Samenvatting Relaties hanteren hoofdstuk 1 t/m 5, 7 en 10

Relaties hanteren
Hoofdstuk 1 Contact maken

Waardering en respect
Waardering hebben voor jezelf en andere betekent dat je om jezelf en andere geeft. Je vindt jezelf
en andere de moeite waard. Respect hebben betekent dat je rekening houdt met de ander. Respect
hebben voor jezelf en de ander houdt in dat jij en de ander er onvoorwaardelijk mogen zijn met je
eigen gedachten, gevoelens en mening. Om naar iemand te luisteren en van dienst te kunnen zijn
heb je dit nodig.

Basishouding
Houding jij/ik Ik ben oke Ik ben niet oke
Jij bent oke Ik +/ jij + Ik -/ jij +
Onvoorwaardelijke acceptatie. Als Plaatst jezelf onder een ander, als je
hulpverlener heb je vertrouwen in de jezelf niet de moeite waard vindt kan je
mogelijkheden van cliënt niet iemand anders helpen
Jij bent niet oke Ik +/ jij – Ik -/ jij –
Jij weet wat goed is voor de ander. De Je kunt geen aandacht naar elkaar
ander voelt zich niet in zijn waarde gelaten opbrengen. Onmogelijk om hulp te
verlenen

Eigen kracht
Als hulpverlener wil je een cliënt zelfstandig maken, dit doe je door hen eigen kracht te versterken
Begrip Kern Kernvraag
Zelfregie Zelfbepalen Wat wil ik?
Eigen kracht Zelf kunnen Wat kan ik?
Eigen verantwoordelijkheid Zelf moeten of mogen Wat moet of mag ik doen?

Aspecten van communicatie
Inhoudelijke aspect




Je let vooral op feiten. Je komt te weten wie aan de deur staat en wat diegene bijvoorbeeld wil
drinken. Het inhoudelijk aspect kan helder zijn maar er kan ook een conflict ontstaan tussen
hulpverlener en cliënt

Expressieve aspect
Hoe brengt de persoon de boodschap. Mensen laten verbaal en non-verbaal veel van zich zien.
Bewust en onbewust bijvoorbeeld via gezichtsuitdrukkingen en lichaamshouding

Relationele aspect
Betrekkingsaspect. Drukt uit hoe we ons tot elkaar willen verhouden. Huilen betekent dat de client
zich veilig voelt bij jou niet alleen dat ze verdrietig is.

,Appellerend aspect
De roep om een reactie die er in elke communicatie verscholen ligt. Bijvoorbeeld: ”kun je mij
vertellen waar de WC is? Ja. Dat is niet wat je wou horen. Iets met een appel? lol

Het technisch-functionele aspect van de communicatie
 De voorbereiding
o Doel van het gesprek helder te formuleren en de verschillende onderwerpen die
zij wil bespreken paraat te hebben
 Het gespreksdoel
o Aanmeldingsgesprek om te kijken of je de juiste persoon bent op client de coachen,
begeleidingsgesprek om te informeren hoe het op de nieuwe woonplek gaat,
deurgesprek om te onderzoeken of je bewoner bij wijk kan betrekken
 De begroeting
o Niet extra lang vasthouden, kijken naar cultuur, geen slaphandje
 Het maken van oogcontact
o Belangrijkste non-verbale communicatiemiddel
 De onderlinge afstemming
o Goed luisteren naar de vragen en duidelijk maken dat je goed luistert
 De ruimte waarin het gesprek plaatsvindt
o Ruimte heeft invloed op kwaliteit van contact. Welkom maken van client
 De tijd die je voor het gesprek hebt
o Client moet ween hoeveel tijd je hebt uitgetrokken voor hem/haar

Hoofdstuk 2 Waarnemen en interpreteren
Waarnemen
Waarneming Zintuig Waar is het goed voor?
Zien Ogen Bekende mensen en voorwerpen herken je
sneller. Zien heeft dus te maken met
ervaringen die je op doet
Horen Oren Luistert niet alleen naar woorden ook
naar toonhoogte, pauzes, trillingen,
intensiteit
Ruiken Neus Geuren roepen associaties op, beïnvloeden
gevoel. Transpireren negatief
Proeven Tong x
Voelen/tasten Tastzin Druk en temperatuur. Van bijvoorbeeld
handdruk
Intuïtie (Onderbuik) gevoel Liegt of informatie achterhouden

Onderlinge verschillen
Individuele waarnemingen van prikkels noemen we perceptie (ontvangst). Je maakt een keuze uit
wat je hoort, ziet enz. Het is belangrijk om er bewust van te zijn dat wat je ook waarneemt
altijd een selectie is van het hele verhaal. Prikkels worden opgezet in taal (perceptie), dit betekend
ontvangst. Het is het resultaat van waarnemen.
Factoren die de waarneming beïnvloeden
1. De fysiologische toestand van de waarnemer
2. De psychologische stand van de waarnemer
3. De relatie tussen de waarnemer en hetgeen dat waargenomen wordt

, Om waarneming ook echt een waarneming van feiten te laten zijn, is het van belang onze
interpretaties achterwege te laten tijdens het waarnemen.
1. Van invloed zijn onder andere;
 Ervaring
o Afrikaans stamhoofd vindt verkeerspolitie aardig omdat ze zwaaien. Eigen
ervaring
 Aandacht
o Wanneer je aan een onderwerp weinig aandacht schenkt, zal je het niet gauw
waarnemen. DIT bijvoorbeeld
 Instelling
o Verwachting of verwachtingspatroon die je hebt bij de waarnemer
 Referentiekader
o Hoe je iets waarneemt wordt sterk beïnvloed door de omgeving waar jij je in
bevindt
 Behoefte
o Je waarneming wordt getrokken naar zaken waar jij behoefte aan hebt

Waarnemen en feiten
Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan vaststaat dat het waar is, je kunt het
controleren. Feiten en interpretaties uit elkaar te halen. Op de grond van feiten interpreteer je.

Doelgericht waarnemen
Observeren is doelgericht waarnemen. Het gaat bij observeren dus om feitenverzameling.
Observatie in de volgende stappen:
1. Wat is het doel van de observatie?
2. Wat zijn de concrete vragen?
3. Hoe ga je het gedrag observeren?
4. Door wie, wanneer en hoe lang?
5. Hoe ga je het gedrag registreren?
Als hulpverlener moet je trainen om meerdere prikkels tegelijk te observeren

Waarnemen en interpreteren
Tijdens het waarnemen alle dag geef je gelijk een directe betekenis
Waarnemen: Feiten en zintuigen
Interpreteren: mening

Waarnemen en interpreteren fases
1. Waarnemen
2. Interpreteren van de waarneming
3. Controleren of de interpretatie klopt
4. Conclusie trekken

Waarnemings- en interpretatiefouten
Interpretatiefout: Hulpverlener denkt te snel te weten wat de ander bedoelt
Waarnemingsfout: als erop onvolledige of foute informatie een besluit wordt gemaakt
Halo- en horneffect
Halo-effect: de neiging om een persoon met een aantal prettige kenmerken met nog veel meer
positieve eigenschappen toe te dichten
Horn-effect: De neiging om je oordeel over de totale persoon te laten beïnvloeden door een enkel
negatief element.