Een start in
de Juridische
Wereld (D2)
16e druk
Basisboek Recht
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
1
,Inhoudsopgave
1.1 Kennismaking met het recht.............................................................................................................................................3
1.1.1 Mens en recht..........................................................................................................................................................3
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht.................................................................................................................................3
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels........................................................................................................3
1.2 Indeling van het objectieve recht......................................................................................................................................4
1.2.1 Onderscheid privaatrecht – publiekrecht................................................................................................................4
1.2.2 Onderscheid materieel recht – formeel recht.........................................................................................................4
1.3 Wat wordt verstaan onder recht?....................................................................................................................................4
1.3.1 Objectief en subjectief recht....................................................................................................................................4
1.3.2 (Semi) dwingend en aanvullend recht.....................................................................................................................5
1.4 Rechtsbronnen..................................................................................................................................................................5
1.4.1 Wet...........................................................................................................................................................................5
1.4.2 Gewoonterecht........................................................................................................................................................6
1.4.3 Jurisprudentie...........................................................................................................................................................6
1.4.4 Verdragen.................................................................................................................................................................7
2. Privaatrecht................................................................................................................................................................. 7
2.1 Inleiding privaatrecht.......................................................................................................................................................7
2.1.1 Materieel en formeel privaatrecht...........................................................................................................................7
2.1.2 Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek............................................................................................8
2.2 Rechtshandeling...............................................................................................................................................................9
2.2.2 Eenzijdige en meerzijdige rechtshandelingen..........................................................................................................9
2.2.3 Moment waarop de rechtshandeling werking heeft...............................................................................................9
2.3 Overeenkomsten...............................................................................................................................................................9
2.3.1 Wijze waarop een overeenkomst tot stand komt.................................................................................................10
2.3.3 Totstandkoming van een rechtsgeldige overeenkomst.........................................................................................11
2.3.5 Vernietiging van algemene voorwaarden..............................................................................................................11
2.3.6 Overeenkomst: onderscheidingen.........................................................................................................................12
2.4 Nakoming, tekortkoming in de nakoming en de gevolgen daarvan..............................................................................13
2.4.1 Nakoming...............................................................................................................................................................13
2.4.2 Tekortkoming in de nakoming...............................................................................................................................14
2.4.3 Toerekenbare tekortkoming..................................................................................................................................14
2.4.4 Niet-toerekenbare tekortkoming in de nakoming: overmacht.............................................................................15
2.6 Onrechtmatige daad.......................................................................................................................................................17
2.6.1 Vereisten voor onrechtmatige daad......................................................................................................................17
2.6.2 art. 6:162 en afdeling 6.1.10: welke soort schade en hoeveel schade..................................................................19
2.6.3 Verhouding tot wanprestatie.................................................................................................................................19
2.6.4 Rechtsvorderingen op grond van onrechtmatige daad.........................................................................................20
2.7 Aansprakelijkheid voor personen en zaken....................................................................................................................20
2.7.1 aansprakelijkheid van ouders voor kinderen.........................................................................................................20
2.7.2 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten...............................................................................................................21
2.8 Rechtmatige daad..........................................................................................................................................................21
2
, 2.8.1 Zaakwaarneming....................................................................................................................................................21
2.8.2 Onverschuldigde betaling.......................................................................................................................................22
2.8.3 Ongerechtvaardigde verrijking...............................................................................................................................23
1. Inleiding in het recht
1.1 Kennismaking met het recht
1.1.1 Mens en recht
De mens deelt mee aan verschillende maatschappelijke verbanden; werkzaam in een onderneming, deel van de
staat, contact met medemensen. Daarom is belangstelling vaak de basis van vele juridische problemen.
Er zijn veel manieren om een juridisch probleem op te lossen, èèn daarvan is ‘eigenrichting’; in een geschil je
gelijk proberen te halen door middel van geweld. Volgens de wet is dit strafbaar. Alleen autoriteiten mogen
geweld gebruiken. Het komt wel is voor dat eigenrichting wél geoorloofd is, zie art. 5.44 BW. Hierin staat dat als
de beplanting van de buurman over iemands erf heen hangt, mag deze zonder tussenkomst van de rechter de
stukken afzagen.
