Week 1, hoorcollege 1
1. Wat is het mind-body probleem? Hoe komt het tot stand?
2. Wat is er mis met de meeste argumenten ten gunste van substantiedualisme?
3. Met welke centrale uitdagingen wordt het substantiedualisme geconfronteerd?
Psychologie gaat over the mind, maar wat is the mind precies? Er kan naar the mind
verwezen worden als het gaat over mentale processen, zoals percepties, sensaties, emoties
of overtuigingen. The mind is vaak ook nog betrokken bij taal, moraliteit, rationaliteit, ethiek,
de vrije wil, het bewustzijn, etc.
Het centrale doel van de filosofie van de geest is om...
- te definiëren wat de geest is
- te definiëren wie wij als geestig beschouwen (bijvoorbeeld volwassen mensen,
baby's, machines, dieren)
- te definiëren wat individuele mentale toestanden zijn (bijvoorbeeld overtuigingen,
emoties, verbeelding)
- te definiëren welke eigenschappen mentale toestanden kunnen hebben (bijv. bewust
versus onbewust)
- de interne structuur van de geest bestuderen (bijvoorbeeld de relatie tussen
perceptie en overtuigingen)
- de mogelijkheid doorgronden om de geest in wetenschappelijke termen te verklaren
→ Deze verschillende doelstellingen zijn met elkaar verbonden en vaak gekoppeld aan ons
begrip van de relatie tussen de geest enerzijds en de fysieke hersenen, het lichaam en de
omgeving anderzijds.
Mind-body problem
Is er een echt verschil tussen mind en lichaam?
→ Als er een reëel verschil bestaat tussen lichaam en geest, hoe kunnen ze zich dan tot
elkaar relateren?
→ Als er geen echt verschil is tussen geest en lichaam, hoe kunnen we de geest dan
begrijpen als onderdeel van de natuurlijke wereld?
Geest & Hersenen
- Is de geest identiek aan de hersenen?
- Hoe werken mentale en hersentoestanden en -processen op elkaar in?
- Kan de neurowetenschap ooit onze studie van de geest vervangen?
Geest lichaam
- Worden onze mentale toestanden beïnvloed door ons (niet op de hersenen
gebaseerde) lichaam?
- Is de geest geïmplementeerd in het lichaam?
Geest & Milieu
- Kunnen en moeten we de geest los zien van de fysieke en sociale omgeving van het
organisme?
- Kan onze geest zich uitbreiden naar de omgeving?
,Substantie dualisme
Mensen bestaan uit twee substanties: een immateriële ziel en een materieel lichaam.
Geest en lichaam zijn twee verschillende substanties: twee verschillende ‘bouwstenen’ van
de werkelijkheid die in principe onafhankelijk kunnen bestaan.
Tegenwoordig wordt de theorie van Descartes nauwelijks nog ondersteund, destijds was dat
wel anders. Volgens Descartes beschikken alle mensen over drie belangrijke onderdelen;
rationaliteit, taal en bewustzijn. Descartes beargumenteerde vervolgens dat fysieke
objecten, zoals een tafel, geen bewustzijn hebben, niet kunnen redeneren en geen taal
kunnen gebruiken. Dit was voor Descartes een teken dat er dus wel degelijk een verschil is
tussen een physical substance en een mental substance.
Argumenten voor substance dualism:
- Leibniz wet. Als x = y → x en y exact dezelfde eigenschappen hebben. Als x en y niet
exact dezelfde eigenschappen hebben → x ≠ y. Geest en lichaam hebben
verschillende eigenschappen → Geest ≠ Lichaam
- Ruimtelijke ligging/uitbreiding, Descartes. “Lichamelijke toestanden en processen
hebben een ruimtelijke locatie en uitbreiding. Mentale toestanden en processen doen
dat niet”.
