Hoorcolleges Mededingingsrecht
Week 1A Hard core kartels
Inleiding
Concurrentie zorgt ervoor dat je je blijft ontwikkelen; zelfde product tegen
lagere kosten en daar worden consumenten blij van. Het nadeel van
mededingingsrecht is dat het heel erg open recht is, dus niet heel erg
goed omschreven. Maar over dit onderdeel (hard core kartels) is iedereen
het eens. Als je in een hard core kartel zit kun je dit verwachten ect. dus
daar gaan we mee beginnen en de rest van het vak gaan we kijken naar
dat wat er niet duidelijk is aan het mededingingsrecht.
Waarom beginnen ondernemingen aan een kartel?
Het is hartstikke illegaal, maar waarom blijft het dan gebeuren? Een
onderneming is een rechtspersoon, dat is een fictie, er bestaat een
natuurlijk persoon dat zorgt voor een kartel. Het is een marketing manager
die een andere marketing manager tegenkomt en zegt ‘kut he dat die
winstgevendheid onder druk staat en daarom ook mijn bonus en we
kunnen ook bonus halen door i.p.v. te concurreren samen werken, dus we
gaan beide volgende week onze prijs 10 procent omhoog doen, zodat we
onze target halen en lekker bonus krijgen’. Kartels draait dus om mensen
idzv artikel 5:1 lid 3 Awb. De ACM kan ook boete geven aan de feitelijke
leidinggevende. In de VS ga je ervoor in de gevangenis, Amerikanen
maken hier werk van, ze signaleren je bij Interpol.
Mensen die op korte termijn winstgevendheid boven lange termijn
winstgevendheid zetten, dit geeft prikkels. Een onderneming wil goed
bekend staan, niemand wil genoemd worden door de Europese
commissaris en zeggen they ripped you off. De onderneming wil braaf zijn,
door compliance office; trainingen wat niet mag ect. Maar je hebt altijd
nog individuen, die heeft een prestatiecontract (als hij target niet haalt,
krijgt hij geen bonus). Dus er is een spanning tussen onderneming en
natuurlijke personen. Zodra je meer prestatieafhankelijke bonussen
hebben, heb je dus meer spanning.
Schakelapparatuur voorbeeld:
Zo ontstaat dus een kartel: denk aan die 4 energieondernemingen die na
de meeting nog even gaan borrelen en zegt wie wil deze klus als eerst,
dan wil ik die klus erna ect., dan doe ik wel hogere prijs dan jij, zodat jij die
klus krijgt. Dit zorgt ervoor dat zij leuke winst hebben, maar wij
(consumenten) betalen het hè. Je kan denken maakt niet uit als het geld,
als het maar in de economie blijft - boeit niet of geld is bij consumenten of
producenten in de economie komt. Maar bij producenten wordt het bijv.
uitgegeven aan de manager die dat kartel heeft gemaakt en hij koopt
waarschijnlijk een auto. Dat is toch goed voor de economie? Of het geld bij
producent of consument blijft hangen boeit dus niet. Maar wat is een
groter probleem? Je gaat niet ontwikkelen om lagere kosten te hebben.
*aanbesteding à inkoopmethode waarin opdrachtgever een opdracht
bekendmaakt en die andere dan hun beste prijs geven.
,Mededingingsrecht
We gaan een schema maken:
1. Is mededingingsbeperking meerzijdig of enkelzijdig? Dit gaat niet
over de hoeveelheid ondernemingen betrokken zijn.
Meerzijdige mededingingsbeperking à Het gaat erom of je de
onderlinge concurrentie uitsluit (elkaars vrienden zijn, ik wil dan
volgende klant). Je hoort met elkaar te concurreren, dus zo laag
mogelijk aanbieden maar je spreekt af onderling jij wint deze klus
en ik krijg de volgende.
