Droomtherapie als behandeling voor
alexithymie
[Naam + studentnummer]
Minor Behavioral neuroscience
[Datum]
, 2
Inhoud
1. Inleiding ................................................................................................................................. 3
2. Wat is Alexithymie? ............................................................................................................... 5
2.1 De oorsprong van de term alexithymie ............................................................................. 5
2.2 Vormen van Alexithymie ................................................................................................. 6
2.3 Beschrijving kenmerken ................................................................................................... 7
2.4 Prevalentie ........................................................................................................................ 8
2.5 Comorbiditeit .................................................................................................................... 8
2.6 Theorieën over oorzaken alexithymie .............................................................................. 9
2.6.1 Nurture ..................................................................................................................... 10
2.6.2 Nature ...................................................................................................................... 12
3. De Neuronale Basis van Alexithymie .................................................................................. 13
3.1 Genen en neurotransmitters ............................................................................................ 13
3.2 Hersenstructuren en alexithymie .................................................................................... 15
4. Therapievormen voor Alexithymie ...................................................................................... 22
4.1 Therapie en alexithymie ................................................................................................. 22
5. Dromen en Alexithymie ....................................................................................................... 27
5.1 Dromen met betrekking tot alexithymie ......................................................................... 27
5.2 Het neuronale verband tussen dromen en alexithymie ................................................... 29
6. Conclusie .............................................................................................................................. 35
Referenties ................................................................................................................................ 37
, 3
1. Inleiding
“I was at my parents’ place, and they were having some type of party in the backyard. It was
a garden party, and I just remember being in the backyard, with lots of flowers and stuff like
that. I think I was at the end of the dream, because I think I was leaving” (Parker, Bauermann,
& Smith, 2000).
Dit fragment is afkomstig van een alexithyme vrouwelijke deelnemer uit een
onderzoek van Parker et al. (2000). Binnen dit onderzoek werd het droomgedrag van acht
alexithyme en acht niet-alexithyme volwassen deelnemers bestudeerd. De bovenstaande
droomvoorstelling is gescoord met een 1 op de fantasieschaal, wat betekent dat de beschreven
gebeurtenissen nauw verbonden zijn met de werkelijkheid. Soortgelijke dromen worden
geassocieerd met “typische” dromen van personen met alexithymie. Volgens een reeks aan
onderzoeken zijn gerapporteerde dromen van alexithyme personen minder fantasierijk
vergeleken met droombeelden van niet-alexithyme personen (e.g. Parker et al., 2000).
Om u een beeld te geven van wat dit verschijnsel zo interessant maakt, licht ik hier
eerst in het kort toe wat onder alexithymie wordt verstaan. De term alexithymie is door
Sifneos (1972, 1973, 1974) geïntroduceerd om patiënten te beschrijven die niet in staat waren
hun gevoelens adequaat te omschrijven, en die daarnaast een verarmd droom- en fantasieleven
vertoonden. Een alexithym persoon zal op de vraag “Hoe voelt u zich?” met verwarring
antwoorden, en hoogstwaarschijnlijk een rationeel antwoord geven als: “Ik heb mijn werk
afgerond, dus heb ik weer tijd voor mijn hobby’s”. Ondanks dat alexithyme personen
“gevoelloos” lijken, zijn de emoties wel aanwezig in fysiologische reacties (Krystal, 1979).
Alexithymie wordt dan ook gekarakteriseerd door moeilijkheden met het identificeren en
omschrijven van emoties, door een letterlijke, utilitaristische, en extern georiënteerde
cognitieve stijl, en door het gebrek aan fantasie (Lumley & Bazydlo, 2000; Taylor & Bagby,
2000), maar niet door de afwezigheid van emoties. Deze componenten van alexithymie
hangen samen met het droomleven van alexithyme personen (e.g. Krystal, 1979; Lumley &
Bazydlo, 2000; Mannix, 2006).