- Rationaliteit, Descartes. “Mentale entiteiten zijn rationele entiteiten. Het is uitgesloten
dat materiële entiteiten rationeel zijn of kunnen redeneren”
- Intentionaliteit, Brentano. Mentale toestanden kunnen ergens over gaan. Ze kunnen
verwijzen naar buitenmentale entiteiten (ik geloof bijvoorbeeld dat Parijs de
hoofdstad van Frankrijk is).
- Fenomenale kwaliteit, Chalmers. Mentale toestanden kunnen een subjectieve
ervaringskwaliteit hebben. Ze worden gekenmerkt door een bepaald fenomenaal
karakter (bijvoorbeeld pijn).
Methode van radicale twijfel = twijfelen aan alles wat we veronderstellen te weten om een
solide basis voor onze wetenschappen te bieden.
Kunnen we twijfelen aan het bestaan van materiële dingen: de buitenwereld en ons
lichaam? Ja, want het is logischerwijs mogelijk dat we in een Matrix leven.
Het twijfelargument (argument voor substantiedualisme)
Cogito ergo sum - Ik denk, dus ik ben
Er is maar één ding waar we niet aan kunnen twijfelen: dat er iets of iemand is die twijfelt.
Onze kennis over fysieke dingen is feilbaar, omdat we kennis over fysieke dingen verwerven
via onze zintuigen (bijvoorbeeld illusies, hallucinaties, kwaadaardige genialiteit).
→ Ik kan eraan twijfelen dat ik een materieel lichaam heb
Daarentegen kunnen we ons niet vergissen in onze kennis over de geest en zijn bestaan.
→ Ik kan er niet aan twijfelen dat ik besta (als mentaal wezen)
Dus, ik ben niet identiek aan mijn lichaam.
Samengevat: je lichaam en geest zijn NIET identiek, want je kan twijfelen aan het feit dat je
een lichaam hebt, maar niet aan het feit dat je een geest hebt (want twijfelen doe je met je
geest, dus als je twijfelt toon je het bestaan van je geest aan).
Problemen van substance dualism
- Ruimtelijke ligging/uitbreiding → Identiteitstheorie
, - Rationaliteit & Intentionaliteit → Computer, AI
- Fenomenale kwaliteit → ‘Hard problem’ (Chalmers)
Problemen van het Leibniz principe:
- Het principe van Leibniz werkt niet voor psychologische toestanden, zoals denken,
weten, geloven of twijfelen.
- Wat ik over iets denk, is niet noodzakelijkerwijs een eigenschap van dat ding. We
kunnen niet aannemen dat de kennis van een subject over een object identiek is met
het object zelf.
Dit is een ongerechtvaardigde sprong van epistemologie (studie van wat we weten) naar
ontologie (studie van wat werkelijk bestaat)
→ Intensieve misvatting (intentional fallacy) of masked man fallacy
Intensieve misvatting
Premis 1: Bruce Wayne gelooft dat Selina Kyle een aardig persoon is.
Premis 2: Bruce Wayne gelooft dat Catwoman geen aardig persoon is.
Conclusie: Daarom is Selina Kyle niet identiek aan Catwoman.
Premis 1: Ik kan er niet aan twijfelen dat ik besta.
Premis 2: Ik kan eraan twijfelen dat mijn lichaam bestaat.
Conclusie: Daarom ben ik niet identiek aan mijn lichaam.
Hoewel ik eraan kan twijfelen dat ik geen lichaam heb, betekent dit niet dat ik niet identiek
ben met mijn lichaam. Het idee dat geest en lichaam twee verschillende substanties zijn, is
een ontologische stelling, terwijl het argument van Descartes berust op een epistemologisch
verschil.
Interactionisme
- Lichaam en geest zijn voortdurend met elkaar in wisselwerking
- In het dagelijks leven vormen lichaam en geest een eenheid: zintuiglijke processen
kunnen bijvoorbeeld leiden tot bewuste ervaringen en bewuste ervaringen kunnen
leiden tot motorische processen
- Substantie-dualisme vereist alleen maar dat geest en lichaam in principe als
afzonderlijke entiteiten kunnen bestaan
Het interactieprobleem: Hoe is het mogelijk dat geest en lichaam causaal op elkaar
inwerken?