- Bij meerzijdig kiezen tussen: Kartelverbod of concentratiecontrole
1. Samenwerken op losse manier, dan geldt het kartelverbod.
Vaag begrip
2. Samenwerken d.m.v. fusie of overname of oprichting full
venture controle, dan geldt de concentratiecontrole. Duidelijk
te onderscheiden, omdat het juridisch heel goed afgebakend
is. (zie week 3)
Enkelzijdige mededingingsbeperking à ik ben de baas en jij gaat
nu gewoon stilzitten in een hoekje, of te wel opzouten van mijn
markt, ik ga je kopen o.i.d.. Hiervoor kennen we het misbruik
verbod voor. Dit veronderstelt dus dat jij grote onderneming bent,
met marktmacht waardoor je wil kan opleggen
Als het gaat om meerzijdige mededingingsbeperking, moet je kijken naar
het kartel verbod. Artikel 101VWEU (of 6 MW): lid 1 – verbod. Lid 3 –
rechtvaardiging voor economisch zinvolle samenwerking.
1. Er is een verbod van samenwerking en dat heb je in verschillende
smaken:
- Overeenkomst (wilsovereenstemming)
- Oafg: onderling afgestemde feitelijke gedraging = meest losse
vorm van samenwerking, maar toch zijn ze wel aan het
samenwerken. Ze zijn niet meer onafhankelijk van elkaar, elkaar
proberen eruit te concurreren. Je kiest er bewust voor om de
risico’s van onderlinge concurrentie te vervangen door
welbewuste samenwerking. Een voorbeeld van een oafg is het
communiceren van prijzen. > Stel je bent met z’n 3en van
tankstations langs de snelweg. Je verkoopt diesel en euro 95, dat
product zelf is bij iedereen precies hetzelfde, waarop kun je dan
concurreren als tankstation? Liter prijs zo laag mogelijk
vaststellen. Stel dat de prijs 2 euro is per liter, maar klanten gaan
bij je weg, dus je gaat lager naar 1.99 en de rest doen dat ook,
dus je zit in een brandstof oorlog. Als je dit doet, heb je allemaal
aan het eind van de maand geen winst gehaald. Dus wat is het
alternatief? Je belt en zegt ik ga naar 2.01 en de ander ziet dat hij
dat heeft gedaan. Dan kun je cheaten: dat is niet volgen, dus je
blijft op 1.99. Als je gaat treaten, dus je signaleert ook 2.01 en je
doet mee om de prijs ook te verhogen, dan hebben we met z’n
, alle meer winst uit deze maand en dan kun je volgende maand
signaleren 2.02.
*Hier is het voldoende om informatie uit te wisselen om tot
samenwerking te komen (stilzwijgende samenwerking).
- Besluit van een ondernemingsvereniging (we gaan het niet
allemaal zelf regelen, maar namens die ondernemingsvereniging
laten organiseren) denk aan de beroepsvereniging van
psychologen, die gaven adviezen aan hun leden wat een goed
minimum tarief is. Want een psycholoog wordt opgeleid om met
mensen te praten en niet om een business te runnen. Hoe
beperkt dat de mededinging als jouw beroepsvereniging een
adviestarief suggereert? Dit is een richtpunt in de markt dat de
onzekerheid uitsluit of vermindert en iedereen trekt naar dat
punt toe, er zijn maar heel weinig mensen die er ver boven gaan
zitten of die eronder gaan zitten omdat ze zichzelf een matig
psycholoog zitten. De ACM kon ook aantonen dat al die
psychologen hun tarief gingen aanpassen naar dat tarief en dat
beperkt de concurrentie.
2. moet tussen ondernemingen zijn.
3. met strekking of gevolg dat de mededinging wordt beperkt à hier wordt
het interessant. Want van de samenwerking kun je bewijs vinden, no
worries, daar laat je een papertrail achter, niemand vertrouwt de ander
namelijk helemaal. De truc is mededinging, dat is best moeilijk om dat
helder te krijgen. en daarom zijn die 2 woorden: strekking of gevolg zo
interessant.
4. en een effect op de handel
Wat is de functie van de onderdelen van 101 lid 1 VWEU of 6 MW?