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters deze rechters hebben een eigen terrein waarop zij
rechtspreken de rechters zijn lid van een zittende magistratuur.
Een juridisch probleem wordt eerst in een van de 11 rechtbanken behandeld. De rechtbank heeft meervoudige
kamers met drie rechtsprekende rechters en enkelvoudige kamers met één rechtsprekende rechter.
Voorbeelden van alleensprekende rechters zijn de kantonrechter en de politierechter.
Als iemand het niet eens is met het vonnis dan kan je in hoger beroep, dat doe je bij een van de vier
gerechtshoven. De rechters in het gerechtshof noemen we raadsheren, ook in het gerechtshof heb je
enkelvoudige en meervoudige kamers. Als een van de partijen het niet eens is met het arrest van het
gerechtshof, kan je je zaak voorleggen aan het hoogste rechtscollege van Nederland, de Hoge Raad dan ga je
namelijk in cassatie. De Hoge Raad spreekt recht met vijf raadsheren. Maar er is wel een verschil tussen hoger
beroep en in cassatie gaan. Bij hoger beroep kijkt de rechter nog een keer of de rechtbank alle feiten goed heeft
beoordeeld maar ook of er voldoende bewijs is en of het recht juist is toegepast. Bij cassatie wordt er alleen
gekeken of het recht juist is toegepast. Als de Hoge Raad bepaald dat het recht niet juist is toegepast wordt de
zaak terugverwezen naar de lagere rechter.
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels
Het doel van het recht is het rechtvaardig ordenen van de samenleving. Als je de wet niet naleeft wordt er een
sanctie opgelegd. Een sanctie is een middel om naleving van bijvoorbeeld een voorschrift af te dwingen, of is
een straf voor een overtreding. Mocht je niet aan de sanctie voldoen, kan er een rechter aan de pas komen die
je kan veroordelen tot het voldoen van je sanctie.
3
de Juridische
Wereld (D2)
16e druk
Basisboek Recht
N. Yengibaryan
M. Mohammadi
A. Deniz
1
,Inhoudsopgave
1.1 Kennismaking met het recht.............................................................................................................................................3
1.1.1 Mens en recht..........................................................................................................................................................3
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht.................................................................................................................................3
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels........................................................................................................3
1.2 Indeling van het objectieve recht......................................................................................................................................4
1.2.1 Onderscheid privaatrecht – publiekrecht................................................................................................................4
1.2.2 Onderscheid materieel recht – formeel recht.........................................................................................................4
1.3 Wat wordt verstaan onder recht?....................................................................................................................................4
1.3.1 Objectief en subjectief recht....................................................................................................................................4
1.3.2 (Semi) dwingend en aanvullend recht.....................................................................................................................5
1.4 Rechtsbronnen..................................................................................................................................................................5
1.4.1 Wet...........................................................................................................................................................................5
1.4.2 Gewoonterecht........................................................................................................................................................6
1.4.3 Jurisprudentie...........................................................................................................................................................6
1.4.4 Verdragen.................................................................................................................................................................7
2. Privaatrecht................................................................................................................................................................. 7
2.1 Inleiding privaatrecht.......................................................................................................................................................7
2.1.1 Materieel en formeel privaatrecht...........................................................................................................................7
2.1.2 Structuur en systematiek van het Burgerlijk Wetboek............................................................................................8
2.2 Rechtshandeling...............................................................................................................................................................9
2.2.2 Eenzijdige en meerzijdige rechtshandelingen..........................................................................................................9
2.2.3 Moment waarop de rechtshandeling werking heeft...............................................................................................9
2.3 Overeenkomsten...............................................................................................................................................................9