The problem of mental causation kijkt naar hoe er toch interactie kan zijn als de mind en het
lichaam compleet verschillend zouden zijn. Iets immaterieels kan bijna onmogelijk iets
materieels aansturen.
De beschreven interactie tussen geest en lichaam is pure speculatie.
Causale interactie heeft ruimtelijk contact nodig: hoe kan iets niet-ruimtelijk (geest/ziel)
interageren met iets ruimtelijks (pijnappelklier)?
→ Voor zover lichaam en geest radicaal verschillend zouden moeten zijn, missen ze de
overeenkomsten die nodig zijn voor interactie: ruimtelijk contactpunt
Dualistische alternatieven
Parallellisme (bijv. Leibniz)
, - Lichaam en geest zijn verschillende stoffen die geen interactie met elkaar hebben,
maar die perfect op elkaar zijn afgestemd
- God is de gemeenschappelijke oorzaak van beide causale strengen
(‘pre-gestabiliseerde harmonie’)
Occasionalisme (bijv. Malebranche)
- Lichaam en geest zijn verschillende substanties die niet direct met elkaar in
wisselwerking staan, maar God bemiddelt voortdurend tussen de twee substanties
Causale sluiting van het fysieke rijk (causal closure of the physical realm)
We kunnen een volledige fysieke verklaring geven van elke fysieke gebeurtenis.
Zo ja, welke aanvullende causale rol zou de geest dan moeten spelen? Geen, het bestaan
of het niet bestaan van de immateriële geest zou geen verschil maken.
Epifenomenalisme: de geest kan veroorzaakt worden door materiële gebeurtenissen, maar
heeft zelf geen oorzakelijk effect.
Hoe zou psychologisch onderzoek gebaseerd op het substantiedualisme eruitzien?
Zelfreflectie (introspection)
Vanuit een dualistisch standpunt is de enige mogelijkheid om de geest direct te onderzoeken
het vertrouwen op introspectie.
Introspectie = subjectief naar binnen kijken
→ Bezwaar: Introspectieve rapporten kunnen nooit door anderen worden geverifieerd of
vervalst en kunnen als zodanig niet de basis vormen voor objectief geldige
wetenschappelijke kennis (methodologisch probleem)
Introspectie is de belangrijkste methode van de psychologie, maar het is niet onfeilbaar.
Volgens William James was introspection iets gecompliceerder dan Descartes dacht. In
introspection kunnen fouten gemaakt worden, maar dit kan ook in het dagelijks leven
gebeuren. Volgens James is introspection niet moeilijker dan normale perceptie, mensen
kunnen denken iets te zien dat er eigenlijk ook niet is.
Tijdens introspectie is er geen duidelijk criterium, dit kan voor iedereen anders zijn en is
soms moeilijk onder woorden te brengen. Perceptie aan de andere kant kent vaak wel
overeenstemming tussen verschillende personen, zo kunnen verschillende mensen
bevestigen dat een bepaalde steen een baksteen is.
Wat zijn de alternatieven voor het substantiedualisme?
- Dualisme: Geest en materie zijn twee verschillende substanties.
- Monisme: Alles is gemaakt van dezelfde substantie.
- Idealisme: Alles wat bestaat is geest (of geestafhankelijk).
- Materialisme: Alles wat bestaat is materie.
- Fysicalisme: “Alles is fysiek.”, “Er gaat niets boven het fysieke.”
Er zijn geen niet-fysieke resten, zoals de Cartesiaanse ziel. De geest is niet iets
extra's, toegevoegd aan de fysieke ingrediënten waaruit een mens bestaat. Alles wat
bestaat bestaat uit fysieke deeltjes die de fundamentele delen van ons universum
vormen. Alle biologische, psychologische of sociale verschijnselen zijn uiteindelijk
fysieke verschijnselen (materiële verschijnselen).
Samengevat substance dualism:
● Geest en lichaam zijn twee verschillende causaal op elkaar inwerkende substanties.