Vanaf de jaren 60 zijn er verscheidene theorieën ontwikkeld waarin emotieverwerking
als een functie van dromen wordt beschouwd (Breger, 1967; Garfield, 1991; Hartmann, 1998;
Levin & Nielsen, 2007; Tsoukalas, 2012; Winget & Kapp, 1972). Naast het feit dat het
affectieve leven van alexithyme personen verstoord is, is het emotionele
, 4
verwerkingsmechanisme met behulp van dromen ook ontregeld. Dromen kunnen bruikbaar
zijn in het verkrijgen van zelfinzicht, en hebben daarbij een therapeutische functie (Hartmann,
1998, p.13). Wanneer emoties niet bewust en onbewust (e.g. door middel van dromen)
verwerkt kunnen worden, kan het een aantal consequenties hebben. Uit onderzoek van
Panayiotou et al. (2015) blijkt bijvoorbeeld dat de affectieve gebreken van alexithymie sterk
samenhangen met psychopathologie, psychisch leed, en psychosomatische symptomen (zie
ook Sifneos, 1973). Ook is de relatiekwaliteit voor beide partners aangetast binnen relaties
waarbij een van de partners alexithyme kenmerken vertoont (Wells, Rehman, & Sutherland,
2016). Het is daarom van belang dat er een therapievorm wordt ontwikkeld voor alexithyme
personen, waarbij ze leren hun emoties te herkennen en verwoorden.
Ik stel een therapievorm voor waarin de droomwereld van de personen met
alexithymie centraal staat. Om een dergelijke therapievorm te kunnen onderbouwen zal ik
eerst dieper ingaan op de afzonderlijke componenten van alexithymie. Dit essay bestaat dan
ook uit een uitgebreide beschouwing over alexithymie, waarna ik een koppeling maak tussen
alexithymie en dromen.
In dit essay neem ik het volgende standpunt in: “Het gebruik van dromen in therapie is
effectief voor mensen met alexithymie.” In hoofdstuk 2 bespreek ik uitgebreid het fenomeen
alexithymie met haar geschiedenis, kenmerken, en mogelijke oorzaken. Vervolgens ga ik in
hoofdstuk 3 dieper in op de neuronale basis van alexithymie. In hoofdstuk 4 behandel ik de
therapievormen voor alexithymie. Daarna bespreek ik in hoofdstuk 5 de relatie tussen
alexithymie en dromen. Bovendien bespreek ik hier de neurale overlap en verschillen van
dromen en alexithymie. Ten slotte vat ik in hoofdstuk 6 mijn essay kort samen en zet ik mijn
zienswijze uiteen op de bovenstaande stelling.
alexithymie
[Naam + studentnummer]
Minor Behavioral neuroscience
[Datum]
, 2
Inhoud
1. Inleiding ................................................................................................................................. 3
2. Wat is Alexithymie? ............................................................................................................... 5
2.1 De oorsprong van de term alexithymie ............................................................................. 5
2.2 Vormen van Alexithymie ................................................................................................. 6
2.3 Beschrijving kenmerken ................................................................................................... 7
2.4 Prevalentie ........................................................................................................................ 8
2.5 Comorbiditeit .................................................................................................................... 8
2.6 Theorieën over oorzaken alexithymie .............................................................................. 9
2.6.1 Nurture ..................................................................................................................... 10
2.6.2 Nature ...................................................................................................................... 12
3. De Neuronale Basis van Alexithymie .................................................................................. 13
3.1 Genen en neurotransmitters ............................................................................................ 13
3.2 Hersenstructuren en alexithymie .................................................................................... 15
4. Therapievormen voor Alexithymie ...................................................................................... 22
4.1 Therapie en alexithymie ................................................................................................. 22
5. Dromen en Alexithymie ....................................................................................................... 27
5.1 Dromen met betrekking tot alexithymie ......................................................................... 27
5.2 Het neuronale verband tussen dromen en alexithymie ................................................... 29
6. Conclusie .............................................................................................................................. 35
Referenties ................................................................................................................................ 37
, 3
1. Inleiding
“I was at my parents’ place, and they were having some type of party in the backyard. It was
a garden party, and I just remember being in the backyard, with lots of flowers and stuff like
that. I think I was at the end of the dream, because I think I was leaving” (Parker, Bauermann,
& Smith, 2000).
Dit fragment is afkomstig van een alexithyme vrouwelijke deelnemer uit een
onderzoek van Parker et al. (2000). Binnen dit onderzoek werd het droomgedrag van acht
alexithyme en acht niet-alexithyme volwassen deelnemers bestudeerd. De bovenstaande
droomvoorstelling is gescoord met een 1 op de fantasieschaal, wat betekent dat de beschreven
gebeurtenissen nauw verbonden zijn met de werkelijkheid. Soortgelijke dromen worden
geassocieerd met “typische” dromen van personen met alexithymie. Volgens een reeks aan
onderzoeken zijn gerapporteerde dromen van alexithyme personen minder fantasierijk
vergeleken met droombeelden van niet-alexithyme personen (e.g. Parker et al., 2000).
