Samenvatting Orthopedagogiek
Verantwoordelijk op 3 gebieden ouders
Ouders zijn personen met een besef van onvoorwaardelijk (zonder voorwaarden) en tijdloos (zonder
einde) verantwoordelijk zijn voor een kind.
Ouders kennen verantwoordelijkheid op 3 gebieden
1. Biologische verantwoordelijkheid: verantwoordelijkheid voor zorg en bescherming van het
kind
2. Maatschappelijke verantwoordelijkheid: heeft betrekking op het zedelijk en lichamelijk
welzijn van het kind
3. Juridische verantwoordelijkheid: ouders zijn bijvoorbeeld aansprakelijk voor hun kind
Gangbare illusies in de Westerse samenleving (Huibregtsen)
• De illusie over het management van het dagelijks bestaan: het idee dat het leven op
dezelfde manier kan doorgaan met kinderen als zonder als je het maar goed weet te regelen.
• Illusies over gezondheid: voortkomend uit een basaal vertrouwen dat iets een ander
overkomt, maar niet onszelf.
• Illusies rond het beeld van hun kind: ouders willen graag trots zijn op hun kind. Dat geeft
hen het gevoel dat ze een goede ouder zijn.
• Illusies over het ouderschap zelf: deze illusies sneuvelen zodra ouders tegen hun grenzen
aanlopen of anders zijn of andere gevoelens hebben als ouder dan ze verwacht hadden.
Illusies hulpverleners
• Laagdrempeligheid: hulpverleners hebben vaak het idee dat het voor ouders niet moeilijk
zou zijn om professionele hulp te zoeken of dat ze dat vrijwillig doen.
• Alles zaligmakende nieuwe methodieken: voortdurende pogingen tot verbetering van de
problemen met het weer een nieuwe methodiek kunnen leiden tot herhaalde confrontatie
met falen en onmacht.
KOPP-kinderen
• Dit zijn kinderen met ouders als psychiatrisch patiënten of ouders met een verslaving
• Je bent een KOPP kind als minstens een van de ouders ten minste een keer is opgenomen in
de psychiatrie of bij wie een psychiatrisch ziektebeeld is vastgelegd
• Dit is dan ook een risicofactor voor de ontwikkeling van het kind
• Deze problematiek vergroot de kans dat de ouder minder goed in staat is om de
opvoedkundige taken uit te voeren
• Hogere kans op een stoornis
• Problemen bij vervullen van ontwikkelingstaken (individuatie: volwassen worden, uitbouwen
van intieme relaties)
• Problemen in aandacht functie (sociale problemen en slechter presteren op school)
• Ouders hebben vaak moeite met sensitief en responsief reageren, kind kan hierdoor moeite
krijgen met reguleren van emoties, overnemen van negatieve denkpatronen, zich schuldig
voelen, zich isoleren, ontwikkelen van gedragsproblemen en het overnemen van de rol als
ouder. Hierdoor kan een kind moeite krijgen met het reguleren van emoties, overnemen van
, negatieve denkpatronen, zich schuldig voelen, zich isoleren, ontwikkelen van
gedragsproblemen en het overnemen van de rol als ouder
• Kind vraag om een stabiele relatie tussen ouder en kind waarbij ouder de rol op zich nemen
of terugnemen
• Heeft een voorspelbare omgeving nodig, duidelijkheid, vertrouwen in volwassenen, hulp
nodig bij het uiten van emoties
Risicofactoren ontwikkeling KOPP-kinderen
• Complicatie bij de geboorte
• Moeilijk temperament
• Type, ernst en chroniciteit van de problematiek bij de ouder
• De mate waarin de psychiatrische problemen het ouderlijk functioneren beïnvloeden
• Disfunctioneren van de andere ouder
• Ingrijpende veranderingen op het niveau van het gezin
• Scheiding en relatieproblemen tussen ouders
Beschermende factoren
• Goede ouder-kindrelatie
• Competenties van het kind om met de situaties om te gaan en coping
• Steun van de andere ouder
• Ondersteunend netwerk of ondersteunende vertrouwenspersoon
• Gunstig schoolmilieu en goede schoolervaringen
• Juist beeld bij het kind van de problematiek
Gevolgen (Multi finaliteit)
• Verschillende oorzaken van een bepaald gedrag kunnen eenzelfde eindresultaat hebben (1
oorzaak met verschillende eindresultaten).
• Psychiatrische problemen bij het kind zelf (30%)
• Ontwikkelingsproblemen
• Geen opvallende problemen
• Klein percentage ‘’averechts effect’’
Borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS)
DSM5 zegt dat BPS gekenmerkt wordt door een diepgaand en instabiel patroon in het gevoelsleven,
zelfbeeld en intermenselijke relaties en een duidelijk impulsiviteit. Deze instabiliteit en impulsiviteit
komen naar voren in het denken, velen en handelen.
Borderline persoonlijkheidsstoornis criteria (DSM-5) → jongeren moeten aan 5 kenmerken
voldoen om BPS te hebben:
1. Hij is bang om in de steek te worden gelaten.
2. Hij denkt vaak in uitersten, niet alleen over zichzelf maar ook over anderen.
3. Er is sprake van een identiteitsstoornis: er ontbreekt een vaste kern wat betreft het beeld
van en het oordeel over zichzelf. Deze zijn instabiel en vervormd.
4. Hij kan heel impulsief zijn en zichzelf daardoor schade aanbrengen.
5. Hij heeft last van ernstige stemmingswisselingen. Hij kan zich het ene moment gedeprimeerd
en leef voelen en het andere moment heel vrolijk.