Belangrijkste problemen
1. Wat is het mind-body probleem? Hoe komt het tot stand?
2. Wat is er mis met de meeste argumenten ten gunste van substantiedualisme?
3. Met welke centrale uitdagingen wordt het substantiedualisme geconfronteerd?
Psychologie gaat over the mind, maar wat is the mind precies? Er kan naar the mind
verwezen worden als het gaat over mentale processen, zoals percepties, sensaties, emoties
of overtuigingen. The mind is vaak ook nog betrokken bij taal, moraliteit, rationaliteit, ethiek,
de vrije wil, het bewustzijn, etc.
Het centrale doel van de filosofie van de geest is om...
- te definiëren wat de geest is
- te definiëren wie wij als geestig beschouwen (bijvoorbeeld volwassen mensen,
baby's, machines, dieren)
- te definiëren wat individuele mentale toestanden zijn (bijvoorbeeld overtuigingen,
emoties, verbeelding)
- te definiëren welke eigenschappen mentale toestanden kunnen hebben (bijv. bewust
versus onbewust)
- de interne structuur van de geest bestuderen (bijvoorbeeld de relatie tussen
perceptie en overtuigingen)
- de mogelijkheid doorgronden om de geest in wetenschappelijke termen te verklaren
→ Deze verschillende doelstellingen zijn met elkaar verbonden en vaak gekoppeld aan ons
begrip van de relatie tussen de geest enerzijds en de fysieke hersenen, het lichaam en de
omgeving anderzijds.
Mind-body problem
Is er een echt verschil tussen mind en lichaam?
→ Als er een reëel verschil bestaat tussen lichaam en geest, hoe kunnen ze zich dan tot
elkaar relateren?
→ Als er geen echt verschil is tussen geest en lichaam, hoe kunnen we de geest dan
begrijpen als onderdeel van de natuurlijke wereld?
Geest & Hersenen
- Is de geest identiek aan de hersenen?
- Hoe werken mentale en hersentoestanden en -processen op elkaar in?
- Kan de neurowetenschap ooit onze studie van de geest vervangen?
Geest lichaam
- Worden onze mentale toestanden beïnvloed door ons (niet op de hersenen
gebaseerde) lichaam?
- Is de geest geïmplementeerd in het lichaam?
Geest & Milieu
- Kunnen en moeten we de geest los zien van de fysieke en sociale omgeving van het
organisme?
- Kan onze geest zich uitbreiden naar de omgeving?
,Substantie dualisme
Mensen bestaan uit twee substanties: een immateriële ziel en een materieel lichaam.
Geest en lichaam zijn twee verschillende substanties: twee verschillende ‘bouwstenen’ van
de werkelijkheid die in principe onafhankelijk kunnen bestaan.
Tegenwoordig wordt de theorie van Descartes nauwelijks nog ondersteund, destijds was dat
wel anders. Volgens Descartes beschikken alle mensen over drie belangrijke onderdelen;
rationaliteit, taal en bewustzijn. Descartes beargumenteerde vervolgens dat fysieke
objecten, zoals een tafel, geen bewustzijn hebben, niet kunnen redeneren en geen taal
kunnen gebruiken. Dit was voor Descartes een teken dat er dus wel degelijk een verschil is
tussen een physical substance en een mental substance.
Argumenten voor substance dualism:
- Leibniz wet. Als x = y → x en y exact dezelfde eigenschappen hebben. Als x en y niet
exact dezelfde eigenschappen hebben → x ≠ y. Geest en lichaam hebben
verschillende eigenschappen → Geest ≠ Lichaam
- Ruimtelijke ligging/uitbreiding, Descartes. “Lichamelijke toestanden en processen
hebben een ruimtelijke locatie en uitbreiding. Mentale toestanden en processen doen
dat niet”.
- Rationaliteit, Descartes. “Mentale entiteiten zijn rationele entiteiten. Het is uitgesloten
dat materiële entiteiten rationeel zijn of kunnen redeneren”
- Intentionaliteit, Brentano. Mentale toestanden kunnen ergens over gaan. Ze kunnen
verwijzen naar buitenmentale entiteiten (ik geloof bijvoorbeeld dat Parijs de
hoofdstad van Frankrijk is).