Om u een beeld te geven van wat dit verschijnsel zo interessant maakt, licht ik hier
eerst in het kort toe wat onder alexithymie wordt verstaan. De term alexithymie is door
Sifneos (1972, 1973, 1974) geïntroduceerd om patiënten te beschrijven die niet in staat waren
hun gevoelens adequaat te omschrijven, en die daarnaast een verarmd droom- en fantasieleven
vertoonden. Een alexithym persoon zal op de vraag “Hoe voelt u zich?” met verwarring
antwoorden, en hoogstwaarschijnlijk een rationeel antwoord geven als: “Ik heb mijn werk
afgerond, dus heb ik weer tijd voor mijn hobby’s”. Ondanks dat alexithyme personen
“gevoelloos” lijken, zijn de emoties wel aanwezig in fysiologische reacties (Krystal, 1979).
Alexithymie wordt dan ook gekarakteriseerd door moeilijkheden met het identificeren en
omschrijven van emoties, door een letterlijke, utilitaristische, en extern georiënteerde
cognitieve stijl, en door het gebrek aan fantasie (Lumley & Bazydlo, 2000; Taylor & Bagby,
2000), maar niet door de afwezigheid van emoties. Deze componenten van alexithymie
hangen samen met het droomleven van alexithyme personen (e.g. Krystal, 1979; Lumley &
Bazydlo, 2000; Mannix, 2006).
Vanaf de jaren 60 zijn er verscheidene theorieën ontwikkeld waarin emotieverwerking
als een functie van dromen wordt beschouwd (Breger, 1967; Garfield, 1991; Hartmann, 1998;
Levin & Nielsen, 2007; Tsoukalas, 2012; Winget & Kapp, 1972). Naast het feit dat het
affectieve leven van alexithyme personen verstoord is, is het emotionele
, 4
verwerkingsmechanisme met behulp van dromen ook ontregeld. Dromen kunnen bruikbaar
zijn in het verkrijgen van zelfinzicht, en hebben daarbij een therapeutische functie (Hartmann,
1998, p.13). Wanneer emoties niet bewust en onbewust (e.g. door middel van dromen)
verwerkt kunnen worden, kan het een aantal consequenties hebben. Uit onderzoek van
Panayiotou et al. (2015) blijkt bijvoorbeeld dat de affectieve gebreken van alexithymie sterk
samenhangen met psychopathologie, psychisch leed, en psychosomatische symptomen (zie
ook Sifneos, 1973). Ook is de relatiekwaliteit voor beide partners aangetast binnen relaties
waarbij een van de partners alexithyme kenmerken vertoont (Wells, Rehman, & Sutherland,
2016). Het is daarom van belang dat er een therapievorm wordt ontwikkeld voor alexithyme
personen, waarbij ze leren hun emoties te herkennen en verwoorden.
Ik stel een therapievorm voor waarin de droomwereld van de personen met
alexithymie centraal staat. Om een dergelijke therapievorm te kunnen onderbouwen zal ik
eerst dieper ingaan op de afzonderlijke componenten van alexithymie. Dit essay bestaat dan
ook uit een uitgebreide beschouwing over alexithymie, waarna ik een koppeling maak tussen
alexithymie en dromen.
In dit essay neem ik het volgende standpunt in: “Het gebruik van dromen in therapie is
effectief voor mensen met alexithymie.” In hoofdstuk 2 bespreek ik uitgebreid het fenomeen
alexithymie met haar geschiedenis, kenmerken, en mogelijke oorzaken. Vervolgens ga ik in
hoofdstuk 3 dieper in op de neuronale basis van alexithymie. In hoofdstuk 4 behandel ik de
therapievormen voor alexithymie. Daarna bespreek ik in hoofdstuk 5 de relatie tussen
alexithymie en dromen. Bovendien bespreek ik hier de neurale overlap en verschillen van
dromen en alexithymie. Ten slotte vat ik in hoofdstuk 6 mijn essay kort samen en zet ik mijn
zienswijze uiteen op de bovenstaande stelling.
