PB2712 GEZONDHEIDSGEDRAG
Thema 1 Gedrag en omgeving
1.1 De invloed van omgeving op gezondheidsgedrag
GEZONDHEIDSGEDRAG is gedrag dat invloed heeft op de gezondheid.
DETERMINANTEN zijn factoren die gedrag of gezondheid kunnen beïnvloeden.
1. Persoonlijke determinanten
Theoretisch model -> Theory of Planned Behavior
2. Omgevingsdeterminanten
Theoretisch model -> Rainbow Model
-> Lalonde's Health Field Concept
4 velden:
1. omgeving
2. leefstijl
3. Biologie vd mens
4. de gezondheidszorg
,Een verschuiving in gezondheidsbeleid door de nadruk te leggen op preventie,
gezondheidsbevordering en het creëren van een gezonde omgeving. In plaats van een puur
biomedisch perspectief op gezondheid, werd erkend dat gezondheid afhangt van een complexe
interactie tussen verschillende factoren vanuit verschillende niveaus.
Artikel Determinanten gedrag
OMGEVINGSDETERMINANT: Een factor die als externe stimulus kan dienen om het gedrag van een
individu te bepalen.
4 typen
1. Fysieke omgeving
2. Sociaal culturele omgeving
3. Economische omgeving
4. Politieke omgeving
3 niveaus
1. Microniveau: directe omgeving
2. Mesoniveau: bredere familie en omgeving
3. Macroniveau: economische ingrepen, culturele normen en waarden en politieke aspecten.
De vier kenmerken van ecologische modellen zijn:
Meerdere typen van omgevingsinvloeden op gedrag.
Omgevingsinvloeden worden ingedeeld in verschillende typen omgeving.
Er zijn meerdere niveaus van omgevingsinvloeden op gedrag.
, Dit zijn bijvoorbeeld de intrapersoonlijke, interpersoonlijke, organisatorische, maatschappelijke
en beleidsniveaus.
Er is interactie tussen typen en niveaus van omgevingsinvloeden.
Veranderingen in de fysieke omgeving werken het beste als een individu ook gemotiveerd is
voor een bepaald gedrag. Beleid kan ondersteunen om veranderingen in de sociale omgeving
teweeg te brengen. Ecologische modellen worden daarom vaak in combinatie met
gedragsveranderingstheorieën gebruikt.
Er is een directe invloed van de omgeving op het gezondheidsgedrag.
Artikel: Dissecting Obesogenic Environments: The Development and Application of a
Framework for Identifying and Prioritizing Environmental Interventions for Obesity
Het ontwikkelen en uitvoeren van omgevingsinterventieprogramma's bevatten de volgende
stappen:
1. Behoeftenanalyse
2. Probleemidentiicatie
3. Strategie-ontwikkeling
4. Interventie
5. Evaluatie
Belemmering: er is een gebrek aan geschikte paradigma's en instrumenten voor het begrijpen en
meten van de omgevingsfactoren.
ANGELO: ANalysis Grid of Environmental Linked to Obesity
Dit raamwerk biedt een systematische benadering om omgevingsfactoren die bijdragen aan
obesitas te analyseren en prioriteren voor interventie.
Doel en achtergrond
Het artikel benadrukt dat de moderne omgeving een belangrijke rol speelt in de toename van
obesitas. Individuele gedragsveranderingen zijn vaak onvoldoende effectief zonder
ondersteunende omgevingsveranderingen. Het ANGELO-framework is ontwikkeld om deze
omgevingsfactoren te identificeren en te prioriteren voor interventies.
Opbouw van het ANGELO-framework
Het framework bestaat uit een 2×4 matrix die de omgeving analyseert op twee niveaus:
- Micro-omgeving: directe omgevingen zoals huishoudens, scholen en werkplekken.
- Macro-omgeving: bredere systemen zoals beleid, infrastructuur en culturele normen.
Binnen elk niveau worden vier typen omgevingsfactoren onderscheiden:
1. Fysiek: beschikbaarheid van faciliteiten en producten.
2. Economisch: kosten en financiële prikkels.
3. Politiek: beleidsmaatregelen en regelgeving.
, 4. Sociaal-cultureel: normen, waarden en overtuigingen.