Samenwerking is ingebracht om onderscheid te maken tussen 101 en 102
(daar is de eenzijdige). Plaatsvinden tussen ondernemingen, zie
bulletpoint 2: als er geen sprake is van een economische activiteit, is er
geen marktwerking. Deze samenwerking moet iets doen met de
mededinging, maar wat is dat nou eigenlijk? Je kan namelijk als
onderneming wel snel zeggen dat er geen sprake is van mededinging.
Stel laptopfabricanten zeggen dat ze niet meer gaan concurreren op prijs,
maar wel op de kwaliteit. Beperkt dat de mededinging? Prijs is suuuper
belangrijk, maar het verschilt wel per product. Kijk maar naar voedsel, dan
maakt prijs minder uit. Bij laptop vind je prijs wel belangrijk, maar tot
bepaalde hoogte.
Het is dus super moeilijk, dus we moeten de ACM tegemoetkomen, dat
doet het hof dmv functionele aanpak in Mastercard: het gaat er niet om of
samenwerking op papier staat bijv., maar het gaat om dat jullie
samenwerken. Dus bewijsnorm/last en dus risico wordt omlaag gebracht.
Het wordt makkelijker gemaakt om ondernemingen erbij te lappen.
Anic à langdurig kartel. Als er sprake is van een enkele of voortdurende
inbreuk boeien al die formaliteiten niet.
, *sanctie: miljoenenboete
Week 1B vervolg Hard core kartels
Functionele aanpak in het mededingingsrecht
De inhoud van het recht bepaald de pakkans. Des te hoger de
bewijsmaatstaf legt, des te moeilijker wordt het te bewijzen, des te lager
de kans je gepakt wordt.
Het (on)tastbare in 101 lid 1 VWEU
We hebben samenwerkingen tussen ondernemingen, dat is zonder meer
tastbaar – daarvan vindt je bewijs. Of dat nou e-mailen zijn of geschreven
briefjes, maakt niet uit, dit bewijs vind je. Maar de mededingingsbeperking
(lees; verhinderd) en effect op de handel, dat is tricky, daar kunnen
ondernemingen met tegenbewijs komen ‘ja we concurreren misschien
minder op prijs, maar wel meer op kwaliteit of we zijn maar een hele
kleine onderneming in de praktijk dus onze afspraak heeft weinig effect’.
Strekking of gevolg
Samenwerking tussen onderneming en mededingingsbeperking worden
verbonden door strekking of gevolg. ‘ertoe strekken of ten gevolge hebben
de mededinging te verhinderen’
- Bij strekking is het relatief eenvoudig om te bewijzen of er sprake
is van een mededingingsbeperking.
- Bij gevolg is het lastiger om te bewijzen of er sprake is van een
mededingingsbeperking.
Je moet dus kiezen tussen of strekking OF gevolg.
Hard core beperkingen en artikel 101 VWEU
Dingen waarvan iedereen weten dat het niet mag.
Er zal dus een samenwerking zijn en bewijs daarvan. De bewijsregels
maken het ook nog extra makkelijk.
Trelleborg à dit soort kartel afspraken zullen ondergronds zijn, ze willen het
bewijs verhullen, dus bewijsstaf moet zo laag mogelijk zijn. zie ook Aalborg
à Aanname dat dergelijke activiteiten ondergronds zullen zijn en zich dus
willen onttrekken aan toezicht met bewijsrisico’s tot gevolg.
Maar dit gaat alleen om het tastbare, maar wat betreft het ontastbare –
dus zal er een mededingingsbeperking zijn en effect op de handel? Als je
wil vaststellen of er een mededingingsbeperking is, moet je eerst
vaststellen wat de concurrentie is. Bij Kleurstoffen à Economen kijken wat
betreft vaak alleen naar prijs, maar je moet natuurlijk ook kijken naar
kwaliteit (spul zelf, maar ook leverbaarheid). Dus concurrentie is dus best
complex. Om te kijken of er dus concurrentie is moet je dus kijken hoe die
markt werkt.
