2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
PROBLEEM 7. IN DE AARD VAN HET
BEESTJE?
LITERATUUR
- Kennisclip
- Prins & Braet (2014) – H13.
- Wicks-Nelson (2016) – H6.
- Verhulst (2014) – H15.
WAT IS ANGST EN WANNEER IS ANGST PROBLEMATISCH/EEN STOORNIS?
DEFINITIE ANGST EN ANGSTSTOORNIS
Anxiety (= vrees); een op de toekomstgerichte emotie gekenmerkt door het
gevoel dat er geen controle is op mogelijke, negatieve gebeurtenissen. Het is
onvoorspelbaar of, en wanneer deze gebeurtennis zich voor doet. Vb. De vrees
dat je een tentamen niet gaat halen. Ook ben je alert op potentieel gevaarlijke
situaties en op de eigen emotionele reactie op deze gevaarlijke situaties.
Fear (=angst); reactie op een acute of aanwezige bedreiging, je gaat in de
alarmstaat.
Worry (=piekeren); het ervaren van moeilijk te controleren en opdringerige
gedachtes over mogelijke negatieve uitkomsten. Piekeren is het cognitieve
component van angst.
Angst en vrees uiten zich bij een gevaarlijke situatie op 3 manieren:
1. Gedragsmatige reactie, zoals wegrennen bij brand.
2. Cognitieve reactie, dit zijn angstige gedachtes. = piekeren.
3. Fysiologische reactie, zoals een verhoogde hartslag en een snelle
ademhaling.
Het ervaren van angst, vrees en zorgen is normaal en adaptief en is veel
voorkomend bij kinderen. Angsten zijn vaak gekoppeld aan een
ontwikkelingstaak van een kind. Zo past angst voor vreemden en harde geluiden
bij kinderen rond de 9 maanden, terwijl angst voor fantasiefiguren past bij een
kind tot 2 jaar. Angsten hebben ook een beschermende werking vb. door angst
voor hoogte wordt de kans op vallen kleiner.
De hoeveelheid angsten en de intensiteit van angst neemt af met de leeftijd.
Onderzoek toont dat meisjes vaker en intensere angsten hebben dan jongens.
Angst wordt als problematisch beschouwd wanneer deze intenser en
langduriger is dan verwacht wordt bij de normale ontwikkeling en wanneer de
angst zorgt voor lijdensdruk en invloed heeft op het functioneren van het
kind.
, 2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
Bij kinderen komen angst en depressiviteit vaak samen voor en zijn ze nog niet
zo duidelijk te onderscheiden als bij volwassenen. Ook is er vaak overlap met
somatische klachten en teruggetrokken gedrag.
PREVALENTIE
Angststoornissen zijn een van de meest voorkomende stoornissen bij kinderen
adolescenten, ongeveer 12-25% van de kinderen op schoolleeftijd en in de
adolescentie voldoen aan de criteria.
- Meisjes hebben 2x zo vaak een angststoornis als jongens.
- Er zijn geen cross-sectionele verschillen in angststoornissen in het
algemeen, maar wel in de prevalentie van specifieke angststoornissen. Dit
komt voor door blootstelling aan andere risicofactoren, verschillende
opvoeding of door discriminatie/acculturatie processen. Hier moet rekening
mee gehouden worden tijdens de diagnostiek en behandeling.
ONTWIKKELING/BELOOP
Bij een deel van de adolescenten verdwijnt de angststoornis vanzelf, na een jaar
voldoet 40% niet meer aan de stoornis. 40% voldoet aan een aan een andere
angststoornis en slechts 20% voldoet nog steeds aan de criteria van dezelfde
angststoornis.
COMORBIDITEIT
Bij homotypische comorbiditeit is er comorbiditeit tussen de verschillende
angststoornissen, dit sluit aan bij het idee dat er 1 onderliggend construct is voor
alle angststoornissen.
Bij heterotypische comorbiditeit is er comorbiditeit met andere stoornissen,
zoals depressie en middelenmisbruik.
WAT IS EEN ANGSTSTOORNIS EN WELKE SUBTYPEN ANGSTSTOORNISSEN ZIJN ER; WAT
ZIJN DE VERSCHILLEN EN OVEREENKOMSTEN?
Verschillen zichtbaar in leeftijd, in angst voor bepaald object/situatie en
hoe het zich uit.
Overeenkomst: bij alle stoornissen is er sprake van een bepaalde mate van
bezorgdheid/vrees voor objecten en situaties en een bepaalde mate van
vermijding of angst reducerend gedrag.
SPECIFIEKE FOBOBIE
Een specifieke fobie is een overmatige en onredelijke angst die veroorzaakt
wordt door een specifiek object of situatie. Om te spreken over een stoornis moet
er sprake zijn van een lijdensdruk en minder goed functioneren en moet de angst
minstens 6 maanden aanhouden. Fobieachtige angsten zijn op jonge leeftijd
gebruikelijk en niet altijd problematisch.
De specifieke fobie uit zich in het gedrag, in de cognitieve reactie en
fysiologische reactie.
Er zijn specifieke subtypes binnen de specifieke fobie, afhankelijk waar de
angst over gaat.
1. Diertype
2. Natuurtype
3. Bloed-injectie-verwonding type
4. Situationele type
5. Overige type
PROBLEEM 7. IN DE AARD VAN HET
BEESTJE?