Deze factoren worden geclassificeerd als OBESOGEEN (bevorderend voor gewichtstoename) of
LEPTOGEEN (bevorderend voor gewichtsbeheersing).
Toepassing en resultaten
Het ANGELO-framework is toegepast op verschillende niveaus:
- Populatieniveau: bijvoorbeeld op eilandgemeenschappen om prioritaire sectoren voor
interventie te identificeren.
- Specifieke settings: zoals fastfoodrestaurants om onderzoeksbehoeften en interventies te
prioriteren.
Omgevingsfactoren werden geëvalueerd op basis van:
- Validiteit: Hoeveel invloed heeft het?
- Relevantie: Wat levert het op?
- Veranderbaarheid: Kun je het makkelijk veranderen?
Zo ontdek je waar je het beste kunt beginnen met een interventie, zodat je het meeste effect hebt.
Welke omgeving moet je veranderen om mensen gezonder te laten leven?
Conclusie
Het ANGELO-framework blijkt een flexibel en robuust instrument te zijn voor het analyseren van
omgevingsfactoren die bijdragen aan obesitas en het identificeren van prioritaire
interventiegebieden. Het biedt beleidsmakers en gezondheidsprofessionals een gestructureerde
aanpak om effectieve omgevingsinterventies te ontwikkelen en implementeren.
Artikel CHILE: An Evidence-Based Preschool Intervention for Obesity Prevention in Head Start
Het artikel beschrijft de ontwikkeling en implementatie van het CHILE-programma (Child Health
Initiative for Lifelong Eating and Exercise), een interventie gericht op het voorkomen van obesitas
bij peuters en kleuters in rurale Head Start-centra in New Mexico, met een focus op Amerikaanse
Indiaanse en Spaanse gemeenschappen.
Doel en achtergrond
Obesitas is een groeiend probleem onder jonge kinderen, vooral binnen Amerikaanse Indiaanse en
Spaanse bevolkingsgroepen in landelijke gebieden. Het CHILE-programma is ontworpen als een
vijfjarige interventiestudie om obesitas te voorkomen bij kinderen in 16 Head Start-centra, met als
doel gezonde eet- en beweeggewoonten te bevorderen.
Opzet van de interventie
Thema 1 Gedrag en omgeving
1.1 De invloed van omgeving op gezondheidsgedrag
GEZONDHEIDSGEDRAG is gedrag dat invloed heeft op de gezondheid.
DETERMINANTEN zijn factoren die gedrag of gezondheid kunnen beïnvloeden.
1. Persoonlijke determinanten
Theoretisch model -> Theory of Planned Behavior
2. Omgevingsdeterminanten
Theoretisch model -> Rainbow Model
-> Lalonde's Health Field Concept
4 velden:
1. omgeving
2. leefstijl
3. Biologie vd mens
4. de gezondheidszorg
,Een verschuiving in gezondheidsbeleid door de nadruk te leggen op preventie,
gezondheidsbevordering en het creëren van een gezonde omgeving. In plaats van een puur
biomedisch perspectief op gezondheid, werd erkend dat gezondheid afhangt van een complexe
interactie tussen verschillende factoren vanuit verschillende niveaus.
Artikel Determinanten gedrag
OMGEVINGSDETERMINANT: Een factor die als externe stimulus kan dienen om het gedrag van een
individu te bepalen.
4 typen
1. Fysieke omgeving
2. Sociaal culturele omgeving
3. Economische omgeving
4. Politieke omgeving
3 niveaus
1. Microniveau: directe omgeving
2. Mesoniveau: bredere familie en omgeving
3. Macroniveau: economische ingrepen, culturele normen en waarden en politieke aspecten.
De vier kenmerken van ecologische modellen zijn:
Meerdere typen van omgevingsinvloeden op gedrag.
Omgevingsinvloeden worden ingedeeld in verschillende typen omgeving.
Er zijn meerdere niveaus van omgevingsinvloeden op gedrag.
, Dit zijn bijvoorbeeld de intrapersoonlijke, interpersoonlijke, organisatorische, maatschappelijke
en beleidsniveaus.
Er is interactie tussen typen en niveaus van omgevingsinvloeden.