Verantwoordelijk op 3 gebieden ouders
Ouders zijn personen met een besef van onvoorwaardelijk (zonder voorwaarden) en tijdloos (zonder
einde) verantwoordelijk zijn voor een kind.
Ouders kennen verantwoordelijkheid op 3 gebieden
1. Biologische verantwoordelijkheid: verantwoordelijkheid voor zorg en bescherming van het
kind
2. Maatschappelijke verantwoordelijkheid: heeft betrekking op het zedelijk en lichamelijk
welzijn van het kind
3. Juridische verantwoordelijkheid: ouders zijn bijvoorbeeld aansprakelijk voor hun kind
Gangbare illusies in de Westerse samenleving (Huibregtsen)
• De illusie over het management van het dagelijks bestaan: het idee dat het leven op
dezelfde manier kan doorgaan met kinderen als zonder als je het maar goed weet te regelen.
• Illusies over gezondheid: voortkomend uit een basaal vertrouwen dat iets een ander
overkomt, maar niet onszelf.
• Illusies rond het beeld van hun kind: ouders willen graag trots zijn op hun kind. Dat geeft
hen het gevoel dat ze een goede ouder zijn.
• Illusies over het ouderschap zelf: deze illusies sneuvelen zodra ouders tegen hun grenzen
aanlopen of anders zijn of andere gevoelens hebben als ouder dan ze verwacht hadden.
Illusies hulpverleners
• Laagdrempeligheid: hulpverleners hebben vaak het idee dat het voor ouders niet moeilijk
zou zijn om professionele hulp te zoeken of dat ze dat vrijwillig doen.
• Alles zaligmakende nieuwe methodieken: voortdurende pogingen tot verbetering van de
problemen met het weer een nieuwe methodiek kunnen leiden tot herhaalde confrontatie
met falen en onmacht.
KOPP-kinderen
• Dit zijn kinderen met ouders als psychiatrisch patiënten of ouders met een verslaving
• Je bent een KOPP kind als minstens een van de ouders ten minste een keer is opgenomen in
de psychiatrie of bij wie een psychiatrisch ziektebeeld is vastgelegd
• Dit is dan ook een risicofactor voor de ontwikkeling van het kind
• Deze problematiek vergroot de kans dat de ouder minder goed in staat is om de
opvoedkundige taken uit te voeren
• Hogere kans op een stoornis
• Problemen bij vervullen van ontwikkelingstaken (individuatie: volwassen worden, uitbouwen
van intieme relaties)
• Problemen in aandacht functie (sociale problemen en slechter presteren op school)
• Ouders hebben vaak moeite met sensitief en responsief reageren, kind kan hierdoor moeite
krijgen met reguleren van emoties, overnemen van negatieve denkpatronen, zich schuldig
voelen, zich isoleren, ontwikkelen van gedragsproblemen en het overnemen van de rol als
ouder. Hierdoor kan een kind moeite krijgen met het reguleren van emoties, overnemen van
, negatieve denkpatronen, zich schuldig voelen, zich isoleren, ontwikkelen van
gedragsproblemen en het overnemen van de rol als ouder
• Kind vraag om een stabiele relatie tussen ouder en kind waarbij ouder de rol op zich nemen
of terugnemen
• Heeft een voorspelbare omgeving nodig, duidelijkheid, vertrouwen in volwassenen, hulp
nodig bij het uiten van emoties
Risicofactoren ontwikkeling KOPP-kinderen
• Complicatie bij de geboorte
• Moeilijk temperament
• Type, ernst en chroniciteit van de problematiek bij de ouder
• De mate waarin de psychiatrische problemen het ouderlijk functioneren beïnvloeden
• Disfunctioneren van de andere ouder
• Ingrijpende veranderingen op het niveau van het gezin
• Scheiding en relatieproblemen tussen ouders
Beschermende factoren
• Goede ouder-kindrelatie
• Competenties van het kind om met de situaties om te gaan en coping
• Steun van de andere ouder
• Ondersteunend netwerk of ondersteunende vertrouwenspersoon
• Gunstig schoolmilieu en goede schoolervaringen
• Juist beeld bij het kind van de problematiek
Gevolgen (Multi finaliteit)
• Verschillende oorzaken van een bepaald gedrag kunnen eenzelfde eindresultaat hebben (1
oorzaak met verschillende eindresultaten).
• Psychiatrische problemen bij het kind zelf (30%)
• Ontwikkelingsproblemen
• Geen opvallende problemen
• Klein percentage ‘’averechts effect’’
Borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS)
DSM5 zegt dat BPS gekenmerkt wordt door een diepgaand en instabiel patroon in het gevoelsleven,
zelfbeeld en intermenselijke relaties en een duidelijk impulsiviteit. Deze instabiliteit en impulsiviteit
komen naar voren in het denken, velen en handelen.
Borderline persoonlijkheidsstoornis criteria (DSM-5) → jongeren moeten aan 5 kenmerken
voldoen om BPS te hebben:
1. Hij is bang om in de steek te worden gelaten.
2. Hij denkt vaak in uitersten, niet alleen over zichzelf maar ook over anderen.
3. Er is sprake van een identiteitsstoornis: er ontbreekt een vaste kern wat betreft het beeld
van en het oordeel over zichzelf. Deze zijn instabiel en vervormd.
4. Hij kan heel impulsief zijn en zichzelf daardoor schade aanbrengen.
5. Hij heeft last van ernstige stemmingswisselingen. Hij kan zich het ene moment gedeprimeerd
en leef voelen en het andere moment heel vrolijk.
