IPO 1B: Emotioneel klasklimaat- de relatie tussen leerkracht en leerling
27.1 Inleiding
Een belangrijk deel van de ontwikkeling van kinderen wordt beinvloedt door ervaringen met relaties.
Het gaat om relaties tussen gezinsleden, maar ook met docenten.
27.2 Historische achtergronden
Brophy en Good (jaren 80): effectief onderwijs
Hoeveelheid instructietijd;
Effectief klassenmanagement;
Interactieve instructie;
Gevoel effectiviteit en verantwoordelijkheid leerkracht;
Aanwezigheid ondersteunende leeromgeving.
In de ontwikkelingspsychologie lang weinig aandacht voor de rol van de leerkracht: Bio-ecologisch
model van Bronfenbrenner erkent deze rol, maar gaat hier niet verder op in.
Verandering: Robert Pianta (1992) met themanummer over gehechtheidsonderzoek bij andere
volwassenen. (Beyond the parent).
Basis voor onderzoek leraar-kindrelaties
Vaak met nadruk op affectieve en dyadische aspecten van de relatie
Er wordt niet langer alleen gekeken naar de relatie in de leeromgeving, maar ook de invloed
ervan op ontwikkeling buiten school. (sociaal)
Twee veelgebruikte perspectieven in ontwikkelingsonderzoek leraar-kind: gehechtheidsperspectief
en Developmental Systems Theory (DST).
27.3 Theorievorming en empirisch onderzoek
Het gehechtheidsperspectief op leraar-kind baseert zich grotendeels op gehechtheidsonderzoek over
ouders: rol van de leerkracht als veilige haven staat centraal (ad hoc). De affectieve kwaliteit van
de dyadische relatie wordt afgemeten aan:
Nabijheid: warmte, communicatie, gebruik leerkracht als safe haven;
Conflict: strijd en negatieve gevoelens;
Afhankelijkheid: in welke mate het kind zich vastklampt aan leerkracht OF leerkracht
gebruikt als secure base.
In empirisch onderzoek worden deze zaken gemeten met schalen: Student-Teacher-Relationship-
Scale (STRS), kindrapportages (vragenlijsten) of observatiemetingen.
Volgens DST is de leraar-kindrelatie een dyadisch microsysteem, dat behoort tot een schoolsysteem
of subcultuur. Kwaliteit afgemeten aan:
Rekening houden met kenmerken beide interactiepartners
De verbale en niet-verbale interacties en communicaties
Mentale representaties relatie (gevoel, gedachten, verwachtingen).
27.1 Inleiding
Een belangrijk deel van de ontwikkeling van kinderen wordt beinvloedt door ervaringen met relaties.
Het gaat om relaties tussen gezinsleden, maar ook met docenten.
27.2 Historische achtergronden
Brophy en Good (jaren 80): effectief onderwijs
Hoeveelheid instructietijd;
Effectief klassenmanagement;
Interactieve instructie;
Gevoel effectiviteit en verantwoordelijkheid leerkracht;
Aanwezigheid ondersteunende leeromgeving.
In de ontwikkelingspsychologie lang weinig aandacht voor de rol van de leerkracht: Bio-ecologisch
model van Bronfenbrenner erkent deze rol, maar gaat hier niet verder op in.
Verandering: Robert Pianta (1992) met themanummer over gehechtheidsonderzoek bij andere
volwassenen. (Beyond the parent).
Basis voor onderzoek leraar-kindrelaties
Vaak met nadruk op affectieve en dyadische aspecten van de relatie
Er wordt niet langer alleen gekeken naar de relatie in de leeromgeving, maar ook de invloed
ervan op ontwikkeling buiten school. (sociaal)
Twee veelgebruikte perspectieven in ontwikkelingsonderzoek leraar-kind: gehechtheidsperspectief
en Developmental Systems Theory (DST).
27.3 Theorievorming en empirisch onderzoek
Het gehechtheidsperspectief op leraar-kind baseert zich grotendeels op gehechtheidsonderzoek over
ouders: rol van de leerkracht als veilige haven staat centraal (ad hoc). De affectieve kwaliteit van
de dyadische relatie wordt afgemeten aan:
Nabijheid: warmte, communicatie, gebruik leerkracht als safe haven;
Conflict: strijd en negatieve gevoelens;
Afhankelijkheid: in welke mate het kind zich vastklampt aan leerkracht OF leerkracht
gebruikt als secure base.
In empirisch onderzoek worden deze zaken gemeten met schalen: Student-Teacher-Relationship-
Scale (STRS), kindrapportages (vragenlijsten) of observatiemetingen.
Volgens DST is de leraar-kindrelatie een dyadisch microsysteem, dat behoort tot een schoolsysteem
of subcultuur. Kwaliteit afgemeten aan:
Rekening houden met kenmerken beide interactiepartners
De verbale en niet-verbale interacties en communicaties
Mentale representaties relatie (gevoel, gedachten, verwachtingen).