LITERATUUR
- Kennisclip
- Prins & Braet (2014) – H13.
- Wicks-Nelson (2016) – H6.
- Verhulst (2014) – H15.
WAT IS ANGST EN WANNEER IS ANGST PROBLEMATISCH/EEN STOORNIS?
DEFINITIE ANGST EN ANGSTSTOORNIS
Anxiety (= vrees); een op de toekomstgerichte emotie gekenmerkt door het
gevoel dat er geen controle is op mogelijke, negatieve gebeurtenissen. Het is
onvoorspelbaar of, en wanneer deze gebeurtennis zich voor doet. Vb. De vrees
dat je een tentamen niet gaat halen. Ook ben je alert op potentieel gevaarlijke
situaties en op de eigen emotionele reactie op deze gevaarlijke situaties.
Fear (=angst); reactie op een acute of aanwezige bedreiging, je gaat in de
alarmstaat.
Worry (=piekeren); het ervaren van moeilijk te controleren en opdringerige
gedachtes over mogelijke negatieve uitkomsten. Piekeren is het cognitieve
component van angst.
Angst en vrees uiten zich bij een gevaarlijke situatie op 3 manieren:
1. Gedragsmatige reactie, zoals wegrennen bij brand.
2. Cognitieve reactie, dit zijn angstige gedachtes. = piekeren.
3. Fysiologische reactie, zoals een verhoogde hartslag en een snelle
ademhaling.
Het ervaren van angst, vrees en zorgen is normaal en adaptief en is veel
voorkomend bij kinderen. Angsten zijn vaak gekoppeld aan een
ontwikkelingstaak van een kind. Zo past angst voor vreemden en harde geluiden
bij kinderen rond de 9 maanden, terwijl angst voor fantasiefiguren past bij een
kind tot 2 jaar. Angsten hebben ook een beschermende werking vb. door angst
voor hoogte wordt de kans op vallen kleiner.
De hoeveelheid angsten en de intensiteit van angst neemt af met de leeftijd.
Onderzoek toont dat meisjes vaker en intensere angsten hebben dan jongens.
Angst wordt als problematisch beschouwd wanneer deze intenser en
langduriger is dan verwacht wordt bij de normale ontwikkeling en wanneer de
angst zorgt voor lijdensdruk en invloed heeft op het functioneren van het
kind.
, 2.7 ORTHOPEDAGOGIEK II: STOORNISSEN BIJ KINDEREN
Bij kinderen komen angst en depressiviteit vaak samen voor en zijn ze nog niet
zo duidelijk te onderscheiden als bij volwassenen. Ook is er vaak overlap met
somatische klachten en teruggetrokken gedrag.
PREVALENTIE
Angststoornissen zijn een van de meest voorkomende stoornissen bij kinderen
adolescenten, ongeveer 12-25% van de kinderen op schoolleeftijd en in de
adolescentie voldoen aan de criteria.
- Meisjes hebben 2x zo vaak een angststoornis als jongens.
- Er zijn geen cross-sectionele verschillen in angststoornissen in het
algemeen, maar wel in de prevalentie van specifieke angststoornissen. Dit
komt voor door blootstelling aan andere risicofactoren, verschillende
opvoeding of door discriminatie/acculturatie processen. Hier moet rekening
mee gehouden worden tijdens de diagnostiek en behandeling.
ONTWIKKELING/BELOOP
Bij een deel van de adolescenten verdwijnt de angststoornis vanzelf, na een jaar
voldoet 40% niet meer aan de stoornis. 40% voldoet aan een aan een andere
angststoornis en slechts 20% voldoet nog steeds aan de criteria van dezelfde
angststoornis.
COMORBIDITEIT
Bij homotypische comorbiditeit is er comorbiditeit tussen de verschillende
angststoornissen, dit sluit aan bij het idee dat er 1 onderliggend construct is voor
alle angststoornissen.
Bij heterotypische comorbiditeit is er comorbiditeit met andere stoornissen,
zoals depressie en middelenmisbruik.
WAT IS EEN ANGSTSTOORNIS EN WELKE SUBTYPEN ANGSTSTOORNISSEN ZIJN ER; WAT
ZIJN DE VERSCHILLEN EN OVEREENKOMSTEN?
Verschillen zichtbaar in leeftijd, in angst voor bepaald object/situatie en
hoe het zich uit.
Overeenkomst: bij alle stoornissen is er sprake van een bepaalde mate van
bezorgdheid/vrees voor objecten en situaties en een bepaalde mate van
vermijding of angst reducerend gedrag.
SPECIFIEKE FOBOBIE
Een specifieke fobie is een overmatige en onredelijke angst die veroorzaakt
wordt door een specifiek object of situatie. Om te spreken over een stoornis moet
er sprake zijn van een lijdensdruk en minder goed functioneren en moet de angst
minstens 6 maanden aanhouden. Fobieachtige angsten zijn op jonge leeftijd
gebruikelijk en niet altijd problematisch.
De specifieke fobie uit zich in het gedrag, in de cognitieve reactie en
fysiologische reactie.
Er zijn specifieke subtypes binnen de specifieke fobie, afhankelijk waar de
angst over gaat.
1. Diertype
2. Natuurtype
3. Bloed-injectie-verwonding type
4. Situationele type
5. Overige type