- Fenomenale kwaliteit, Chalmers. Mentale toestanden kunnen een subjectieve
ervaringskwaliteit hebben. Ze worden gekenmerkt door een bepaald fenomenaal
karakter (bijvoorbeeld pijn).
Methode van radicale twijfel = twijfelen aan alles wat we veronderstellen te weten om een
solide basis voor onze wetenschappen te bieden.
Kunnen we twijfelen aan het bestaan van materiële dingen: de buitenwereld en ons
lichaam? Ja, want het is logischerwijs mogelijk dat we in een Matrix leven.
Het twijfelargument (argument voor substantiedualisme)
Cogito ergo sum - Ik denk, dus ik ben
Er is maar één ding waar we niet aan kunnen twijfelen: dat er iets of iemand is die twijfelt.
Onze kennis over fysieke dingen is feilbaar, omdat we kennis over fysieke dingen verwerven
via onze zintuigen (bijvoorbeeld illusies, hallucinaties, kwaadaardige genialiteit).
→ Ik kan eraan twijfelen dat ik een materieel lichaam heb
Daarentegen kunnen we ons niet vergissen in onze kennis over de geest en zijn bestaan.
→ Ik kan er niet aan twijfelen dat ik besta (als mentaal wezen)
Dus, ik ben niet identiek aan mijn lichaam.
Samengevat: je lichaam en geest zijn NIET identiek, want je kan twijfelen aan het feit dat je
een lichaam hebt, maar niet aan het feit dat je een geest hebt (want twijfelen doe je met je
geest, dus als je twijfelt toon je het bestaan van je geest aan).
Problemen van substance dualism
- Ruimtelijke ligging/uitbreiding → Identiteitstheorie
, - Rationaliteit & Intentionaliteit → Computer, AI
- Fenomenale kwaliteit → ‘Hard problem’ (Chalmers)
Problemen van het Leibniz principe:
- Het principe van Leibniz werkt niet voor psychologische toestanden, zoals denken,
weten, geloven of twijfelen.
- Wat ik over iets denk, is niet noodzakelijkerwijs een eigenschap van dat ding. We
kunnen niet aannemen dat de kennis van een subject over een object identiek is met
het object zelf.
Dit is een ongerechtvaardigde sprong van epistemologie (studie van wat we weten) naar
ontologie (studie van wat werkelijk bestaat)
→ Intensieve misvatting (intentional fallacy) of masked man fallacy
Intensieve misvatting
Premis 1: Bruce Wayne gelooft dat Selina Kyle een aardig persoon is.
Premis 2: Bruce Wayne gelooft dat Catwoman geen aardig persoon is.
Conclusie: Daarom is Selina Kyle niet identiek aan Catwoman.
Premis 1: Ik kan er niet aan twijfelen dat ik besta.
Premis 2: Ik kan eraan twijfelen dat mijn lichaam bestaat.
Conclusie: Daarom ben ik niet identiek aan mijn lichaam.
Hoewel ik eraan kan twijfelen dat ik geen lichaam heb, betekent dit niet dat ik niet identiek
ben met mijn lichaam. Het idee dat geest en lichaam twee verschillende substanties zijn, is
een ontologische stelling, terwijl het argument van Descartes berust op een epistemologisch
verschil.
Interactionisme
- Lichaam en geest zijn voortdurend met elkaar in wisselwerking
- In het dagelijks leven vormen lichaam en geest een eenheid: zintuiglijke processen
kunnen bijvoorbeeld leiden tot bewuste ervaringen en bewuste ervaringen kunnen
leiden tot motorische processen
- Substantie-dualisme vereist alleen maar dat geest en lichaam in principe als
afzonderlijke entiteiten kunnen bestaan
Het interactieprobleem: Hoe is het mogelijk dat geest en lichaam causaal op elkaar
inwerken?