Week 1A Hard core kartels
Inleiding
Concurrentie zorgt ervoor dat je je blijft ontwikkelen; zelfde product tegen
lagere kosten en daar worden consumenten blij van. Het nadeel van
mededingingsrecht is dat het heel erg open recht is, dus niet heel erg
goed omschreven. Maar over dit onderdeel (hard core kartels) is iedereen
het eens. Als je in een hard core kartel zit kun je dit verwachten ect. dus
daar gaan we mee beginnen en de rest van het vak gaan we kijken naar
dat wat er niet duidelijk is aan het mededingingsrecht.
Waarom beginnen ondernemingen aan een kartel?
Het is hartstikke illegaal, maar waarom blijft het dan gebeuren? Een
onderneming is een rechtspersoon, dat is een fictie, er bestaat een
natuurlijk persoon dat zorgt voor een kartel. Het is een marketing manager
die een andere marketing manager tegenkomt en zegt ‘kut he dat die
winstgevendheid onder druk staat en daarom ook mijn bonus en we
kunnen ook bonus halen door i.p.v. te concurreren samen werken, dus we
gaan beide volgende week onze prijs 10 procent omhoog doen, zodat we
onze target halen en lekker bonus krijgen’. Kartels draait dus om mensen
idzv artikel 5:1 lid 3 Awb. De ACM kan ook boete geven aan de feitelijke
leidinggevende. In de VS ga je ervoor in de gevangenis, Amerikanen
maken hier werk van, ze signaleren je bij Interpol.
Mensen die op korte termijn winstgevendheid boven lange termijn
winstgevendheid zetten, dit geeft prikkels. Een onderneming wil goed
bekend staan, niemand wil genoemd worden door de Europese
commissaris en zeggen they ripped you off. De onderneming wil braaf zijn,
door compliance office; trainingen wat niet mag ect. Maar je hebt altijd
nog individuen, die heeft een prestatiecontract (als hij target niet haalt,
krijgt hij geen bonus). Dus er is een spanning tussen onderneming en
natuurlijke personen. Zodra je meer prestatieafhankelijke bonussen
hebben, heb je dus meer spanning.
Schakelapparatuur voorbeeld:
Zo ontstaat dus een kartel: denk aan die 4 energieondernemingen die na
de meeting nog even gaan borrelen en zegt wie wil deze klus als eerst,
dan wil ik die klus erna ect., dan doe ik wel hogere prijs dan jij, zodat jij die
klus krijgt. Dit zorgt ervoor dat zij leuke winst hebben, maar wij
(consumenten) betalen het hè. Je kan denken maakt niet uit als het geld,
als het maar in de economie blijft - boeit niet of geld is bij consumenten of
producenten in de economie komt. Maar bij producenten wordt het bijv.
uitgegeven aan de manager die dat kartel heeft gemaakt en hij koopt
waarschijnlijk een auto. Dat is toch goed voor de economie? Of het geld bij
producent of consument blijft hangen boeit dus niet. Maar wat is een
groter probleem? Je gaat niet ontwikkelen om lagere kosten te hebben.
*aanbesteding à inkoopmethode waarin opdrachtgever een opdracht
bekendmaakt en die andere dan hun beste prijs geven.
,Mededingingsrecht
We gaan een schema maken:
1. Is mededingingsbeperking meerzijdig of enkelzijdig? Dit gaat niet
over de hoeveelheid ondernemingen betrokken zijn.
Meerzijdige mededingingsbeperking à Het gaat erom of je de
onderlinge concurrentie uitsluit (elkaars vrienden zijn, ik wil dan
volgende klant). Je hoort met elkaar te concurreren, dus zo laag
mogelijk aanbieden maar je spreekt af onderling jij wint deze klus
en ik krijg de volgende.
