigende op .edu of non-profitorganisaties
met een domeinnaam die eindigt of .org zijn vaak betrouwbaarder dat de meeste .com-sites maar dat