Veranderingen in de fysieke omgeving werken het beste als een individu ook gemotiveerd is
voor een bepaald gedrag. Beleid kan ondersteunen om veranderingen in de sociale omgeving
teweeg te brengen. Ecologische modellen worden daarom vaak in combinatie met
gedragsveranderingstheorieën gebruikt.
Er is een directe invloed van de omgeving op het gezondheidsgedrag.
Artikel: Dissecting Obesogenic Environments: The Development and Application of a
Framework for Identifying and Prioritizing Environmental Interventions for Obesity
Het ontwikkelen en uitvoeren van omgevingsinterventieprogramma's bevatten de volgende
stappen:
1. Behoeftenanalyse
2. Probleemidentiicatie
3. Strategie-ontwikkeling
4. Interventie
5. Evaluatie
Belemmering: er is een gebrek aan geschikte paradigma's en instrumenten voor het begrijpen en
meten van de omgevingsfactoren.
ANGELO: ANalysis Grid of Environmental Linked to Obesity
Dit raamwerk biedt een systematische benadering om omgevingsfactoren die bijdragen aan
obesitas te analyseren en prioriteren voor interventie.
Doel en achtergrond
Het artikel benadrukt dat de moderne omgeving een belangrijke rol speelt in de toename van
obesitas. Individuele gedragsveranderingen zijn vaak onvoldoende effectief zonder
ondersteunende omgevingsveranderingen. Het ANGELO-framework is ontwikkeld om deze
omgevingsfactoren te identificeren en te prioriteren voor interventies.
Opbouw van het ANGELO-framework
Het framework bestaat uit een 2×4 matrix die de omgeving analyseert op twee niveaus:
- Micro-omgeving: directe omgevingen zoals huishoudens, scholen en werkplekken.
- Macro-omgeving: bredere systemen zoals beleid, infrastructuur en culturele normen.
Binnen elk niveau worden vier typen omgevingsfactoren onderscheiden:
1. Fysiek: beschikbaarheid van faciliteiten en producten.
2. Economisch: kosten en financiële prikkels.
3. Politiek: beleidsmaatregelen en regelgeving.
, 4. Sociaal-cultureel: normen, waarden en overtuigingen.
Deze factoren worden geclassificeerd als OBESOGEEN (bevorderend voor gewichtstoename) of
LEPTOGEEN (bevorderend voor gewichtsbeheersing).
Toepassing en resultaten
Het ANGELO-framework is toegepast op verschillende niveaus:
- Populatieniveau: bijvoorbeeld op eilandgemeenschappen om prioritaire sectoren voor
interventie te identificeren.
- Specifieke settings: zoals fastfoodrestaurants om onderzoeksbehoeften en interventies te
prioriteren.
Omgevingsfactoren werden geëvalueerd op basis van:
- Validiteit: Hoeveel invloed heeft het?
- Relevantie: Wat levert het op?
- Veranderbaarheid: Kun je het makkelijk veranderen?
Zo ontdek je waar je het beste kunt beginnen met een interventie, zodat je het meeste effect hebt.
Welke omgeving moet je veranderen om mensen gezonder te laten leven?
Conclusie
Het ANGELO-framework blijkt een flexibel en robuust instrument te zijn voor het analyseren van
omgevingsfactoren die bijdragen aan obesitas en het identificeren van prioritaire
interventiegebieden. Het biedt beleidsmakers en gezondheidsprofessionals een gestructureerde
aanpak om effectieve omgevingsinterventies te ontwikkelen en implementeren.
Artikel CHILE: An Evidence-Based Preschool Intervention for Obesity Prevention in Head Start
Het artikel beschrijft de ontwikkeling en implementatie van het CHILE-programma (Child Health
Initiative for Lifelong Eating and Exercise), een interventie gericht op het voorkomen van obesitas
bij peuters en kleuters in rurale Head Start-centra in New Mexico, met een focus op Amerikaanse
Indiaanse en Spaanse gemeenschappen.
Doel en achtergrond
Obesitas is een groeiend probleem onder jonge kinderen, vooral binnen Amerikaanse Indiaanse en
Spaanse bevolkingsgroepen in landelijke gebieden. Het CHILE-programma is ontworpen als een
vijfjarige interventiestudie om obesitas te voorkomen bij kinderen in 16 Head Start-centra, met als
doel gezonde eet- en beweeggewoonten te bevorderen.
Opzet van de interventie