- Bij meerzijdig kiezen tussen: Kartelverbod of concentratiecontrole
1. Samenwerken op losse manier, dan geldt het kartelverbod.
Vaag begrip
2. Samenwerken d.m.v. fusie of overname of oprichting full
venture controle, dan geldt de concentratiecontrole. Duidelijk
te onderscheiden, omdat het juridisch heel goed afgebakend
is. (zie week 3)
Enkelzijdige mededingingsbeperking à ik ben de baas en jij gaat
nu gewoon stilzitten in een hoekje, of te wel opzouten van mijn
markt, ik ga je kopen o.i.d.. Hiervoor kennen we het misbruik
verbod voor. Dit veronderstelt dus dat jij grote onderneming bent,
met marktmacht waardoor je wil kan opleggen
Als het gaat om meerzijdige mededingingsbeperking, moet je kijken naar
het kartel verbod. Artikel 101VWEU (of 6 MW): lid 1 – verbod. Lid 3 –
rechtvaardiging voor economisch zinvolle samenwerking.
1. Er is een verbod van samenwerking en dat heb je in verschillende
smaken:
- Overeenkomst (wilsovereenstemming)
- Oafg: onderling afgestemde feitelijke gedraging = meest losse
vorm van samenwerking, maar toch zijn ze wel aan het
samenwerken. Ze zijn niet meer onafhankelijk van elkaar, elkaar
proberen eruit te concurreren. Je kiest er bewust voor om de
risico’s van onderlinge concurrentie te vervangen door
welbewuste samenwerking. Een voorbeeld van een oafg is het
communiceren van prijzen. > Stel je bent met z’n 3en van
tankstations langs de snelweg. Je verkoopt diesel en euro 95, dat
product zelf is bij iedereen precies hetzelfde, waarop kun je dan
concurreren als tankstation? Liter prijs zo laag mogelijk
vaststellen. Stel dat de prijs 2 euro is per liter, maar klanten gaan
bij je weg, dus je gaat lager naar 1.99 en de rest doen dat ook,
dus je zit in een brandstof oorlog. Als je dit doet, heb je allemaal
aan het eind van de maand geen winst gehaald. Dus wat is het
alternatief? Je belt en zegt ik ga naar 2.01 en de ander ziet dat hij
dat heeft gedaan. Dan kun je cheaten: dat is niet volgen, dus je
blijft op 1.99. Als je gaat treaten, dus je signaleert ook 2.01 en je
doet mee om de prijs ook te verhogen, dan hebben we met z’n
, alle meer winst uit deze maand en dan kun je volgende maand
signaleren 2.02.
*Hier is het voldoende om informatie uit te wisselen om tot
samenwerking te komen (stilzwijgende samenwerking).
- Besluit van een ondernemingsvereniging (we gaan het niet
allemaal zelf regelen, maar namens die ondernemingsvereniging
laten organiseren) denk aan de beroepsvereniging van
psychologen, die gaven adviezen aan hun leden wat een goed
minimum tarief is. Want een psycholoog wordt opgeleid om met
mensen te praten en niet om een business te runnen. Hoe
beperkt dat de mededinging als jouw beroepsvereniging een
adviestarief suggereert? Dit is een richtpunt in de markt dat de
onzekerheid uitsluit of vermindert en iedereen trekt naar dat
punt toe, er zijn maar heel weinig mensen die er ver boven gaan
zitten of die eronder gaan zitten omdat ze zichzelf een matig
psycholoog zitten. De ACM kon ook aantonen dat al die
psychologen hun tarief gingen aanpassen naar dat tarief en dat
beperkt de concurrentie.
2. moet tussen ondernemingen zijn.
3. met strekking of gevolg dat de mededinging wordt beperkt à hier wordt
het interessant. Want van de samenwerking kun je bewijs vinden, no
worries, daar laat je een papertrail achter, niemand vertrouwt de ander
namelijk helemaal. De truc is mededinging, dat is best moeilijk om dat
helder te krijgen. en daarom zijn die 2 woorden: strekking of gevolg zo
interessant.
4. en een effect op de handel
Wat is de functie van de onderdelen van 101 lid 1 VWEU of 6 MW?