2.3.1 Wijze waarop een overeenkomst tot stand komt.................................................................................................10
2.3.3 Totstandkoming van een rechtsgeldige overeenkomst.........................................................................................11
2.3.5 Vernietiging van algemene voorwaarden..............................................................................................................11
2.3.6 Overeenkomst: onderscheidingen.........................................................................................................................12
2.4 Nakoming, tekortkoming in de nakoming en de gevolgen daarvan..............................................................................13
2.4.1 Nakoming...............................................................................................................................................................13
2.4.2 Tekortkoming in de nakoming...............................................................................................................................14
2.4.3 Toerekenbare tekortkoming..................................................................................................................................14
2.4.4 Niet-toerekenbare tekortkoming in de nakoming: overmacht.............................................................................15
2.6 Onrechtmatige daad.......................................................................................................................................................17
2.6.1 Vereisten voor onrechtmatige daad......................................................................................................................17
2.6.2 art. 6:162 en afdeling 6.1.10: welke soort schade en hoeveel schade..................................................................19
2.6.3 Verhouding tot wanprestatie.................................................................................................................................19
2.6.4 Rechtsvorderingen op grond van onrechtmatige daad.........................................................................................20
2.7 Aansprakelijkheid voor personen en zaken....................................................................................................................20
2.7.1 aansprakelijkheid van ouders voor kinderen.........................................................................................................20
2.7.2 Aansprakelijkheid voor ondergeschikten...............................................................................................................21
2.8 Rechtmatige daad..........................................................................................................................................................21
2
, 2.8.1 Zaakwaarneming....................................................................................................................................................21
2.8.2 Onverschuldigde betaling.......................................................................................................................................22
2.8.3 Ongerechtvaardigde verrijking...............................................................................................................................23
1. Inleiding in het recht
1.1 Kennismaking met het recht
1.1.1 Mens en recht
De mens deelt mee aan verschillende maatschappelijke verbanden; werkzaam in een onderneming, deel van de
staat, contact met medemensen. Daarom is belangstelling vaak de basis van vele juridische problemen.
Er zijn veel manieren om een juridisch probleem op te lossen, èèn daarvan is ‘eigenrichting’; in een geschil je
gelijk proberen te halen door middel van geweld. Volgens de wet is dit strafbaar. Alleen autoriteiten mogen
geweld gebruiken. Het komt wel is voor dat eigenrichting wél geoorloofd is, zie art. 5.44 BW. Hierin staat dat als
de beplanting van de buurman over iemands erf heen hangt, mag deze zonder tussenkomst van de rechter de
stukken afzagen.
1.1.2 Organisatie rechterlijke macht
In Nederland zijn er lagere rechters en hogere rechters deze rechters hebben een eigen terrein waarop zij
rechtspreken de rechters zijn lid van een zittende magistratuur.
Een juridisch probleem wordt eerst in een van de 11 rechtbanken behandeld. De rechtbank heeft meervoudige
kamers met drie rechtsprekende rechters en enkelvoudige kamers met één rechtsprekende rechter.
Voorbeelden van alleensprekende rechters zijn de kantonrechter en de politierechter.
Als iemand het niet eens is met het vonnis dan kan je in hoger beroep, dat doe je bij een van de vier
gerechtshoven. De rechters in het gerechtshof noemen we raadsheren, ook in het gerechtshof heb je
enkelvoudige en meervoudige kamers. Als een van de partijen het niet eens is met het arrest van het
gerechtshof, kan je je zaak voorleggen aan het hoogste rechtscollege van Nederland, de Hoge Raad dan ga je
namelijk in cassatie. De Hoge Raad spreekt recht met vijf raadsheren. Maar er is wel een verschil tussen hoger
beroep en in cassatie gaan. Bij hoger beroep kijkt de rechter nog een keer of de rechtbank alle feiten goed heeft
beoordeeld maar ook of er voldoende bewijs is en of het recht juist is toegepast. Bij cassatie wordt er alleen
gekeken of het recht juist is toegepast. Als de Hoge Raad bepaald dat het recht niet juist is toegepast wordt de
zaak terugverwezen naar de lagere rechter.
1.1.3 Sancties op het niet-naleven van rechtsregels
Het doel van het recht is het rechtvaardig ordenen van de samenleving. Als je de wet niet naleeft wordt er een
sanctie opgelegd. Een sanctie is een middel om naleving van bijvoorbeeld een voorschrift af te dwingen, of is
een straf voor een overtreding. Mocht je niet aan de sanctie voldoen, kan er een rechter aan de pas komen die
je kan veroordelen tot het voldoen van je sanctie.
3