The problem of mental causation kijkt naar hoe er toch interactie kan zijn als de mind en het
lichaam compleet verschillend zouden zijn. Iets immaterieels kan bijna onmogelijk iets
materieels aansturen.
De beschreven interactie tussen geest en lichaam is pure speculatie.
Causale interactie heeft ruimtelijk contact nodig: hoe kan iets niet-ruimtelijk (geest/ziel)
interageren met iets ruimtelijks (pijnappelklier)?
→ Voor zover lichaam en geest radicaal verschillend zouden moeten zijn, missen ze de
overeenkomsten die nodig zijn voor interactie: ruimtelijk contactpunt
Dualistische alternatieven
Parallellisme (bijv. Leibniz)
, - Lichaam en geest zijn verschillende stoffen die geen interactie met elkaar hebben,
maar die perfect op elkaar zijn afgestemd
- God is de gemeenschappelijke oorzaak van beide causale strengen
(‘pre-gestabiliseerde harmonie’)
Occasionalisme (bijv. Malebranche)
- Lichaam en geest zijn verschillende substanties die niet direct met elkaar in
wisselwerking staan, maar God bemiddelt voortdurend tussen de twee substanties
Causale sluiting van het fysieke rijk (causal closure of the physical realm)
We kunnen een volledige fysieke verklaring geven van elke fysieke gebeurtenis.
Zo ja, welke aanvullende causale rol zou de geest dan moeten spelen? Geen, het bestaan
of het niet bestaan van de immateriële geest zou geen verschil maken.
Epifenomenalisme: de geest kan veroorzaakt worden door materiële gebeurtenissen, maar
heeft zelf geen oorzakelijk effect.
Hoe zou psychologisch onderzoek gebaseerd op het substantiedualisme eruitzien?
Zelfreflectie (introspection)
Vanuit een dualistisch standpunt is de enige mogelijkheid om de geest direct te onderzoeken
het vertrouwen op introspectie.
Introspectie = subjectief naar binnen kijken
→ Bezwaar: Introspectieve rapporten kunnen nooit door anderen worden geverifieerd of
vervalst en kunnen als zodanig niet de basis vormen voor objectief geldige
wetenschappelijke kennis (methodologisch probleem)
Introspectie is de belangrijkste methode van de psychologie, maar het is niet onfeilbaar.
Volgens William James was introspection iets gecompliceerder dan Descartes dacht. In
introspection kunnen fouten gemaakt worden, maar dit kan ook in het dagelijks leven
gebeuren. Volgens James is introspection niet moeilijker dan normale perceptie, mensen
kunnen denken iets te zien dat er eigenlijk ook niet is.
Tijdens introspectie is er geen duidelijk criterium, dit kan voor iedereen anders zijn en is
soms moeilijk onder woorden te brengen. Perceptie aan de andere kant kent vaak wel
overeenstemming tussen verschillende personen, zo kunnen verschillende mensen
bevestigen dat een bepaalde steen een baksteen is.
Wat zijn de alternatieven voor het substantiedualisme?
- Dualisme: Geest en materie zijn twee verschillende substanties.
- Monisme: Alles is gemaakt van dezelfde substantie.
- Idealisme: Alles wat bestaat is geest (of geestafhankelijk).
- Materialisme: Alles wat bestaat is materie.
- Fysicalisme: “Alles is fysiek.”, “Er gaat niets boven het fysieke.”
Er zijn geen niet-fysieke resten, zoals de Cartesiaanse ziel. De geest is niet iets
extra's, toegevoegd aan de fysieke ingrediënten waaruit een mens bestaat. Alles wat
bestaat bestaat uit fysieke deeltjes die de fundamentele delen van ons universum
vormen. Alle biologische, psychologische of sociale verschijnselen zijn uiteindelijk
fysieke verschijnselen (materiële verschijnselen).
Samengevat substance dualism:
● Geest en lichaam zijn twee verschillende causaal op elkaar inwerkende substanties.
Belangrijkste problemen