Samenwerking is ingebracht om onderscheid te maken tussen 101 en 102
(daar is de eenzijdige). Plaatsvinden tussen ondernemingen, zie
bulletpoint 2: als er geen sprake is van een economische activiteit, is er
geen marktwerking. Deze samenwerking moet iets doen met de
mededinging, maar wat is dat nou eigenlijk? Je kan namelijk als
onderneming wel snel zeggen dat er geen sprake is van mededinging.
Stel laptopfabricanten zeggen dat ze niet meer gaan concurreren op prijs,
maar wel op de kwaliteit. Beperkt dat de mededinging? Prijs is suuuper
belangrijk, maar het verschilt wel per product. Kijk maar naar voedsel, dan
maakt prijs minder uit. Bij laptop vind je prijs wel belangrijk, maar tot
bepaalde hoogte.
Het is dus super moeilijk, dus we moeten de ACM tegemoetkomen, dat
doet het hof dmv functionele aanpak in Mastercard: het gaat er niet om of
samenwerking op papier staat bijv., maar het gaat om dat jullie
samenwerken. Dus bewijsnorm/last en dus risico wordt omlaag gebracht.
Het wordt makkelijker gemaakt om ondernemingen erbij te lappen.
Anic à langdurig kartel. Als er sprake is van een enkele of voortdurende
inbreuk boeien al die formaliteiten niet.
, *sanctie: miljoenenboete
Week 1B vervolg Hard core kartels
Functionele aanpak in het mededingingsrecht
De inhoud van het recht bepaald de pakkans. Des te hoger de
bewijsmaatstaf legt, des te moeilijker wordt het te bewijzen, des te lager
de kans je gepakt wordt.
Het (on)tastbare in 101 lid 1 VWEU
We hebben samenwerkingen tussen ondernemingen, dat is zonder meer
tastbaar – daarvan vindt je bewijs. Of dat nou e-mailen zijn of geschreven
briefjes, maakt niet uit, dit bewijs vind je. Maar de mededingingsbeperking
(lees; verhinderd) en effect op de handel, dat is tricky, daar kunnen
ondernemingen met tegenbewijs komen ‘ja we concurreren misschien
minder op prijs, maar wel meer op kwaliteit of we zijn maar een hele
kleine onderneming in de praktijk dus onze afspraak heeft weinig effect’.
Strekking of gevolg
Samenwerking tussen onderneming en mededingingsbeperking worden
verbonden door strekking of gevolg. ‘ertoe strekken of ten gevolge hebben
de mededinging te verhinderen’
- Bij strekking is het relatief eenvoudig om te bewijzen of er sprake
is van een mededingingsbeperking.
- Bij gevolg is het lastiger om te bewijzen of er sprake is van een
mededingingsbeperking.
Je moet dus kiezen tussen of strekking OF gevolg.
Hard core beperkingen en artikel 101 VWEU
Dingen waarvan iedereen weten dat het niet mag.
Er zal dus een samenwerking zijn en bewijs daarvan. De bewijsregels
maken het ook nog extra makkelijk.
Trelleborg à dit soort kartel afspraken zullen ondergronds zijn, ze willen het
bewijs verhullen, dus bewijsstaf moet zo laag mogelijk zijn. zie ook Aalborg
à Aanname dat dergelijke activiteiten ondergronds zullen zijn en zich dus
willen onttrekken aan toezicht met bewijsrisico’s tot gevolg.
Maar dit gaat alleen om het tastbare, maar wat betreft het ontastbare –
dus zal er een mededingingsbeperking zijn en effect op de handel? Als je
wil vaststellen of er een mededingingsbeperking is, moet je eerst
vaststellen wat de concurrentie is. Bij Kleurstoffen à Economen kijken wat
betreft vaak alleen naar prijs, maar je moet natuurlijk ook kijken naar
kwaliteit (spul zelf, maar ook leverbaarheid). Dus concurrentie is dus best
complex. Om te kijken of er dus concurrentie is moet je dus kijken hoe die
markt werkt.
